III SA/Łd 406/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego p o s t a n a w i a : wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. B.K. W dniu (..) J. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. W skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ze względu na zagrożenie interesu prawnego i ekonomicznego, w tym bytu socjalnego jego rodziny. Podał, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowoduje niewypłacalność. W piśmie procesowym z dnia 27 czerwca 2016r., stanowiącym uzupełnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, skarżący podniósł, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudny do odwrócenia skutek w postaci utraty zdolności finansowej, a w konsekwencji brak środków finansowych niezbędnych do utrzymania rodziny (dwóch małoletnich córek) i obsługi zaciągniętych kredytów, tj. kredytu hipotetycznego oraz kredytu inwestycyjnego w rolnictwie. Wskazał, że nie dysponuje środkami finansowymi, które pozwoliłyby na dobrowolne wykonanie decyzji, a działalność gospodarcza, którą prowadzi stanowi jedyne źródło utrzymania rodziny. Podał, że wspólnie z żoną wychowuje dwójkę małoletnich dzieci - w wieku 6 i 3 lat, a wydatki na przedszkole, szkołę, zajęcia pozalekcyjne, bieżące koszty utrzymania rodziny, spłatę kredytów i niezbędne remonty w całości pochłaniają osiągane dochody. Skarżący wskazał, że wyrządzenie znacznej szkody może wywołać skutek nie tylko dla strony w postaci egzekucji z jej aktywów, ale również dla jego dzieci poprzez pozbawienie ich możliwości rozwoju i negatywnie wpłynąć na trwałość rodziny i małżeństwa. Egzekucja powstałej należności może doprowadzić do nieodwracalnych skutków w postaci konieczności sprzedaży posiadanego majątku (domu), rozpadu małżeństwa i braku możliwości zapewnienia dzieciom rozwoju poprzez udział w dodatkowych zajęciach pozaszkolnych, czy opłaceniu przedszkola. Wskazał, że na etapie postępowania sądowego nie może złożyć wniosku o rozłożenie dochodzonej przez organ należności na raty, gdyż de facto musiałby zrezygnować z przysługującego mu prawa do sądu i uznać błędne ustalenia ARiMR zawarte w decyzji jako ostateczne, podczas gdy dochodzona należność jest zdaniem skarżącego nieuzasadniona, a prowadzone postępowanie ma na celu wywołać określone uciążliwości życiowe po stronie skarżącego i jego rodziny. W załączeniu skarżący przedstawił kopię informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej za rok 2015 oraz harmonogramy spłat do zawartych umów kredytowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ma na celu ochronę strony przed negatywnymi skutkami, które może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania w sposób wyczerpujący zostały określone w cyt. powyżej art. 61 § 3 p.p.s.a., są nimi: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne zaś do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012r., sygn. akt II FZ 140/12, postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OZ 692/11, postanowienie NSA z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1116/10, postanowienie NSA z dnia 6 listopada II OZ 975/09, postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 132/12). Oceniając okoliczności faktyczne występujące w niniejszej sprawie w kontekście przesłanek uprawniających do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji należy przypomnieć, że przesłanki wstrzymania wykonania decyzji dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Zaznaczyć przy tym należy, że skutki te mają w ocenie wniosku znaczenie niejako potencjalne. Nie jest wymagane, żeby w jakimś zakresie, mniejszym lub większym rzeczywiście wystąpiły. Przepis art. 61 § 3 zd. 1 in fine p.p.s.a. wymaga jedynie zagrożenia ich wystąpienia ("zachodzi niebezpieczeństwo"), czyli można się ich spodziewać na podstawie racjonalnej oceny zakresu, zasad i tytułu wykonania aktu lub czynności w czasie zawisłości sprawy w sądzie administracyjnym (por. J. Borkowski, Wstrzymanie wykonania decyzji w postępowaniu kasacyjnym, "Monitor Prawniczy", 2006 r., nr 14, s. 677). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 60.000 zł. W ocenie sądu wykonanie powyższej decyzji przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków. Należy podzielić stanowisko strony skarżącej, że realnym następstwem wykonania zaskarżonej decyzji może być utrata zdolności finansowej, a w konsekwencji brak środków niezbędnych do utrzymania rodziny (w tym dwóch małoletnich córek), obsługi zaciągniętych kredytów i konieczność całkowitego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, która stanowi jedyne źródło utrzymania rodziny. Skarżący podał, że nie dysponuje środkami pieniężnymi i możliwościami ich pozyskania w celu dobrowolnego wykonania decyzji, ponieważ wydatki na przedszkole, szkołę, zajęcia pozalekcyjne, bieżące koszty utrzymania rodziny, spłatę kredytów i niezbędne remonty w całości pochłaniają osiągane dochody. Wykonanie natomiast zaskarżonej decyzji ustalającej nienależnie pobrane płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w znacznej wysokości doprowadzi nie tylko do zaprzestania prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej i egzekucji z jego aktywów, ale również w dalszej konsekwencji może negatywnie wpłynąć na trwałość rodziny i małżeństwa. Zdaniem sądu przedstawione okoliczności uprawniają do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący uprawdopodobnił, że w jego konkretnej sytuacji zaistniały okoliczności faktyczne, które przemawiają za uwzględnieniem wniosku. Na marginesie powyższych rozważań podkreślić jedynie należy, że kwestia zgodności, bądź braku zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie może być badana w toku postępowania wpadkowego, jakim jest postępowanie zainicjowane wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Przesłanki umożliwiające wstrzymanie wykonania decyzji w toku postępowania sądowoadministracyjnego (art. 61 § 3 p.p.s.a.) nie odwołują się w żaden sposób do merytorycznej oceny zasadności działań podjętych w toku postępowania administracyjnego. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. B.K.