III SA/Łd 136/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), , Protokolant specjalista– Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2015 roku sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowień oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...], po rozpatrzeniu wniosku W. R. o ponowne rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...], utrzymującego w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...] oraz postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...], umarzającego postępowanie egzekucyjne w sprawie realizacji wyroku Sądu Rejonowego w [...], III Wydział Cywilny z dnia [...], sygn. akt [...], nakazującego W. R. opuszczenie lokalu mieszkalnego nr 14, położonego przy ul. A 59 w Ł., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że postanowieniem z dnia [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] i poprzedzającego je postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]. Kolegium uznało, że wskazane akty administracyjne zostały już skontrolowane pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego i proceduralnego, a dokonana przez sąd ocena jest wiążąca tak dla organu odwoławczego, jak i dla stron postępowania. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2002 r., sygn. akt II SA/Łd 162/99, oddalający skargę na postanowienie z dnia [...], przesądza o braku podstaw do stwierdzenia nieważności obydwu postanowień zakwestionowanych przez wnioskodawcę. Tym samym czyni niedopuszczalnym ponowne orzekanie w tym przedmiocie. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] każda z podnoszonych przez skarżącego okoliczności sprawy została już objęta zakresem kontroli sądowej. Skarżący oczekuje w istocie ponownego rozpoznania sprawy, co jest niedopuszczalne ze względu na powagę rzeczy osądzonej. W szczególności pismo, na które powołuje się skarżący we wniosku z dnia 16 lipca 2014 r., nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W wyroku z dnia 26 listopada 2002 r., sygn. akt II SA/Łd 162/99, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż: " [...] organ zarówno I jak i II instancji wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył obowiązującego prawa [...]". Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego były wszystkie okoliczności faktyczne i prawne podnoszone nie tylko w skardze, ale i we wcześniejszym zażaleniu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powtórzył argumentację prezentowaną wcześniej, m.in. dotyczącą bytu prawnego wierzyciela. Żadne z powoływanych przez skarżącego pism nie ma najmniejszego wpływu na wykładnię zastosowanych w sprawie przepisów. W skardze na powyższe postanowienie W. R. wniósł o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem z dnia [...]. Skarżący wniósł także "o ocenę zgodności z prawem" postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] o odmowie uzupełnienia postanowienia z dnia [...], co do rozstrzygnięcia. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu administracji, że postępowanie w sprawie nie mogło zostać wszczęte z uwagi na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 26 listopada 2002 r., sygn. akt II SA/Łd 162/99. Zdaniem skarżącego w uzasadnieniu tego wyroku nie dokonano oceny, czy tytuł wykonawczy był ważny. Postępowanie o stwierdzenie nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja (postanowienie) jest dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Powaga rzeczy osądzonej orzeczenia powinna być oceniana w związku ze stanem sprawy, mającym swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroku. W postanowieniach z dnia [...] i z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie rozstrzygnęło sprawy w zakresie merytorycznym. Nie porównano zakresu wniosku skarżącego z dnia 16 lipca 2014 r. ze wskazanym wyżej wyrokiem oraz materiałem zebranym w sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] i poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]. Przeprowadzona przez sąd kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stanowił art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a. zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z powołanego przepisu wynika, że organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wtedy, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione do organu administracji publicznej, 2) żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn, z wyłączeniem wszakże przyczyn wskazanych w przepisach rozdziału 1 działu II kodeksu, w tych bowiem przypadkach organ administracji publicznej pozostawia podanie bez rozpoznania albo przekazuje sprawę organowi właściwemu w sprawie lub zwraca podanie wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem. [..] Do innych uzasadnionych przyczyn odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego należy żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (wyrok NSA z dnia 10 października 2012 r., II OSK 1087/11, LEX nr 1234059) - patrz: Andrzej Wróbel, Komentarz do art. 61a K.p.a., opublikowano LEX/el, 2015. Z treści cytowanego powyżej przepisu wynika zatem obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku, w tym wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji (postanowienia) pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie jest tożsame z wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wykorzystania instytucji procesowej. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. Pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia tego postępowania, drugi zaś – postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2010 r., I OSK 1366/09). W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne, jak m.in. legitymacja danego podmiotu do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania, czy wskazanie przez ten podmiot przesłanki określonej w art. 156 § 1 K.p.a. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przyczyną przedmiotową odmowy wszczęcia postępowania może być m.in. wniesienie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji (postanowienia), która była już poddana kontroli sądu administracyjnego. Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy sąd stwierdził, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie realizacji wyroku eksmisyjnego był przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, który wyrokiem z dnia 26 listopada 2002 r., sygn. akt: II SA/Łd 162/99 oddalił skargę W. R. Powyższa sprawa zakończona orzeczeniem prawomocnym jest tożsama pod względem przedmiotowym ze sprawą zainicjowaną wnioskiem skarżącego. Zasadnie zatem podniósł organ administracji, że skoro kwestionowane przez skarżącego postanowienie była już poddane kontroli sądu, merytoryczne rozpatrzenie przez organ wniosku w przedmiocie stwierdzenia nieważności byłoby niedopuszczalne. Stanowisko zawarte w cytowanym wyroku jest bowiem wiążące, zaś wyrok, mocą którego prawomocnie oddalono przez sąd administracyjny skargę, zamyka drogę do stwierdzenia nieważności postanowienia, poddanego uprzednio takiej kontroli sądowej. Wskazania zawarte w prawomocnym orzeczeniu sądu na mocy art. 153 p.p.s.a. wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Tym samym zarzuty, które poddane już zostały kontroli sądowoadministracyjnej w trybie zwykłym nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności postanowienia. Wskazać w tym miejscu należy na stanowisko wyrażone w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., w której wskazano, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydano uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym (por. uchwała NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09). W rozpoznawanej sprawie organ administracji publicznej w sposób niewadliwy uznał, że w sprawie zachodzi taka przeszkoda, gdyż okoliczności, na które powoływał się wnoszący o stwierdzenie nieważności decyzji, były już przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej w trybie zwykłym. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. b.a.