III SA/Łd 242/16

Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Wojewody [...] z [...] znak [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy R.A. III SA/Łd 242/16 Uzasadnienie J. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Wojewody [...] z [...] w przedmiocie wymeldowania. Postanowieniem z 28 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę i zwrócił skarżącemu kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu do skargi. Od powyższego rozstrzygnięcia strona wniosła zażalenie, wnioskując równocześnie o przyznanie prawa pomocy i załączając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką. Nie jest właścicielem domu, mieszania ani żadnej innej nieruchomości. Oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Na dochody gospodarstwa domowego składają się: emerytura skarżącego w kwocie 1.031,96 zł netto, wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę żony skarżącego w kwocie 1.270 zł netto oraz wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę córki skarżącego w kwocie 1.270 zł netto. Skarżący dodatkowo poinformował o ponoszonych wydatkach, wśród których wymienił: kredyty – 644 zł miesięcznie, czynsz – 300 zł, opał – 450 zł, energia elektryczna – 250 zł, woda – 130 zł, leki – 250 zł oraz "inne" – 60 zł. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Dokonując analizy złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w ramach niniejszego postępowania skarżący 20 kwietnia 2016 r. uiścił wpis od skargi w kwocie 100 zł, który został mu zwrócony na mocy postanowienia Sądu z 28 kwietnia 2016 r. Zauważyć w związku z tym należy, iż na obecnym etapie postepowania skarżący ubiega się o zwolnienie od kosztów wpisu od zażalenia, który to wpis wynosi 100 zł. Zatem, dokładnie tyle ile skarżący otrzymał jako zwrot uprzednio uiszczonego wpisu od skargi. Już chociażby z tego względu uznać można byłoby, że skarżący mógłby pokryć obecnie obciążające go koszty postępowania właśnie z tego zwróconego wpisu od skargi. Kolejnym argumentem przemawiającym za odmową przyznania prawa pomocy skarżącemu jest jego ogólna sytuacja materialnej. Z przedstawionych informacji wynika, że łączny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego zamyka się kwotą 3.572 zł netto, co daje ok. 1.200 zł netto na osobę. Przede wszystkim jednak zwrócić należy uwagę, iż skarżący na bieżąco reguluje płatności związane z ratami kredytów bankowych, których miesięczna rata wynosi ok. 644 zł. W tym względzie stwierdzić należy, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym (takim są niewątpliwie opłacane raty kredytów) nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa. W podobny sposób wypowiadał się już wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05. Zatem dominującym jest pogląd, iż podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, nie może przedkładać pierwszeństwa ponoszenia zobowiązań cywilnoprawnych (np. rat kredytów, niezależnie jakiemu celowi one służą) przed koszty postępowania sądowego (por. też postanowienie NSA z 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06; z 25 kwietnia 2006, sygn. akt I FZ 150/06 z 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06). Skoro zatem skarżący reguluje opisywane należności kredytowe we wskazanej wysokości, to – w ocenie referendarza – jest także w stanie ponieść koszty sądowe w prowadzonej przed sądem sprawie. Wszystkie podniesione powyżej informacje dotyczące sytuacji materialnej skarżącego mogą świadczyć o tym, że dysponuje bieżącymi środkami pieniężnymi na poniesienie kosztów wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł. Wobec powyższych okoliczności nie można uznać skarżącego za osobę ubogą, która nie jest w stanie wygospodarować pieniędzy na zainicjowane przez siebie postępowanie sądowe. Jak zostało to już wcześniej podniesione celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (np. osobom bezrobotnym bez prawa do zasiłku czy pozbawionym jakichkolwiek dochodów), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też zwiększać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych, czy też prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2014 r. sygn. akt II OZ 561/14). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 245 § 3 w zw. z art. 252 § 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.