III SA/Łd 1053/14

Dnia 2 czerwca 2015 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale III - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J.B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T.B., J.B. i P.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu podania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – J.B. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. (MSi) J.B. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T.B., J.B. i P.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie zwrotu podania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego żona T.B. choruje na chorobę nowotworową i wyprowadziła się ze wspólnego mieszkania. Pozostał sam w mieszkaniu i ponosi koszty jego utrzymania w kwocie 860 zł. Jego dochód stanowi emerytura w wysokości 1.385,94 zł. Ma 75 lat i leczy się na nadciśnienie, schorzenia kręgosłupa oraz chorobę wieńcową. Pozostałą kwotę z emerytury w wysokości 525,12 zł przeznacza na utrzymanie, a ponadto musi z niej odłożyć sumę na leczenie zębów, założenie koron i wykonanie mostu. Jego majątek stanowi mieszkanie w bloku spółdzielczym o pow. 38 m2 oraz wybudowany w 1998 roku dom w stanie surowym, posadowiony na działce. Ponadto skarżący oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 7 maja 2015 roku wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wyciągów z ewentualnie posiadanych rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy oraz jednoznaczne wyjaśnienie kwestii posiadania przedmiotów wartościowych (o wartości powyżej 3.000 euro) z uwagi na niewypełnienie rubryki nr 7.2.2. urzędowego formularza PPF, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w drodze pisma z dnia 26 maja 2015 roku przedstawił dokumenty i oświadczenia dotyczące jego sytuacji majątkowej. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy do Referendarza sądowego, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Jednocześnie wskazać należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Pomoc finansowa ze strony Państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 326/08, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego żona T.B. wyprowadziła się ze wspólnego mieszkania. Skarżący ma ukończone 75 lat i leczy się na nadciśnienie, schorzenia kręgosłupa oraz chorobę wieńcową. Pozostał sam w mieszkaniu i ponosi koszty jego utrzymania w kwocie 860 zł. Dochód skarżącego stanowi emerytura w wysokości 1.385,94 zł. Pozostałą kwotę z emerytury w wysokości 525,12 zł przeznacza na utrzymanie, a ponadto musi z niej odłożyć sumę na leczenie zębów, założenie koron i wykonanie mostu. Jego majątek stanowi mieszkanie w bloku spółdzielczym o pow. 38 m2 oraz wybudowany w 1998 roku dom w stanie surowym, posadowiony na działce. Jednocześnie z nadesłanego pisma z dnia 26 maja 2015 roku wynika, że skarżący posiada lokatę bankową na kwotę 10.000 zł, założoną w dniu 9 kwietnia 2015 roku (a zatem w okresie ubiegania się o przyznanie prawa pomocy) na okres sześciu miesięcy. Środki uzyskane z tej lokaty ma zamiar przeznaczyć na pokrycie dachu papą drugi raz domu w budowie, gdyż papa ta jest zniszczona i po 17 latach woda przecieka do wnętrz domu. Musi także założyć okna w otwory okienne tego budynku. Ponadto musi założyć 5 koron zębowych, których koszt wynosi ok. 2.950 zł. Surowy stan budynku ma zamiar przekazać wnuczce M.B. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał bowiem dostatecznie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Podkreślić przy tym należy, że przeprowadzona analiza sytuacji majątkowej skarżącego dowodzi wprawdzie, że jego dochód wynosi 1.385,94 zł i kwotę tę niewątpliwie pomniejszają wydatki związane z utrzymaniem, leczeniem i opłatami eksploatacyjnymi, aczkolwiek wobec wykazanej kwoty lokaty bankowej (10.000 zł), w dodatku - jak dowodzi analiza wyciągów bankowych - nie jedynej (w dniu 18 lutego 2015 r. skarżący dokonał zerwania lokaty na kwotę 7.621,10 zł), nie sposób uznać, że skarżący znajduje się na skraju ubóstwa, która to okoliczność wiązałaby się z ryzykiem wystąpienia zagrożenia dla jego utrzymania koniecznego. Co więcej, fakt zgromadzenia oszczędności w wysokości 10.000 zł przy osiąganej kwocie dochodu czyni zasadnym twierdzenie, iż skarżący posiada dodatkowe źródło dochodu, którego nie wykazał, a tym samym jego sytuacja finansowa pozwala mu na poniesienie kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych i kosztów związanych z ustanowieniem adwokata w niniejszej sprawie. Jednocześnie nie kwestionując znacznych wydatków skarżącego i celu ich poniesienia, referendarz sądowy podziela w niniejszej sprawie ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że koszty sądowe – nie mogą być stawiane w ostatniej kolejności ich zaspokojenia, a taką niewątpliwie kolejność wyznacza im skarżący składając wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Strona ma bowiem obowiązek podjąć starania o ich wygospodarowanie, a dopiero brak takiej możliwości uzasadnia uwzględnienie wniosku o prawo pomocy (vide: postanowienia NSA z 18.02.3010 r., I FZ 447/09 oraz z 6.11.2009 r., II OZ 971/09, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym bardziej, że instytucja ta, będąca wyjątkiem od zasady odpłatności postępowania sądowego, powinna umożliwiać dostęp do sądu przede wszystkim podmiotom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, do których, zdaniem referendarza sądowego, skarżący nie należy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. U.K.