III SA/Łd 252/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant referent stażysta Renata Tomaszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia inwalidztwa bez związku ze służbą postanawia: odrzucić skargę. D. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW w Łodzi z dnia [...], nr [...] wydane w przedmiocie: 1/ stwierdzenia u skarżącego schorzeń w postaci: ZZA w okresie abstynencji, nerwicy neurastenicznej, nadciśnienia tętniczego I stopnia, nadwzroczności obu oczu, obustronnego upośledzenia słuchu typu odbiorczego w zakresie tonów wysokich, zaburzenia gospodarki lipidowej i w związku z czym stwierdzono, że skarżący jest nadal niezdolny do służby; 2/ uznania skarżącego za inwalidę III grupy, zdolnego do pracy; 3/ ustalenia, że inwalidztwo istnieje od 31 października 2010 r., III grupa bez związku ze służbą od 14 stycznia 2015 r. W uzasadnieniu skargi D. G. wskazał, że w jego ocenie błędnie przyjęto, iż stwierdzone u niego schorzenia nie miały związku z pełnioną przez niego wieloletnią służbą w Policji. Wskazał, że w ponad 20 letniej służbie na stanowiskach kierowniczych i w pionie kryminalnym towarzyszył mu permanentny stres, stany napięcia psychicznego, konieczność podejmowania szybkich decyzji pod presją czasu. Podniósł, że ta sama komisja przeprowadzając badanie w roku 2011, w związku z jego przejściem na emeryturę, stwierdziła, że występujące u niego schorzenia pozostają w związku ze służbą w Policji. Obecna zmiana zajętego wówczas stanowiska została umotywowana tym, że od daty przeprowadzenia ostatniego badania, swój stan zdrowia skarżący udokumentował tylko jedną wizytą u lekarza psychiatry. Skarżący oświadczył, że stan jego zdrowia nie uległ poprawie. Podjęte leczenie u lekarzy psychiatrów dawało skutki tylko w okresie przyjmowania środków farmakologicznych, to jednak powodowało u skarżącego apatię, ciągłe zmęczenie i osłabienie. Zdaniem skarżącego, odpowiedni wypoczynek, unikanie sytuacji stresowych bardziej mu pomagają niż ciągłe przyjmowanie środków farmakologicznych. Skarżący zarzucił ponadto wadliwe przeprowadzenie jego badań. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia OKL MSW w Ł. wynika, że zostało ono podjęte na podstawie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin z dnia 18 lutego 1994 r. Zaskarżone orzeczenie zawierało pouczenie o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie skargi z tej przyczyny ma miejsce w szczególności wówczas gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nie objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 p.p.s.a.) albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu (art. 5 p.p.s.a.). Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi obowiązkiem sądu administracyjnego jest - w pierwszej kolejności - zbadanie jej dopuszczalności. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest natomiast pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Ł. W orzeczeniu tym stwierdzono, że skarżący jest zdolny do pracy, jest inwalidą III grupy i inwalidztwo nie pozostaje od 14 stycznia 2015 r. w związku ze służbą. Tryb postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz.U. nr 79, poz. 349 ze zm.). Z przepisów tego rozporządzenia wynika, że komisje lekarskie podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych oceniają na podstawie badań zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby, a także orzekają m.in. o stopniu uszczerbku na zdrowiu spowodowanym wypadkiem lub chorobami pozostającymi w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, związku schorzeń i ułomności ze służbą, inwalidztwa i związku tego inwalidztwa ze służbą (§ 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 – 3 rozporządzenia). Komisje lekarskie są więc właściwe w zakresie badań medycznych oraz wydawania orzeczeń o stanie zdrowia i stopniu zdolności do służby, jak również stopniu uszczerbku na zdrowiu, związku schorzeń i ułomności ze służbą (§ 12 i § 13 oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia). Zasady orzekania o inwalidztwie funkcjonariuszy Policji zawarte są w treści rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 16 stycznia 1995 r. w sprawie zasad orzekania o inwalidztwie funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, emerytów i rencistów policyjnych, trybu postępowania i właściwości komisji lekarskich w tych sprawach, sposobu przeprowadzania kontrolnych badań lekarskich oraz wzywania inwalidów na te badania (Dz.U. nr 8, poz. 41 ze zm.), które zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 21 ust. 4 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 667 ze zm.). Orzeczenia komisji lekarskich MSW można podzielić na dwie odrębne grupy. Pierwsza z nich związana jest z ustalaniem przez komisję zdolności do służby. Oceniany jest więc stan zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby w celu przyjęcia do niej, dalszego jej pełnienia czy zwolnienia ze służby. Orzeczenia w tych sprawach są wiążące dla organu w sprawie powołania danej osoby do służby, przeniesienia funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe czy zwolnienia go ze służby. Orzeczenia te stanowią podstawę do wydania przez właściwe organy decyzji administracyjnej, na mocy której osoba jest przyjmowana do służby, przeniesiona na inne stanowisko służbowe czy z niej zwalniana. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że komisje lekarskie, działające w sprawach funkcjonariuszy czy kandydatów do służb mundurowych, są organami administracji publicznej i swe rozstrzygnięcia podejmują w formie decyzji administracyjnych, nazwanych orzeczeniami. Orzeczenia te podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 6 listopada 2000 r., OSA 1/00, ONSA 2001/2/47). Drugą grupę orzeczeń wydawanych przez omawiane komisje stanowią orzeczenia, które ustalają schorzenia funkcjonariusza oraz ich związek ze służbą do celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie innych ustaw niż ustawa o Policji. Takie orzeczenia nie mają jednak samodzielnego bytu. Są one poddawane kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach odszkodowawczych lub emerytalno – rentowych. Orzeczenia z tej drugiej grupy mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do właściwości takich sądów (por. wyroki NSA z 30 kwietnia 2010 r., I OSK 93/10; z 29 maja 2008 r., II OSK 667/08; z 22 lipca 2010 r., I OSK 220/10, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., III ZP 9/99 OSNAPiUS z 2000 r, nr 5, poz.167, uchwała NSA z dnia 19 stycznia 1998 r., OPS 8/97, postanowienia NSA z 6 listopada 2000 r., OSA 1/00, ONSA z 2001, nr 2, poz. 47, oraz z 21 lutego 2013 r., I OSK 251/13). W zaskarżonym orzeczeniu lekarskim bezspornie rozstrzygnięto, że skarżący jest inwalidą III grupy, zdolnym do pracy, a stwierdzone inwalidztwo pozostaje bez związku ze służbą. Z orzeczenia tego wynika też, że skarżący posiada status emeryta Policji od 31 października 2010 r. Orzeczenie to zapadło w związku z przeprowadzeniem badań kontrolnych stanu zdrowia skarżącego celem weryfikacji orzeczonego uprzednio inwalidztwa. Ze skargi natomiast wynika, że skarżący kwestionuje zaskarżone rozstrzygnięcie w zakresie stwierdzenia, że jego inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą w Policji. Powyższe w sposób jednoznaczny świadczy, iż przedmiotem sporu między stronami w tej sprawie jest stan zdrowia skarżącego w związku z orzeczonym u niego uprzednio czasowym inwalidztwem powstałym w związku ze służbą w Policji. Skarżący kwestionuje zatem zaskarżone orzeczenie w zakresie, o jakim stanowi § 11 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 16 stycznia 1995 r. w sprawie zasad orzekania o inwalidztwie funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, emerytów i rencistów policyjnych, trybu postępowania i właściwości komisji lekarskich w tych sprawach, sposobu przeprowadzania kontrolnych badań lekarskich oraz wzywania inwalidów na te badania. Przepis ten stanowi, że podczas badania kontrolnego inwalidy ocenia się, czy inwalidztwo nadal pozostaje w związku ze służbą. Jak wynika z treści rozdziału trzeciego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 16 stycznia 1995 r. w sprawie zasad orzekania o inwalidztwie funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, emerytów i rencistów policyjnych, trybu postępowania i właściwości komisji lekarskich w tych sprawach, sposobu przeprowadzania kontrolnych badań lekarskich oraz wzywania inwalidów na te badania, badania kontrolne inwalidów przeprowadza się w sprawach związanych z orzekaniem o inwalidztwie. Zaskarżone orzeczenie zostało zatem wydane dla celów rentowych. Jako podstawę prawną zaskarżonego orzeczenia wskazano zresztą ustawę o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. Biorąc zatem pod uwagę powyższe rozważania, należy stwierdzić, że niniejsza sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej. Sprawa z zakresu weryfikacji orzeczeń w przedmiocie stwierdzenia związku inwalidztwa ze służbą oraz ustalenia inwalidztwa, należy bowiem do spraw dotyczących rent z tytułu niezdolności do pracy oraz odszkodowań przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, które na mocy art. 476 § 2 pkt 2 i 5 K.p.c. zalicza się do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawy rentowe na podstawie ogólnej zasady wynikającej z art. 4778 § 1 K.p.c. należą do właściwości rzeczowej sądu powszechnego, to jest Sądu Okręgowego – Sądu Ubezpieczeń Społecznych. Na tę kategorię orzeczeń komisji lekarskich MSW skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Co istotne, sąd administracyjny – orzekając jedynie o zgodności działań administracji – nie ma możliwości przeprowadzania dowodów celem zweryfikowania orzeczenia lekarskiego, co do stanu zdrowia skarżącego. Sąd ocenia bowiem skargę jedynie na podstawie załączonych akt administracyjnych. Natomiast sądy powszechne – właściwe w tych sprawach – dysponują szerokim wachlarzem środków dowodowych i mają realne możliwości za ich pomocą weryfikowania orzeczeń w zakresie stanu zdrowia i inwalidztwa w związku ze służbą. Powyższe jest konsekwencją rozdziału kompetencji między sądy administracyjne i sądy powszechne. Dodatkowo podnieść należy, że skarżący w orzeczeniu Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW w Ł. z dnia [...] został błędnie pouczony o możliwości jego zaskarżenia do sądu administracyjnego. Jednakże błędne pouczenie przez organ o trybie zaskarżenia orzeczenia nie ma żadnego wpływu na to, że skarga na tego rodzaju orzeczenie jest niedopuszczalna. Niedopuszczalność skargi wynika bowiem z kategorycznego przepisu określającego zakres kognicji sądów administracyjnych. Treści przepisu prawnego nie można modyfikować poprzez błędną ocenę organu w zakresie trybu zaskarżenia jego orzeczenia. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. skargę należało odrzucić. R.T.