III SA/Łd 144/25

WyrokWSA w Łodzi2025-06-05

Skład orzekający: Paweł Dańczak, Anna Dębowska, Katarzyna Ceglarska-Piłat

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu egzekucyjnego utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku poddania małoletniego szczepieniom ochronnym zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo oddaliły zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z przepisów prawa i jest wykonalny, a brak stwierdzonych przeciwwskazań zdrowotnych lub braku indywidualnego kalendarza szczepień nie stanowi podstawy do jego odroczenia lub uznania za niewymagalny. Strona świadomie uchylała się od wykonania obowiązku.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła egzekucji administracyjnej obowiązku poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Po wystawieniu tytułu wykonawczego i nałożeniu grzywny, matka dziecka wniosła zarzuty do organu egzekucyjnego, kwestionując wymagalność obowiązku i jego określenie. Organy obu instancji uznały zarzuty za niezasadne, co zostało utrzymane w mocy przez Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny. Matka dziecka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 5 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 17 grudnia 2024 roku nr 154/2024/II w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę. Postanowieniem z 17 grudnia 2024 r. nr 154/2024/II Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: "ŁPWIS"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), dalej: "k.p.a."; w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: "PPIS") w Sieradzu z 9 października 2024 r. znak: OE.3151.30.2024 oddalające zarzuty P. K. w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 8 maja 2024 r. nr RP.3151.20.2024. W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne. W związku z nieszczepieniem dziecka F. K., ur. 18 lipca 2021 r., PPIS w Sieradzu, upomnieniem z 14 marca 2024 r. Nr 15/2024/OE znak: OE.966.162.2024 wezwał matkę dziecka P. K. do wykonania obowiązku poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw: gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce – zgodnie z obowiązującym schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży. W następstwie dalszego niewykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych, PPIS w Sieradzu 8 maja 2024 r. wystawił tytuł wykonawczy nr RP.3151.20.2024, zobowiązując stronę do poddania dziecka zaległym obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz wystosował do ŁPWIS jako organu egzekucyjnego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do strony. Postanowieniem z 5 czerwca 2024 r. nr 732/2024 ŁPWIS nałożył na P. K. grzywnę w wysokości 3000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych u dziecka F. K., wynikającego z ww. tytułu wykonawczego. W dniu 15 czerwca 2024 r. zobowiązana złożyła do ŁPWIS zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej podnosząc: 1) określenie obowiązku niezgodnie z treścią art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924), dalej: "u.z.z.z.ch.", poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym; 2) brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, kwalifikacji do obowiązkowych szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym; 3) naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy. Postanowieniem z 28 czerwca 2024 r. Nr 843/2024 ŁPWIS stwierdził, że postępowanie egzekucyjne wobec strony z dniem 18 czerwca 2024 r. uległo zawieszeniu w oparciu o art. 35 § 1 u.p.e.a. do dnia zawiadomienia organu egzekucyjnego o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie wniesionych zarzutów. Postanowieniem z 24 lipca 2024 r. znak: OE.3151.1.2024 PPIS w Sieradzu oddalił zarzuty strony. Na ww. postanowienie strona wniosła zażalenie. Postanowieniem z 10 września 2024 r. Nr 119/2024/II ŁPWIS uchylił postanowienie PPIS w Sieradzu oddalające zarzuty strony oraz przekazał sprawę wierzycielowi do ponownego rozpatrzenia. Następnie PPIS w Sieradzu postanowieniem z 9 października 2024 r. znak: OE.3151.30.2024 oddalił zarzuty strony. Na ww. postanowienie strona wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie: 1. art. 7 w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że zobowiązany nie wykonał obowiązku szczepień ochronnych, podczas gdy z uwagi na stan zdrowia małoletniego obowiązek nie może być uznany za wymagalny, co potwierdza dokumentacja medyczna wewnętrzna małoletniego odraczająca jego obowiązkowe szczepienia ochronne; 2. art. 7 k.p.a. poprzez niezapoznanie się przez organ z treścią zarzutów zobowiązanego i brak merytorycznego ustosunkowania się do podnoszonych zarzutów, w szczególności co do określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa i braku wymagalności; 3. art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, podczas gdy zarzuty zostały przez skarżącą uzasadnione i wskazane zostały błędy wierzyciela; 4. art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 124 § 2 w zw. z art. 7, 8 § 1 i 12 k.p.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku i wadliwości tytułu wykonawczego oraz braku wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji; 5. art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione mimo, że tytuł egzekucyjny nie spełnia ustawowych wymogów, gdyż obowiązek został określony w sposób niedokładny i wybiórczy, wierzyciel nie wskazał jakie konkretne działania ma podjąć zobowiązany, podczas gdy obowiązkiem organu jest takie określenie obowiązku, aby zobowiązany nie miał żadnych wątpliwości co do treści obowiązku i tego w jaki sposób powinien obowiązek spełnić, nadto nie została w sposób prawidłowy podana podstawa prawna obowiązku. Wymienionym na wstępie postanowieniem z 17 grudnia 2024 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia ŁPWIS podzielił stanowisko wierzyciela w przedmiocie oddalenia zarzutów strony w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Organ II instancji wyjaśnił, że nieuzasadniony jest podniesiony przez stronę zarzut dotyczący naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy, bowiem zarzut ten nie znajduje się w katalogu zarzutów wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. (mimo że PPIS w Sieradzu w postanowieniu z 9 października 2024 r. wyjaśnił stronie powyższy zarzut). Co do zarzutu naruszenia art 7 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że zobowiązana nie wykonała obowiązku szczepień ochronnych – w sytuacji, gdy z uwagi na stan zdrowia małoletniego, obowiązek nie może zostać uznany za wymagalny, organ podkreślił, że w aktach sprawy przesłanych przez wierzyciela oraz w dokumentacji dołączonej przez zobowiązaną nie ma informacji o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania obowiązkowych szczepień czy ich odroczeniu. Z akt sprawy wynika, iż małoletni F. K. 28 marca 2023 r. został poddany badaniu kwalifikacyjnemu w poradni NZOZ PL "E.", podczas którego nie stwierdzono przeciwwskazań do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, jednakże z uwagi na obawy rodziców zostało wystawione skierowanie do poradni specjalistycznej. Wizyta w poradni alergologicznej odbyła się w 20 maja 2024 r. a lekarz specjalista alergolog wydał informacje dla lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę nad małoletnim o braku konieczności dalszego leczenia specjalistycznego. W zakresie obaw rodziców lekarz poinformował, że nie są dostępne badania mogące wykluczyć nadwrażliwość na składniki preparatów szczepionkowych. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że wyłącznie dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu wyeliminowania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 11 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077 ze zm.), dalej: "rozporządzenie MZ", lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Odnosząc się do kwestii braku ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień (dalej również: "IKSz") organ II instancji wyjaśnił, że możliwość czy nawet konieczność ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień, wbrew przekonaniu zobowiązanej, nie oznacza, że wymagalność obowiązku szczepień jeszcze nie powstała. Szczepienia powinny odbyć się w określonym terminie, co nie stoi w sprzeczności z wykonaniem tych szczepień na podstawie indywidualnie ustalonych terminów szczepień. To lekarz ustalając IKSz powinien wziąć pod uwagę wiele czynników m in. potrzeby dziecka w zakresie uzupełnienia szczepień, biorąc pod uwagę: dotychczas wykonane szczepienia, obowiązujące szczepienia z Programu Szczepień Ochronnych, wiek dziecka, sytuację epidemiologiczną, ewentualne wyniki poziomu przeciwciał oraz wskazania do zastosowania szczepień. ŁPWIS wyjaśnił, że zgodnie z Komunikatem Wspólnym Prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej i Głównego Inspektora Sanitarnego z 23 stycznia 2020 r. dotyczącym przypadków odmowy poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu brak jest podstawy prawnej do żądania od lekarza w ramach badania kwalifikacyjnego do szczepienia szczegółowego wyjaśnienia wszelkich wątpliwości dotyczących takich zagadnień, jak: skład i działanie szczepionki, sposób jej produkcji, dystrybucji i przechowywania, możliwych działań niepożądanych, czy szkodliwości szczepionki, statystyki odczynów poszczepiennych i kwestii odpowiedzialności materialnej za powikłania poszczepienne. Podobnie brak jest podstawy prawnej do uzależnienia zgody na wykonanie szczepienia od wypisania przez lekarza zaświadczenia o braku przeciwwskazań do szczepienia, czy też od złożenia przez lekarza pisemnego oświadczenia o gwarancji braku możliwości wystąpienia powikłań poszczepiennych u dziecka. W ocenie organu w niniejszej sprawie strona z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Z okoliczności sprawy wynikają również celowe działania strony w celu niewykonania szczepień. F. K. będąc w czwartym roku życia nie został zaszczepiony żadnym z obowiązkowych szczepień ochronnych, tj. przeciw jedenastu chorobom zakaźnym, którym można zapobiegać poprzez szczepienia ochronne a co do których obowiązek poddania się wynika z przepisów ustawowych. Brak zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym nie stanowi przesłanki, od której zależy obowiązek poddania dziecka szczepieniu. ŁPWIS za nieuzasadniony uznał również zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez niezapoznanie się przez organ z treścią zarzutów zobowiązanej i brak merytorycznego ustosunkowania się do podnoszonych zarzutów. Wierzyciel w postanowieniu z 9 października 2024 r. szczegółowo wyjaśnił kwestie odnoszące się do podnoszonych przez zobowiązaną zarzutów dotyczących m.in. braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, kwalifikacji do obowiązkowych szczepień ochronnych, braku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i braku wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, wyczerpująco i zarazem poprawnie wyjaśnił stan faktyczny a także ocenił zebrane dowody w ramach swobodnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawił w uzasadnieniu wydanego w sprawie postanowienia, które zawiera jasne i precyzyjne wyjaśnienia faktyczne i prawne. Za niezasadny organ uznał również zarzut naruszenia art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 124 § 2 w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i art. 12 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych. W ocenie ŁPWIS wierzyciel wyczerpująco rozpoznał cały materiał dowodowy, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W sprawie został rozpoznany materiał dowodowy, który dotyczył dokumentacji medycznej małoletniego i to on był podstawą do egzekucji obowiązku szczepień. Wierzyciel uwzględnił, że zobowiązana została zgłoszona przez podmiot leczniczy jako osoba odmawiająca wykonywania ochronnych szczepień dziecka, wziął również pod uwagę kartę uodpornienia F. K., z której wynika, że nie stwierdzono u niego przeciwwskazań do szczepień. Wierzyciel, wbrew twierdzeniom strony, wskazał na jakiej podstawie prawnej (z przytoczeniem przepisów prawa) oraz jakie okoliczności faktyczne uwzględnił wydając rozstrzygnięcie, odniósł się również do wszystkich zarzutów podniesionych przez zobowiązaną w sprawie egzekucji administracyjnej. ŁPWIS wyjaśnił, że PPIS w Sieradzu w wydanym stanowisku wierzyciela z 9 października 2024 r. podał podstawę prawną wymagalności obowiązku tj. przytoczony przez niego art. 5 ust. 1 u.z.z.z.ch. oraz rozporządzenie MZ z dnia 27 września 2023 r. w sprawie szczepień ochronnych, które określa m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (załącznik nr 1 do rozporządzenia). Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest bezpośrednio wykonalny a jego niedochowanie, aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniom ochronnym. W zakresie zarzutu naruszenia art. 33 § 2 u.p.e.a. z powodu niespełnienia przez tytuł egzekucyjny wymogów formalnych ŁPWIS wskazał, że wierzyciel w tytule wykonawczym wymienił akty normatywne, na podstawie których zobowiązana ma obowiązek poddać dziecko obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Strona po pismach wzywających do podjęcia zaległych obowiązkowych szczepień u małoletniego powinna udać się wraz z dzieckiem do podmiotu leczniczego udzielającego świadczenia z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej. Ponadto to lekarz pracujący w ww. podmiocie udziela informacji o obowiązkowych szczepieniach ochronnych, którym podlega dziecko oraz wyznacza termin szczepienia. W związku z powyższym, zdaniem organu, zarzut ten jest bezzasadny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe rozstrzygnięcie P. K. zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa: 1. art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów skarżącej; 2. art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku; 3. art. 15 k.p.a. poprzez brak rozpoznania przez organ II instancji zarzutów skarżącej i ograniczenie się do stwierdzenia, że organ odwoławczy podziela stanowisko wierzyciela; 3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może zostać uznany za wymagalny z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań, brak określenia wymagalności obowiązku przez lekarza, brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, ponadto brak jest oświadczenia skarżącej dotyczącego odmowy szczepień; 4. art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.p.e.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozpatrzenia całości materiału dowodowego; 5. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.p.e.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę ŁPWIS wniósł o jej oddalenie podnosząc bezzasadność zarzutów skargi oraz podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Na wstępie należy wskazać, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części. Z powołanych przepisów wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Kontrola dokonana przez Sąd według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie ŁPWIS utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej objęte tytułem wykonawczym z 8 maja 2024 r. obowiązku poddania małoletniego szczepieniom ochronnym zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty sformalizowany środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Strona wnosząc zarzut kwestionuje dopuszczalność prowadzenia egzekucji w oparciu o wystawiony tytuł wykonawczy. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Podniesione w treści zarzutów okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. W oparciu o art. 34 § 1-3 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; uznaje zarzut w całości lub w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut lub stwierdza niedopuszczalność zarzutu. Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. bowiem wyłączną podstawą zarzutów jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. W piśmie z 15 czerwca 2024 r. skarżąca podniosła zarzuty określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym; brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, kwalifikacji do obowiązkowych szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym a także naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy. Z kolei w zażaleniu na postanowienie organu I instancji z 9 października 2024 r. wskazała dodatkowo na uznanie przez organ, że zobowiązany nie wykonał obowiązku szczepień ochronnych, podczas gdy z uwagi na stan zdrowia małoletniego obowiązek nie może być uznany za wymagalny, co potwierdza dokumentacja medyczna wewnętrzna małoletniego odraczająca obowiązkowe szczepienia ochronne małoletniego oraz brak merytorycznego ustosunkowania się do podnoszonych zarzutów, w szczególności co do określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa i braku wymagalności; ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach. W ocenie Sądu organy obu instancji odniosły się do nich wszystkich trafnie uznając je za niezasadne. Podkreślić należy, że profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.z.z.z.ch. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b u.z.z.z.ch., osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Przepis art. 5 ust. 2 u.z.z.z.ch. przewiduje, że w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 ze zm.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". W art. 17 ust. 10 pkt 1 i 2 u.z.z.z.ch. minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osób lub grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Na podstawie tej delegacji Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym wskazał, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte m.in. następujące choroby zakaźne: gruźlica, błonica, tężec, krztusiec, wirusowe zapalenie wątroby typu B, ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu b; odra, nagminne zakażenie przyusznic (świnka) i różyczka. W rozporządzeniu określono, w jakim okresie życia dzieci i młodzież podlegają szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie. Oznacza to, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym wprost z ustawy i jest wykonalny bez konieczności jego konkretyzacji w akcie administracyjnym. Z ww. przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08, Lex nr 595803). Wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2011 r., II OSK 32/11). Wykonanie ww. obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest odpowiedzialnością wynikającą z art. 115 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 734). Wskazać należy, że sam obowiązek wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się według Programu Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. W komunikacie tym wskazuje się, jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby. przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, czy odroczenie terminu wykonania (por. np. P. Przybysz, Komentarz do art. 33 u.p.e.a. [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Lex 2021 r.). Wbrew stanowisku skarżącej w kontrolowanym tytule wykonawczym została właściwie powołana podstawa prawna nałożenia obowiązku, to jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 u.z.z.z.ch. oraz rozporządzenie MZ. Wykonanie szczepienia jest nierozłącznie związane z przeprowadzeniem lekarskiego badania kwalifikującego. Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.ch.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.ch.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.ch.). Treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu – w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje wyłącznie określenie czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie (por. m.in. wyrok NSA z 18 stycznia 2022 r., II OSK 459/19). Wykonanie powyższego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym, co oznacza, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Przez wymagalność należy rozumieć zaś taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2011 r., II OSK 32/11). W stanie faktycznym sprawy poza sporem pozostaje, że małoletni syn skarżącej do daty wydania zaskarżonego postanowienia nie był poddawany jakimkolwiek obowiązkowym szczepieniom ochronnym, tj. przeciw: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), inwazyjnym zakażeniom Haemophilus Influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae oraz odrze, śwince i różyczce w wymaganym prawnie zakresie, mimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia w sprawie szczepień ochronnych, wydanego na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy (por. karta uodpornienia – k. 1 akt admin.). Z akt administracyjnych wynika, że pismem z 14 listopada 2023 r. doręczonym 17 listopada 2025 r. (k. 1 akt admin.) PPIS w Sieradzu po zapoznaniu się z dokumentacją NZOZ PL E. poinformował skarżącą, że dziecko nie zostało poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym w związku z czym powinna zgłosić się z nim do punktu szczepień oraz pouczył o skutkach dalszego uchylania się od szczepień ochronnych; z kolei upomnieniem z 14 marca 2024. wezwał do wykonania obowiązku szczepień z jednoczesnym zagrożeniem wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W dniu 8 maja 2024 r. został złożony wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie dołączonego tytułu wykonawczego wraz z propozycją nałożenia grzywny w celu przymuszenia do realizacji ww. obowiązku. Przed ww. datą – 28 marca 2024 r. rodzice zgłosili się z dzieckiem na lekarskie badanie kwalifikacyjne do Poradni Lekarza POZ dla Dzieci, podczas którego na podstawie badania podmiotowego i przedmiotowego nie stwierdzono przeciwwskazań do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, jednakże z uwagi na obawy rodziców zostało wystawione skierowanie do poradni alergologicznej i dermatologicznej. Wizyta w poradni alergologicznej odbyła się w dniu 20 maja 2024 r. Lekarz specjalista alergolog stwierdzając u dziecka atopowe zapalenie skóry poinformował lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę nad małoletnim o braku konieczności leczenia specjalistycznego, nie wydał również zaświadczenia o przeciwwskazaniach do zaszczepienia dziecka, które jest jedynym dokumentem stanowiącym podstawę do odroczenia szczepienia ochronnego. Nie ma racji skarżąca, że obowiązek określony w tytule wykonawczym nie istnieje. Podstawa prawna tego obowiązku została należycie wskazana w tytule wykonawczym (k. 5 akt admin.) w części B pkt 1 (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2, art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. oraz § 2 i § 3 rozporządzenia MZ), w pkt. 5 części B wskazano również treść obowiązku. Pozostałe zarzuty sprowadzały się do twierdzenia, że organ egzekucyjny oraz wierzyciel pominęli, że obowiązek nie jest wymagalny z uwagi na brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, brak indywidualnego kalendarza szczepień oraz zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Takie same argumenty zostały również przedstawione w skardze. Jak już podniesiono obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców obowiązek poddania dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Elementem obowiązku szczepienia ochronnego jest poddanie dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 1 u.z.z.z.ch. Celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne a odmowa udziału w takim badaniu lub niestawianie się na nie uniemożliwia wykonanie szczepienia. Z akt sprawy wynika, że skarżąca do daty zaskarżonego postanowienia nie poddała syna żadnym obowiązkowym szczepieniom ochronnym pomimo skończenia przez niego 3. roku życia, nie wywiązała się z tego obowiązku również po konsultacji w poradni alergologicznej. W toku postępowania nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej ani zaświadczenia lekarskiego, które faktycznie wskazywałyby na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych i konieczność długotrwałego odroczenia wykonania obowiązku szczepień ochronnych u jej dziecka. W wywiadzie rodzice dziecka zgłaszali obawy co do szczepień, wskazując, że nie ma badań, które w pewny sposób wykluczałyby powikłania poszczepienne, jednak nie zgłaszali żadnych niepokojących objawów u dziecka. Wskazanie przez lekarza alergologa dniu 20 maja 2024 r., że badania wykluczające nadwrażliwość na komponenty szczepionek stosowanych zgodnie z kalendarzem nie są dostępne, nie oznacza istnienia przeciwwskazań do szczepień ochronnych. Z powyższego jednoznacznie wynika zatem, że strona skarżąca z pełną świadomością odmawiała poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Odnośnie do zarzutu dotyczącego braku ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień dla małoletniego, w pełni należy zgodzić się z organem II instancji, że stworzenie IKSz jako programu szczepień ochronnych ustalanego przez lekarza dla pacjenta w sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych wymaga współdziałania rodziców. Jego podstawowym warunkiem jest wyrażenie przez rodziców zgody na poddanie dziecka szczepieniom. W związku z uporczywym uchylaniem się strony od realizacji tego obowiązku brak było podstaw do opracowania Indywidualnego Kalendarza Szczepień dla F. K.a. Ustalenie dla dziecka skarżącej indywidualnego kalendarza szczepień mogło zostać dokonane jedynie podczas wizyty lekarskiej jednak z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca w którymkolwiek momencie była zainteresowany ułożeniem indywidualnego programu szczepień dziecka pozwalającego na realizację obowiązku; wręcz przeciwnie – działania P. K. wskazują na stwarzanie pozorów zamiaru wypełnienia obowiązków ustawowych dotyczących szczepienia małoletniego. W tym przypadku uchylanie się (odmowa) przez rodziców wykonania szczepienia polegała nie tyle na formułowaniu oświadczeń o braku zgody na poddanie małoletniego szczepieniom ochronnym a na zachowaniach obejmujących niezgłaszanie się na badanie kwalifikacyjne a następnie szczepienie i nadużywaniu czynności niewynikających z zaleceń lekarskich (konsultacja u alergologa), które miały charakter obstrukcji obowiązku. Jako niezasadny Sąd uznał również zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 7a, art. 15, art. 77, art. 81a, art. 107 § 3 i art. 144 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącej, organ II instancji w sposób wyczerpujący i niezbędny dla rozstrzygnięcia ustalił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawił w uzasadnieniu wydanego w sprawie postanowienia, odnosząc się zarówno do zarzutów zażalenia jako i do wszystkich kwestii mających znaczenie dla wyniku sprawy. Ustalenia te nie zawierają błędów, wbrew twierdzeniom strony w sprawie nie wystąpiły również niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Nie jest prawdą, że organ odwoławczy naruszył art. 34 § 2 pkt 1 i § 3 u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie wniesionych zarzutów i ograniczył się do stwierdzenia, że podziela stanowisko wierzyciela – przeczy temu lektura zaskarżonego postanowienia, którego treści skarżąca formułując omawiany zarzut zdaje się nie zauważać. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 80 k.p.a., wedle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. O nietrafności tego zarzutu świadczą wyżej przedstawione rozważania. Słusznie bowiem organy przyjęły w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że skoro w aktach nie ma dowodu na to, że przeprowadzone badania kwalifikacyjne dały podstawę do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego małoletniego, to obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch. jest wykonalny i podlega egzekucji. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. eg

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło