III SA/Łd 42/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2010 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda Ł. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M. J. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...], orzekającej o wymeldowaniu M. J. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. O. [...] w Ł., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i odmowie wymeldowania M. J. z pobytu stałego ze wskazanego adresu. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że w dniu 6 sierpnia 2008 r. K. K. wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie M. J. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. O. [...] w Ł.. Wnioskodawczyni wskazała, że przedmiotowy lokal zakupiła w sierpniu 2007 r. wiedząc, iż zamieszkuje w nim jedynie C. J., która z uwagi na kwestionowaną ważność zakupu tego lokalu, nie podpisała umowy najmu na powyższy lokal. Ponadto wskazała, iż dopiero po śmierci C. J., która nastąpiła w dniu 4 lipca 2008 r., dowiedziała się, iż w spornym lokalu zameldowany jest również syn C. J. - M. J. oraz jej były mąż - A. J.. Podniosła, iż wielokrotnie próbowała skontaktować się z tą rodziną, ale nie zastawała nikogo w mieszkaniu, a od sąsiadów uzyskała informację, że zarówno M. J. jak i A. J. wyprowadzili się z przedmiotowego lokalu. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił wymeldowania M. J. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. O. [...] w Ł.. Wskutek odwołania wniesionego przez K. K., Wojewoda Ł. decyzją nr [...] z dnia [...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta Ł. i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, ze względu na naruszenie art. 7 i 77 Kpa. Kolejną decyzją z dnia [...], Prezydent Miasta Ł. orzekł o wymeldowaniu M. J. z dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. O. [...] w Ł.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ meldunkowy szczegółowo opisał ustalenia poczynione w trakcie prowadzonego postępowania, a następnie na podstawie art. 80 k.p.a. ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uznając, iż została spełniona przesłanka opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. Organ wskazał, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawę do przyjęcia, iż od dnia 25 września 2004r. tj. od dnia zawarcia małżeństwa M. J. zamieszkał wraz z żoną we własnościowym mieszkaniu nr [...] przy ul. B. [...] w Ł.. Prezydent podkreślił, iż nie dał wiary wyjaśnieniom M. J., iż nie mieszka przy ul. B., gdyż od dwóch lat jest z żoną w separacji. Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. J. i wskazał na naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez przyjęcie, iż dotychczasowe miejsce jego zameldowania nie jest miejscem jego stałego pobytu. Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w pierwszej instancji. W uzasadnieniu odwołania M. J. wskazał okoliczności, które potwierdzają, iż sporny lokal nie przestał być miejscem jego stałego pobytu. Podkreślił, iż decyzja organu I instancji sprzeczna jest z ustaleniami kontroli meldunkowych przeprowadzonych zarówno przy ul. O. [...], jak i B.. Zaznaczył, iż często przebywa na ulicy B., ponieważ odwiedza syna, jednak nie posiada kluczy do tego lokalu i nie przyjmuje żadnej korespondencji na ten adres. Dodał, iż obecnie oczekuje na wyrok rozwodowy. Decyzją z dnia [...] Wojewoda Ł. uchylił powyższą decyzję i orzekł o odmowie wymeldowania M. J. z lokalu nr [...] przy ul. O. [...] w Ł.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z powyższego wynika zatem, że jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie jest przesłanka opuszczenia lokalu. Podkreślił, iż Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się, że opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, winna być rozumiana jako rezygnacja z posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu oraz dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Zdaniem organu odwoławczego, zebrany w sprawie obszerny materiał dowodowy, uwzględniający nie tylko wnioski dowodowe stron, ale również szereg własnych ustaleń i działań podjętych przez organ pierwszej instancji, a także postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ odwoławczy, nie daje podstaw do stwierdzenia, że M. J. opuścił miejsce pobytu stałego i przeniósł swe centrum życiowe w inne miejsce, na co wskazuje organ meldunkowy. Podstawą takiego twierdzenia organu pierwszej instancji była przede wszystkim okoliczność posiadania na własność przez M. J. lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkuje jego żona wraz z dzieckiem. Organ meldunkowy, powołując się na zasady życia rodzinnego uznał, iż M. J. stwarza jedynie pozory zamieszkiwania w dotychczasowym miejscu pobytu stałego, podczas gdy z pewnością zamieszkuje wspólnie z rodziną w lokalu przy ul. B. [...] m [...] w Ł.. Organ odwoławczy nie zgodził się jednak z powyższą oceną, bowiem żaden z przeprowadzonych w toku postępowania dowodów nie potwierdził, że M. J. zamieszkuje wspólnie z żoną. Przeprowadzone przy ul. B. kontrole meldunkowe wykazały jedynie, że M. J. jest widywany na terenie tej nieruchomości. Organ odwoławczy zaznaczył, że skarżący sam przyznaje, że często bywa w lokalu zamieszkiwanym przez żonę, gdyż pomaga w opiece nad synem (wtedy też widywany jest należący do niego samochód, zaparkowany w okolicy), ale z uwagi na "nieformalną separację", a w dalszej kolejności sprawę rozwodową wspólnie z nią nie zamieszkuje. Na potwierdzenie powyższego M. J. dołączył do akt sprawy, podczas trwania postępowania odwoławczego, pozew B. J. o rozwiązanie związku małżeńskiego. Przy czym zarówno z treści pozwu, jak i oświadczenia M. J. wynika, iż małżonkowie uzgodnili, iż mieszkanie przy ul. B. zostanie przyznane B. J. w zamian za inne składniki majątku wspólnego. Wojewoda Ł. wskazał ponadto, że z innych dowodów zgromadzonych zarówno przez organ pierwszej instancji (kontrole meldunkowe przeprowadzone w spornym lokalu przez Komisariat KMP w Ł. oraz przez pracowników organu pierwszej instancji, oględziny spornego lokalu, zeznania sąsiadów) jak i organ odwoławczy (kontrola meldunkowa w lokalu przy ul. B. oraz w spornym lokalu) wynika, iż M. J. zamieszkuje w dotychczasowym miejscu zameldowania na pobyt stały. Ponadto, biorąc pod uwagę zasady życia społecznego, organ odwoławczy odrzucił argument pełnomocnika wnioskodawcy, iż postępowanie dotyczące rozwiązania małżeństwa B. J. i M. J., zostało wszczęte jedynie na potrzeby toczącego się postępowania meldunkowego. W skardze z dnia 29 grudnia 2009 r. K. K. zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało wydaniem decyzji o odmowie wymeldowania M. J. w sytuacji zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie i uzasadniających jego wymeldowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 k.p.a. art. 78 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 81 k.p.a. wskutek uchylenia się organu odwoławczego od wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego zebranego w toku postępowania, a w konsekwencji zaniechania rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy i dokonania dowolnej oceny dowodów. Strona skarżąca wskazała również na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonej decyzji co do zebranych materiałów i dowodów oraz złożenia końcowego oświadczenia w sprawie, w sytuacji gdy po zapoznaniu się z materiałem dowodowym pełnomocnik złożył kolejne wnioski dowodowe o fakcie rozpoznania, których nie został w ogóle powiadomiony, a M. J. złożył do akt sprawy wyrok rozwodowy, stanowiący podstawę zaskarżonej decyzji, o czym strona skarżąca dowiedziała się z treści uzasadnienia, nie mając możliwości zajęcia stanowiska, co skutkowało pozbawieniem czynnego udziału w postępowaniu. Wobec powyższych okoliczności strona skarżąca wniosła o uchylenie powyżej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga K. K. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby stanowić przesłankę do jej uchylenia. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 roku, Nr 139, poz. 993). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Sąd stwierdził, że Wojewoda Ł., orzekając w niniejszej sprawie, prawidłowo zebrał materiał dowodowy i ocenił go w granicach prawem przewidzianej swobody, co w efekcie doprowadziło do podjęcia rozstrzygnięcia odpowiadającego prawu. Jak podkreślono wyżej, przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. A zatem, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Ocena ta nie może być jednak dokonana bezkrytycznie. Niezbędnym jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu, jak również pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w nim. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Wojewody Ł., że w stanie faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie, obowiązujące przepisy prawa nie dostarczyły podstaw do wymeldowania M. J. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. O. [...] w Ł.. Organ administracji zasadnie rozważył kwestie dotyczące braku opuszczenia lokalu, braku skoncentrowania spraw życiowych poza miejscem pobytu stałego, braku przeniesienia rzeczy ze spornego lokalu do nowego miejsca pobytu oraz braku przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu. W ocenie Sądu, stan faktyczny niniejszej sprawy wskazywał, iż nie została spełniona przesłanka opuszczenia przez M. J. lokalu przy ul. O.. Z szeregu dowodów zgromadzonych zarówno przez organ pierwszej instancji, takich jak: kontrole meldunkowe, oględziny lokalu, zeznania sąsiadów oraz przez organ odwoławczy (kontrole meldunkowe) wynika, iż M. J. zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały i tam koncentruje swoje sprawy życiowe. Istotnym jest również fakt podejmowania przez M. J. działań zmierzających do polepszenia swoich warunków mieszkaniowych przy ul. O. (korespondencja z Zakładem Energetycznym), co świadczy o rzeczywistej woli przebywania w spornym lokalu. Za wiarygodne Sąd uznał również wyjaśnienia M. J. odnoszące się do jego sytuacji rodzinnej oraz do nieprzebywania w nabytym wspólnie z żoną własnościowym mieszkaniu przy ul. B. [...]. Potwierdza je załączony do akt sprawy pozew B. J. o rozwód z dnia [...]. oraz prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Ł. [...] Wydział Cywilny Rodzinny z dnia [...] rozwiązujący przez rozwód związek małżeński B. J. i M. J. oraz przyznający B. J. na wyłączną własność prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul B. [...]. Podnoszony przez wnioskodawczynię wymeldowania – K. K. zarzut, iż wyrok rozwodowy został załączony do akt sprawy już po zapoznaniu się przez nią z materiałem dowodowym postępowania i nie miała możliwości odniesienia się do tego dokumentu, należy uznać za pozostający bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. W odwołaniu od decyzji organu I instancji M. J. wyraźnie wskazywał na fakt pozostawania z żoną w separacji oraz oczekiwania na wyrok rozwodowy, co potwierdzał złożony do akt pozew B. J. o rozwód. Należało zatem oczekiwać, iż wyrok w sprawie o rozwód zostanie orzeczony. Twierdzenia K. K., iż sprawa rozwodowa małżonków J. prowadzona była dla pozoru, wyłącznie w celu uwiarygodnienia okoliczności nieprzebywania M. J. w lokalu przy ul. B. [...], są gołosłowne i niepoparte żadnymi dowodami. Zeznania świadków, którzy nie potwierdzili faktu zamieszkiwania M. J. w miejscu zameldowania na pobyt stały są o tyle nieprzydatne, iż dysponowali oni wiedzą o nieprzebywaniu strony w spornym lokalu ze słyszenia od zmarłej C. J. lub też w ogóle nie znali i nie kojarzyli M. J.. Dlatego też, skoro nie można jednoznacznie ustalić i potwierdzić w toku postępowania administracyjnego o wymeldowanie, iż M. J. opuścił w sposób dobrowolny i trwały miejsce pobytu stałego, to brak jest podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w celu orzeczenia o wymeldowaniu M. J. z lokalu nr [...] przy ul. O. [...] w Ł.. Stanowisko organu odwoławczego w tej kwestii, Sąd uznał zatem za prawidłowe i odpowiadające przepisom prawa. Należy jednocześnie podkreślić, iż zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych, dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Jak stanowi bowiem przepis art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zatem podmiotem mającym w sprawie zakończonej decyzją w przedmiocie wymeldowania interes prawny (czyli stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.) jest wyłącznie osoba, co do wymeldowania której z danego lokalu toczy się postępowanie. Inne osoby, a więc również takie, którym przysługują np. prawa do lokalu, ze względu na brak interesu prawnego nie mogą być uznawane za strony postępowania o wymeldowanie. Postępowanie w sprawie wymeldowania (usunięcia z ewidencji) jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym według reguł prawa administracyjnego jako prawa publicznego i ma jedynie na celu doprowadzenie stanu ewidencji ludności do zgodności ze stanem faktycznym, co niewątpliwie leży w interesie Państwa, a nie osób pozostających poza sferą organizacji organów państwowych (osób trzecich), do których należy zaliczyć właściciela lokalu. Właściciel dla ochrony swoich prywatnych interesów prawnych ma drogę postępowania cywilnego, która służy do doprowadzenia do usunięcia określonej osoby z lokalu (eksmisji), ta jednak okoliczność nie może być wykorzystywana do powoływania się na istnienie interesu prawnego właściciela w sprawie o wymeldowanie, w której załatwieniu ma on wyłącznie interes faktyczny. Nie powinien więc być traktowany jako podmiot wnioskujący o wszczęcie postępowania administracyjnego (strona), a jedynie jako inicjujący postępowanie właściwego organu, które toczyć się powinno z urzędu, a nie na wniosek (patrz m.in. wyrok NSA z dnia 3.04.2009r. w spr. o sygn. akt: II OSK 485/08, wyrok NSA z dnia 18.01.2010r. w spr. o sygn. akt: II OSK 47/09, postanowienia NSA z dnia 28.10.2009r. w spr. o sygn. akt II OSK 1683/09). Z powyższych względów skarga K. K. winna podlegać oddaleniu przede wszystkim z uwagi na fakt, iż nie posiada ona interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wymeldowania M. J. z miejsca pobytu stałego. Dlatego też wszelkie zarzuty skarżącej odnoszące się do nieprawidłowego przeprowadzenia przez organ meldunkowy postępowania w zakresie zgłoszonych przez nią wniosków dowodowych należy uznać za pozostające bez wpływu na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. A. B.