III SA/Łd 392/18

Dnia 6 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.), , Sędzia NSA Janusz Nowacki, Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Lubasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2018 roku sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...] i umarza postępowanie administracyjne; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi B.K. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 46 p.I kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Zaskarżoną decyzją z [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1257 ze zm.) dalej "k.p.a.", oraz art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 978 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] r w sprawie skierowania B. Z. na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii. Z poczynionych w sprawie ustaleń wynikało, że 7 listopada 2017 r. do organu wydającego uprawnienia do kierowania pojazdami wpłynął prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla [...] z 16 maja 2017 r., sygn. akt [...] uznający B. Z. winnym popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego polegającego na prowadzeniu w dniu 21 lipca 2015 r. samochodu marki VW Polo nr rej. [...]znajdując się w stanie nietrzeźwości wynoszącym 2,56 promila alkoholu we krwi. W tych okolicznościach Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] r. skierował B. Z. do Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii. W odwołaniu od powyższej decyzji z [...] r. strona wniosła o jej uchylenie lub wstrzymanie wykonania wskazując, iż w Sąd Okręgowy w Ł. 5 stycznia 2018 r. uchylił postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia apelacji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi rejonowemu, co oznacza, że zaskarżona decyzja Prezydenta Miasta Ł. jest bezprzedmiotowa. W dniu 5 lutego 2018 r. do organu wydającego uprawnienia do kierowania pojazdami wpłynęło pismo Sądu Rejonowego dla [...] z prośbą o zwrot odpisu wyroku z 16 maja 2017r., sygn. akt [...] z uwagi na przywrócenie terminu do złożenia apelacji i przyjęcie apelacji skarżącego. Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, że z uwagi na kategoryczne brzmienie art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami - organ pierwszej instancji był zobowiązany do wydania kwestionowanej decyzji administracyjnej, gdyż z wyroku Sądu Rejonowego [...] z 16 maja 2017 r. wynika informacja o kierowaniu przez odwołującego się pojazdem w stanie nietrzeźwości. Prezydent Miasta Ł. orzekając w przedmiotowej sprawie związany był domniemaniem prawdziwości informacji zawartych w dokumencie urzędowym, tj. w wyroku skazującym. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał, iż tak długo, jak długo wyrok Sądu Rejonowego dla [...] z 16 maja 2017 r o uznaniu B. Z. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego będzie funkcjonował w obrocie prawnym, będzie wywierał określone skutki, w tym możliwość skierowania strony na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii. Z chwilą, kiedy zostanie z niego skutecznie wyeliminowany w sposób przewidziany prawem, zaistnieje możliwość skorzystania z trybu wznowienia postępowania uregulowanego w art. 145 § 1 pkt. 8 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B. Z. wskazał, że wyrok Sądu Rejonowego [...] z 16 maja 2017 sygn. akt [...] stał się nieprawomocny. Tym samym wszelkie prowadzone postępowania administracyjne stały się bezprzedmiotowe, co potwierdza Decyzja Prezydenta Miasta Ł. z [...] r. umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia skarżącemu uprawnień do prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2017r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017r., poz.1369 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sąd może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Podstawę materialno-prawną wydania w rozpatrywanej sprawie decyzji o skierowaniu skarżącego na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii stanowił art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. Stosowanie do jego brzmienia, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Jak zarazem wynika z art. 135a ustawy o kierujących pojazdami, do dnia 3 czerwca 2018 r. starosta wydaje decyzję, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 5, na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy. Jak trafnie wyjaśnił organ w zaskarżonej decyzji, decyzja wydawana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami ma tzw. charakter związany. Oznacza to, że jej wydanie, gdy dana osoba kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości nie zależy od uznania organu administracji publicznej, który w sytuacji zaistnienia ustawowych przesłanek ma obowiązek wydania decyzji o treści określonej przepisami prawa. Przepis ten nie wskazuje i nie upoważnia organu do badania żadnych innych przesłanek skierowania kierowcy na kurs reedukacyjny niż sam fakt kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. Nie mają więc znaczenia żadne dodatkowe okoliczności, w jakich doszło do zdarzenia, takie jak stopień nietrzeźwości, dotychczasowe zachowanie kierowcy na drodze czy stan jego zdrowia fizycznego i psychicznego. W razie stwierdzenia, że dana osoba prowadziła pojazd w stanie nietrzeźwości starosta ma obowiązek wszcząć postępowanie zmierzające do wydania decyzji na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. A zatem otrzymanie odpisu prawomocnego wyroku karnego z 16 maja 2017 r. w sprawie sygn. akt [...] uznającego skarżącego za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego polegającego na prowadzeniu w dniu 21 lipca 2015 r. samochodu w stanie nietrzeźwości wynoszącym 2,56 promila alkoholu we krwi obligowało starostę do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na kurs reedukacyjny. W tym miejscu należy podkreślić, że o formie załatwienia przez organ sprawy administracyjnej decydują przepisy prawa materialnego. Z art. 135a ustawy o kierujących pojazdami wynika, że wydanie decyzji o skierowaniu na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii w oparciu o art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami jest możliwe jedynie na podstawie odpisu prawomocnego wyroku karnego uznającego skarżącego za winnego przestępstwa polegającego na prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości. Z tego względu dla oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia istotnym jest, nie tylko czy organ wszczynając postępowanie w przedmiocie skierowania na kurs reedukacyjny dysponował odpisem prawomocnego wyroku orzekającego o winie strony w popełnieniu czynu polegającego na prowadzeniu pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, ale także czy podstawa do wydania decyzji o skierowaniu na ten kurs istniała w toku całego postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W niniejszej sprawie, jak już powyżej wskazano, organy dysponowały odpisem takiego prawomocnego orzeczenia, w chwili wszczęcia postępowania jednak w jego toku ta podstawa odpadła. Sąd Rejonowego dla [...] w dniu 5 lutego 2018 roku zwrócił się bowiem do organu I instancji z prośbą o zwrot odpisu wyroku z 16 maja 2017r., sygn. akt [...] z uwagi na przywrócenie terminu do złożenia apelacji i przyjęcie apelacji skarżącego. Wobec tego, że zdarzenie to nastąpiło po złożeniu odwołania przez skarżącego, a więc na etapie postępowania przed organem II instancji Prezydenta Miasta Ł. o okoliczności tej poinformował organ odwoławczy, w aktach sprawy pozostawiając jedynie kserokopię wyroku zwróconego do sądu karnego. W związku z powyższym organ II instancji winien w swoim rozstrzygnięciu uwzględnić, że zmianie uległ stan faktyczny występujący w sprawie, odpadła bowiem przesłanka konieczna, warunkująca możliwość wydania decyzji o skierowaniu na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii w trybie art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami i zaistniała konieczności umorzenia postępowania administracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość (105 § 1 k.p.a. ). Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest umorzyć postępowanie w całości lub w części w każdym przypadku, gdy stanie się ono bezprzedmiotowe. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej (w formie decyzji administracyjnej) ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Inaczej mówiąc, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. (zob. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 967/05 LEX nr 201507,wyrok NSA z 14 października 2014 r. sygn. akt I OSK 530/13). O bezprzedmiotowości postępowania można mówić wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W rozstrzyganej sprawie taka sytuacja zaistniała bezsprzecznie na etapie postępowania odwoławczego, po tym jak sąd karny wystąpił o zwrot przesłanego wyroku skazującego, w związku z utratą przez niego waloru prawomocności. Wówczas zgodnie z art. 135a ustawy o kierujących pojazdami odpadła podstawa do wydania decyzji w stosunku do skarżącego. Z kolei, z racji wydania przez Prezydenta Miasta Ł. decyzji co do istoty, organ odwoławczy, kierując się dyspozycją art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., zobligowany był do uchylenia kwestionowanej decyzji w całości i do umorzenia postępowania w I instancji. Reasumując wskazać należy, że w związku z tym, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 135a ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 105 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. należało orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o umorzeniu bezprzedmiotowego postępowanie administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 w sprawnie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1714). e.o.