III SA/Łd 229/16

PostanowienieWSA w Łodzi2016-06-06

Skład orzekający: Ewa Cisowska-Sakrajda, Małgorzata Łuczyńska, Krzysztof Szczygielski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy czynność Starosty polegająca na odmowie wycofania z obrotu prawnego dokumentacji wskazującej przebieg granic nieruchomości, w sytuacji gdy strona kwestionuje jej treść z powodu rzekomego sfałszowania podpisu, podlega kognicji sądów administracyjnych?
Ratio decidendi
Czynność Starosty polegająca na odmowie wycofania z obrotu prawnego dokumentacji wskazującej przebieg granic nieruchomości nie jest czynnością podlegającą kognicji sądów administracyjnych, ponieważ nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach strony wynikających z przepisów prawa ani nie ma charakteru władczego. Strona nie ma prawa żądać wyłączenia dokumentacji z zasobu geodezyjnego, a ewentualne spory dotyczące treści dokumentów ewidencyjnych powinny być rozstrzygane w odrębnych trybach, takich jak aktualizacja ewidencji czy rozgraniczenie nieruchomości.
Stan faktyczny
Strona wniosła skargę na czynność Starosty polegającą na odmowie wycofania z obrotu prawnego dokumentacji wskazującej przebieg granic nieruchomości, argumentując, że podpis na protokole granicznym jest sfałszowany, co doprowadziło do błędnego ustalenia granic. Starosta odmówił wycofania dokumentacji, wskazując, że nie utraciła ona przydatności użytkowej i nie ma podstaw do jej usunięcia z zasobu geodezyjnego na żądanie strony. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów rozporządzeń dotyczących ewidencji gruntów i budynków oraz Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Dodatkowo, część skarżących została uznana za niemającą legitymacji procesowej.
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 6 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2016 roku sprawy ze skargi Z. S., H. S. i M. S. na czynność Starosty [...] z dnia [...] nr pisma [...] w przedmiocie odmowy wycofania z obrotu prawnego dokumentacji wskazującej przebieg granic nieruchomości postanawia: odrzucić skargę. III SA/Łd 229/16 UZASADNIENIE Pismem z dnia 15 lutego 2016r. Z. S., M. S. i H. S. wnieśli skargę na czynność Starosty [...] z dnia [...] podjętą w przedmiocie odmowy usunięcia naruszenia prawa w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego dokumentacji wskazującej na przebieg granic działek o nr ewid. 151, 276 i 58 położonych we wsi N., gm. S. Czynność tą organ podjął w związku z pismem Z. S. z dnia 11 stycznia 2016r. W piśmie tym podniósł, że Z. S. wystąpił do Starostwa Powiatowego w Z. z wnioskiem o wycofanie z obrotu prawnego dokumentacji wskazującej na przebieg granic tych działek, stanowiącej integralną część operatu zaewidencjonowanego za numerem 920-310/95. Wskazując na zasadność wniosku strona powołała opinię wydaną na podstawie przeprowadzonej ekspertyzy kryminalistycznej, z której wynika, że podpis M. S. uwidoczniony w protokole granicznym z dnia 15 sierpnia 1993r. nie jest jej autentycznym podpisem. Powyższe w ocenie wnioskodawcy wskazuje, że nie została ona zaznajomiona z protokołem ustalenia granic, a w konsekwencji doszło do błędnego ustalenia ich przebiegu. Z powyższych względów, działając jako aktualny właściciel nieruchomości wniósł o powtórzenie czynności zmierzających do prawidłowego ustalenia granic. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Starosta [...] pismem z dnia 19 stycznia 2016r. odmówił uwzględnienia żądania wnioskodawcy. Wskazał, że operat techniczny, którego wyłączenia domaga się strona, stanowi dokumentację techniczną zawierającą materiały powstałe po wykonaniu prac geodezyjnych i kartograficznych, przyjęte do Powiatowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego, w trybie przepisów określonych ustawą z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Natomiast wyłączenie materiałów z zasobu następuje na wniosek kierownika właściwego ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej, w trybie § 27 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 5 września 2013r. w sprawie organizacji i trybu prowadzenia państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwagi na utratę ich przydatności użytkowej. W przedmiotowej sprawie dokumentacja, której wyłączenia żąda wnioskodawca nie utraciła przydatności użytkowej. Pismem z dnia 1 lutego 2016r. Z. S. wezwał Starostę [...] do załatwienia jego sprawy zgodnie z przepisami k.p.a., tj. poprzez wydanie postanowienia lub decyzji. Pismem z dnia 22 lutego 2016r. Starosta [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko, co do braku podstaw wyłączenia materiałów z zasobu, wyrażone w piśmie z dnia 19 stycznia 2016r. Jednocześnie wskazał, że zgodnie z § 45 ust. 1 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi, odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi; ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; wyeliminowania danych błędnych. W związku z powyższym organ wezwał stronę do określenia, w terminie 7 dni jakich czynności organu oczekuje. We wniesionej skardze z dnia 15 lutego 2016r. Z. S., M. S. i H. S. zarzucili naruszenie: - § 45 ust. 1 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez jego niezastosowanie i niewyeliminowanie z obrotu prawnego dokumentu wskazującego na przebieg granic pomiędzy działkami o nr ewid. 151, 276 i 58; - § 36 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez jego niezastosowanie i niesłuszne pominięcie złożonej opinii kryminalistycznej na okoliczność sfałszowania podpisu M. S., sporządzonej na potrzeby postępowania toczącego się przed Prokuraturą Rejonową w Z., [...] - art. 7d pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu przez Starostę, że nie jest władny do wyeliminowania z obrotu prawnego spornej dokumentacji; - § 27 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 5 września 2013r. w sprawie organizacji i trybu prowadzenia państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego poprzez zaniechanie przez Starostę [...] podjęcia działań określonych w powołanym przepisie, mających na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego materiałów, które utraciły przydatność użytkową; - ar. 40 ust. 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez zaniechanie przez Starostę [...] podjęcia działań mających na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego materiałów, które utraciły przydatność użytkową; - naruszenie przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 7, art. 8 , art. 107 § 1 k.p.a. Z powyższych względów skarżący wnieśli o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności. Wnieśli ponadto, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o zwrócenie się przez Sąd do Prokuratury Rejonowej w Z. o przesłanie materiałów sprawy [...] w celu załączenia ich w poczet materiału dowodowego niniejszej skargi. Uzasadniając ten wniosek przedstawili argumentacje wskazującą, w ocenie skarżących, na zasadność wniesionej skargi. W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej oddalenie. Pismem procesowym z dnia 25 kwietnia 2016r. Z. S. wniósł o zobowiązanie organu administracji do złożenia dokumentacji wskazującej na przebieg granic z określonymi wymiarami czołówek przedmiotowych działek, ewidencje przebiegu działek wraz ze sporządzoną mapą i dokumentacją fotograficzną z lat 1964, 1985 oraz 1993; dopuszczenie dowodu z załączonych do złożonego pisma procesowego dokumentów, tj. aktów własności ziemi przedmiotowych działek, pisma Starostwa Powiatowego w Z. z dnia 26 lipca 2012r. Złożone wnioski dowodowe Sąd oddalił postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 24 maja 2016r. Po zamknięciu rozprawy, w piśmie procesowym z dnia 25 maja 2016r. Z. S. zakwestionował stanowisko pełnomocnika organu, wyrażone na rozprawie w dniu 24 maja 2016r. Wniósł o włączenie do akt sprawy dokumentów załączonych do złożonego pisma, które w ocenie skarżącego podważają stanowisko przedstawione przez pełnomocnika organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego; wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia; gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi; jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona; jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie; jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Natomiast w myśl art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Powołany przepis określa przesłanki dopuszczalności skargi, przy czym przesłanki te mogą być ujmowane w szerokim i wąskim znaczeniu. W pierwszym przypadku przez dopuszczalność skargi należy rozumieć spełnienie przez skargę wymogów formalnych jako pisma procesowego czy zachowanie terminu, w wąskim znaczeniu natomiast przez dopuszczalność skargi należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe, tzn. określenie od jakiego rodzaju działalności (formy działania) organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i dopuszczalność skargi w zakresie podmiotowym, tzn. określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia. W doktrynie podkreśla się, że przesłanki sensu stricto to dwa najistotniejsze elementy postępowania sądowoadministracyjnego, mające czysto materialny charakter. Z uwagi na ich merytoryczny charakter ustawodawca nie przewiduje możliwości konwalidowania skargi, jeśli jest ona niedopuszczalna. W każdym więc przypadku stwierdzenia braku którejś z przesłanek dopuszczalności zaskarżenia sensu stricto sąd administracyjny jest obowiązany skargę odrzucić (zob. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 276 i n. czy J.P.Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004, s. 116). Do warunków formalnych sensu stricto skutecznego złożenia skargi należy złożenie skargi od aktu lub czynności (bezczynności) objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 i § 3 i art. 5 p.p.s.a., wniesienie skargi po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeśli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich, wniesienie skargi przez podmiot uprawniony, któremu zgodnie z art. 50 § 1 lub § 2 p.p.s.a. przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Zważywszy na powyższą regulację prawną rozważyć należy, czy czynność Starosty [...] wyrażona w piśmie z dnia 19 stycznia 2016r., a polegająca na odmowie wycofania z obrotu prawnego dokumentacji wskazującej przebieg granic nieruchomości jest objęta kognicją sądów administracyjnych, określoną w art. 3 § 2 pkt 1-8 p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzycielka o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego; (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność, rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują sądową kontrolę. Stosownie bowiem do treści art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Z przepisów tych wynika, że Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Oznacza to, że nie każda aktywność czy zaniechanie administracji może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Przedmiotem tego postępowania są bowiem jedynie określone w tych przepisach działania lub zaniechania administracji publicznej o ściśle określonej formie, tj. decyzje, postanowienia, uchwały czy akty nadzoru, a także spełniające określone warunki czynności. Są to przy tym takie akty, czynności, działania, przewlekłości czy bezczynności, które spełniają łącznie kilka przesłanek. Akt lub czynność, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, charakteryzują się tym, że są podejmowane w sprawie indywidualnej, są skierowane do oznaczonego podmiotu, dotyczą uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (tak też postanowienie NSA z dnia 24 marca 1998r., II SA 1155/97, ONSA nr 2 z 1999r., poz. 51). Przedmiotem wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez sądy administracyjne są spory co do zgodności z prawem działań organu administracji publicznej w sferze, w jakiej został on upoważniony do kształtowania uprawnień i obowiązków podmiotów, nie powiązanych z tym organem ani więzami zależności organizacyjnej, ani podległości służbowej. Jedną ze stron stosunków administracyjnoprawnych jest organ administracji publicznej, drugą zaś podmiot, którego sytuacja prawna na mocy norm prawa obowiązującego została powiązana z sytuacją prawną organu w ten sposób, że organ ten może w sposób władczy i jednostronny konkretyzować prawa i obowiązki. Kryterium wyznaczającym zakres dopuszczalności skargi na taki akt lub czynność jest kryterium "z zakresu administracji publicznej" oraz element władztwa administracyjnego. Władcze działanie to takie, w którym o treści uprawnienia lub obowiązku przesądza jednostronnie organ wykonujący administrację publiczną; adresat jest związany tym jednostronnym działaniem; a jednostronne działanie jest zagwarantowane możliwością stosowania środków przymusu państwowego. Z powyższego wynika, iż kontrola sądów administracyjnych nie obejmuje wszystkich form działania administracji publicznej, lecz tylko te, w których organ administracji publicznej korzysta z władztwa, a zakres przedmiotowy dopuszczalności drogi sądowej przed sądami administracyjnymi należy co do zasady wyznaczać przez wskazaną w art. 1 p.p.s.a. definicję sprawy sądowoadministracyjnej. Rozważenia wymaga zatem, czy czynność odmowy wyłączenia materiałów z zasobu stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W tym celu konieczne jest ustalenie, czy czynność ta spełnia powyższe warunki, uznania jej za mieszczącą się w definicji sprawy sądowoadministracyjnej. W tym celu konieczne jest scharakteryzowanie regulacji prawnej określającej tryb i przesłanki wycofywania dokumentacji z zasobu, a także kompetencje organów właściwych w tym zakresie. Te zaś określa ustawa z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2015r. poz. 520 ze zm.), zwana p.g.k., oraz rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 5 września 2013r. w sprawie organizacji i trybu prowadzenia państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz.U. poz. 1183), zwane rozporządzeniem w sprawie organizacji zasobu, a także rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn.: Dz.U. z 2015r. poz. 542), zwane rozporządzeniem w sprawie ewidencji. Stosownie do art. 40 ust. 3 pkt 3 p.g.k. prowadzenie państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz weryfikacja opracowań przyjmowanych do zasobu należy do starostów - w zakresie powiatowych zasobów geodezyjnych i kartograficznych. Zgodnie zaś z § 44 pkt 2, 3 i 6 oraz § 54 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi; archiwizacja wycofanych danych ewidencyjnych; okresowa weryfikacja danych ewidencyjnych; starosta zapewnia przeprowadzenie okresowych weryfikacji danych ewidencyjnych w zakresie zgodności tych danych z treścią dokumentów źródłowych stanowiących podstawę wpisu do ewidencji; zgodności treści mapy ewidencyjnej ze stanem faktycznym w terenie. Na podstawie art. 40 ust. 4 p.g.k. materiały z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, które utraciły przydatność użytkową, podlegają wyłączeniu z tego zasobu, przy czym ta część, która stanowi materiały archiwalne, jest przekazywana do właściwych archiwów państwowych. Z kolei na mocy § 27 ust. 1, ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie organizacji zasobu organ prowadzący zasób w celu wyłączenia materiałów z zasobu z przyczyn określonych w art. 40 ust. 4 p.g.k. powołuje komisję w składzie co najmniej pięcioosobowym spośród pracowników wykonujących zadania tego organu w zakresie geodezji i kartografii; komisja w składzie co najmniej trzyosobowym, nie rzadziej niż raz w roku, przeprowadza ocenę przydatności użytkowej materiałów zasobu; a wyniki oceny, o której mowa w ust. 2, komisja utrwala w formie protokołu, który zawiera skład komisji; wykaz materiałów zasobu, które w ocenie komisji utraciły przydatność użytkową, albo stwierdzenie, że komisja nie zidentyfikowała materiałów zasobu, które utraciły przydatność użytkową; miejsce i datę sporządzenia protokołu; podpisy członków komisji. Z powyższych przepisów wynika, iż starosta obowiązany jest czuwać nad zapewnieniem aktualności danych zawartych w państwowym zasobie geodezyjnym, a także dokonywać weryfikacji prawidłowości tych danych. W związku z tym posiada kompetencje w zakresie usunięcia z zasobu danych, które utraciły przydatność użytkową. Materiały tracą swoją przydatność użytkową zarówno wówczas gdy stały się one nieaktualne lub nieczytelne, jak i gdy zostały uszkodzone lub zniszczone. Potocznie "przydatny" znaczy bowiem taki, który może przydać się komuś do czegoś, znajdujący zastosowanie w czymś; nadający się, zdatny; "użytkowy" zaś oznacza tyle co przeznaczony do użytku; praktyczny, pożyteczny (tak np. B. Dunaj (red.), Popularny słownik języka polskiego, Warszawa 2000, s. 560 i 762). Okoliczności uzasadniające wyłączenie materiałów z zasobu są uznawane za wyjątkowe, ograniczające się do sytuacji, w których jakość materiałów znajdujących się w zasobie nie pozwala na ich wykorzystanie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 września 2010r., IV SA/Wa 1174/10). W celu usunięcia tego rodzaju danych z zasobu starosta posiada uprawnienie do powołania co najmniej pięcioosobowej komisji lub okresowo, periodycznie (raz na rok) co najmniej trzyosobowej komisji. Oznacza to, iż przyjęte do zasobu dane są weryfikowane pod kątem ich przydatności użytkowej w dwu przypadkach, a mianowicie doraźnie w razie dostrzeżenia utraty ich użyteczności oraz periodycznie, nie rzadziej niż raz w roku. W obu tych przypadkach właściwy organ działa jednakże z urzędu, nawet wówczas gdy impulsem do tego działania jest informacja przekazana przez właściciela nieruchomości. Co istotne każdorazowo o dalszej przydatności materiałów decyduje komisja, powołana przez organ prowadzący ewidencję. Powyższe wywody dowodzą, że wycofanie dokumentów z zasobu niewątpliwie jest czynnością dokonywaną przez organ administracji publicznej. Jednakże wskazane przepisy, ani żaden inny przepis, normujący podnoszoną przez skarżącego w skardze kwestię przyjęcia do zasobu operatu, zawierającego dokumenty ze sfałszowanym podpisem właściciela nieruchomości, jak i utraty przydatności dokumentów nie przewidują ich wyłączenia z zasobu na żądanie strony, która nie zgadza się z treścią takiego materiału. Oznacza to, że strona nie jest uprawniona do żądania wyłączenia określonej dokumentacji z zasobu geodezyjnego (tak też postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2013r., I OSK 1202/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2006r., IV SA/Wa 933/05, oraz z dnia 14 września 2010r., IV SA/Wa 1174/10, czy postanowienie WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2012r., IV SAB/Wa 43/12). Co istotne orzecznictwo sądowe prezentuje pogląd, wedle którego "nie można za dopuszczalną uznać sytuację, w której strona niezadowolona z ustaleń dokumentacji geodezyjnej przyjętej do zasobu geodezyjnego mogłaby doprowadzić do jej wyłączenia z tego zasobu" (tak np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 września 2010r., IV SA/Wa 1174/10). Czynność odmowy wyłączenia materiałów z zasobu nie ma zatem koniecznej drugiej cechy uznania jej za sprawę sądowoadministracyjną, a mianowicie nie rozstrzyga ona o prawach i obowiązkach właściciela nieruchomości. Nie dotyczy ona uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Nie rozstrzyga w sposób władczy o sytuacji prawnej adresata działań administracji publicznej. Brak jest bowiem przepisu prawnego, określającego prawo strony domagania się wyłączenia materiałów z zasobu. Zawarte w tym ostatnim przepisie wyrażenie "dotyczy" wskazuje na to, że akt lub czynność ustala, stwierdza bądź potwierdza uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa. Aktem lub czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest indywidualny akt lub czynność o charakterze władczym, rozstrzygające o tym, czy konkretnemu podmiotowi przysługuje określone uprawnienie wynikające z przepisów prawa albo ciąży na nim z mocy prawa obowiązek. Tymczasem czynność wycofania dokumentów z zasobu nie kreuje żadnej nowej sytuacji prawnej podmiotu zewnętrznego w stosunku do organu. Wskazuje na to cel i sama konstrukcja prawna instytucji wycofania dokumentów z zasobu, tryb, jak i przesłanki tego wycofania. Wobec treści powołanych wcześniej przepisów nie powinno budzić najmniejszej wątpliwości, że celem tej instytucji jest eliminacja z zasobu dokumentów, które utraciły swoją przydatność użytkową. Cechy przydatności dokumenty nie tracą z powodu zakwestionowania przez właściciela nieruchomości treści dokumentów. A zatem przy zastosowaniu tej instytucji nie jest dopuszczalna weryfikacja, a tym bardziej kształtowanie w odmienny sposób niż to wynika z przyjętych do zasobu dokumentów, sytuacji prawnej poszczególnych nieruchomości. Działanie takie musiałoby zmieniać również sytuację prawną sąsiednich nieruchomości poprzez zmianę przebiegu granicy z tymi nieruchomościami poza przewidzianym do tego trybem, a więc w sposób niezgodny z prawem. W konsekwencji wpływałoby to na zasięg prawa własności. Tymczasem nie temu ma służyć analizowana instytucja. Szczególnie podkreślić trzeba, że na skutek przyjęcia dokumentacji geodezyjnej do zasobu ukształtował się określony stan ewidencyjny, mający charakter trwały i dotyczący sytuacji innych osób (tak. Np. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2012r., IV SAB/43/12). Ma to miejsce także wówczas, gdy dokumenty odzwierciedlające ten stan, są uznawane przez właściciela nieruchomości za wadliwe. Istotą ewidencji gruntów i budynków jest, jak sama nazwa wskazuje, spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów i budynków jest jedynie zbiorem informacji o gruntach i budynkach. Wpis do ewidencji gruntów i budynków stanowi potwierdzenie istniejącego stanu prawnego nieruchomości (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., II SA 1283/97, Wokanda 1998/9, s. 40). Organy ewidencyjne są tylko rejestratorem, tych zmian prawnych, które zostały ustalone w innym trybie lub przez inne organy, a mogą tego dokonać wyłącznie w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe, akty notarialne, w których zwarte są dane objęte ewidencją gruntów czy dokumentację geodezyjną. Zapisy w ewidencji gruntów mają wyłącznie charakter techniczno-deklaratoryjny, nie zaś konstytutywny. Organy ewidencyjne są uprawnione jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie aktualizacji istniejących w ewidencji wpisów (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 lutego 2014r., III SA/Kr 910/13). W żadnym razie rolą ewidencji i prowadzących ją organów nie jest dokonywanie ustaleń dotyczących danych zawartych w dokumentach stanowiących podstawę wpisu do ewidencji czy rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących takich kwestii jak to, komu przysługuje prawo własności, jaki jest jego zasięg lub jakie są jego ograniczenia (wyrok NSA z dnia 1 października 2014r., I OSK 281/13, czy wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 lutego 2014r., III SA/Kr 910/13, LEX nr 1502725). Wszelkie spory zaistniałe w wyniku przeprowadzonych zmian ewidencyjnych dotyczące między innymi przebiegu granic, własności oraz przedmiotu własności nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu z zakresu ewidencji gruntów (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 1996r., USA 1824/95, nie publ.). Weryfikacja stanu ewidencyjnego wymaga zatem weryfikacji treści dokumentów w przewidzianym do tego odrębnym trybie. Skorygowanie dokumentów, o ile znajduje to uzasadnienie merytoryczne, wymaga przeprowadzenia szczegółowego postępowania. Niedopuszczalność drogi sądowej na czynność odmowy wyłączenia materiałów z zasobu nie oznacza więc, iż skarżący nie ma zapewnionych w trybie administracyjnym gwarancji ochrony prawnej. Ustawodawca przewiduje bowiem zarówno tryb aktualizacji ewidencji, jak i rozgraniczenia nieruchomości. Z tych względów podnoszona przez skarżącego kwestia nielegalnego przyjęcia do państwowego zasobu dokumentacji wskazującej przebieg granicy nieruchomości położonej w gm. S. obręb N., oznaczonej nr ew. 151, 276 i 58, stanowiącej integralną część operatu zaewidencjonowanego za numerem 920-310/95 nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności skargi. Istotne jest bowiem to, że skarżący nie ma uprawnienia do złożenia żądania wyłączenia tych dokumentów z zasobu. Skuteczne żądanie usunięcia podnoszonej nieprawidłowości możliwe jest we wskazanych wyżej trybach. Skarga wniesiona przez M. S. i H. S. jest z kolei niedopuszczalna z uwagi na oczywisty brak legitymacji procesowej w sprawie. Z załączonych akt, jak i złożonego w toku rozprawy sądowej przez Z. S. oświadczenia, wynika, że nie są oni właścicielami nieruchomości. Właścicielem działki nr 151 od 1993r., zaś pozostałych działek od 1998r. jest Z. S.. Skoro zatem M. S. i H. S. nie posiadają tytułu do tych działek, to tym samym nie przysługują im żadne roszczenia publicznoprawne względem tych działek. Co prawda organ pismem z dnia 19 stycznia 2016r. udzielił M. i H. S. wyjaśnień w odpowiedzi na ich wniosek analogiczny co do treści z wnioskiem złożonym przez Z. S. Niemniej jednak nie zmienia to faktu, iż nie posiadają oni interesu prawnego w sprawach dotyczących tych nieruchomości. Pismo zawierające tożsame żądanie i niemalże tożsame uzasadnienie w tej samej dacie złożył również Z. S. i organ w odpowiedzi na to żądanie pismem z dnia 19 stycznia 2016r. wyjaśnił, że wyłączenie dokumentacji z zasobu następuje na wniosek kierownika właściwego ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej z przyczyn określonych jedynie w § 27 rozporządzenia w sprawie organizacji zasobu i nie jest dopuszczalne wyłączanie z zasobu dokumentacji, z której ustaleń strona nie jest zadowolona. Organ podniósł również, że na skutek przyjęcia dokumentacji geodezyjnej do zasobu ukształtował się określony stan ewidencyjny, mający co podkreślił organ długotrwały charakter, dotyczący nie tylko sytuacji skarżącego, ale i innych osób. Niedopuszczalność skargi wyłącza możliwość merytorycznej oceny przez Sąd zasadności skargi, a tym bardziej rozważenie zawartego w złożonym po zamknięciu rozprawy sądowej przez Z. S. stanowiska w piśmie z dnia 25 maja 2016r. wraz z wnioskiem dowodowym. Niedopuszczalność skargi, skutkująca jej odrzuceniem, ma ten skutek, że sprawa nie jest merytorycznie rozpoznawana przez Sąd. Z tego względu również złożone wnioski nie są przedmiotem oceny Sądu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. d.j.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło