III SA/Łd 1042/21

Dnia 27 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Asesor WSA Anna Dębowska, , Protokolant sekretarz sądowy Aneta Lubasińska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2022 roku sprawy ze skargi J. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...]. Decyzją z [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, Zakład, ZUS), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm., dalej: ustawa COVID-19), utrzymał w mocy decyzję z [...] r. nr [...] odmawiającą J. P. (dalej: wnioskodawca, skarżący) prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Zaskarżoną decyzję Zakład wydał, przyjmując następujący stan faktyczny i prawny: Decyzją z [...] r., doręczoną 23 lipca 2020 r., odmówiono wnioskodawcy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec–maj 2020 r. 28 lipca 2020 r. wpłynął do Inspektoratu ZUS w Z. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem z 30 lipca 2020 r. wnioskodawca został poinformowany o wszczęciu postępowania w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz możliwości wzięcia czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu. Organ ponownie rozpoznając sprawę wyjaśnił, że zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za okres marzec–maj 2020 r. nie później niż do 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. ZUS ustalił, że wnioskodawca nie spełnia warunków do zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za marzec–maj 2020 r., ponieważ jako osoba prowadząca działalność gospodarczą w ww. okresie nie złożył poprawnych dokumentów rozliczeniowych za ww. miesiące do 30 czerwca 2020 r. Wnioskodawca jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, dla której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne uzależniona jest od dochodu (kod tytułu ubezpieczenia 059002), korzystała już z tego tytułu ubezpieczeń w poprzednim roku kalendarzowym, był zobowiązany do 10 marca 2020 r. do złożenia wraz z kompletem dokumentów rozliczeniowych za luty 2020 r. deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA cz. II oznaczonej numerem z zakresu 40-49. Zakład stwierdził, że z dokumentów zarejestrowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wynika, iż prawidłowe dokumenty rozliczeniowe ZUS DRA cz. II, jak i ZUS DRA za marzec–maj 2020 r. zostały przez wnioskodawcę złożone dopiero 28 lipca i 3 sierpnia 2020 r. Na mocy art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19, od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest zasadny z uwagi na niezłożenie w terminie poprawnych dokumentów rozliczeniowych za okres, który obejmował wniosek o zwolnienie z opłacania składek, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W skardze z 28 listopada 2020 r. J.P. zaskarżył decyzję ZUS z [...] r., zarzucając jej w szczególności naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną i wyłącznie literalną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez: a) niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla wydania decyzji okoliczności sprawy i ich nieuwzględnienie przy wydaniu decyzji, b) błędną ocenę dowodów i faktów, c) oparcie decyzji wyłącznie na negatywnych przesłankach formalnych jej wydania, nieuwzględniających spełnienia przez wnioskodawcę wszystkich pozostałych przesłanek merytorycznych do wydania decyzji uwzględniającej wniosek oraz okoliczności faktycznych i interesu strony, jak też ogólnego celu doraźnie wydanych regulacji ustawowych w przedmiocie jej dotyczącym i stojącego za nimi interesu społecznego - wszystko w zakresie niedopełnienia ustawowego obowiązku wyczerpującego zebrania przez organ wydający decyzję całego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i w efekcie błędnego ustalenia podstaw jej wydania, w szczególności z pominięciem indywidualnego interesu prawnego skarżącego, w kontekście okoliczności i celu wprowadzenia doraźnych regulacji prawnych służących pomocy przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą w czasie trwania epidemii COVID-19 i wywołanej nią sytuacji kryzysowej. W konkluzji, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji z 27 października 2020 r. oraz decyzji z 17 lipca 2020 r. i przyznanie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek lub też uchylenie obu decyzji w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, przywrócenie na zasadzie art. 58 k.p.a. terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA i ZUS DRA cz. II za cały okres objęty wnioskiem, zaskarżonymi decyzjami i przepisami ustawy COVID-19, a wobec ich faktycznego złożenia, uznanie ich ostatecznie za złożone prawidłowo i w terminie ustawowym, a także odstąpienie od zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie. W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu ZUS dodatkowo podniósł, że zgodnie z art. 18c ust. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1, przekazuje informację o zastosowanych formach opodatkowania obowiązujących tego ubezpieczonego w poprzednim roku kalendarzowym, o rocznym przychodzie z pozarolniczej działalności gospodarczej i rocznym dochodzie z tej działalności uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym, w tym o przychodzie i dochodzie uzyskanych w okresie obowiązywania danej formy opodatkowania, oraz o podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ustalonej na dany rok kalendarzowy w: 1) imiennym raporcie miesięcznym albo 2) w deklaracji rozliczeniowej - w przypadku, o którym mowa w art. 47 ust. 2 - składanych za styczeń danego roku kalendarzowego lub za pierwszy miesiąc rozpoczęcia lub wznowienia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w danym roku kalendarzowym. Natomiast w myśl z art. 4 ustawy z 12 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o krajowej administracji skarbowej z 12 grudnia 2019 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2550), ubezpieczony, który na 2020 r. ustalał najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym po wejściu w życie niniejszej ustawy, ustala podstawę wymiaru składek na te ubezpieczenia zgodnie z art. 18c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą bez złożenia zgłoszenia wyrejestrowania i ponownego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 36 ust. 14 ustawy zmienianej w art. 1. Z art. 4 ust. 2 ww. ustawy wynika, że ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1, przekazuje: 1) informację, o której mowa w art. 18c ust. 9 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym odpowiednio w imiennym raporcie miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej, składanych za styczeń 2020 r., oraz 2) informację, o której mowa w art. 18c ust. 9 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą odpowiednio w imiennym raporcie miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej, składanych za luty 2020 r. - w terminach określonych w art. 47 ust. 1 pkt 1 lub 3 ustawy zmienianej w art. 1. Zgodnie z art. 47 ust. 2g ustawy systemowej, osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące i ustalające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę. Osoby te obowiązane są do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliły podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18c. W związku z tym, że skarżący nie złożył deklaracji DRA cz. II w ustawowym terminie do 2 marca 2020 r. (deklaracja została złożona 3 sierpnia 2020 r.), w ocenie ZUS, nie był on zwolniony z obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowych za marzec–maj 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r., jak i poprzedzająca ją decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 31zo i art. 31zq ust. 3 i 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) oraz art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2550). Zgodnie z art. 31zo ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku, na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 lutego 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Stosownie do treści art. 31zp ust. 1 i 2 ustawy COVID-19, wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., zwany dalej "wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Wniosek o zwolnienie z opłacania składek zawiera: 1) dane płatnika składek: a) imię i nazwisko, nazwę skróconą, b) numer NIP i REGON, a jeżeli płatnikowi składek nie nadano tych numerów lub jednego z nich - numer PESEL lub serię i numer dowodu osobistego albo paszportu, c) adres do korespondencji; 2) oświadczenie płatnika składek, o którym mowa w art. 31zo ust. 2, potwierdzające uzyskanie, w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek przychodu z działalności nie wyższego niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.; 3) inne informacje niezbędne do umorzenia składek; 4) podpis wnioskodawcy. Wniosek o zwolnienie z opłacania składek może być złożony w formie dokumentu papierowego albo elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, za pomocą profilu informacyjnego utworzonego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (art. 31zp ust. 4 ustawy COVID-19). W myśl art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19, za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. W ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.), dalej u.s.u.s., w art. 47 uregulowana została kwestia terminów i sposób realizacji obowiązków przez płatnika składek. Zgodnie z treścią art. 47 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s., płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie. Płatnik składek, który opłaca składki wyłącznie za siebie, przesyła jedynie deklarację rozliczeniową (art. 47 ust. 2 u.s.u.s.). W myśl natomiast art. 47 ust. 2g u.s.u.s., osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące i ustalające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c u.s.u.s. są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę. Osoby te obowiązane są do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliły podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18c. Zgodnie z art. 18c u.s.u.s., podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, którego roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120 000 złotych, uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanego dalej "dochodem z pozarolniczej działalności gospodarczej", uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym. Ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1, przekazuje informację o zastosowanych formach opodatkowania obowiązujących tego ubezpieczonego w poprzednim roku kalendarzowym, o rocznym przychodzie z pozarolniczej działalności gospodarczej i rocznym dochodzie z tej działalności uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym, w tym o przychodzie i dochodzie uzyskanych w okresie obowiązywania danej formy opodatkowania, oraz o podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ustalonej na dany rok kalendarzowy w: 1) imiennym raporcie miesięcznym albo 2) w deklaracji rozliczeniowej - w przypadku, o którym mowa w art. 47 ust. 2 - składanych za styczeń danego roku kalendarzowego lub za pierwszy miesiąc rozpoczęcia lub wznowienia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w danym roku kalendarzowym (art. 18c ust. 9 u.s.u.s.). Od dnia 1 lutego 2020 r. nastąpiła zmiana stanu prawnego w powyższym zakresie. Na podstawie art. 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2550), ubezpieczony, który na 2020 r. ustalał najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym po wejściu w życie niniejszej ustawy ustala podstawę wymiaru składek na te ubezpieczenia zgodnie z art. 18c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą bez złożenia zgłoszenia wyrejestrowania i ponownego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 36 ust. 14 ustawy zmienianej w art. 1. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 2 cyt. ustawy, ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1, przekazuje: 1) informację, o której mowa w art. 18c ust. 9 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym odpowiednio w imiennym raporcie miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej, składanych za styczeń 2020 r., oraz 2) informację, o której mowa w art. 18c ust. 9 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą odpowiednio w imiennym raporcie miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej, składanych za luty 2020 r. - w terminach określonych w lub 3 ustawy zmienianej w art. 1. Podkreślić również należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej powinny: stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.). Przede wszystkim zastosowanie w sprawie powinien znaleźć art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto, w myśl art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien więc być kompletny, to jest dotyczący wszelkich okoliczności faktycznych, które mają istotne znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zgodnie zaś z art. 77 § 4 zdanie 2 k.p.a., fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Z kolei art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. nakazuje, by decyzja administracyjna zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do rozstrzygnięcia. Ponadto, odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 k.p.a. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę poprawności jej rozstrzygnięcia, w tym również przez sąd administracyjny, który nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści. Mając na względzie powołane przepisy procesowe, Sąd stwierdził, że postępowanie organu rozpoznającego wniosek skarżącego o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. nie spełnia wymogów wynikających z powołanych powyżej przepisów. Zarówno uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji wydanych w kontrolowanej sprawie narusza art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na jej wynik. Kwestią kluczową w niniejszej sprawie było ustalenie, czy skarżący jako płatnik składek był zobowiązany złożyć wraz z wnioskiem o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. również deklaracje rozliczeniowe za ww. miesiące, czy też był z tego obowiązku zwolniony. Powyższej okoliczności ZUS nie ustalił i należycie nie wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji przyjmując, że skarżący nie złożył dokumentów rozliczeniowych za miesiące podlegające zwolnieniu w terminie do 30 czerwca 2020 r. ZUS wskazał jedynie, że skarżący jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, dla której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne uzależniona jest od dochodu (kod tytułu ubezpieczenia 059002), korzystała już z tego tytułu ubezpieczeń w poprzednim roku kalendarzowym, był zobowiązany do 10 marca 2020 r. do złożenia wraz z kompletem dokumentów rozliczeniowych za luty 2020 r. deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA cz. II oznaczonej numerem z zakresu 40-49. Zakład stwierdził, że z dokumentów zarejestrowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wynika, iż prawidłowe dokumenty rozliczeniowe ZUS DRA cz. II, jak i ZUS DRA za marzec–maj 2020 r. zostały przez wnioskodawcę złożone dopiero 28 lipca i 3 sierpnia 2020 r. ZUS nie dokonał analizy przesłanek wynikających z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19. Tymczasem warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo jest natomiast, zgodnie z art. 31zq ust. 3, przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Obowiązkiem ZUS było więc przytoczenie treści stosownych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, skonfrontowanie ich treści ze stanem faktycznym występującym w niniejszej sprawie, a następnie wyjaśnienie dlaczego, zdaniem organu, skarżący miał obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowej. Organ jednak tego nie uczynił. Uzasadnienia decyzji ZUS obu instancji są lakoniczne i ogólnikowe. W zasadzie sprowadzają się one do stwierdzenia, że J.P. nie był zwolniony ze składania deklaracji rozliczeniowych, ale nie wyjaśniono dlaczego. Nie można zatem skontrolować prawidłowości tezy organu, że na skarżącym spoczywał obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowej za marzec–maj 2020 r. Nieco szerzej ta kwestia została omówiona w odpowiedzi na skargę. Odpowiedź ta nie może jednak uzupełniać zaskarżonej decyzji. Odpowiedź nie może, jako pismo procesowe, być traktowana jako "aneks" do decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający powinien jedynie odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych, które powinny znaleźć się w decyzji. Przedmiotem kontroli sądu nie są wywody zawarte w odpowiedzi na skargę, lecz prawidłowość wydanej przez organ decyzji (vide: wyrok WSA w Lublinie z 6 lutego 2020 r., III SA/Lu 366/19, wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 grudnia 2020 r., I SA/Bd 607/20, dostęp w CBOSA). Podkreślić w tym miejscu należy, że w rozpatrywanej sprawie szczególne znaczenie ma wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz czuwania nad tym, by osoby uczestniczące w tym postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega także na powinności informowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie jej sprawy i jakie dowody powinny być przez stronę przedstawione, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 czerwca 1997 r., sygn. SA/Lu 2087/95, dostęp w CBOSA, obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, a jego naruszenie należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji. Zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Stosownie zaś do treści art. 79a § 2 k.p.a., w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1. Z obowiązków wynikających z powyższego przepisu organ się nie wywiązał. Należy zauważyć, że złożenie przez skarżącego 6 kwietnia 2020 r. wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek wszczęło postępowanie administracyjne, a to oznacza, że w rozsądnym terminie, umożliwiającym uzupełnienie braków, ZUS miał obowiązek skierować do skarżącego informację o okolicznościach prawnych, które mają wpływ na rozstrzygnięcie wniosku i wskazać konkretnie, jakich dokumentów brakuje do jego pozytywnego załatwienia. W rozpoznawanej sprawie organ z tego obowiązku się nie wywiązał i przed dniem 30 czerwca 2020 r. nie udzielił stronie należytego i wyczerpującego wyjaśnienia tak, aby miała świadomość braków wniosku i możliwość ich uzupełnienia. W aktach administracyjnych brak jest dowodów, które świadczyłyby o tym, że organ podjął starania, by poinformować stronę, że bez złożonych dokumentów wniosek nie będzie pozytywnie rozpatrzony. Zdaniem Sądu, ZUS mógłby wywodzić dla strony negatywne skutki prawne, gdyby wcześniej wezwał ją w określonym terminie w sposób kompleksowy do uzupełnienia braków wniosku. Za wypełnienie obowiązku wynikającego z k.p.a. nie można uznać zawiadomienia z 30 lipca 2020 r. doręczonego stronie 3 sierpnia 2020 r., albowiem skarżący zapoznał się z jego treścią po dniu 30 czerwca 2020 r., a z jego treści nie wynika, jakie dokumenty powinien przedłożyć skarżący, by spełnić przesłanki do przyznania wnioskowanego zwolnienia. W tej sytuacji niepoinformowanie strony przez organ przed upływem terminu o konieczności złożenia wraz z wnioskiem również deklaracji należy ocenić negatywnie. Dodać należy, że organ rentowy miał wystarczająco dużo czasu, aby poinformować skarżącego, że przesłanką zwolnienia z zapłaty należności składkowych jest złożenie deklaracji rozliczeniowych do dnia 30 czerwca 2020 r. Skarżący wniosek o zwolnienie złożył bowiem 6 kwietnia 2020 r., a więc ZUS miał dużo czasu, aby udzielić skarżącemu wyczerpujących informacji, jakie są przesłanki uwzględnienia jego wniosku o zwolnienie z zapłaty składek. Organ rentowy jednak takiej informacji nie udzielił skarżącemu. Zdaniem Sądu, wydane w niniejszej sprawie decyzje nie spełniają wymogów wynikających z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. Przepis ten obliguje organ do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych oraz wyjaśnienia stronie przyczyn takiego, a nie innego załatwienia żądania strony. Uzasadnienie decyzji powinno być sporządzone w taki sposób, by możliwe było poznanie toku rozumowania organu i kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia. Skoro zaś decyzje nie zawierają wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności i ograniczają się jedynie do przytoczenia (nie wszystkich) przepisów i powtórzenia tezy o obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowej za marzec–maj 2020 r. w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r., to nie spełniają wymogów wskazanych w powołanym wyżej przepisie. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ, prowadząc postępowanie naruszył wskazane powyżej przepisy k.p.a. i przedwcześnie uznał, że warunek zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec–maj 2020 r. nie został przez skarżącego spełniony. Zdaniem Sądu, obowiązkiem organu było prawidłowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Naruszeniem prawa jest, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego niejasnym i lakonicznym uzasadnieniem. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji. Jednocześnie należy stwierdzić, że w odpowiedzi na skargę organ nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji o czym była mowa we wcześniejszych rozważaniach. Reasumując, Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organ rentowy nie wyjaśnił dokładnie, czy skarżący był zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych za marzec–maj 2020 r. ani też nie pouczył go w sposób wyczerpujący o warunkach uzyskania zwolnienia z obowiązku zapłaty składek oraz o skutkach niezłożenia deklaracji w wymaganym terminie. Stanowi to naruszenie art. 7, 8, 9, 77 § 1, 80 i 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję. Rozpatrując ponownie sprawę, należy uwzględnić ocenę prawną i faktyczną przedstawioną w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Organ administracji wyjaśni, czy skarżący był zwolniony z obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowych za marzec–maj 2020 r., a jeżeli nie, to dlaczego. W przypadku ustalenia, że skarżący nie był zwolniony z wymienionego obowiązku, organ powinien rozważyć możliwość zastosowania art. 9 k.p.a. poprzez udzielenie skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a konkretnie wskazanie, jakich dokumentów, zdaniem organu, brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. Po zebraniu zaś całego materiału dowodowego należy dokonać jego wnikliwej analizy, a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie. e.o.