III SA/Łd 373/25

Dnia 24 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Protokolant St. asystent sędziego Dominika Ratajczyk-Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2025 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 14 marca 2025 roku nr KO.4114.15.2025 w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Kutnowskiego z dnia 28 stycznia 2025 roku nr KM.5430.11.1.2025.AZ; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach na rzecz skarżącego M. M. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z 14 marca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy decyzję Starosty Kutnowskiego z 28 stycznia 2025 r. o odmowie zwrotu M.M. (dalej: strona, skarżący) zatrzymanego prawa jazdy kategorii B wydanego 17 listopada 2021 r. przez organ ukraiński, z powodu obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A. W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne. Pismami z 7 grudnia 2023 r. i 9 stycznia 2024 r. Prokuratura Rejonowa w Kutnie zawiadomiła Starostę Kutnowskiego, że 7 grudnia 2023 r. zostało wydane prawomocne postanowienie o zatrzymaniu stronie prawa jazdy przez władze ukraińskie. Sąd Rejonowy w Kutnie wyrokiem z 20 marca 2024 r., sygn. Akt [...], m.in. za czyn z art. 178a § 1 Kodeksu karnego orzekł wobec strony środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat. Sąd Okręgowy w Łodzi prawomocnym wyrokiem z 30 lipca 2024 r., sygn. Akt [...], na skutek apelacji, zmienił ww. wyrok Sądu Rejonowego w Kutnie w ten sposób, że spod zakazu prowadzenia pojazdów wyłączył pojazdy, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B, w pozostałym zakresie sąd utrzymał zaskarżony wyrok w mocy. 16 stycznia 2025 r. strona zawnioskowała do Starosty Kutnowskiego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii B. Decyzją z 28 stycznia 2025 r. Starosta Kutnowski odmówił zwrotu stronie zatrzymanego prawa jazdy kategorii B z powodu obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A. W ocenie organu I instancji strona nie spełniła przesłanek określonych w ustawie o kierujących pojazdami do zwrotu zatrzymanego dokumentu. Uznał, że wolą ustawodawcy było nałożenie zakazu zwrotu prawa jazdy kategorii B osobie, wobec której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A. Odwołanie od decyzji złożyła strona, zarzucając skarżonej decyzji obrazę przepisów prawa materialnego przez wyrażenie błędnego poglądu, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 lipca 2023 r., sygn. akt SK 23/21, spowodował z dniem 10 lipca 2023 r. wyłącznie utratę mocy art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w związku z art. 12 ust. 2 pkt 1 tej ustawy odnoszącego się do uprawnień osoby, która ubiega się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii B wyłączonego wyrokiem sądowym z zakresu zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy w zakresie odnoszącym się do kategorii "B" jako wyłączonej wyrokiem sądowym z zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Decyzją z 14 marca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy decyzję Starosty Kutnowskiego z 28 stycznia 2025 r., wskazując, że treść art. 12 ww. ustawy świadczy, iż decyzje wydawane na jego podstawie mają charakter związany, co oznacza, iż organom administracji publicznej nie pozostawiono żadnej swobody działania w ramach tzw. "uznania decyzyjnego". Ponadto z literalnego brzmienia powołanych na wstępie przepisów wynika, że wskutek orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów kategorii A, należy odpowiednio stosować przepis dotyczący odmowy wydania prawa jazdy dla pojazdów kategorii B1 lub B. Kolegium wyjaśniło także, że znana jest mu treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 lipca 2023 r., sygn. akt SK 23/21, jednak nie ma on wpływu na sytuację prawną odwołującego, jako że nie znajduje się w tej samej sytuacji, w której ów wyrok został wydany. Reasumując, w ocenie kolegium brak było podstaw prawnych do dokonania zwrotu wnioskowanego prawa jazdy, albowiem w dacie rozpoznania wniosku obowiązuje względem odwołującego prawomocny wyrok orzekający o zakazie prowadzenia przez niego pojazdów mechanicznych - motocykli i motorowerów, stąd wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii B wypełnia dyspozycję przepisu art. 12 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. Skargę na powyższą decyzję wniosła do sądu strona, zarzucając jej obrazę przepisów prawa materialnego przez wyrażenie błędnego poglądu, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 lipca 2023 r., sygn. akt SK 23/21 (Dz. U. 2023 r. poz. 1312), który spowodował z dniem 10 lipca 2023 r. utratę mocy art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622) w zakresie, w jakim pozbawia osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego, nie ma bezpośredniego zastosowania do art. 12 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, na podstawie którego wobec skarżącego organ administracji stwierdził brak przesłanek do dokonania zwrotu prawa jazdy kategorii B, mimo wyłączenia zakazu prowadzenia pojazdów tej kategorii prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Kutnie, sygn. akt [...], z 20 marca 2024 r. zmienionego wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi, sygn. akt [...], z 30 lipca 2024 r., co jest równoznaczne z ponownym nałożeniem sankcji tego samego rodzaju penalizującej czyn skarżącego osądzony już w sprawie karnej i jest niezgodne z art. 2 i 45 ust. 1 Konstytucji z powodu naruszenia zasady ne bis in idem oraz prawa skarżącego do sprawiedliwego sądu i miało wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe zarzuty, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych, oraz przeprowadzenie dowodu uzupełniającego w postaci odpisu wyroku Sądu Okręgowego V Wydział Karny Odwoławczy, sygn. akt [...], z 30 lipca 2024 r. wraz z uzasadnieniem na okoliczność, że sąd przy ferowaniu wyroku wziął także pod uwagę względy bezpieczeństwa w ruchu drogowym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz w związku z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bądź też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c p.p.s.a.), a także gdy decyzja organu dotknięta jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Po przeprowadzeniu kontroli zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu I instancji pod względem zgodności z prawem wydanych rozstrzygnięć sąd stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Organy w sposób wadliwy zastosowały art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1210 ze zm., dalej: "u.k.p."), gdyż nie uwzględniły konsekwencji wypływających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 lipca 2023 r., sygn. akt SK 23/21 (OTK-A 2023/57). Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu, przy czym – wedle art. 12 ust. 2 u.k.p. – przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 lipca 2023 r., sygn. akt SK 23/21, orzekł, że art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622, z późn. zm.) w zakresie, w jakim pozbawia osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, jest niezgodny z art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Odnosząc się do zgodności art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i wynikającej z niej zasady ne bis in idem (zakazu ponownego karania za ten sam czyn), Trybunał wskazał, że zasada ta jest fundamentalną zasadą prawa karnego i elementem zasady państwa prawnego, stanowiąc jednocześnie jeden z elementów prawa do sądu przejawiający się w zapewnieniu rzetelnej i sprawiedliwej procedury sądowej. Trybunał stwierdził, że zasada ne bis in idem ma dwa aspekty. Pierwszy - proceduralny, który wyraża się w zakazie wszczynania i prowadzenia postępowań w sprawach karnych dotyczących tej samej osoby i tego samego czynu zagrożonego karą. Drugi aspekt polega na zakazie podwójnego (wielokrotnego) karania w sprawach karnych dotyczących tej samej osoby i tego samego czynu zagrożonego karą. W ocenie Trybunału wielokrotne karanie tej samej osoby za to samo zachowanie stanowi naruszenie zasady proporcjonalności reakcji państwa na naruszenie obowiązku prawnego. Procedura weryfikacji, czy określone przepisy naruszają zasadę ne bis in idem z punktu widzenia zakazu dwukrotnego (wielokrotnego) pociągania do odpowiedzialności karnej za to samo zachowanie, powinna przebiegać dwuetapowo. Po pierwsze, należy ustalić, czy określone środki przewidziane przez ustawodawcę jako reakcja na określone zachowanie jednostki mają charakter sankcji. Po drugie, jeżeli dwa lub więcej środków mają taki charakter, konieczna jest weryfikacja, czy realizują one te same, czy odmienne cele. Realizacja identycznych celów przez różne środki o charakterze sankcji powinna co do zasady prowadzić do wniosku o naruszeniu zasady ne bis in idem wynikającej z art. 2 Konstytucji. Podstawowym kryterium odróżniania sankcji karnych i sankcji administracyjnych jest zasadnicza (główna) funkcja, przesądzająca o istocie sankcji, która może oprócz tego realizować inne funkcje i cele. Trybunał za główną funkcję sankcji karnej uznaje represję, czyli odpłatę za popełniony czyn, natomiast w przypadku sankcji administracyjnej jako główną funkcję wskazuje szeroko rozumianą prewencję. Stwierdzenie naruszenia zasady ne bis in idem wymaga zatem ustalenia, czy za ten sam czyn dwukrotnie nakładana jest sankcja będąca w istocie sankcją karną. Trybunał zauważył, że orzekanie kary pozbawienia prawa do prowadzenia pojazdów określonej kategorii oraz sankcja administracyjna braku możliwości zwrotu zatrzymanego prawa jazdy co do innych kategorii, formalnie przynależne są do dwóch różnych reżimów prawnych. W istocie jednak obie te sankcje charakteryzują się podobnym stopniem dolegliwości, realizują ten sam cel - ochronę bezpieczeństwa w komunikacji i pełnią zbliżone funkcje - prewencyjną i represyjną. Ponadto sankcje te są tożsame, ponieważ odmowa wydania prawa jazdy albo zwrotu zatrzymanego prawa jazdy prowadzi do takiego samego skutku jak zakaz prowadzenia pojazdu, czyli pozbawienia możliwości legalnego kierowania określonymi pojazdami. Tym samym Trybunał uznał, że art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. w zakresie, w jakim pozbawia osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, jest niezgodny z zasadą ne bis in idem wynikającą z art. 2 Konstytucji. Odnosząc się do zgodności kontrolowanych przepisów z art. 45 Konstytucji, który stanowi, iż każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, Trybunał zauważył, że z mocy zaskarżonych przepisów, osoba wobec której sąd powszechny zawęził środek karny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych do kategorii B, nie będzie mogła prowadzić, w okresie obowiązywania tego zakazu, nie tylko pojazdów objętych tą kategorią, lecz także innych w zakresie kategorii wskazanych w zaskarżonych przepisach. Brak prawa jazdy stwierdzającego posiadanie uprawnienia do kierowania określonym pojazdem oznacza w praktyce niemożność legalnego kierowania nim (art. 3 ust. 1 u.k.p.). Przewidziany w zaskarżonych przepisach zakaz wydania, zwrotu lub przywrócenia prawa jazdy osobie, wobec której orzeczony został prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonych kategorii, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, C1, C, D1 lub D, następuje na podstawie decyzji administracyjnej i ma charakter obligatoryjny. Organ administracji, wydający decyzję na podstawie zaskarżonych przepisów, nie ma możliwości brania pod uwagę różnych okoliczności mogących wpływać na jej zakres. Wykluczone jest zatem uznanie administracyjne, a organ administracji po stwierdzeniu orzeczenia przez sąd powszechny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla których wymagane jest prawo jazdy określonych kategorii, stosuje sankcję administracyjną wyznaczoną w art. 12 ust. 2 u.k.p. Trybunał podkreślił, że zarówno w art. 42 Kodeksu karnego, jak i w art. 29 Kodeksu wykroczeń ustawodawca pozostawił sądowi rozstrzygnięcie, czy wobec sprawcy, w konkretnym stanie faktycznym, należy orzec zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów, czy też z uwagi na stwierdzone w konkretnej sprawie okoliczności, ograniczyć zakres tego zakazu. Sądy powszechne z takiej możliwości korzystają, wskazując, że z uwagi na ratio legis art. 42 § 2 Kodeksu karnego w powiązaniu z okolicznościami sprawy, nie w każdej sprawie jest konieczne orzekanie zakazu w pełnym zakresie. W konkretnej zatem sprawie karnej to sąd powszechny dokonuje oceny, w jakim zakresie należy orzec wobec sprawcy czynu zabronionego obligatoryjny albo fakultatywny zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Orzekając środek karny zakazu prowadzenia pojazdu, sąd powszechny ma zatem obowiązek brać pod uwagę również zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Zakaz prowadzenia pojazdu pełni zarówno funkcję prewencyjną, jak i represyjną. W ramach tej pierwszej chodzi o wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają jego bezpieczeństwu. Jednocześnie orzeczony środek karny zakazu prowadzenia pojazdu, zgodnie z zasadami wymiaru kary i środków karnych, nie może być nadmiernie dolegliwy dla sprawcy przestępstwa czy wykroczenia, a także dla jego rodziny. Zdaniem Trybunału, ustanawiając art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., ustawodawca w istocie rozszerzył orzekany przez sąd powszechny zakaz prowadzenia pojazdów, których dotyczy prawo jazdy kategorii B, C1, C, D1 lub D na prawo jazdy innych kategorii określonych w tej regulacji. W konsekwencji dochodzi do zaostrzenia wymierzonej przez sąd powszechny sankcji karnej, jaką jest środek karny zakazu prowadzenia pojazdów. Prowadzi to do sytuacji, w której niezależnie od treści orzeczenia sądu powszechnego wymierzającego sprawcy przestępstwa albo wykroczenia środek karny zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, sprawca z mocy zaskarżonych przepisów pozbawiony będzie możliwości legalnego kierowania również innymi pojazdami. Konkludując, Trybunał wskazał, że ze względu na zakresowy charakter wyroku Trybunału, jego skutkiem nie jest utrata mocy obowiązującej art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., ale wyeliminowanie treści normatywnej, która została wskazana w sentencji jako niekonstytucyjna. Podstawę prawną zaskarżonych rozstrzygnięć stanowił art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 u.k.p., podczas gdy wyrok Trybunału odnosi się do niezgodności z Konstytucją art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Jednak przepisy mające zastosowanie w sprawie dotyczą takiej samej sytuacji prawnej, która stanowiła podstawę orzekania przez Trybunał Konstytucyjny, tj. rozszerzenia przez organ administracyjny orzeczonego przez sąd powszechny środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonej kategorii na inne kategorie. Wobec skarżącego orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, dla których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A na okres 3 lat. Zaskarżoną decyzją odmówiono natomiast zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w kategorii B. Decyzja ta została wydana w oparciu o art. 12 ust. 2 pkt 1 u.k.p., który formalnie nie został poddany kontroli Trybunału Konstytucyjnego. Jednak nie budzi wątpliwości, że osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii B znajdują się w takiej samej sytuacji prawnej, o której orzekał Trybunał Konstytucyjny. Sytuacja ta polega na rozszerzeniu przez organ administracyjny orzeczonego przez sąd powszechny środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonej kategorii na inne kategorie. Osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii B (art. 12 ust. 2 pkt 1 u.k.p.), nieobjętej orzeczonym środkiem karnym, znajduje się w takiej samej sytuacji, jak osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p.) oraz B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E (art. 12 ust. 2 pkt 3 u.k.p.), również nieobjętej orzeczonym środkiem karnym, której wprost dotyczy ww. wyrok Trybunału. Choć kontroli Trybunału podlega akt prawny lub jego część, tj. konkretny przepis, to faktycznie jednak przedmiotem kontroli są określone w danym akcie normy prawne zawarte w poszczególnych jednostkach redakcyjnych takiego aktu. W doktrynie ugruntowane jest stanowisko dotyczące przypadku tzw. "oczywistej niekonstytucyjności", co oznacza, że porównywane przepisy, będące podstawą wydania zaskarżonej decyzji, dotyczą tej samej materii, co przepisy w zakresie których Trybunał stwierdził ich niekonstytucyjność (por. R. Hauser, J. Trzciński, 2. Dopuszczalne granice kontroli konstytucyjności prawa przez sądy, [w:] Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa, 2010). W takim przypadku oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy zastosowania tego przepisu. Zgodnie z art. 8 Konstytucji Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 1), a jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (ust. 2). W niniejszej sprawie wniosek skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii nieobjętej orzeczonym środkiem karnym powinien być rozpoznany z uwzględnieniem tego, że art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. został uznany za niezgodny z art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji. Wyrok Trybunału jest wyrokiem zakresowym, gdyż jego skutkiem nie jest utrata mocy obowiązującej art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., lecz wyeliminowanie treści normatywnej, wskazanej w sentencji jako niekonstytucyjna. Trybunał wskazał, że stwierdzenie niekonstytucyjności ww. przepisów dotyczy zakresu, w jakim pozbawia osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia. W związku z powyższym zarówno w przypadku ubiegania się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w kategoriach wskazanych w art. 12 ust. 2 pkt 1, jak i pkt 2 i pkt 3 u.k.p. zachodzi taka sama sytuacja prawna, która polega na rozszerzeniu przez organ administracyjny orzeczonego przez sąd powszechny środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii na inne. Mając na względzie powyższe, sąd stwierdził, że rozpatrując wniosek skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii B, nie objętej orzeczonym środkiem karnym, organy powinny uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w wyroku Trybunału z 4 lipca 2023 r., sygn. akt SK 23/21, względem art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Należy bowiem przypomnieć, że zakresowy charakter wyroku Trybunału oznacza, że wprawdzie nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, rodzi on jednak obowiązek prokonstytucyjnej wykładni tej regulacji, tak, aby rezultat tej wykładni nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału. Powyższe prowadzi do wniosku, że organy nie mogły na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. odmówić skarżącemu zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w kategorii B, nie objętej orzeczonym środkiem karnym. Końcowo należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zajął takie stanowisko także w innych tego typu sprawach, tj. w wyroku z 18 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 698/24, wyroku z 10 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 537/23 oraz wyroku z 20 września 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 221/23. Z tych przyczyn sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących uiszczony wpis od skargi (200 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł), orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. d.cz.