III SA/Łd 1054/13

Dnia 14 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2014 roku sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia 6 sierpnia 2013r., nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...] o wymeldowaniu S. S. z pobytu stałego mieszczącego się w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny. W dniu 17 kwietnia 2013r. J. S. złożyła wniosek o wymeldowanie byłego męża – S. S. z pobytu stałego mieszczącego się w Ł. przy ul. [...], argumentując, że były mąż opuścił przedmiotowy lokal i przebywa w Ł. przy ul. [...]. Ponadto wnioskodawczyni podała, że Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z dnia 3 września 2012 roku sygn. akt. [...] orzekł o eksmisji S. S. z przedmiotowego lokalu i rozwiązał związek małżeński przez rozwód. Decyzją z dnia 2 lipca 2013r. Prezydent Miasta Ł. orzekł o wymeldowaniu S. S. z pobytu stałego mieszczącego się w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł.. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że S. S. nie przebywa pod adresem zameldowania od dnia 15 kwietnia 2013 roku. Okoliczność powyższą potwierdziły przeprowadzone kontrole meldunkowe oraz S. S. w zeznaniach złożonych w dniu 15 maja 2013r. Strona wskazała na brak dobrowolności w opuszczeniu lokalu, ponieważ w dniu 15 kwietnia 2013r. opuścił przedmiotowy lokal mieszkalny w wyniku interwencji Policji, po której była żona – J. S. wymieniła zamek w drzwiach. S. S. przyznał, że w 2012r. zapadł w stosunku do niego wyrok Sądu Rejonowego w Łodzi IV Wydziału Karnego skazujący za znęcanie się psychiczne i fizyczne nad żoną (sygn. akt [...]). Natomiast Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z dnia 3 września 2012 roku sygn. akt. [...] nakazał eksmisję S. S. z lokalu nr [...] położonego w Ł. przy ul. [...]. Faktycznie jednak S. S. opuścił przedmiotowy lokal w dniu 15 kwietnia 2013r. w następstwie interwencji Policji, a po dwóch dniach zabrał z przedmiotowego lokalu swoje rzeczy osobiste. Zdaniem organu przedstawione okoliczności wskazują na zamiar trwałego opuszczenia miejsca zameldowania. Przesłanką wydania przez organ administracji publicznej decyzji o wymeldowaniu jest nie tylko samo fizyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, ale również powzięty dobrowolnie zamiar takiego zachowania. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnego organ podkreślił, że trwały i dobrowolny zamiar opuszczenia lokalu powinien dać się wyinterpretować z okoliczności obiektywnych, jak przykładowo wyprowadzenie się wraz z zabraniem wszystkich swoich rzeczy. Rozpatrując niniejszą sprawę organ zauważył, że sprawca, który popełnia przestępstwo umyślne, a takimi przestępstwami były czyny znęcania się psychicznego i fizycznego nad żoną, za które S. S. został skazany, musi liczyć się z tym, że jego zachowanie spotka się z sankcją karną ze strony wymiaru sprawiedliwości. Sprawca musi brać pod uwagę nie tylko nieuchronność kary, ale także to, że organy państwa uczynią wszystko co dozwolone w granicach prawa, aby zapobiec popełnianiu przez sprawcę tego rodzaju czynów w przyszłości. Jednym ze środków do osiągnięcia tego celu jest odizolowanie sprawcy od ofiary, co też zostało orzeczone przez sąd, który nakazał eksmisję S. S. z przedmiotowego lokalu. W rozpoznawanej sprawie na skutek interwencji Policji doszło do sytuacji, w której strona została odizolowana od byłej żony w celu zapewnienia jej bezpieczeństwa. Fakt niezamieszkiwania S. S. w miejscu dotychczasowego pobytu stałego potwierdziła kontrola meldunkowa przeprowadzona w dniu 26 kwietnia 2013r. oraz lokatorzy posesji, którzy oświadczyli, że w przedmiotowym lokalu od dnia 15 kwietnia 2013r. mieszka jedynie J. S. Od powyższej decyzji S. S. złożył odwołanie, w którym podniósł, że opuszczenie spornego lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, nastąpiło w wyniku interwencji Policji, po której była żona wymieniła drzwi, uniemożliwiając dostęp do lokalu. Skarżący podał, że była żona przez dwa lata nie mieszkała w przedmiotowym lokalu, zamieszkiwała u matki. Wniósł o pozytywne rozpatrzenie odwołania. Wojewoda [...]z utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że opuszczenie miejsca stałego pobytu musi mieć charakter dobrowolny, co oznacza, że musi wynikać z nieprzymuszonej woli danej osoby i nie może być wynikiem bezprawnego działania osób trzecich. Dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu nie jest przesłanką ustawową wymeldowania, co oznacza, że nie będzie miała zastosowania w każdym przypadku. Nie w każdym bowiem postępowaniu meldunkowym wykazanie zaistnienia przesłanek wymeldowania będzie wymagało ustalenia, że opuszczenie miejsca pobytu stałego przez daną osobę nie nastąpiło wbrew jej woli. Jeżeli bowiem opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu jest spowodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa (np. w przypadku wykonania w drodze egzekucji wyroku nakazującego eksmisję z lokalu, czy też wynikającego z decyzji administracyjnej nakazu opuszczenia lokalu w związku z wyłączeniem budynku z użytkowania), to przy ustalaniu spełnienia przesłanek do wymeldowania tej osoby przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ oczywistym jest, że te działania organów najczęściej nie są zgodne z wolą osoby, która ma opuścić lokal. Organ odwoławczy podkreślił, że wyrokiem z dnia 3 września 2012 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w Łodzi rozwiązał przez rozwód małżeństwo J. i S.S. z winy skarżącego i nakazał eksmisję z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w Ł. (wyrok uprawomocnił się w dniu 20 grudnia 2012 r.). Z informacji uzyskanej od J. S., potwierdzonej przez S. S., wynika również, że S. S. został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za znęcanie się nad byłą żoną. Odwołujący sam przyznał, że w chwili obecnej nie mieszka w spornym lokalu - jak wynika ze zgodnych oświadczeń stron (a także informacji uzyskanej od sąsiadki w trakcie kontroli meldunkowej w spornym lokalu) - opuścił lokal w wyniku interwencji funkcjonariuszy Policji w dniu 15 kwietnia 2013r., po której J. S. wymieniła zamki i drzwi do lokalu uniemożliwiając tym samym powrót i korzystanie z lokalu. Dwa dni po interwencji Policji S. S. zabrał z lokalu swoje rzeczy osobiste, ubrania. W świetle powyższych ustaleń organ uznał, że okoliczności faktyczne sprawy pozwalają stwierdzić, że egzekucja wyroku eksmisyjnego nie była konieczna, gdyż w wyniku interwencji Policji S. S. został usunięty z lokalu i nie ma obecnie możliwości powrotu do lokalu. Zaistniałą sytuację należy uznać za równoznaczną z ustaniem pobytu osoby, wobec której zapadł wyrok eksmisyjny, co oznacza opuszczenie miejsca zameldowania na pobyt stały w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Odnosząc się do argumentów podnoszonych w odwołaniu, organ wskazał, że w zakresie kompetencji organów administracji publicznej nie mieści się prawo do oceny lub kwestionowania zgodności z prawem prawomocnych wyroków sądów powszechnych. Sprawy o rozwód i eksmisję mają charakter cywilnoprawny, co oznacza, że wszelkie spory na tym tle należą do właściwości sądów powszechnych, nie zaś do organów administracji publicznej właściwych w sprawach meldunkowych. Obowiązek meldunkowy służy jedynie prawidłowemu wykonywaniu przez organy administracji ich funkcji i zapewnieniu prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Organy gminy prowadząc ewidencję stwierdzają jedynie okoliczności faktyczne związane z pobytem danej osoby w określonym miejscu i czasie. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymując argumentację zawartą w odwołaniu wskazał, że został pozbawiony dostępu do lokalu, ponieważ po interwencji Policji była żona wymieniała zamki i drzwi wejściowe do lokalu. Dwa dni po interwencji Policji skarżący po uzgodnieniu z byłą żoną zabrał z lokalu swoje rzeczy osobiste. Wbrew twierdzeniom organu większość należących do niego rzeczy osobistych pozostała jednak w lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 14 lutego 2013r. skarżący popierając wniesioną skargą wskazał, że obecnie nie ma stałego miejsca zamieszkania. Wyjaśnił, że wymiana zamków i drzwi przez byłą żonę uniemożliwia powrót do przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Pełnomocnik Wojewody [...] wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U.z 2012r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź procesowego uzasadniającego jej uchylenie. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy wskazać, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy, jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Przesłanki te w niniejszej sprawie zostały spełnione. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że z sytuacją faktycznego opuszczenia lokalu mamy do czynienia wówczas, gdy osoba dobrowolnie rezygnuje z zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, zatem zrywa wszelkie z nim więzi, koncentrując swe centrum życiowe w innym lokalu. Warunkiem decydującym o wymeldowaniu danej osoby jest więc ustalenie przez organ administracji, czy dana osoba faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. Za miejsce stałego pobytu danej osoby uważa się miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, między innymi takie jak: mieszkanie, nocowanie, spożywanie posiłku, czy też przyjmowanie wizyt rodziny lub znajomych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest również jednolity pogląd, zgodnie z którym o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić jedynie wtedy, gdy ma ono charakter trwały i dobrowolny. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy upływ czasu, tj. okres pozostawania poza miejscem dotychczasowego pobytu. O dobrowolności opuszczenia decyduje natomiast samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, niewywołana przymusem fizycznym albo psychicznym innej osoby. W wyroku z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00 (LEX nr 78937) NSA stwierdził, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że prawomocnym wyrokiem z dnia 3 września 2012r., sygn. akt. [...] Sąd Okręgowy w Łodzi, XII Wydział Cywilny Rodzinny rozwiązał przez rozwód związek małżeński J. S. i S. S., nakazując jednocześnie eksmisję S. S. z lokalu mieszkalnego nr [...] położnego w Ł. przy ul. [...]. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organy meldunkowe ustaliły, że skarżący nie przebywa w miejscu stałego zameldowania od dnia 15 kwietnia 2013r. Okoliczność powyższą potwierdziła przeprowadzona kontrola meldunkowa, zeznania świadków oraz sam skarżący, który w dniu 15 maja 2013r. zeznał, że opuścił przedmiotowy lokal w wyniku interwencji funkcjonariuszy Policji w dniu 15 kwietnia 2013r., po której była żona – J. S. wymieniła zamki i drzwi do lokalu uniemożliwiając tym samym powrót i korzystanie z lokalu. Skarżący wyjaśnił, że dwa dni po interwencji Policji osobiście zabrał z lokalu swoje rzeczy osobiste i ubrania. Zeznał, że przebywa u matki w lokalu mieszkalnym nr [...] w Ł. przy ul. [...]. Ponadto skarżący potwierdził, że w roku 2012 zapadł wyrok Sądu Rejonowego w Łodzi IV Wydziału Karnego skazujący go za znęcanie się psychiczne i fizyczne nad żoną (sygn. akt [...]). Mając na uwadze przedstawione okoliczności faktyczne organy meldunkowe prawidłowo uznały, że wykonanie przez funkcjonariuszy Policji wyroku orzekającego eksmisję skarżącego jest równoznaczne z zakończeniem jego pobytu w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł. w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, uzasadniającym wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej. W takiej sytuacji brak cechy dobrowolności nie stanowi przeszkody do wymeldowania danej osoby z lokalu mieszkalnego. Wykonanie eksmisji osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie wyroku sądu wykonanego przez komornika, czy funkcjonariuszy Policji powoduje, że dochodzi wówczas do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu stałego o charakterze najczęściej trwałym skutkującym powstaniem obowiązku wymeldowania. (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2013r., sygn. akt II OSK 1976/11 oraz wyrok z dnia 19 czerwca 2012r., sygn. akt II OSK 526/11). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przedstawione powyżej stanowisko w pełni podziela. Na tle stanu faktycznego, jaki zaistniał w rozpoznawanej sprawie, podkreślić należy, że przesłanka dobrowolności opuszczenia lokalu, doznaje ograniczenia w przypadku wykonania prawomocnego wyroku sądu powszechnego nakazującego eksmisję danej osoby z określonego lokalu. Prawomocny wyrok sądu powszechnego orzekający eksmisję może bowiem polegać na dobrowolnym opuszczeniu lokalu przez zobowiązanego, albo też podlegać wykonaniu w drodze egzekucji. Skutkiem wykonania w drodze egzekucji wyroku orzekającego eksmisję danej osoby z lokalu jest bowiem ustanie pobytu tej osoby w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z tych względów za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 tej ustawy należy uznać sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu w drodze wykonania lub egzekucji wyroku orzekającego eksmisję. W tym stanie rzeczy sąd podzielił stanowisko organów administracji publicznej, że opuszczenie przez skarżącego lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł. ma charakter trwały i dobrowolny. S. S. opuścił miejsce stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z chwilą wykonania prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi dnia 3 września 2012r., sygn. akt [...]. Podnoszona natomiast przez skarżącego okoliczność wymiany zamków i drzwi wejściowych do lokalu przez byłą żonę, która nastąpiła po wykonaniu eksmisji i spowodowała ograniczenie dostępu do lokalu, w którym jak twierdzi skarżący pozostały należące do niego rzeczy osobiste, w tym przypadku nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organów administracji, że w ustalonym stanie faktycznym obowiązujące przepisy prawa dostarczyły podstaw do wymeldowania S. S. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł. Organy administracji publicznej obu instancji zasadnie rozważyły kwestie dotyczące trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu w aspekcie prawomocnego wyroku sądu nakazującego eksmisję skarżącego ze spornego lokalu oraz wyroku Sądu Rejonowego IV Wydziału Karnego w sprawie o sygn. akt [...], skazującego go za znęcanie się psychiczne i fizyczne nad żoną. W tej sytuacji zarzuty postawione w skardze są niezasadne. Jak słusznie zauważyły organy orzekające w rozpoznawnej sprawie, dalsze utrzymywanie zameldowania skarżącego, w przypadku gdy prawomocnie orzeczono eksmisję ze spornego lokalu, stanowiłoby ewidentną fikcję meldunkową. Tak jak bowiem zameldowanie, również wymeldowanie jest tylko i wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, o ustaniu jej pobytu w dotychczasowym miejscu (o jego opuszczeniu). Z tego też powodu dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez własne rozstrzygnięcia zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności między ewidencją a istniejącym stanem rzeczy. Poza tym, zaznaczyć trzeba, że orzekając o wymeldowaniu organ nie przesądza o prawie do lokalu, ani tym bardziej nie jest zobowiązany do zapewnienia osobie wymeldowanej lokalu zastępczego. Sąd uznał zatem, że skarga nie jest zasadna. Organy administracji słusznie uznały, że spełnione zostały przesłanki wymeldowania skarżącego z pobytu stałego. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd skargę oddalił. ak