III SA/Łd 406/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2013 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa po rozpatrzeniu odwołania W. D. od decyzji Nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] nie stwierdzającej choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zatrucia lub jego następstwa wywołanego przez substancje chemiczne: disiarczek (dwusiarczek) węgla (CS2) utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: W. D. w latach 1970-1980 zatrudniony był w Zakładach A w Ł. (zakład zlikwidowany) przy produkcji włókien celulozowych, jako operator urządzeń dozujących i pakujących. W narażeniu na disiarczek węgla (CS2) pracował przez okres ok. 8 lat. W 1981 r. orzeczeniem komisji lekarskiej uznano mu czasowe inwalidztwo z powodu ogólnego stanu zdrowia. Od 2 lat jest pod stałą opieką Poradni Neurologicznej oraz Poradni Psychiatrycznej. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. w 2011 r. na wniosek zainteresowanego skierował go na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej wynikającej z narażenia na przewlekłe działanie disiarczku węgla (CS2). W wyniku przeprowadzonych badań diagnostycznych i danych o narażeniu zawodowym skarżący uzyskał orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zatrucia disiarczkiem węgla. W uzasadnieniu WOMP w Ł. wskazał, że skarżący nie pracował w narażeniu na CS2 przekraczającym normatywy higieniczne, a rozpoznane u niego zmiany pod postacią zespołu psychoorganicznego z zaburzeniami w procesie pamięci i chwiejnością emocjonalną oraz niewielkiego stopnia zaburzeń gospodarki lipidowej nie mogą być wystarczającą przesłanką do przyjęcia zawodowego zatrucia dwusiarczkiem węgla. W wyniku wniosku skarżącego o ponowne badania Instytut Medycyny Pracy w Ł. wydał orzeczenie z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej . Wykonane podczas hospitalizacji badania neurologiczne nie ujawniły u niego cech toksycznej encefalopatii lub polineuropatii. Badaniem psychiatrycznym i psychologicznym rozpoznano organiczną chwiejność emocjonalną. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy decyzją Nr [...] z dnia [...] nie stwierdził u W. D. choroby zawodowej wymienionej pod poz. 1 wykazu chorób zawodowych. Podstawą rozstrzygnięcia sprawy były ustalenia kliniczne uprawnionych placówek orzeczniczych. Skarżący wniósł odwołanie, w którym stwierdził, że dolegliwości, na które cierpi mają związek przyczynowy z narażeniem na CS2. Organ II instancji decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazano, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, a przede wszystkim treść orzeczeń lekarskich, o braku zmian i objawów klinicznych uznanych za typowe dla tej patologii zawodowej, nie pozwalają na żadne odmienne wnioski, niż wniosek o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u W. D. Organ wyjaśnił, że chorobę zawodową pod postacią przewlekłego zatrucia disiarczkiem węgla charakteryzuje wielopostaciowość obrazu klinicznego. Podstawą do rozpoznania tej choroby jest stwierdzenie zmian w ośrodkowym i obwodowym układzie nerwowym pod postacią przewlekłej encefalopatii i polineuropatii. Do objawów uzupełniających obraz kliniczny przewlekłego zatrucia dwusiarczkiem węgla zalicza się zmiany w narządzie wzroku, układzie sercowo-naczyniowym i układzie równowagi. Stwierdzenie istnienia jednego objawu ze strony układu nerwowego przy braku istnienia w stanie zdrowia innych odchyleń świadczących o przewlekłym zatruciu disiarczkiem węgla nie jest okolicznością pozwalającą na stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że jest on wyłącznie następstwem szkodliwego działania disiarczku węgla. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że z ustaleń jednostek orzeczniczych wynika, że w przypadku skarżącego przedmiotowym badaniem neurologicznym nie stwierdzono zmian w układzie nerwowym pod postacią encefalopatii i/lub polineuropatii, dających podstawę do rozpoznania przewlekłego zatrucia disiarczkiem węgla. Organ zaznaczył, że stwierdzony badaniem psychologicznym zespół psychoorganiczny (badanie w WOMP) nie może być wystarczającą przesłanką do przyjęcia zawodowego zatrucia dwusiarczkiem węgla, bowiem przewlekłe zawodowe zatrucie tym związkiem objawia się nie, jako izolowane schorzenie, ale jako zespół odchyleń w stanie zdrowia, spowodowany uszkodzeniem wielu układów organizmu. Zespół psychoorganiczny nie jest charakterystyczny wyłącznie dla zatrucia dwusiarczkiem węgla. Organ odwoławczy wyjaśnił, że jest zaburzeniem o charakterze czynnościowym, którego przyczyną może być wiele różnych czynników (uszkodzenia struktur korowych w obrębie ośrodkowego układu nerwowego w przebiegu urazów, stanów zapalnych, miażdżycy, nadciśnienia). Zdaniem Inspektora Sanitarnego orzeczony brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej nie oznacza, że skarżący jest w pełni zdrowy. Wielospecjalistyczna ocena stanu zdrowia W. D. przeprowadzona w Poradni WOMP pozwoliła u niego stwierdzić: lewostronny niedowład pochodzenia ośrodkowego z zaburzeniami czucia najprawdopodobniej spowodowany przebytym przed laty mikrozatorem do tętniczki wzgórzowej prawej, obustronny odbiorczy ubytek słuchu większy w uchu lewym, astygmatyzm nadwzroczny złożony obu oczu, podejrzenie jaskry. Schorzenia te jednak w ocenie WOMP nie są symptomatologiczne dla narażenia na disiarczek węgla. Również stopień i czas narażenia na disiarczek węgla w opinii WOMP, nie były wystarczające dla wywołania zmian w stanie zdrowia charakterystycznych dla przewlekłego zatrucia tym związkiem. Za istotne narażenie,czyli takie, które stwarza ryzyko powstania ujemnych następstw w stanie zdrowia pracownika na di siarczek węgla uważa się wieloletnie narażenie w stężeniach przekraczających normatywy higieniczne. W powyższej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, te warunki nie są spełnione. Organ wyjaśnił także, że przypadki objawów przewlekłego zatrucia CS2 zaczynają manifestować się najwcześniej po kilkunastu latach pracy w narażeniu. W przypadku W. D. czas narażenia na disiarczek węgla obejmował okres ośmiu lat, a od zakończenia narażenia na substancję toksyczną minęło ponad 32 lata. W skardze W. D. wskazał, że jego choroba i schorzenia, na które cierpi do dzisiaj powstały w Zakładach A w Ł. podczas produkcji włókien celulozowych. Wyjaśnił, że na różnych odcinkach produkcji pracował w bezpośrednim kontakcie z CS2 i wieloma substancjami chemicznymi jak chlor, soda, lug i inne. Podkreślił, że w narażeniu przepracował 10 lat, a nie 8. Skarżący podał, że normy dopuszczalnych stężeń substancji chemicznych były przekraczane i często pracownicy byli przenoszeni przez lekarza zakładowego z jednego odcinka produkcji na drugi. Skarżący nie zgodził, że z organami, iż nie biorą pod uwagę faktycznego stężenia CS2 jakie występowało na oddziale wytwórni. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast w myśl zaś art. 145 § 1 powołanej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie zostały wydane z uchybieniami, które powodowałyby konieczność ich uchylenia. W rozpoznawanej sprawie podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) oraz Kodeksu pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 ze zm.). W myśl przepisu art. 235¹ k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z regulacji cytowanego przepisu wynika zatem, iż aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie, na które ona cierpi musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych, i musi być ono spowodowane występowaniem w pracy czynników szkodliwych dla zdrowia albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażenie zawodowe), przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym winien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Użyte w treści tego przepisu wyrażenia "choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych" musi być interpretowana z uwzględnieniem rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Stwierdzenie wystąpienia choroby zawodowej, zgodnie z § 5 powyższego rozporządzenia, musi zostać potwierdzone orzeczeniem lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach dotyczących służby medycyny pracy, zatrudnionego bądź w jednostce orzeczniczej I stopnia, wymienionej w ust. 2 powyższego paragrafu, bądź w jednostce orzeczniczej II stopnia określonej w ust. 3 § 5 rozporządzenia. W niniejszej sprawie organy I i II instancji oparły swe decyzje na orzeczeniach lekarskich wydanych przez uprawnione jednostki orzecznicze. Należy podkreślić, że w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06 publ. CBOIS). Wszystkie orzekające w sprawie placówki medyczne pierwszego stopnia jak i placówki odwoławcze, zgodnie wykluczyły u skarżącego chorobę zawodową w postaci przewlekłego zatrucia lub jego następstwa wywołanego przez substancje chemiczne: disiarczek węgla. Nie można podzielić stanowiska skarżącego, że ustalony w sprawie stan faktyczny budzi wątpliwości. Zdaniem Sądu organy inspekcji sanitarnej zasadnie przyjęły , opierając się na wydanych w sprawie orzeczeniach lekarskich , że skarżący przez okres 8 lat pracował w bezpośrednim narażeniu na substancje chemiczne m. in. CS2 ( protokół – k. 4 aa, karta oceny narażenia zawodowego – k. 5 aa) nie ma racji skarżący że ten okres trwał 10 lat, bowiem na ponad 2 lata został przeniesiony na stanowisko robotnika magazynowego, gdzie nie miał bezpośredniego kontaktu z tymi substancjami. Wyjaśnić należy, że okoliczność ta nie ma tak doniosłego znaczenia jakie nadaje jej skarżący, bowiem przypadki przewlekłego zatrucia CS2 zaczynają dawać pierwsze symptomy najwcześniej po kilkunastu latach pracy w narażeniu. W przypadku skarżącego od narażenia minęło już ponad 32 lata. Należy jeszcze raz wskazać na utrwalone stanowisko przyjmujące związanie organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym przez uprawnione podmioty medyczne i w konsekwencji przyjmujące brak podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej przez te organy prowadzącej do odmiennego rozpoznania choroby (wyrok NSA z dnia 24 marca 2000 r. I SA 2334/99, wyrok NSA z dnia 8 listopada 2000 r. I SA 664/00, wyrok z dnia 11 grudnia 2001 r. I SA 746/99). Dodać także trzeba o utrwalonym stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który przyjmuje, że organ nie może orzekać bez orzeczenia lekarskiego bądź sprzecznie z nim. Organ orzekający w sprawie w świetle powyższych okoliczności zasadnie uznał, że placówki medyczne w sposób wyczerpujący wyjaśniły i uzasadniły swoje stanowisko wobec czego nie ma potrzeby przeprowadzania żadnych dodatkowych dowodów. W ocenie Sądu, organy orzekające w przedmiotowej sprawie, opierając się na orzeczeniach jednostek medycznych uprawnionych do rozpoznania choroby zawodowej dokonały wyczerpującego ustalenia w stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie. Podnieść także należy, że wskazane powyżej orzeczenia jednostek medycznych uprawnionych do rozpoznania choroby zawodowej posiadają walor opinii biegłego w rozumieniu 84 § 1 k.p.a, natomiast w sytuacji, gdy specjalistyczne jednostki medyczne właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych orzekły o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego, organy inspekcji sanitarnej, były zobowiązane do wydania decyzji w oparciu o wydane w sprawie orzeczenia lekarskie stosownie do treści § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Reasumując, Sąd doszedł do wniosku, że organy administracji prowadząc przedmiotowe postępowanie nie naruszyły norm wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Stan faktyczny został ustalony prawidłowo oraz w sposób rzetelny i na jego podstawie wydano decyzje znajdujące oparcie w przepisach prawa materialnego. Skarżący dopiero na etapie postępowania sądowego poprzez swojego pełnomocnika zgłosił w piśmie z dnia 28 maja 2013 r. zarzuty dotyczące postępowania przed jednostkami orzeczniczymi. Okoliczności te skarżący powinien podnieść w toku tamtego postępowania. Organ z powodów oczywistych nie mógł ich bowiem ocenić , nie poddają się także kontroli przez Sąd w niniejszej sprawie. Pozostałe zarzuty nie są zasadne. Zdaniem Sądu nie doszło w przedmiotowej sprawie do naruszenia art. 7, 8, 77 § 1, 80.107 kpa oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi. ab/