III SA/Łd 1052/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.O. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J.O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych postanawia: odrzucić wniosek. D.Cz. Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Decyzję tę doręczono skarżącemu w dniu 12 października 2016 r. W dniu 14 listopada 2016 r. skarżący nadał w placówce operatora pocztowego przesyłkę zawierającą skargę. Przesyłka ta została zaadresowana w następujący sposób: "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. ul. A. 135 [...] Ł. za pośrednictwem Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. ul. B 40/42 97-200 T." (k. 3). Skarga wpłynęła do sądu w dniu 17 listopada 2016 r. W dniu 18 listopada 2016 r. Przewodniczący Wydziału III wydał zarządzenie o przekazaniu skargi organowi administracji. Tego samego dnia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. nadał w placówce pocztowej przysyłkę zawierającą skargę. Przesyłka ta została zaadresowana do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W dniu 24 listopada 2016 r. skarga została doręczona organowi administracji. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. odrzucił skargę J.O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 września 2016 r. uznając, że skarga została wniesiona w dniu 18 listopada 2016 r., a więc z uchybieniem terminu. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł także o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II GZ 134/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, jako pozbawione podstaw. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec tego, że skarga została skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, Sąd ten prawidłowo przekazał ją w dniu 18 listopada 2016 r. do organu, który wydał zaskarżoną decyzję, tj. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. Sąd I instancji prawidłowo przyjął datę tego przekazania jako dzień wniesienia skargi i w konsekwencji podjął prawidłowe rozstrzygnięcie o jej odrzuceniu ze względu na uchybienie ustawowego terminu wskazanego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., który upłynął w dniu 14 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W orzecznictwie ukształtowany jest pogląd, że czynności procesowe polegające na równoczesnym złożeniu środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi procesowemu i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminowi doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło, a sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 listopada 1999 r., II CZ 129/99, Lex nr 110599; z 4 października 2001 r., I CZ 116/01, Lex nr 52578; z 10 stycznia 2002 r., I CZ 198/01, Lex nr 53302; z 3 października 2002 r., I CZ 120/02, Lex nr 74409; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 25 maja 2004 r., sygn. FZ 61/04; z 17 sierpnia 2010 r., I GZ 280/10; z 2 czerwca 2016 r., II GZ 536/16). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 sierpnia 2010 r., I GZ 280/10, złożenie wniosku o przywrócenie terminu uwarunkowane jest przede wszystkim tym, by termin do podjęcia czynności procesowej upłynął. Dopiero bowiem wówczas czynność taka staje się bezskuteczna (art. 85 p.p.s.a.). W sytuacji gdy strona złożyła środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie złożenia środka zaskarżenia. Pogląd ten został ukształtowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego na gruncie uregulowań zawartych w art. 179 § 1 d. k.p.c. oraz art. 168 i 169 § 1 k.p.c., a następnie zaakceptowany w doktrynie (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 czerwca 1957 r., II CZ 123/57, NP 1958 nr 3; z 2 września 1993 r., II CRN 83/93 Lex 293287; z 10 stycznia 2002 r., I CZ 198/01, Lex nr 53302; literatura powołana w "Kodeksie postępowania cywilnego z komentarzem" pod red. prof. dr J. Jodłowskiego i SN dr hab. K. Piaseckiego, Wyd. Prawnicze, W-wa 1989 r., t. I, s. 277). Treść uregulowań zawartych w art. 87 § 1 p.p.s.a. jest identyczna z treścią przepisów regulujących te kwestie w art. 179 § 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 1950 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 394 ze zm.) oraz w art. 169 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.). Brak zatem racjonalnych powodów do kwestionowania stanowiska, że wniosek o przywrócenie terminu, o którym stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a., może być aktualny dopiero wówczas, gdy prawomocnie zostanie rozstrzygnięta kwestia czy termin do dokonania czynności procesowej upłynął – czy też nie – przed jej dopełnieniem (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 14 kwietnia 1997 r., II CZ 43/97 oraz z 15 kwietnia 1997 r., II CZ 40/97 niepubl; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2016 r., sygn. akt II GZ 1285/16). W postanowieniu z dnia 17 sierpnia 2010 r., I GZ 280/10 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił także, iż za taką wykładnią art. 87 § 1 p.p.s.a. przemawia to, że strona może racjonalnie powoływać się na istnienie okoliczności świadczących o braku zawinienia z jej strony, gdy fakt bezskuteczności czynności procesowej będzie bezsporny. Przedwczesny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej należy uznać za niedopuszczalny z mocy ustawy (art. 88 p.p.s.a.), co w konsekwencji skutkuje jego odrzuceniem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lutego 2000 r., CKN 1261/99, Prok. i Pr. 2001/4/30). Za niedopuszczalny należy też uznać wniosek, gdy brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności, a więc np. gdy czynność strony była dokonana w terminie. W zażaleniu na postanowienie z dnia 22 grudnia 2016 r. o odrzuceniu skargi skarżący jednocześnie wniósł o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W zażaleniu tym skarżący kwestionował stanowisko Sądu, iż uchybił terminowi do wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy, podzielając przedstawione wyżej poglądy, stwierdzić należy, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony przedwcześnie, skoro obie czynności procesowe skarżącego się wykluczają. W dacie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (23 stycznia 2017 r.) kwestia uchybienia terminu do wniesienia skargi nie została jeszcze prawomocnie rozstrzygnięta. Dopiero w postanowieniu z dnia 7 marca 2016 r., sygn. akt II GZ 134/17 Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 22 grudnia 2016 r. o odrzuceniu skargi, kwestię tę prawomocnie rozstrzygnął. Mając powyższe na względnie na mocy art. 88 p.p.s.a. sąd orzekł, jak w postanowieniu. D.Cz.