III SA/Łd 146/14

Dnia 28 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2014 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. G. na pismo Prorektora ds. Studenckich i Toku Studiów Uniwersytetu [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy wyznaczenia dodatkowych terminów egzaminów p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. k.p. W piśmie z dnia 12 listopada 2013 roku skierowanym do Prorektora ds. Studenckich i Toku Studiów Uniwersytetu [...] R. G. wystąpił z prośbą o wyznaczenie dodatkowo terminu egzaminu z przedmiotu: "Teoria i filozofia prawa" oraz wyznaczenie terminu egzaminu poprawkowego z przedmiotu "Postępowanie cywilne" w terminie do dnia 9 grudnia 2013 roku. Prośbę swą umotywował trudną sytuacją osobisto-rodzinną. W dniu 21 listopada 2013 roku Prorektor ds. Studenckich i Toku Studiów Uniwersytetu [...] nie wyraził zgody na wyznaczenie dodatkowych terminów wskazanych egzaminów. W dniu 4 grudnia 2013 roku R. G. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniósł o uchylenie decyzji z dnia 21 listopada 2013 roku i ponowne rozpatrzenie sprawy. W piśmie z dnia 12 grudnia 2013 roku, stanowiącym odpowiedź na wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prorektor ds. Studenckich i Toku Studiów Uniwersytetu [...] wskazał, że rozstrzygnięcie z dnia 21 listopada 2013r. nie ma przymiotu decyzji administracyjnej, co oznacza, że nie znajdują w tej sytuacji zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto wskazał, że nie istnieją podstawy do zmiany decyzji z dnia 21 listopada 2013r. informując jednocześnie, że regulamin studiów przewiduje możliwość powtarzania roku za zgodą Dziekana. Nieuzyskanie w terminie określonym przez Dziekana zaliczenia roku, daję podstawę do skreślenia studenta z listy studentów. W dniu 16 stycznia 2014r. (data wpływu skargi do organu) R. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na "decyzję Prorektora ds. Studenckich i Toku Studiów Uniwersytetu [...] z dnia [...]." W odpowiedzi na skargę Prorektor ds. Studenckich i Toku Studiów Uniwersytetu [...] wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, albowiem jej wniesienie jest niedopuszczalne. Zakres właściwości rzeczowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 p.p.s.a. kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a. Katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność, rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują sądową kontrolę. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na pismo Prorektora ds. Studenckich i Toku Studiów Uniwersytetu [...] z dnia [...], w którym Prorektor utrzymał stanowisko zawarte w piśmie z dnia 21 listopada 2013r. informując jednocześnie skarżącego, że pismo z dnia 21 listopada 2013r. o nie wyrażeniu zgody na wyznaczenie dodatkowych terminów ze wskazanych egzaminów, nie ma charakteru decyzji, do której zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozważenia więc wymagało, czy zaskarżone pismo Prorektora ds. Studenckich i Toku Studiów Uniwersytetu [...] z dnia [...] może być kwalifikowane jako akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy wskazać, że uczelnia wyższa jest zakładem administracyjnym. Jest to więc jednostka organizacyjna nie będąca organem państwowym ani organem samorządu, która została powołana do wykonywania zadań publicznych i jest uprawniona do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Zakład administracyjny (publiczny) jako jedna z form decentralizacji nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Istotę władztwa zakładowego stanowi zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (w tym wypadku ze studentami), jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze. Wnioski te znajdują potwierdzenie w regulacji ustawowej. Zgodnie z art. 160 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 64, poz. 270), organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki określa regulamin studiów. Jednocześnie, stosownie do treści art. 189 wskazanej ustawy, student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów. W szczególności obejmuje to obowiązek uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów, składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów, przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni. Z chwilą zatem przyjęcia danej osoby w poczet użytkowników zakładu, staje się ona podmiotem praw i obowiązków, które przysługują bądź obciążają użytkowników danego zakładu. Te prawa i obowiązki wynikają zarówno z przepisów powszechnie obowiązujących (ustaw i aktów normatywnych wykonawczych), jak i ze statutów oraz regulaminów zakładowych. Użytkownika, który dobrowolnie przystąpił do zakładu administracyjnego (np. studenta), wiążą również przepisy zawarte w aktach normatywnych wewnątrzzakładowych, ponieważ jego wniosek o przyjęcie jest równocześnie wyrażeniem zgody na poddanie się reżimowi prawnemu obowiązującemu w danym zakładzie, co zresztą później student potwierdza w formie składanego ślubowania (por uchwała NSA z 13 października 2003r., sygn. akt OPS 5/03). Możliwość uregulowania organizacji i toku studiów przez organy uczelni oznacza, że ustawodawca nie zdecydował się poddać wszystkich decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach studentów kontroli sądów administracyjnych. Kognicji sądów administracyjnych podlegają decyzje mające podstawę prawną w ustawie, w szczególności w Prawie o szkolnictwie wyższym. W drodze decyzji administracyjnej organy uczelni mają obowiązek rozstrzygać np. w sprawach: przyjęcia na studia (art. 169 ust. 10 i 11), stypendiów (np. socjalnych, (art. 175 ust. 3), skreślenia z listy studentów (art. 190), czy stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego (art. 193). Wynika stąd wniosek, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego jako że są one decyzjami administracyjnymi (por wyrok WSA w Białymstoku z 15 lipca 2008r., sygn. akt II SA/Bk 320/08). Od powyżej wymienionych odróżnić należy rozstrzygnięcia organów szkoły znajdujące podstawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. w regulaminie studiów. Skoro nie są to przepisy o charakterze powszechnie obowiązującym, to mogą stanowić one podstawę prawną jedynie rozstrzygnięć związanych z tokiem studiów indywidualnie określonego studenta, które jednak nie przesądzają ostatecznie o jego sytuacji prawnej (nie mają charakteru zewnętrznego) – por. postanowienie NSA z dnia 18 września 2012r., sygn. akt I OSK 1583/12). Zatem zaskarżone w niniejszej sprawie pismo Prorektora ds. Studenckich i Toku Studiów Uniwersytetu [...] z dnia [...], w którym Prorektor utrzymał stanowisko zawarte w piśmie z dnia 21 listopada 2013r. o nie wyrażeniu zgody na wyznaczenie dodatkowych terminów ze wskazanych egzaminów, należało uznać za sprawę związaną z tokiem studiów. Pismo to nie pozbawia skarżącego statusu studenta Stanowi jednostronny akt organów uczelni i jest aktem wewnętrznym, został bowiem skierowany na wywołanie konkretnych i indywidualnie oznaczonych skutków prawnych, w ramach istniejącego stosunku zakładowego, przy czym zawarte w nim rozstrzygnięcie nie wypłynęło na istnienie tego stosunku. Dopiero skreślenie z listy studentów ma charakter zewnętrzny i może zostać zaskarżone do sądu administracyjnego. Słusznie podkreśla się w orzecznictwie, że brak poddania wszystkich decyzji organów uczelni dotyczących indywidualnych spraw studentów i doktorantów wynika z przyznania szkołom wyższym autonomii, a nakaz odpowiedniego stosowania K.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie kodeksu, powinny mieć także zastosowanie do decyzji rektora chyba, że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają. Jednak samo nakazanie odpowiedniego stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego nie może przesądzać o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por postanowienie NSA z dnia 18 września 2012r., sygn. akt I OSK 1583/12 oraz z dnia 24 kwietnia 2007r., sygn. akt I OSK 478/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 lipca 2008r., sygn. akt II SA/Bk 320/08). W konsekwencji należało uznać, że skoro ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym nie przesądza o tym, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wyrażenia zgody na wyznaczenie dodatkowych terminów egzaminów następuje w formie decyzji administracyjnej, to rozstrzygnięcie to jest aktem wewnątrzzakładowym, na który nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zaś nakaz odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma jedynie na celu zapewnienie gwarancji proceduralnych również przy podejmowaniu decyzji o charakterze wewnątrzzakładowym. Zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają jedynie akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego, a więc zmieniające jego status prawny, ponieważ są one podejmowane w drodze decyzji administracyjnej. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a odrzucił skargę, jako niedopuszczalną. a.ł.