III SA/Łd 124/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 124/16 w sprawie ze skargi Z. B. na postanowienie Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia pomocy finansowej dla producentów rolnych postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. B.K. Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Z. B. na postanowienie Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia pomocy finansowej dla producentów rolnych. W dniu 10 czerwca 2016 r. pełnomocnik skarżącego – A. B. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że był za granicą w czasie rozprawy w dniu 22 kwietnia 2016 r. i "aż do dzisiaj 10.06.2016". Dopiero teraz mógł odebrać wyrok. Oczekiwał, że przyjdzie jakieś powiadomienie na adres w Ł. i zostanie zapoznany z "kolejnymi krokami", jakie będzie mógł poczynić. Zawiadomienie o rozprawie otrzymał, ale z pouczeniem nie został zapoznany, bo przebywał za granicą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 141 § 2 zdanie 1 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Z przepisu tego wynika, że w sprawach, w których skargę oddalono, tak jak w niniejszej sprawie, sporządzenie uzasadnienia wyroku jest więc uzależnione od złożenia przez stronę stosownego wniosku we wskazanym w art. 141 § 2 p.p.s.a. terminie. Późniejsze złożenie takiego wniosku oznacza, że strona dokonała tej czynności z naruszeniem ustawowego terminu i jest ono bezskuteczne. Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Skoro trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej liczy się od dnia doręczenia stronie odpisu wyroku z uzasadnieniem, to niezłożenie wniosku o uzasadnienie wyroku oddalającego skargę powoduje, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej w ogóle nie rozpoczyna biegu, a jej wniesienie jest niedopuszczalne. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek skarżącego z dnia 10 czerwca 2016 r. o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę z dnia 22 kwietnia 2016 r. jest spóźniony. Jednakże stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wnosząc o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę (strony) lub uczestników postępowania. Z treści przywołanych przepisów wynika, że uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. Według oświadczenia pełnomocnika skarżącego przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę z dnia 22 kwietnia 2016 r. ustała w momencie powrotu z zagranicy. Dopiero w dniu 10 czerwca 2016 r. mógł odebrać wyrok. W tym też dniu pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Negatywnym dla skarżącego skutkiem niezłożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w terminie jest brak możliwości skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej. W tej sytuacji rozważenia wymaga przesłanka braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Jak podnosi się w orzecznictwie sądowym i w literaturze, brak winy warunkujący uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu oznacza, że do niedochowania terminu doszło pomimo dołożenie przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu jest skutkiem przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por.: postanowienie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/02, M. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się na przykład: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por.: postanowienia NSA z 8 lipca 2008 r., II OZ 712/08 i z 9 czerwca 2011 r., I OZ 402/11). Brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna zatem uprawdopodobnić, tj. powinna wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Uprawdopodobnienie braku winy jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód w ścisłym znaczeniu, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie w rzeczywistości miało miejsce. Ustawodawca dopuszcza ten mniej pewny środek, aby w ten sposób ułatwić zainteresowanym przedstawienie swoich racji. W świetle powołanych przepisów sąd nie jest upoważniony do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczność uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Pełnomocnikiem skarżącego jest jego brat – A. B.. Pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego A. B. obejmuje reprezentację przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie (k. 10). Pełnomocnik skarżącego jako przyczyny uchybienia terminu wskazał pobyt za granicą oraz oczekiwanie na pouczenie, co do dalszych czynności w sprawie, jakie może poczynić. Pełnomocnik skarżącego potwierdził, że otrzymał zawiadomienie o rozprawie. Wyjaśnił jednakże, iż nie zapoznał się z pouczeniem zawartym w tym pouczeniu, gdyż przebywał za granicą. W ocenie sądu okoliczność, że pełnomocnik skarżącego w dniu 22 kwietnia 2016 r., kiedy to odbyła się rozprawa zakończona wydaniem wyroku oddalającego skargę oraz w czasie kiedy upływał termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku, przebywał za granicą, nie świadczy o braku winy w uchybieniu terminu. Oczekiwanie na pouczenie oraz niezapoznanie się z pouczeniem zawartym w zawiadomieniu o rozprawie również nie wskazuje na brak winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Stąd też zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 22 kwietnia 2016 r. zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego na wskazany przez niego adres: ul. (...) 85/92, (...) Ł.. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomienia wynika, że pełnomocnik skarżącego odebrał zawiadomienie o rozprawie osobiście pod wskazanym adresem w dniu 22 marca 2016 r. (potwierdzenie odbioru k. 22). Zawiadomienie to zawierało pouczenie o tym, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (pkt 1 zawiadomienia k. 19). W sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 141 § 2 p.p.s.a., przy czym oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego lub w polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 83 § 3 p.p.s.a.). Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie tego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi. Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji (pkt 3 zawiadomienia k. 19). Na tej podstawie uznać należy, że pełnomocnikowi skarżącego znany był zarówno sam termin rozprawy wyznaczonej w niniejszej sprawie, skutki niestawiennictwa na rozprawie oraz tryb postępowania w wypadku wydania przez sąd wyroku oddalającego skargę. Jeżeli pełnomocnik skarżącego nie zapoznał się z treścią zawiadomienia oraz pouczenia, które osobiście odebrał, to działanie takie należy ocenić jako brak należytej staranności, a nie jako okoliczność świadczącą o braku winy. Co więcej, zawiadomienie o rozprawie oraz pouczenie doręczono pełnomocnikowi skarżącego we właściwym czasie (na miesiąc przed terminem rozprawy – w dniu 22 marca 2016 r.). Pełnomocnik skarżącego mógł więc przynajmniej poinformować swojego mocodawcę w odpowiednim czasie o tym, że w związku z wyjazdem za granicę nie będzie obecny na rozprawie oraz przekazać mu informacje zawarte w zawiadomieniu o rozprawie, które mu doręczono. Dodać należy, że wniesienie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest czynnością skomplikowaną. Sam pobyt za granicą nie stanowi co do zasady przeszkody w złożeniu takiego wniosku w terminie. W myśl art. 83 § 3 i 4 p.p.s.a. oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. To samo dotyczy złożenia pisma przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej albo przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego lub aresztu śledczego oraz przez członka załogi polskiego statku morskiego u kapitana statku. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Konsekwencje działań i zaniechań pełnomocnika obciążają mocodawcę (por. wyroki NSA z 21 grudnia 1995 r., SA/Sz 1571/95; z 19 grudnia 1997 r., I SA/Gd 1144/97; z 25 lipca 1995 r., SA/Sz 1345/95; postanowienia NSA z 7 kwietnia 2008 r., II FZ 111/07; z 16 stycznia 2008 r., I OZ 1008/07). Ocena działań pełnomocnika jest wewnętrzną sprawą stosunku pełnomocnictwa łączącego go ze skarżącym, nie zaś okolicznością obiektywną pozwalającą na przywrócenie terminu (por. postanowienia NSA z 2 września 2014 r., II OZ 811/14 i II OZ 813/14). Z tych też względów, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd orzekł, jak w postanowieniu. B.K.