III SA/Łd 15/10

Dnia 22 czerwca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2009 roku sprawy ze skargi W. I. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. W dniu 18 czerwca 2009 roku A. P.-I. wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie byłego męża – W. I. z miejsca pobytu stałego mieszczącego się w K. przy ul S. 11 lokal nr 35 w związku z wykonaniem eksmisji w dniu 18 czerwca 2009 roku przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kutnie. Do wniosku A. P.-I. załączyła protokół wykonania eksmisji. Decyzją z dnia [...], znak; [...] Prezydent K. działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu W. I. z miejsca pobytu stałego mieszczącego się w K. przy ul. S. 11 lokal nr 35. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, iż w dniu 18 czerwca 2009 roku komornik sądowy na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w Łodzi III Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 4 września 2007 roku, sygn. akt III Ca 8/07 nakazującego W. I. opróżnienie lokalu nr 35 mieszczącego się przy ul. S. 11 w K. w terminie do dnia 31 grudnia 2007 roku dokonał eksmisji W. I. z przedmiotowego lokalu, natomiast znajdujące się lokalu rzeczy osobiste oddano pod dozór byłej żony – A. P.-I. Mając na uwadze poczynione ustalenia faktyczne organ administracji uznał, iż w przedmiotowej sprawie spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu, określona w art. 15 ust. 2 ustawy. Egzekucja wyroku orzekającego eksmisję jest bowiem, jak podkreślił organ administracji aktem równoznacznym z ustaniem pobytu, o którym mowa art. 6 ust. 1 powołanej ustawy. Odnosząc się do zarzutów postawionych przez W. I. dotyczących prawidłowości przeprowadzonych czynności komorniczych organ administracji podniósł powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że przymusowe opuszczenie lokalu przez osobę zameldowaną nie może stanowić przesłanki wymeldowania jedynie wówczas, gdy było wynikiem bezprawnych działań lub zachowań innych osób. W gestii organów ewidencyjnych nie leży natomiast ocena poprawności wyroków sądowych i dokonanych czynności komorniczych. Od powyższej decyzji W. I. wniósł odwołanie, w którym podniósł, iż orzekający w niniejszej sprawie organ I instancji nie uwzględnił okoliczności, jaką jest wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi, III Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 25 kwietnia 2008 roku, sygn. akt III Ca 402/08 oddalający apelację pozwanej – A. P. –I. od wyroku Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 24 stycznia 2008 roku, sygn. akt I C 8/08 nakazującego A. P.-I. przywrócenie W. I. posiadania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr 35 położonego w K. przy ul. S. 11. Podniósł, iż z uwagi na fakt, iż od stycznia 2008 roku do chwili obecnej była żona uporczywie uchyla się od wykonania wyroku Sądu nakazującego przywrócenie utraconego posiadania, ma pełne prawo pozostać w lokalu do czasu przydziału innego lokalu komunalnego. Wskazał bowiem, iż dopiero po przydzieleniu innego lokalu istnieje możliwość wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Skarżący podkreślił, iż w niniejszej sprawie nie można mówić o eksmisji, gdyż nie został mu przydzielony żaden lokal socjalny, a na podjęte przez komornika czynności zostały wniesione skargi. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] o nr [...] Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy odwołując się do przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które mają przede wszystkim charakter porządkowy podniósł, iż rejestracja osoby w danym miejscu powinna być zgodna ze stanem faktycznym. Realizacji tego celu służy natomiast uprawnienie organów administracji do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniała obowiązku wymeldowania się. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że postanowieniem z dnia 4 września 2007 roku, sygn. akt III Ca 8/07 Sąd Okręgowy w Łodzi III Wydział Cywilny Odwoławczy nakazał W. I. opróżnienie lokalu nr 35 przy ul. Sikorskiego 11 w Kutnie, w terminie do dnia 31 grudnia 2007 roku W tym samym postanowieniu sąd stwierdził również, że W. I. nie przysługuje prawo do otrzymania lokalu socjalnego. Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2008 roku, sygn. akt I C 8/08 Sąd Rejonowy w Kutnie przywrócił W. I. posiadanie lokalu nr 35 przy ul. S. 11 i nakazał A. P.-I. wydanie kluczy do przedmiotowego lokalu. Prawomocnym wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2008 roku, sygn. akt III Ca 402/09 Sąd Okręgowy w Łodzi III Wydział Cywilny Odwoławczy oddalił apelację A. P.-I. od powyższego wyroku. Mając na uwadze wskazane okoliczności faktyczne organ odwoławczy stanął na stanowisku, że skoro w obrocie prawnym funkcjonują dwa orzeczenia sądowe w tym, prawomocny wyrok orzekający eksmisję W. I. z przedmiotowego lokalu, bez prawa do otrzymania lokalu socjalnego, nie jest możliwe odzyskanie utraconego posiadania. Jest bowiem oczywistym, jak podkreślił organ odwoławczy, że orzeczenie eksmisji oznacza prawny nakaz opuszczenia lokalu i opróżnienia go z rzeczy z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Wojewoda wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie zaistniała taka sytuacja, do której odnosi się stanowisko zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Gliwicach z dnia 27 lutego 2009 roku, sygn. akt II SA/GI 1153/08 w którym Sąd wyjaśnił, że "w sytuacji pozostawienia w obrocie prawnym wyroku eksmisyjnego bez prawa do lokalu socjalnego, należy wykluczyć prawną możliwość odzyskania utraconego posiadania lokalu. Wszak takie orzeczenie podważałoby prawomocny nakaz eksmisji. Nie sposób bowiem na drodze jednego orzeczenia sądowego zniweczyć skutków prawnych innego orzeczenia, a więc nakazać przywrócenia posiadania lokalu, z którego orzeczono eksmisję bez uprawnień do lokalu socjalnego". Prawomocne orzeczenie sądu o eksmisji W. I. z przedmiotowego lokalu zostało wykonane w drodze egzekucji komorniczej przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kutnie w dniu 18 czerwca 2009 roku. Powyższe skutkuje natomiast tym, że dalsze zameldowanie W. I. na pobyt stały w lokalu, w którym nie przebywa, a także w którym, na podstawie prawomocnego wyroku sądu, nie ma prawa przebywać byłoby pozbawione racjonalnego uzasadnienia i sprzeczne z przepisami meldunkowymi. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymując zarzuty przedstawione w odwołaniu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości. Podkreślił, iż do chwili obecnej jego była żona uchyla się od wykonania wyroku nakazującego przywrócenie posiadania i wydanie kluczy do przedmiotowego lokalu. Podniósł, iż ma prawo przebywać w lokalu nr 35 mieszczącym się w K. przy ul. S. 11 do czasu uzyskania lokalu socjalnego, którego przydział obiecał mu Prezydent Miasta K. Wskazał ponadto, iż posiadanie miejsca stałego zameldowania jest niezbędne do podjęcia zatrudnienia, jak również w celu korzystania z usług medycznych specjalistycznych poradni, pod opieką których się znajduje. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Stan faktyczny przyjęty za podstawę ustaleń decyzyjnych jest niesporny. Prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w Łodzi, III Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 4 września 2007 roku, sygn. III Ca 8/07 nakazano W. I. opróżnienie lokalu mieszkalnego nr 35, położonego w K., przy ul. S. 11, w terminie do dnia 31 grudnia 2007 roku. Jednocześnie Sąd ustalił, że W. I. nie przysługuje prawo do otrzymania lokalu socjalnego. Na podstawie powyższego orzeczenie zaopatrzonego w klauzulę wykonalności wierzyciel przystąpił do przymusowej realizacji tytułu wykonawczego. Z protokołu sporządzonego w dniu 18 czerwca 2009 roku w sprawie KM 378/08 wynika, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. wykonał ww. orzeczenie eksmisyjne. Niesporne jest również, że W. I. nie przyjął zaproponowanego mu lokalu tymczasowego położonego w K. przy ul. M. 106/2 i od lutego 2008 roku przebywa w domu noclegowym MOPS w K. przy ul. W. 11a oraz, że nie dopełnił obowiązku wymeldowania z pobytu stałego z poprzedniego adresu. Ustalono ponadto, że wyrokiem z dnia 24 stycznia 2008 roku, sygn. akt I C 8/08 Sąd Rejonowy w Kutnie przywrócił W. I. posiadanie lokalu nr 35 przy ul. S. 11 i nakazał A. P.-I. wydanie kluczy do przedmiotowego lokalu. Prawomocnym wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2008 roku, sygn. akt III Ca 402/09 Sąd Okręgowy w Łodzi III Wydział Cywilny Odwoławczy oddalił apelację A. P.-I. od powyższego wyroku. W tym stanie rzeczy organy decyzyjne prawidłowo zastosowały przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) zwanej dalej ustawą. Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy - organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzje w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W aktualnym stanie prawnym ewidencja ludności służy do odzwierciedlenia stanu faktycznego i dostarcza wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywateli. Mechanizm wymeldowania polega na usuwaniu informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2006 r. - sygn. II OSK 561/05 - LEX nr 194344). Co do zasady - utrwalone orzecznictwo przyjmuje, że aby wydać decyzję, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy - opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu musi być dobrowolne i nosić cechy trwałości. Wynika to z definicji pojęcia pobytu stałego, zamieszczonej w art. 10 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy. Od zasady tej istnieją wyjątki. Przyjmuje się bowiem, że opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję stanowi opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, a w konsekwencji uzasadnia wymeldowanie danej osoby z dotychczasowego miejsca pobytu (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 października 2005 r., sygn. II OSK 65/05 - LEX nr 188693; z dnia 5 października 2000 r., sygn. V SA 234/00 - LEX Nr 80641; z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. V SA 1398/02 - LEX nr 159189; z dnia 4 października 2007 r., sygn. II OSK 519/07 - niepubl., z dnia 4 lipca 2008 r., sygn. II OSK 788/07, LEX 498351). Komornik nie ma prawa badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym - tj. tytułem egzekucyjnym zaopatrzonym w klauzulę wykonalności (art. 804 k.p.c.), bowiem jednym z fundamentów demokratycznego państwa prawnego jest skuteczne wykonywanie wyroków sądowych. Komornik związany jest przepisami k.p.c., m.in. co do sposobu prowadzenia egzekucji. Na jego czynności przysługuje skarga, wnoszona do właściwego sądu rejonowego (art. 767 § 1 k.p.c.). Stosownie do art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenia prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej (...). Oczywiste jest, że wykonanie prawomocnego wyroku orzekającego eksmisję z lokalu mieszkalnego świadczy o tym, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, skoro doszło do przymusowego wykonania orzeczenia sądowego przez organ egzekucyjny. Opróżnienie lokalu stanowiącego przedmiot zameldowania danej osoby na pobyt stały - w drodze czynności egzekucyjnej, znosi jednak powinność organu ewidencyjnego w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy, badania przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu. W niniejszej sprawie dla prawidłowości podjętych decyzji przez organy orzekające nie ma znaczenia fakt funkcjonowania w obrocie prawnym prawomocnego wyroku z dnia 25 kwietnia 2008 roku, sygn. akt III Ca 402/09 Sądu Okręgowy w Łodzi nakazującego A. P.-I. wydanie kluczy skarżącemu do przedmiotowego lokalu. Powyższe orzeczenie wydane po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 4 września 2007 roku, sygn. III Ca 8/07 nakazującego W. I. opróżnienie lokalu mieszkalnego nr 35, położonego w K., przy ul. S. 11, w terminie do dnia 31 grudnia 2007 roku, nie pozbawia mocy tego orzeczenia – tytułu wykonawczego. Osoba zainteresowana musiałaby dopiero wystąpić z żądaniem pozbawienia tego tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub w części (art. 840 § 1 i nast. k.p.c.). Jednak nawet uwzględnienie tego ostatniego żądania, nie niweczy skutków - wykonanego w drodze egzekucji komorniczej prawomocnego postanowienia sądowego orzekającego eksmisję z lokalu. Na skutek tego postanowienia nastąpiło bowiem opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Z akt administracyjnych wynika, że podejmowane przez skarżącego próby zaskarżenia czynności komornika były nieskuteczne. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2009 roku w sprawie sygn. akt I Co 874/09 Sąd Rejonowy w Kutnie oddalił skargę na czynność komornika w postaci wezwania do dobrowolnego opuszczenia lokalu mieszkalnego, zaś Postanowieniem Sądu Rejonowego w Kutnie w sprawie sygn. akt I Co 874/09 z dnia 14 sierpnia 2009 roku Sąd odrzucił zażalenie w zakresie punktu I ww Postanowienia z dnia 28 lipca 2009 roku tj. w części dotyczącej oddalenia skargi. W opinii Sądu bez znaczenia dla rozpoznania sprawy ma wniesiona skarga na czynności komornika złożona przez W. I. w dniu 13 lipca 2009 roku, gdyż odnosi się do Postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kutnie z dnia 18 czerwca 2009 roku dotyczącego czynności ustalenia kosztów postępowania komorniczego. Podkreślenia również wymaga, że w Postanowieniu Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 4 września 2007 roku, sygn. III Ca 8/07 Sąd wyraźnie ustalił, że skarżącemu nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego. W tej sytuacji twierdzenia, że skarżący ma prawo przebywać w lokalu do czasu otrzymania lokalu socjalnego jest bezpodstawne. Rzeczywiście wymeldowanie niesie ze sobą pewne niedogodności, o których wspomina skarżący w skardze, jednakże nie mogą one stanowić podstawy jej uwzględnienia. Trzeba bowiem pamiętać, iż istotą postępowania w niniejszej sprawie jest zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu. Wobec tego przepisy meldunkowe nie mogą służyć utrzymywaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam rzeczywiście nie przebywa. W szczególności prawomocny wyrok orzekający eksmisję stanowił wystarczający dowód utraty uprawnień do przebywania w lokalu. Wyrok ten wiąże na podstawie art. 365 § 1 kpc nie tylko sąd, który go wydał, ale także inne sądy i organy administracji. Z powyższych względów odmienne orzeczenie organów administracji publicznej doprowadziłoby w istocie do sytuacji, w której osoba eksmitowana ze swojego dotychczasowego miejsca pobytu pozostawałaby zameldowana w miejscu, w którym już przebywać nie może. Takie rozwiązanie pozostawałoby w sprzeczności z ewidencyjno-porządkowym charakterem przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). a.ł.