III SA/Łd 139/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzje Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. W dniu [...] roku B. K., Ł. K. i P. K. wystąpili z wnioskiem o wmeldowanie J. K. z miejsca pobytu stałego mieszczącego się w G. przy ul. A [...]. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy wskazali, iż od dnia [...] roku są współwłaścicielami nieruchomości usytuowanej w G. przy ul. A. [...], natomiast J. K. od 1995 roku nie przebywa w miejscu zameldowania na pobyt stały, wyprowadził się do K., gdzie obecnie zamieszkuje. Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Burmistrz G. działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006r.,Nr 139, poz. 993) orzekł o wymeldowaniu J. K. z miejsca pobytu stałego mieszczącego się w G. przy ul. A. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji podniósł, iż analiza zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego wykazała, iż J. K. nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, opuścił miejsce pobytu stałego dobrowolnie w 1995 roku zabierając wszystkie swoje osobiste rzeczy. Okoliczność natomiast opuszczenia przedmiotowej nieruchomości potwierdziły zarówno zeznania świadków, jak i kontrole meldunkowe przeprowadzone w miejscu dotychczasowego zameldowania, jak i w nowym miejscu pobytu. Ponadto organ I instancji wskazał, iż w dniu [...] roku P. K. cofnął wniosek o wymeldowanie ojca – J. K. Od powyższej decyzji J. K. złożył odwołanie, w którym podniósł, iż opuścił miejsce stałego pobytu dobrowolnie ale wynikało to z charakteru pracy, którą wykonuje od 1994 roku. Wskazał, iż od roku 2008 prowadzi własną działalność gospodarczą w K. przy ul. B [...], gdzie ze względów ekonomicznych również zamieszkuje. Skarżący podkreślił, iż w miejscu stałego zameldowania mieszczącym się w G. przy ul. A. [...] przebywa bardzo często tj. co najmniej 2-3 razy w miesiącu. Z powodu jednak wymiany zamków w drzwiach wejściowych do lokalu i odmowy wydania kluczy przez żonę i syna ma utrudniony dostęp do lokalu. Wskazał, iż obecnie jeden z synów – P. K. użyczył mu pokój o powierzchni 24 m2. Podniósł, że w najbliższym czasie ma zamiar wystąpić o anulowanie umowy darowizny ustanowionej na rzecz drugiego z synów – Ł. K. i przywrócenie utraconego prawa do posiadania lokalu i wydania mu kluczy. Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Wojewoda Ł. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, że J. K. od 1995 roku nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania, a okoliczność tą potwierdziły zarówno zeznania świadków, jak i sam skarżący, który w toku postępowania wyjaśniającego wskazał, iż sporny lokal opuścił w 1995r. i nie posiada w przedmiotowym lokalu swoich osobistych rzeczy. Będąc zaś współwłaścicielem nieruchomości mieszczącej się w G. przy ul. A [...] przekazał swój udział w drodze darowizny na rzecz swoich dwóch synów i jak wyjaśnił, z przedmiotowej nieruchomości wymelduje się po zakończeniu budowy domu, którą właśnie prowadzi. Dodatkowo, jak wskazał organ odwoławczy fakt nieprzebywania skarżącego w miejscu stałego zameldowania potwierdziły również przeprowadzone w toku postępowania kontrole meldunkowe dokonane przez funkcjonariuszy Policji oraz pracowników administracyjnych. Podnoszona natomiast przez skarżącego okoliczność, iż został pozbawiony dostępu do lokalu w wyniku bezprawnych działań żony i syna, którzy dokonali wymiany zamków w drzwiach pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, ponieważ wymeldowany nie podjął żadnych skutecznych działań w celu przywrócenia utraconego posiadania. Przedstawione okoliczności faktyczne uzasadniały więc w ocenie organu odwoławczego stwierdzenie, że opuszczenie miejsca pobytu stałego ma charakter trwały, skarżący nie przebywa w miejscu zameldowania już około 15 lat, a fakt niedochodzenia praw własnościowych na drodze sądowej oraz samodzielne wyprowadzenie się z lokalu świadczą o spełnieniu przesłanki dobrowolności. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymując argumentację przedstawioną w odwołaniu dodatkowo wskazał, iż przyczyną opuszczenia przedmiotowego lokalu był nie tylko charakter pracy, którą wykonuje ale także narastające konflikty z byłą żoną – B.K. Skarżący podniósł, iż mimo użyczenia przez jednego z synów – P. K. pokoju w spornej nieruchomości, nie może jednak do niej wejść z powodu wymiany zamków w drzwiach. Wyjaśnił, że K. jest miejscem prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, nie jest natomiast miejscem, w którym koncentruje on wszystkie swoje ważne życiowo sprawy. Podkreślił, iż nie zabrał z lokalu wszystkich swoich osobistych rzeczy, a po zakończeniu prowadzonej działalności na pewno wróci do domu mieszącego się w G. przy ul. A [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie, która odbyła się w dniu 22 czerwca 2010 roku skarżący popierając wniesioną skargę oświadczył, iż z miejsca stałego zameldowania wyprowadził się w 1994 roku. Obecnie nie przebywa w przedmiotowym lokalu, gdyż nie posiada kluczy. Wskazał, iż zawarł nowy związek małżeński i aktualnie mieszka i prowadzi działalność gospodarczą w K. W G. przebywa 3-4 razy w miesiącu. Mieszka wówczas w domu ojca, ponieważ nie posiada kluczy do spornego lokalu. Skarżący oświadczył, iż nie występował do sądu powszechnego z roszczeniem o przywrócenie naruszonego posiadania. Obecni na rozprawie uczestnicy postępowania – B.K. i Ł. K. wnieśli o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast w myśl art. 145 § 1 powołanej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Badając legalność zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Wojewody Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie wymeldowania J. K. z miejsca pobytu stałego mieszczącego się w lokalu przy ul. A [...] w G. oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza G. z dnia [...] roku, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź prawa procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy wskazać, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Z wymienionego przepisu wynika więc, iż warunkiem decydującym o wymeldowaniu danej osoby jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji, czy osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. O opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy można, zdaniem Sądu, mówić wówczas, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby. Zamiar ten ma bowiem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia: 18 grudnia 2001 roku, sygn. akt II SA/Ka 613/00 – niepublikowany, z dnia 28 listopada 2001 roku, sygn. akt SA/Rz 685/00 - niepublikowany i z dnia 6 lutego 2002 roku, sygn. akt SA/Sz 1278/00 -niepublikowany. W ocenie Sądu orzekające w niniejszej sprawie organy administracji słusznie uznały, iż spełnione zostały przesłanki do wymeldowania J. K. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że z wnioskiem o wymeldowanie skarżącego wystąpiła była żona – B. K. oraz jej synowie – Ł. K. i P.K. którzy wskazali, iż od dnia 8 października 2007 roku są współwłaścicielami posesji przy ul. A [...] w G., natomiast J. K. nie przebywa w miejscu zameldowania na pobyt stały od 1995 roku, zamieszkuje wraz z nową rodziną w K. Syn P. K. w oświadczeniu z dnia[...] roku wycofał wniosek o wymeldowanie ojca J. K. Okoliczność, iż skarżący nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania i opuścił przedmiotowy lokal dobrowolnie potwierdziły zarówno zeznania świadków, przeprowadzone kontrole meldunkowe, jak i zeznania samego zainteresowanego, który w toku postępowania wyjaśniającego wskazał, iż opuścił przedmiotowy lokal w 1995 roku, zabierając swoje osobiste rzeczy. Będąc zaś współwłaścicielem nieruchomości mieszczącej się w G. przy ul. A [...] przekazał swój udział w drodze umowy darowizny na rzecz swoich dwóch synów i jak sam wskazał "z przedmiotowej nieruchomości wymelduje się po zakończeniu budowy domu, którą aktualnie prowadzi, na co synowie wyrazili zgodę" (protokół z przesłuchania strony z dnia [...] roku, karta 13/15 akt administracyjnych). Faktu długotrwałego niezamieszkiwania w lokalu mieszczącym się w G. przy ul. A [...] skarżący nie kwestionował również w toku postępowania przed Sądem, przyznając na rozprawie, iż wyprowadził się z G. w 1994 roku w związku z podjęciem zatrudnienia jako przedstawiciel handlowy. W G. przebywa 3-4 razy w miesiącu u rodziców, mieszka wówczas w domu swojego ojca. W przedmiotowym natomiast lokalu nie przebywa, gdyż nie posiada kluczy. Wskazał, iż obecnie zawarł nowy związek małżeński i przebywa w siedzibie firmy w K., gdzie dla potrzeb prowadzenia własnej działalności gospodarczej i koncentracji własnych interesów życiowych wynajmuje dom. W świetle zatem powyższych okoliczności faktycznych, nie ulega wątpliwości, iż skarżący trwale i dobrowolnie opuścił sporną nieruchomość, nie zamieszkuje w lokalu już ponad 15 lat, co, jak słusznie uznały organy orzekające w sprawie, stanowiło podstawę do jego wymeldowania. Odnosząc się natomiast na tle przedstawionych okoliczności faktycznych do zarzutów skarżącego, który twierdzi, że ma utrudniony dostęp do lokalu z powodu wymiany zamków w drzwiach, a opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, skarżący wyprowadził się bowiem chcąc uniknąć awantur z żoną, należy wskazać, że przejawem woli opuszczenia miejsca pobytu stałego, na co wielokrotnie zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, jest niepodejmowanie we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania. Takim środkiem prawnym jest skorzystanie we właściwym czasie z możliwości wytoczenia powództwa posesoryjnego do sądu powszechnego. Nie skorzystanie z tych środków, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale oceniany według kryteriów obiektywnych. Nawet, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta wbrew jej woli, ale nie podejmuje żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu, fatycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymywaniem fikcji, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2005 rokuy sygn. II OSK 127/05. LEX nr 201427). W przedmiotowej sprawie mimo podnoszonych zarzutów braku dobrowolności w opuszczeniu spornego lokalu skarżący nigdy nie występował do sądu powszechnego z powództwem posesoryjnym. Jeśli więc strona od momentu opuszczenia lokalu nie występowała do sądu powszechnego z powództwem o ochronę posiadania, to stosownie do art. 344 § 2 k.c. jej roszczenie wynikające z posiadania wygasło po upływie roku od opuszczenia lokalu (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 613/00- nie publikowany; wyrok NSA z dnia 28 listopada 2001 r. sygn. akt SA/Rz 685/00- nie publikowany; wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r. SA/Wr 789/98-ONSA 1989, Nr 2, poz. 72). W niniejszej sprawie, bez wpływu na kwestię wymeldowania skarżącego z lokalu pozostaje również fakt, że syn P. K. wycofał swój wniosek o wymeldowanie ojca J. K. i podnoszona przez skarżącego kwestia sfałszowania podpisu syna P.K. na wniosku o wymeldowanie skarżącego. Należy bowiem podnieść, że zgodnie z art. 15 ust. 2 powołanej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W każdej zatem sytuacji, gdy organ meldunkowy poweźmie wiadomość o opuszczeniu miejsca pobytu stałego przez stronę, która nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, ma wręcz obowiązek z urzędu wydać decyzję o wymeldowaniu takiej osoby, jeżeli po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego okaże się, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy. Bez znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie ma również fakt podpisania z synem P. K. umowy użyczenia skarżącemu pokoju w przedmiotowej nieruchomości, do której został pozbawiony dostępu, jak również podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż został wprowadzony w błąd i nie zawarł w umowie darowizny zapisu o prawie do dożywotniego korzystania z nieruchomości. Posiadanie uprawnień cywilnoprawnych do lokalu jest bowiem zagadnieniem całkowicie odrębnym od faktycznego przebywania w lokalu, które to przebywanie jest wyłączną przesłanką zameldowania. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje także fakt, iż skarżący dopiero po zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej w K. ma zamiar powrócić do nieruchomości mieszczącej się w G. przy ul. A [...], gdyż pozostawałoby to w oczywistej sprzeczności z przywołanym na wstępie celem zameldowania, tj. potwierdzeniem faktu pobytu zameldowanego w danym lokalu i stanowiłoby ewidentną fikcję meldunkową. Reasumując powyższe rozważania, podkreślić należy, że w toku postępowania w sprawie o wymeldowanie organy administracji mają obowiązek zbadać, czy dana osoba opuściła dany lokal w sposób dobrowolny i trwały i czy dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy należy mieć na uwadze, że wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter ewidencyjno-rejestrowy i służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób. Dlatego jeżeli osoba opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, to celem zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy. W niniejszej sprawie wobec spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, dalsze utrzymywanie zameldowania J. K. w lokalu przy ul. A [...] w .G., stanowiłoby ewidentną fikcją meldunkową. W świetle zatem ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych zaskarżona decyzja, a tym samym poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa, a przytoczona argumentacja organu odwoławczego w pełni zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. D.T.