III SA/Łd 38/08

Dnia 26 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 września 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 38/09 w sprawie ze skargi J.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia Postanowieniem z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 38/08 referendarz sądowy oddalił wniosek J . P. o przyznanie prawa pomocy. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu na adres: [...] a, w dniu 25 marca 2009 r. (potwierdzenie odbioru korespondencji osobiście przez skarżącego - k. 147 akta sądowe). Doręczenie odpisu postanowienia nastąpiło wraz z pouczeniem o obowiązku zawiadomienia Sądu o każdej zmianie swego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby oraz o tym, że w razie zaniedbania tego obowiązku pismo sądowe zostanie pozostawione w aktach sądowych ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Sprzeciw datowany na dzień 27 marca 2009 r. został wniesiony do Sądu w dniu 14 sierpnia 2009 r. (k. 161 akta sądowe). Postanowieniem z dnia 9 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił sprzeciw J. P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 marca 2009 r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sąd odrzucił sprzeciw skarżącego z uwagi na to, że został wniesiony po terminie. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 21 września 2009 r. na adres: [...]. Korespondencję odebrała matka skarżącego - H. P. W dniu 15 października 2009 r. skarżący wniósł do Sądu zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 9 września 2009 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Skarżący uzasadnił wniosek o przywrócenie terminu tym, że dopiero w dniu 14 października 2009 r. otrzymał od matki ww. korespondencję. Jednocześnie wyjaśnił, że dzień wcześniej wrócił z Francji. Podał, że matka jest starą, schorowaną, [...] letnią kobietą i nie zna się na pismach administracyjnych. Ponadto podał, że we Francji był w dniu [...] r. aresztowany, a areszt opuścił dopiero w dniu [...] r. Do wniosku załączył pisma w języku francuskim oraz pismo dotyczące skargi J. P. przeciwko Francji skierowane do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. Wyjaśnił, że przebywając w areszcie pozbawiony był możliwości korespondencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. - jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 ustawy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Nie ulega wątpliwości, że skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia uzasadnił go tym, iż dopiero w dniu 14 października 2009 r. otrzymał korespondencję od matki. Podał, że matka jest starą, schorowaną, [...] letnią kobietą i nie zna się na pismach administracyjnych. Jednocześnie wyjaśnił, że wrócił z Francji. Ponadto wyjaśnił, że we Francji był w dniu [...] r. aresztowany, a areszt opuścił dopiero w dniu [...] r. Przebywając w areszcie pozbawiony był możliwości korespondencji. Sąd biorąc pod rozwagę powyższe okoliczności oraz mając na uwadze obowiązek takiego prowadzenia postępowania przez sąd, aby strona nie poniosła uszczerbku w postaci ograniczenia dostępu do ochrony swoich praw na drodze sądowej, w szczególności prawa do wniesienia środka zaskarżenia, stwierdził, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż brak jest podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nie nastąpiło z winy skarżącego. Postanowienie Sądu z dnia 9 września 2009 r. zostało przesłane na adres: [...], ponieważ w dniu 25 marca 2009 roku skarżący osobiście odebrał korespondencję pod tym adresem (k. 147 - akta sądowe) wraz ze stosownym pouczeniem. Powyższe postanowienie z dnia 9 września 2009 r. odebrała w dniu 21 września 2009 r. matka skarżącego. H. P. oddała pismo synowi dopiero w dniu 14 października 2009 r. Zauważyć jednak należy, że skarżący podał, że dopiero w nocy wrócił z Francji, zaś o wyjeździe nie powiadomił Sądu, mimo iż pismem z dnia 20 marca 2009 r., które odebrał osobiście, został pouczony, że ma obowiązek zawiadomić Sąd o każdej zmianie zamieszkania, adresu do doręczeń. Zgodnie z art. 72 p.p.s.a. - jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Przepis ten ustanawia sposób doręczenia zastępczego, które zastosowanie znajdzie w sytuacji, gdy przesyłka nie może zostać doręczona do rąk własnych adresata. Jednocześnie zgodnie z orzecznictwem NSA okoliczność, że osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddała pisma adresatowi we właściwym terminie, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia i bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Określony w art. 72 p.p.s.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi, oraz że pismo to zostało mu doręczone (wyrok NSA z dnia 14 marca 2007 r., II GSK 315/06, niepublikowany, postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2009 sygn. akt II OZ 955/09). Odmienna interpretacja przepisu art. 72 dotyczącego, tzw. doręczenia zastępczego prowadziłaby do sytuacji, w której każde pozostawienie przesyłki w trybie art. 72 powodowałoby niepewność co do skuteczności jej doręczenia, niwecząc jednocześnie cel istnienia tej regulacji. Jak już wskazano, pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można natomiast mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z 2 października 2002 roku, V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). W niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę opisane powyżej okoliczności, należało uznać, że skoro skarżący nie przebywał w Polsce i nie powiadomił o tym Sądu, do czego był zobowiązany, a matka odebrała korespondencję i oddała mu w dniu jego powrotu z Francji, to skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności uzasadniających brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 września 2009 roku. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 86 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji