III SA/Łd 276/15

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B.R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutów dotyczących danych zawartych w modernizowanej ewidencji gruntów i budynków postanawia odmówić przyznania prawa pomocy U.K. III SA/Łd 276/15 Uzasadnienie B.R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutów dotyczących danych zawartych w modernizowanej ewidencji gruntów i budynków. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi strona sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, załączając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwojgiem dzieci. Jest właścicielem domu o powierzchni 244 m2 oraz gospodarstwa rolnego o powierzchni 13,21 ha. Oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności. Jest właścicielem dwóch ciągników rolniczych (rok prod. - 2009 i 2013) oraz przyczepy rolniczej (rok prod. 2013). Nadmienił także, że posiada samochód osobowy, nie precyzując jego marki, ani rocznika produkcji. Na dochody gospodarstwa domowego składają się dochody skarżącego z tytułu działalności gospodarczej w kwocie ok. 1.000 zł, z dochodów z gospodarstwa rolnego – 760,74 zł oraz zasiłek rodzinny wypłacany w kwocie 183 zł. W związku z powyższymi ustaleniami, mając na uwadze, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie skarżącego o jego stanie majątkowym i rodzinnym było niepełne i nie zawierało wszystkich niezbędnych informacji, referendarz wezwał skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), do nadesłania w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony. Odpowiadając na przedmiotowe wezwanie skarżący przedłożył zeznania podatkowe VAT-7K, z których wynikało, że za IV kwartał 2014 r. podstawa opodatkowania wyniosła łącznie 42.388 zł, a za I kwartał 2015 r. 34.569 zł. Z zaświadczenia o wysokości należnego zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych wynikało, że skarżący w roku 2013 uzyskał przychód w kwocie 13.365 zł, a w roku 2014 18.040,65 zł. Skarżący przekazał także wyciąg z rachunku bankowego w Banku S. w B., który na dzień 28 kwietnia 2015 r. wskazywał saldo w kwocie 6.089,05 zł. Analiza przepływów finansowych na tym rachunku wykazała następujące okoliczności: w dniu 30.10.2014 r. i 28.04.2015 skarżący otrzymał zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie paliwa w kwocie 1.910,92 zł i 2.525,96 zł; w dniach 31.10.2014 r., 17.12.2014 r., 27.02.2015 r. dokonywał spłat kredytu odpowiednio w kwotach: 10.000 zł, 4.425 zł i 19.000 zł. Skarżący przedłożył także decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 19.02.2014 r. o przyznaniu płatności ONW w kwocie 6.505,38 zł, z dnia 03.03.2014 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w kwocie 9.771,40 zł, z dnia 04.09.2014 r. o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w kwocie 32.729,05 zł, z dnia 26.11.2014 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w kwocie 11.080,10 zł, z dnia 13.01.2015 r. przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w kwocie 33.030,50 zł. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Dokonując analizy złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że obowiązek wykazania przesłanek o których mowa w art. 246 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi obciąża wnioskodawcę, który w tym celu winien złożyć pełne, jasne oraz przede wszystkim wiarygodne oświadczenie o swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej. W niniejszej sprawie skarżący, przedstawiając swoją sytuację materialną pewne fakty przedstawił w sposób stawiający go w uprzywilejowanej sytuacji, tak aby były one przekonujące dla orzekającego o przyznaniu prawa pomocy. Przechodząc do omówienia sytuacji materialnej skarżącego i przedstawionych przez niego informacji w pierwszym rzędzie należy wskazać, że skarżący utrzymuje się z dochodów z gospodarstwa rolnego i prowadzonej działalności gospodarczej. Jak przy tym wynika z przedłożonych dokumentów (zeznania podatkowe i zaświadczenie z urzędu skarbowego) działalność ta przynosi określone dochody, które sam skarżący wyliczył na ok. 1.000 zł miesięcznie. Działalność ta jest zatem dochodowa, nie przynosi strat, a sam skarżący nie zamierza jej zaniechać. W dalszej kolejności wskazać należy na fakt uzyskiwania dochodów z gospodarstwa rolnego, które sam skarżący wyliczył na ok. 760 zł miesięcznie. Pomijając w tym względzie wiarygodność tak ustalonego dochodu, wskazać należy natomiast na dochody z gospodarstwa rolnego wynikające z otrzymywanych tzw. dopłat bezpośrednich. Z przekazanych dokumentów wynika, iż w okresie od lutego 2014 r. do stycznia 2015 r. otrzymał dopłaty w łącznej wysokości ponad 93.000 zł, w tym tylko w styczniu 2015 r. – a zatem na dwa miesiące przed wniesieniem skargi do sądu – w kwocie 33.030,50 zł. Powyższe dane świadczą o fakcie prowadzenia dochodowego gospodarstwa rolnego, jak również o zakresie i skali prowadzonej w nim działalności rolnej. Już z powyższego można wyciągnąć wniosek, iż skarżący dysonuje znacznie wyższymi środkami finansowymi niż wynikałoby to z przedstawionych przez niego informacji w formularzu "PPF". Niewątpliwie skarżący, mając świadomość prowadzonego postępowania administracyjnego i przewidywanej skargi do sądu administracyjnego winien zabezpieczyć odpowiednie środki na pokrycie na pokrycie kosztów sądowych. Decyzja organu II instancji zapadła w dniu 9 lutego 2015 r., a wpływ z tytułu dopłat odnotował w dniu 13 stycznia 2015 r. W dalszej kolejności zauważyć należy, że skarżący na bieżąco regulował płatności związane z kredytem – w analizowanym okresie spłacił w dniach 31.10.2014 r., 17.12.2014 r., 27.02.2015 r. łączne zadłużenie na kwotę ok. 33.000 zł. Mając na uwadze fakt spłacania przez skarżącego kredytu stwierdzić należy, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym, czy też związanych z prowadzoną działalnością nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa. W podobny sposób wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05. Podkreślić w związku z tym należy, że w orzecznictwie dominuje pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, nie może przedkładać pierwszeństwa ponoszenia zobowiązań cywilnoprawnych (np. rat kredytów, niezależnie jakiemu celowi one służą) przed koszty postępowania sądowego (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06; z dnia 25 kwietnia 2006, sygn. akt I FZ 150/06). Zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku koszty regulowania rat kredytu, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Stanowisko takie znajduje pełne poparcie w orzecznictwie sądowym (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06). Skoro zatem skarżący regulował opisywane należności kredytowe we wskazanej wysokości, to – w ocenie referendarza – jest także w stanie ponieść koszty sądowe w prowadzonej przed sądem sprawie. Istotne są również informacje dotyczące przepływów na rachunkach skarżącego. Analiza tych przepływów finansowych wykazała, że skarżący w dniu 30.10.2014 r. i 28.04.2015 otrzymał zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie paliwa odpowiednio w kwocie 1.910,92 zł i 2.525,96 zł. Środki te również mógłby zadysponować na koszty prowadzonego obecnie postepowania sądowoadministracyjnego. Powyższe ma znaczenie z punktu widzenia jego możliwości finansowych. Podobnie rzecz ma się z ustalenie, iż skarżący wykazał dodatnie saldo rachunku bankowego, na którym na dzień 28 kwietnia 2015 r. dysponował kwotą 6.089,05 zł. Wskazane powyżej okoliczności nie mogą pozostać niezauważone w kontekście obowiązku skarżącego pokrycia kosztów postępowania sądowego. Trzeba bowiem mieć na uwadze, iż skarżący mając świadomość prowadzonego sporu z organami i możliwości ewentualnego wniesienia skargi do Sądu winien choćby część tych środków zabezpieczyć na przyszłe koszty sądowe. Wszystkie podniesione powyżej informacje dotyczące sytuacji materialnej skarżącego, otrzymywanych dopłat, innych źródeł dochodów mogą świadczyć o tym, że skarżący dysponuje bieżącymi środkami pieniężnymi. Reasumując podnieść należy, iż mając na uwadze wszystkie podniesione powyżej informacje dotyczące sytuacji majątkowej i finansów skarżącego w powiązaniu z wysokością ciążących na nim na tym etapie postępowania kosztów sądowych nie sposób uznać, iż skarżący nie jest w stanie tych kosztów ponieść. Podobnie rzecz ma się jak chodzi o ewentualne koszty zastępstwa procesowego. Tym samym, zdaniem referendarza skarżący nie wykazał dostatecznie, że nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania. Wobec powyższych okoliczności nie można uznać skarżącego za osobę ubogą, która nie jest w stanie wygospodarować pieniędzy na zainicjowane przez siebie postępowanie sądowe. Jak zostało to już wcześniej podniesione celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (np. osobom bezrobotnym bez prawa do zasiłku czy pozbawionym jakichkolwiek dochodów), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też zwiększać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych, czy też prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2014 r. sygn. akt II OZ 561/14). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, art. 245 § 2 w zw. z art. 252 § 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. U.K.