III SA/Łd 220/18

Dnia 11 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, , , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2018 roku sprawy ze skargi J.D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. III SA/Łd 220/18 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...], nr [...] wydanym na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.:Dz.U z 2017 r. poz. 1257 ze zm.)- dalej: k.p.a.; art. 17 §1 , art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1960 r. Prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2107 r. poz. 1201) – dalej: u.p.e.a., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku J. D. z dnia [...] zatytułowanego "skarga na oszacowanie maszyny do lodów z dnia 28 czerwca 2017 r.". W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: W toku prowadzonego w stosunku do osoby skarżącej postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. dokonał między innymi zajęcia należącej do zobowiązanej ruchomości – maszyny do lodów BQL -838 nr fabr. [..] którą pozostawił pod nadzorem skarżącej. Ustalona przez biegłego skarbowego szacowana wartość rynkowa zajętej nieruchomości została ustalona na kwotę 3.500 zł. Nie zgadzając się z dokonaną wyceną przedmiotowego urządzenia zobowiązana w dniu 28 grudnia 2016 r. wniosła o jego ponowną wycenę, z uwzględnieniem przeprowadzonego remontu zajętej maszyny. Pismem z dnia 2 lutego 2017 r. strona skarżąca została wezwana do przedłożenia, w terminie 7 dni, dokumentacji potwierdzającej dokonanie remontu zajętego urządzenia, a następnie z uwagi na bezskuteczny upływ zakreślonego terminu, pismem z dnia 3 marca 2017 r. strona została poinformowana, że jej wniosek z dnia 28 grudnia 2016 r. został potraktowany jako wniosek o powołanie biegłego sądowego, na podstawie art. 67d u.p.e.a. Opinią z dnia 29 czerwca 2017 r. sporządzoną przez biegłego sądowego J. S. szacunkowa wartość zajętej maszyny do lodów została ustalona na kwotę 3.858 zł. Z uwagi na nieobecność zobowiązanej wynikającej z faktu przebywania na zwolnieniu lekarskim, a co za tym idzie brak możliwości przeprowadzenia oględzin urządzenia, oszacowania dokonano zaocznie na podstawie ceny zakupu nowej maszyny tego samego typu, wynoszącej na dzień sporządzenia opinii 13. 837 zł, z uwzględnieniem roku produkcji przedmiotowego urządzenia, stopnia jego wyeksploatowania technicznego, zużycia ekonomicznego wynikającego z okresu użytkowania oraz współczynnika podatności rynkowej przy obrotach używanych urządzeń tego typu. O oszacowanej wartości zajętej ruchomości skarżąca została powiadomiona pismem z dnia 22 sierpnia 2017 r. Pismem z dnia 4 września 2017 r. skarżąca wniosła skargę na oszacowanie zajętej maszyny do lodów włoskich. Uzasadniając wskazała, iż dokonując szacowania wartości urządzenia biegły sądowy nie wziął pod uwagę szeregu cech maszyny oraz fakt przeprowadzenia jej remontu, co skutkowało znacznym zaniżeniem jej wartości. Ponadto strona wskazała na rynkowe ceny urządzeń tego samego typu , zarówno nowych, jak i używanych, które potwierdzają jej stanowisko. Postanowieniem z dnia 3 października 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T., działając na podstawie ar. 61a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku J. D. z dnia [...] zatytułowanego "skarga na oszacowanie maszyny do lodów z dnia 28 czerwca 2017 r.". Uzasadniając organ I instancji wskazał, iż przepisy u.p.e.a. nie przewidują możliwości wzruszenia opinii biegłego sądowego wydanej w przedmiocie określenia wartości zajętej wierzytelności lub prawa, co oznacza, że brak jest możliwości ponownego oszacowania przedmiotu zajęcia, a organ egzekucyjny jest związany treścią sporządzonej opinii. Dalej organ wskazał, iż biegły sądowy nie jest pracownikiem organu egzekucyjnego, a co za tym idzie brak jest możliwości wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, na podstawie art. 54 u.p.e.a. Z uwagi na powyższe koniecznym było wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie zgodnym z żądaniem skarżącej. Kwestionując wydane rozstrzygnięcie skarżąca wniosła zażalenie, w którym ponowiła argumentację, co do wadliwej wyceny zajętego urządzenia. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając organ odwoławczy wskazał na treść art. 67d u.p.e.a. regulującego kwestię dotyczące szacowania zajętych praw lub wierzytelności. Z treści powołanych przepisów organ odwoławczy wywiódł, iż przepisy u.p.e.a. dopuszczają jedynie możliwość zakwestionowania szacunku przeprowadzonego przez biegłego skarbowego, co następuje przez złożenie wniosku o ponowne oszacowanie dokonane przez biegłego sądowego. Przepisy tej ustawy nie przewidują natomiast możliwości wzruszenia opinii biegłego sądowego wydanej w przedmiocie określenia wartości zajętej wierzytelności lub prawa, co oznacza, że brak jest możliwości ponownego oszacowania przedmiotu zajęcia, a organ egzekucyjny jest związany treścią sporządzonej opinii. Ponadto na sporządzony przez biegłego sądowego szacunek wartości przedmiotu zajęcia nie przysługuje prawo wniesienia skargi na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., gdyż skarga ta przysługuje jedynie na czynności dokonane przez organ egzekucyjny. Tym samym, mając na uwadze stan faktyczny niniejszej sprawy, wniesione przez skarżącą pismo z dnia [...] zatytułowane "skarga na oszacowanie maszyny do lodów z dnia 28 czerwca 2017 r." nie mogło skutkować wszczęciem postępowania administracyjnego w przedmiocie zawartego w nim żądania zobowiązanej, a co za tym idzie koniecznym było, wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 61a § 1 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. D. ponowiła argumentację, c do nieprawidłowego oszacowania wartości zajętego urządzenia. Skarżąca nie przedstawiła natomiast jakichkolwiek zarzutów, co do wadliwości zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1257) – dalej: k.p.a. oraz ustawy z dnia 17 czerwca 1960 r. Prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2107 r. poz. 1201) – dalej: u.p.e.a. Natomiast przedmiotem niniejszej skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] utrzymujące w mocy Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] nr [...] o odmowie wszczęcia, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku J. D. z dnia [...] zatytułowanego "skarga na oszacowanie maszyny do lodów z dnia 28 czerwca 2017 r.". Stosownie do treści art. 61 §1 k.p.a. postępowania administracyjne wszczyna siię na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast zgodnie z treścią art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania, do których należą: wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną lub niemożność wszczęcia postępowania z jakichkolwiek innych przyczyn, przez co należy rozumieć sytuację, w której wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (por. wyrok WSA w P. z dnia [...] [...]; wyrok WSA w O. z dnia [...] [...]; wyrok WSA w S. z dnia [...], [...]– www.cbois.nsa.gov.pl.). Do takiej "innej przyczyny" niemożności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej należy niewątpliwie okoliczność poddania tej decyzji kontroli sądowoadministracyjnej, zakończonej prawomocnym wyrokiem oddalającym skargę. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że w ramach prowadzonego w stosunku do osoby skarżącej postępowania egzekucyjnego doszło do zajęcia należących do zobowiązanej ruchomości, w tym maszyny do lodów BQL -838 nr fabr. [...]. W wyniku przeprowadzonego przez biegłego skarbowego, na podstawie art. 67b u.p.e.a., oszacowania zajętej ruchomości wartość rynkowa przedmiotowego urządzenia została ustalona w wysokości 3.500 zł. W wyniku zakwestionowania przez skarżącą ustalonej wartości oszacowania zajętego urządzenia, przeprowadzone zostało jego ponowne szacowanie przez biegłego sądowego, na podstawie art. 67d u.p.e.a. W wyniku powyższego wartość maszyny została ustalona na kwotę 3.858 zł., która to wartość zdaniem skarżącej nadal pozostaje znacznie zaniżona. Podkreślenia wymaga również, że zasadniczą kwestią sporną jest oszacowana wartość zajętego urządzenia. Skarżąca nie kwestionuje natomiast zarówno stanowiska organu egzekucyjnego, co do braku możliwości na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jakiejkolwiek możliwości wzruszenia opinii biegłego sądowego wydanej w przedmiocie określenia wartości zajętej wierzytelności lub prawa, jak i związania organu egzekucyjnego treścią sporządzonej opinii, jak i nie podnosi jakichkolwiek zarzutów, wskazujących na wadliwość zaskarżonego postanowienia. W ocenie Sądu procedujące w niniejszej sprawie organy administracji publicznej w zasadnie wywiodły, w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy, iż pismo skarżącej z dnia [...] zatytułowane "skarga na oszacowanie maszyny do lodów z dnia 28 czerwca 2017 r.", stanowiło w istocie wniesioną na podstawie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne , przez które, stosownie do treści art. 1a pkt 2 rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015r., II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w W. z dnia [...] [...], wyrok NSA z dnia 24 października 2014r., II GSK 1377/13). Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015r., II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w W. z dnia [...], [...]). Podkreślenia wymaga również, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, co wynika z zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia (por. Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015r., wyd. VII, komentarz do art. 54). W następstwie powyższego zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie prawnej przyjęto, że kwestionowanie szacunku dokonanego przez biegłego skarbowego odbywa się wyłącznie poprzez złożenie wniosku o dokonanie tego oszacowania przez biegłego sądowego, a co za tym idzie w tym zakresie zobowiązanemu nie przysługuje prawo wniesienia skargi na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Za zasadnością powyższego przemawia także fakt, że zarówno biegły skarbowy, jaki biegły sądowy, dokonujący wyceny przedmiotu zajęcia egzekucyjnego, nie są ani organem egzekucyjnym, ani egzekutorem zatrudnionym przez organ egzekucyjny właściwy do prowadzenia czynności egzekucyjnych, a co za tym idzie wszelkie podejmowane przez nich czynności, czy też zaniechania nie mogą być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne, gdyż wykraczają poza dopuszczalny zakres tej instytucji prawnej (por. R. Hauser, A. Skoczylas [red.] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydanie 6 , Warszawa 2012, s. 396). Tym samym zdaniem Sądu, skoro opinia biegłego sądowego wydana w przedmiocie oszacowania wartości zajętej maszyny do lodów BQL -838 nr fabr. [...] nie mogła podlegać ocenie w drodze skargi na czynności egzekucyjne, na podstawie art. 54 u.p.e.a., to organy egzekucyjne procedujące w niniejszej sprawie, mając na uwadze treść żądania skarżącej zawartego w piśmie z dnia 5 września 2017 r., zasadnie orzekły na podstawie art. 61a § 1 k.p.a w zw. z art. 18 u.p.e.a. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. a.l.