III SA/Łd 436/15

Dnia 21 października 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki po rozpoznaniu w dniu 21 października 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej p o s t a n a w i a : odmówić zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 436/15 odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. R.T. Postanowieniem z dnia 7 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił J. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, oceniając sytuację majątkową skarżącej na podstawie treści złożonego w dniu 1 czerwca 2015 r. formularza PPF oraz dodatkowych dokumentów i oświadczeń złożonych przez skarżącą w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego. Z uzasadnienia wniosku wynikało, że skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Nie jest właścicielem domu, mieszkania ani żadnej innej nieruchomości. Oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Na dochody gospodarstwa domowego składają się dochody skarżącej z tytułu działalności gospodarczej w kwocie ok. 900 zł. Wezwana do uzupełnienia oświadczenia i przedstawienia dokumentów niezbędnych do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego skarżąca przedłożyła zeznanie podatkowe PIT-36 za 2013 rok. Z zeznania tego wynikało, że skarżąca osiągnęła z działalności gospodarczej przychody w kwocie 785.478,11 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 599.190,86 zł, co dało dochód w kwocie 186.287,25 zł. W roku 2014 (zeznanie podatkowe PIT-36) skarżąca osiągnęła z działalności gospodarczej przychody w kwocie 752.682,43 zł, koszty wyniosły 730.460,21 zł, co dało dochód w kwocie 22.222,22 zł. Z przedłożonych deklaracji podatkowych VAT-7 wynikało, że podstawa opodatkowania w listopadzie 2014 r. wyniosła – 49.856 zł, w grudniu 2014 r. – 57.803 zł, w styczniu 2015 r. – 48.757 zł, w lutym – 43.403 zł, w marcu – 89.640 zł i w kwietniu – 92.318 zł. Skarżąca przekazała także wyciągi z rachunku bankowego w [...] Banku [...], który na dzień 25 czerwca 2015 r. wykazywał saldo dostępne: -149.790,99 zł. Suma uznań w poszczególnych miesiącach na rachunku wyniosła odpowiednio: w czerwcu 2015 r. – 199,26 zł, w maju – 4.409,42 zł, w kwietniu – 306,27, w marcu – 5.270,30, w lutym – 5.315,81, w styczniu – 88,56 zł. Skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie do przekazania informacji o wysokości ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania i wyjaśnienia źródeł ich uzyskiwania oraz informacji, czy pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z G. Z. i D. Z. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2015 r. Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw, zaskarżając je w całości. Zarzuciła obrazę przepisów postępowania mające wpływ na treść orzeczenia tj. art. 246 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, że skarżąca nie wykazała, że zachodzi w niniejszej sprawie okoliczność uzasadniająca przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych mimo, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania a tym bardziej pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie złożonego wniosku. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że opłata sądowa stanowi dla niej wydatek niemożliwy do poniesienia ze względu na jej trudną, wręcz tragiczną sytuację finansową oraz rodzinną. Obecnie posiada liczne zobowiązania, zadłużenia i inne obciążenia finansowe względem kontrahentów, banków i urzędów skarbowych oraz ZUS. Istnieje szereg tytułów wykonawczych wystawionych przeciwko niej, które opiewają na łączną bardzo dużą kwotę. Przeciwko niej toczą się liczne postępowania egzekucyjne. Jej aktualna sytuacja finansowa spowodowała nie tylko utratę płynności finansowej ale i poważnie zagraża egzystencji jako człowieka i obywatela. Wskazała, iż nie mogła liczyć się z możliwością powstania obowiązku uiszczenia opłaty i nie miała możliwości zaoszczędzenia na nią. Po rozpoznaniu sprzeciwu od ww. postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt III 436/15 odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd przytoczył art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W ocenie Sądu dane nadesłane przez skarżącą świadczą o fakcie nieprzerwanego prowadzenia działalności gospodarczej, jak również o zakresie i skali prowadzonej działalności gospodarczej (biorąc pod uwagę wysokość przychodów i wysokość podstawy opodatkowania w podatku VAT za ostanie miesiące). Niezaprzeczalnym faktem jest też, że działalność skarżącej przynosiła i przynosi obecnie dochody. W roku 2013 - 186.287,25 zł, natomiast w roku 2014 - 22.222,22 zł. Istotne jest to w szczególności z punktu widzenia wysokości wpisu w niniejszej sprawie, który wynosi 100 zł. Z analizy przedłożonych wyciągów z kont bankowych skarżącej wynika sprzeczność z danymi dotyczącymi wartości podstawy opodatkowania w podatku VAT. Z jednej bowiem strony wynika, że suma uznań w poszczególnych miesiącach na rachunku bankowym skarżącej - zarejestrowanym jako rachunek firmowy - wyniosła odpowiednio: w czerwcu 2015 r. – 199,26 zł, w maju – 4.409,42 zł, w kwietniu – 306,27, w marcu – 5.270,30, w lutym – 5.315,81, w styczniu – 88,56 zł. z drugiej jednak strony dane z zeznań podatkowych VAT-7 wskazują, iż obroty firmy skarżącej są istotnie wyższe. Z przedłożonych deklaracji podatkowych VAT-7 wynikało bowiem, że podstawa opodatkowania w listopadzie 2014 r. wyniosła – 49.856 zł, w grudniu 2014 r. – 57.803 zł, w styczniu 2015 r. – 48.757 zł, w lutym – 43.403 zł, w marcu – 89.640 zł i w kwietniu – 92.318 zł. Z powyższego wnikać może, że skarżąca posiada jeszcze inny rachunek bankowy, którego danych nie ujawniła. Podobnie rzecz ma się z informacjami o wysokości ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania i wyjaśnienia źródeł ich uzyskiwania, których skarżąca także nie podała. Do sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego również nie załączyła żadnych bliższych danych na temat swojej sytuacji majątkowej, w szczególności o wystawionych na nią tytułach wykonawczych, na które się powołuje. Skarżąca nie podała, na jaką konkretnie kwotę opiewają ciążące na niej zobowiązania. Twierdzenia zawarte w sprzeciwie są lakoniczne i ogólnikowe, nie zostały poparte żadną dokumentacją. Skarżąca nie zawarła również żadnych informacji, obrazujących jej – jak wskazała – tragiczną sytuację finansową oraz rodzinną. Powyższe wskazuje, iż oświadczenie skarżącej o stanie majątkowym i rodzinnym jest wybiórcze i niepełne, a pominięcie tak istotnych dla oceny jej kondycji finansowej okoliczności sprawia, że całość jej twierdzeń została przez Sąd uznana za nie w pełni niewiarygodną. W ocenie Sądu analiza przedstawionej powyżej sytuacji materialnej skarżącej prowadzi do wniosku, że uiszczenie na obecnym etapie postępowania wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w zestawieniu z wysokością osiąganych dochodów nie spowoduje uszczerbku w środkach koniecznych do utrzymania skarżącej. Fakt, że w złożonym oświadczeniu skarżąca nie przedstawiła wszystkich okoliczności dotyczących jej sytuacji finansowej i nie uczyniła tego również w złożonym sprzeciwie, uprawnia do stwierdzenia, że podane informacje dotyczące jej aktualnej sytuacji finansowej są nieprawdziwe i nierzetelne. Selektywne ujawnianie informacji świadczy bowiem o tym, że skarżąca zataiła swój prawdziwy stan majątkowy. Skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, które to zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 11 stycznia 2016 r., sygn. akt I FZ 997/15, jako nieuzasadnione. W związku z prawomocną odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi. Na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego skarżąca wniosła zażalenie, które Sąd odrzucił postanowieniem z dnia 10 lutego 2016 r. Zażalenie skarżącej na postanowienie o odrzuceniu zażalenia na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu zostało z kolei oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 19 maja 2016 r. postanowieniem o sygn. akt II FZ 216/16. Zarządzeniem z dnia 30 maja 2016 r. doręczono skarżącej odpis prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 maja 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu. W dniu 1 lipca 2016 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia jej z kosztów sądowych wobec pogorszenia się jej sytuacji rodzinnej i finansowej. Powyższy wniosek został potraktowany jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 7 października 2015 r. W związku z powyższym skarżącej przesłany został formularz PPF, który skarżąca ponownie wypełniła i odesłała do Sądu w dniu 8 sierpnia 2016 r. Poinformowała, że mieszka w domu należącym do jej babci. W chwili obecnej nie pracuje, gdyż została zwolniona z pracy 17 czerwca 2016 r. Obecnie jest w trakcie poszukiwania pracy. Z uwagi na fakt, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie skarżącej o jej stanie majątkowym i rodzinnym okazało się niepełne została ona wezwana do nadesłania dodatkowych dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę jej zdolności płatniczych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca powtórzyła dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 165 p.p.s.a, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 p.p.s.a., powinna jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy, która to zmiana powinna zaistnieć po tym, jak sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli w sprawie tej, po 7 października 2015 r.; powinna ona dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie złożonych oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, sąd stwierdza, że nie zachodzą przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Skarżąca w dalszym ciągu uchyla się od wykazania rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej. W nadesłanym formularzu powtarza podane wcześniej złożone informacje, zaś wezwana do nadesłania dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację majątkową w celu porównania i oceny, czy w sytuacji materialnej skarżącej (po stronie dochodów lub wydatków), wystąpiły takie zmiany które uzasadniałyby zmianę stanowiska sądu zajętego w postanowieniu z dnia 7 października 2015 r. skarżąca oświadczyła jedynie, że mieszka w domu należącym do babci, zaś jej sytuacja finansowa oraz rodzinna jest trudna a wręcz tragiczna. Posiada liczne zobowiązania, zadłużenia i inne obciążenia finansowe względem kontrahentów, banków, urzędów skarbowych oraz ZUS. Jej aktualna sytuacja finansowa spowodowała utratę płynności finansowej i poważnie zagraża jej egzystencji. Należy wskazać, iż w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sądy nie zajmują się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Ich zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12, LEX nr 1137785). W tych warunkach, uznając, iż skarżąca nie wykazała, że - po wydaniu prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy - jej sytuacja majątkowa i rodzinna uległa istotnej zmianie w stosunku do tej, jaka była przedmiotem oceny zawartej w tymże postanowieniu, stwierdzić należało, iż nie zachodzą określone w art. 165 p.p.s.a. przesłanki konieczne dla dokonania zmiany prawomocnego postanowienia w tym zakresie, co oznacza konieczność oddalenia jej wniosku o orzeczenie takiej zmiany. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne, sąd - działając na podstawie przepisu art. 165 p.p.s.a. w związku z przepisami art. 246 §1 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji. R.T.