III SA/Łd 415/16

Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu 11 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Spółki A z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. (obecnie: Dyrektora Izby Administracji skarbowej w Ł.) z [...] znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy a.l. III SA/Łd 415/16 Uzasadnienie Spółka A z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. (dalej Spółka lub skarżąca) złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W formularzu wniosku Spółka wskazała wysokości kapitału zakładowego – 25.000 zł, wartość środków trwałych oszacowała na 0 zł. Spółka, jak wskazano we wniosku, w ubiegłym roku obrotowym wykazała stratę w kwocie 288,93 zł. Na rachunku bankowym, zgodnie z oświadczeniem, Spółka nie posiada żadnych środków finansowych. Zadeklarowała stan środków finansowych w kasie na kwotę 21,41 zł. Referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie 14 dni braków formalnych wniosku, a także danych zawartych we wniosku obrazujących sytuację finansową i majątkową Spółki. Zażądano w związku z tym: poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych w podatku od osób prawnych za rok 2016 lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych w tym roku dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów); poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów deklaracji podatkowej VAT-7 za ostatnie 6 miesięcy 2017 r.; innych dokumentów za okres ostatnich trzech miesięcy, w tym: zestawienia przychodów ze sprzedaży, kosztów zakupu; tabeli amortyzacji środków trwałych; złożenia odpisu bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2016 r. oraz aktualnego rachunku zysków i strat w roku 2017; złożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez Spółkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, przedstawienia potwierdzającego ten fakt zaświadczenia wystawionego przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich – stosownego zaświadczenia wystawionego przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; wskazania, czy w związku z trudną sytuacją finansową spółki został ustalony obowiązek dokonania dopłat przez jej wspólników i przedstawienia uchwały wzywającej do ich dokonania, ewentualnie wskazania innego źródła finansowania bieżącej działalności spółki; przekazanie informacji o otrzymanej ewentualnie pomocy publicznej w ciągu ostatnich dwóch lat. W dniu 31 października 2017 r. do sądu wypłynęła korespondencja (koperta) z podaniem nadawcy – A Sp. z o.o. z siedziba w Ł. i określeniem, iż dotyczy sprawy o sygn. akt III SA/Łd 415/15. Jak stwierdziła osoba przyjmująca korespondencję, koperta nie zawierała żadnej korespondencji (brak jakiejkolwiek zawartości). W związku z powyższym referendarz, zarządzeniem z 9 listopada 2017 r., wezwał ponownie skarżącą Spółkę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie wskazanych informacji, precyzując, iż w odpowiedzi na pierwotne wezwanie do sądu wpłynęła pusta koperta. W odpowiedzi na kolejne wezwanie Spółka odpowiedziała pismem z 22 listopada 2017 r. (data wpływu do Sądu – 27 listopada 2017 r.). W piśmie przewodnim Spółka poinformowała, iż przekazuje szereg dokumentów, zgodnie z wezwaniem referendarza. W kopercie przekazanej do sądu, poza pismem przewodnim, brak było jednak jakichkolwiek dokumentów, co potwierdziła osoba przyjmując korespondencję adnotacją na piśmie przy prezentacie. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 2 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że wniosek skarżącej Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika ze złożonego oświadczenia skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Zauważyć należy w związku z tym, iż postępowanie sądowe dla przedsiębiorcy jakim jest skarżąca jest elementem prowadzonej działalności gospodarczej i w tym zakresie musi się ona liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów tej działalności jakimi są m.in. właśnie koszty sądowe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się więc istotnym składnikiem prowadzonej działalności. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością przedsiębiorstwa, przewidując realizację swoich praw przed sądem, należy uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia tej zasady powoduje, że strona wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych. Nie może wówczas skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w G. z [...] roku (sygn. akt [...], opubl. w Wokandzie [...] oraz postanowienia NSA z dnia 2 marca 2005 r., sygn. akt II GZ 12/05, z dnia 13 stycznia 2006 r., sygn. akt I FZ 679/05). Dodatkowo należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu rozpoznającego wniosek referendarza sądowego. Zgodnie bowiem z treścią art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. spełnienie przesłanek ekonomicznych w nim wskazanych uprawnia jedynie referendarza do udzielenia prawa pomocy. Referendarz tym samym może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2008 r., sygn. akt I GZ 173/08). W orzecznictwie podnosi się także, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G.z [...], sygn. akt [...]). Oceniając w tym kontekście spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. wskazać należy, iż zgodnie z art. 243 powoływanej ustawy orzeka się o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać referendarza sądowego o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii referendarza rozpoznającego wniosek pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności (por. postanowienie NSA z 28 stycznia 2009 r., sygn. akt I FZ 525/08). Dodać również należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie (por. postanowienie WSA w G. z [...], sygn. akt [...]. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca Spółka nie przekazała wszystkich niezbędnych do prawidłowej oceny jego stanu majątkowego informacji. Nie przekazała także takich informacji w związku z dodatkowym wezwaniem Sądu. W szczególności nie przedstawiła odpisów zeznań podatkowych w podatku od osób prawnych, deklaracji podatkowych VAT-7; zestawienia przychodów ze sprzedaży, nie przedłożyła żądanych wyciągów z posiadanych rachunków i lokat bankowych. Informacje te, w szczególności dotyczące zeznań podatkowych, posiadanych rachunków i lokat bankowych i zgromadzonych na nich środkach finansowych mają istotne znaczenie dla ustalenia faktycznych. Brak tych wszystkich dokumentów uniemożliwia dokonanie pełnej, prawidłowej oceny sytuacji finansowej Spółki, przede wszystkim jej kondycji finansowej. W szczególności dokonanie oceny operacji finansowych dokonywanych przez Spółkę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a także ustalenie czy w skali ostatniego roku Spółka z rachunków bankowych regulowała opłaty, jest istotne dla oceny jej realnej sytuacji finansowej. W ocenie referendarza, fakt odmowy przekazania żądanych informacji o stanie majątkowym czyni niewiarygodnym powoływanie się przez Spółkę na okoliczność braku możliwości płatniczych i poniesienia kosztów postępowania w sprawie. Tym samym strona pozbawiła referendarza informacji niezbędnych do faktycznej oceny jej zdolności płatniczych. Wskazać w związku z tym należy, iż orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że niedopełnienie w całości lub choćby w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 744/09). W niniejszej sprawie mamy natomiast do czynienia z taką właśnie sytuacją, albowiem skarżąca Spółka nie przekazałaia dodatkowych informacji w związku z wezwaniem do ich przedłożenia. Zatem w praktyce odmówiła przekazania stosownych informacji i dokumentów. Nie może być tak, że to strona wnioskująca o przyznanie jej praw pomocy, a zatem oczekująca, iż to Skarb Państwa pokryje za nią koszty sądowe, będzie decydować jakie informacje dotyczące jej sytuacji materialnej przekaże na żądanie rozstrzygającego jej wniosek. Brak precyzyjnych i pełnych informacji o stanie majątkowym skarżącej może zatem w takiej sytuacji stanowić o odmowie przyznania jej prawa pomocy, na co wskazywał wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie. W świetle powyższych ustaleń, złożone przez skarżącą oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera – zdaniem referendarza – dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Skarżąca Spółka nie wykazała w związku z tym w dostateczny sposób, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznać należało, że wniosek skarżącej Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1, art. 245 § 2 w zw. z art. 252 § 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. a.l.