III SA/Łd 453/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2014 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego oddala skargę Decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 4 pkt 22 lit. a, art. 92a ust. 1, ust. 2 i ust. 6 i art. 5 ust. 1 Ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414), Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 15 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31.12.1985 r.), Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] o nałożeniu na G. K. kary pieniężnej w wysokości 5 000 złotych. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiło nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Powyższe stwierdzono w dniu 3 grudnia 2013 r. podczas kontroli drogowej, w miejscowości S., na drodze krajowej nr 9, samochodu ciężarowego marki Renault o nr rej. [...]. Pojazdem kierował osobiście G. K.. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr [...]. Pismem z dnia [...] strona złożyła odwołanie od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Wskazała, iż w jej ocenie nałożona na nią kara pieniężna jest niewspółmierna w stosunku do stwierdzonego naruszenia. Skarżący podnosi, że nie dopuścił się naruszenia umyślnie i że nie miało ono wpływu na bezpieczeństwo na drodze bo odebrany został przez niego prawidłowy odpoczynek dobowy. Jego zdaniem mogły też mieć w niniejszej sprawie zastosowanie wyłączenia z obowiązku rejestrowania czasu pracy kierowcy, o których mowa w rozporządzeniu (WE) 561/2006. W uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, Główny Inspektor Transportu Drogowego powołał brzmienie art. 4 pkt 22 lit. a i lit. h oraz art. 92a ustawy o transporcie drogowym. Organ wskazał ponadto, że stosownie do art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, kierowcy stosują wykresówki w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od momentu, w którym go przejmują. Nie wyjmuje się wykresówki z urządzenia przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona. Jeżeli w wyniku oddalenia się od pojazdu kierowca nie jest w stanie używać urządzeń zainstalowanych w pojeździe, to okresy, o których mowa w ust. 3 tiret drugie lit. b), c) i d): a) jeśli pojazd wyposażony jest w urządzenie rejestrujące zgodnie z załącznikiem I, wprowadza się na wykresówkę, ręcznie, w drodze automatycznej rejestracji lub innym sposobem, czytelnie i nie brudząc karty; lub b) jeśli pojazd wyposażony jest w urządzenie rejestrujące zgodnie z załącznikiem IB, wprowadza się na kartę kierowcy przy użyciu urządzenia do ręcznego wprowadzania danych, w jakie wyposażone jest urządzenie rejestrujące. Jeśli pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące zgodnie z załącznikiem IB jedzie więcej niż jeden kierowca, kierowcy ci upewniają się, że ich karty kierowcy zostały włożone w odpowiednie otwory tachografu. Zgodnie z art. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 kierowcy zapewniają zgodność czasu zapisywanego na wykresówce z oficjalnym czasem kraju rejestracji pojazdu, obsługują przełączniki umożliwiające osobną i wyraźną rejestrację następujących okresów: a) pod symbolem &*: czas prowadzenia pojazdu; b) "inna praca" oznacza wszelkie czynności inne niż prowadzenie pojazdu, zgodnie z definicją z art. 3 lit. a) dyrektywy 2002/15/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca 2002 r. w sprawie organizacji czasu pracy osób wykonujących czynności w trasie w zakresie transportu drogowego (Dz. Urz. WE L102 z dnia 11.04.2006), a także wszelkie prace wykonywane dla tego samego lub innego pracodawcy w sektorze transportowym lub poza nim; są one rejestrowane pod symbolem 5£; c) "okresy gotowości" zdefiniowane w art. 3 lit. b) dyrektywy 2002/15/WE są rejestrowane pod symbolem "71; d) pod symbolem 2=0: przerwy w pracy i okresy dziennego odpoczynku. Konsekwencją tego rozwiązania jest treść Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do ww. ustawy, który karą pieniężna w wysokości 5000 złotych sankcjonuje nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W czasie prowadzonej kontroli, na podstawie analizy zapisów na wykresówkach G. K. z dni 14-15 listopada 2013 r. ustalono, iż w dniu 14 listopada 2013 r. stan deklarowanych kilometrów w chwili wyjęcia wykresówki oraz w dniu 15 listopada 2013 r. w chwili włożenia wykresówki wynosił 289634 km. Pomimo, że stan kilometrów był taki sam to wykres drogi nie pokrywał się z nim. Mając na uwadze powstałe nieścisłości przesłuchano w charakterze strony G. K. Pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań zeznał on, iż nie wie skąd się wzięła omawiana różnica. Podejrzewa, że jeździł bez wykresówki na podwórku. Rzadko taka sytuacja się zdarza, ale czasami "podjeżdża" bez wykresówki, co prawdopodobnie miało też miejsce w dniach 14-15 listopada 2013 r. Jednocześnie G. K. zeznał, iż jest świadomy, że takie postępowanie jest zabronione. Organ odwoławczy uznał, że zarzuty strony zawarte w odwołaniu nie dają podstaw do zmiany decyzji organu I instancji. W ocenie organu skarżący świadomie popełnił naruszenie, będące przedmiotem niniejszego postępowania. Jak wynika z treści cytowanego wcześniej przepisu art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 nie jest dopuszczalne wykonywania żadnych "podjazdów" bez włożenia wykresówki do urządzenia rejestrującego. Wszystkie tego typu aktywności kierowcy muszą być rejestrowane na wykresówkach. Nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia, czy w danym przypadku możliwe jest, czy nie stwierdzenie naruszenia norm czasu pracy. W ocenie organu jest rzeczą oczywistą, że właśnie nierejestrowanie aktywności kierowcy na wykresówce de facto uniemożliwia bądź znacznie utrudnia kontrolę przestrzegania odpowiednich przepisów socjalnych. Dlatego też naruszenie omawianego obowiązku rejestracji aktywności ma charakter poważnego naruszenia sankcjonowanego w Ip. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W ocenie organu nie ma w sprawie zastosowania art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Organ powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2009 r. (sygn. akt II GSK 989/08) gdzie stwierdzono, iż "okoliczności objęte hipotezą przepisów art. 92a ust. 4 i 93 ust. 7 u.t.d. powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów, które zwalniają go od odpowiedzialności za wykroczenie kierowcy pojazdu. Skarżący powinien więc przedłożyć dowody na okoliczności objęte hipotezami omawianych wyżej przepisów, a mianowicie, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia prawa przez kierowcę pojazdu lub że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń bądź okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć". A zatem, brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność. W związku z powyższym brak podstaw do zwolnienia przedsiębiorcy z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia na podstawie art. 92c ustawy o transporcie drogowym, wobec nie wykazania przez stronę ww. przesłanek. Nadto organ wskazał, iż stawiana przez skarżącego hipoteza w treści odwołania, odnośnie wykorzystywania pojazdów w działalności rolniczej nie znajduje potwierdzenia w materialne zgromadzonym w aktach sprawy. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone w stosunku do G. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Transport Samochodowy G. K. Wskazano ponadto, iż jeżeli jednak strona ma uprawnienie do wykonywania przewozów drogowych, wykonuje je pojazdami samochodowymi, które poruszają się przecież co do zasady po drogach publicznych, zatem wyjątek od ogólnych zasad powinna udowodnić strona. Jakkolwiek nie ma to wpływu na stwierdzone naruszenie, bo nie cały, a jedynie część przewozu odbywała się po drodze publicznej, natomiast zgodnie z ar t. według art. 4 lit. a) omawianego rozporządzenia przewóz drogowy to każda podróż odbywana w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używany do przewozu osób lub rzeczy. W ocenie skarżącego do przewozu drogowego nie można wliczać czasu prowadzenia pojazdu po drogach niepublicznych. W ocenie organu zaś przewozem drogowym jest również podróż odbywana w części po drogach publicznych, a zatem do jej czasu wlicza się również okres jazdy po drodze niepublicznej pod warunkiem, że pojazd chociaż w części poruszał się po drodze publicznej. Należy bowiem mieć na uwadze, że powyższy przepis prawny ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa na drodze poprzez niedopuszczenie do kierowania pojazdami przez zmęczonych kierowców. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego kwestii wysokości nałożonej kary pieniężnej organ zauważył, iż wysokość nakładanych na stronę kar pieniężnych za dane naruszenie, jest ściśle określona w załączniku do ustawy o transporcie drogowym. Organy orzekające nie mają możliwości dowolnego kształtowania wysokości nakładanych kar pieniężnych. Taryfikator w sposób ścisły określa wysokość kary za dane naruszenie. W konsekwencji stwierdzenie naruszenia przez inspektora transportu drogowego zawsze skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w odpowiedniej wysokości. Na powyższą decyzję G. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił organowi niewłaściwą interpretację rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Wskazał, iż brakujące kilometry nie wynikały z wykonywanego transportu drogowego. Pojazd kilkakrotnie przemieszczał się po podwórku i był wykorzystywany do celów rolniczych po drogach wewnętrznych. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie powtarzając stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270 t.j. dalej p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz.1265, ze zm.- zwanej dalej także ustawą). Skarżący przejechał 7 kilometrów bez włożonej do tachografu wykresówki i jest to okoliczność bezsporna , którą skarżący przyznaje. Bezsporne jest zatem, że doszło do naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy warunków przewozu, o jakich jest mowa w lp. 6.2.1 załączniku nr 3 do ustawy. Stosownie do art. 92 a ust. 1 ustawy podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10000 złotych za każde naruszenie, przy czym stosownie do ust. 6 tego artykułu wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. Dodać należy, że zasady posługiwania się wykresówkami oraz kartami kierowcy, o jakich jest mowa w lp. 6 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym uregulowane zostały w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31.12.1985, str. 21). Stosownie do art. 15 ust. 2 tego rozporządzenia kierowcy stosują wykresówki lub karty pojazdów w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od momentu, w którym go przejmują. Nie wyjmuje się wykresówki lub karty kierowcy z urządzenia przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Co do kwestii wyłączenia odpowiedzialności administracyjnej skarżącego przedsiębiorcy w oparciu o unormowanie zamieszczone w art. 92 c ust. 1 ustawy należy wskazać, że zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92 a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Analizując możliwość zastosowania w sprawie tego przepisu zauważyć należy, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wskazane w ust. 1 pkt 2 i 3. Istota sporu, jaki zaistniał między stroną skarżącą a organami sprowadza się natomiast do ustalenia, czy okoliczności sprawy i zebrane w toku postępowania dowody wskazują na łączne zaistnienie w sprawie dwóch przesłanek wskazanych w art. 92 c ust. 1 pkt 1 ustawy, a to, że skarżący nie miał wpływu na naruszenie przepisu lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy, a także, iż naruszenie to wystąpiło w skutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł on przewidzieć. Oceniając te argumenty należy wpierw stwierdzić, że odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym nie jest oparta na zasadzie winy, lecz na zasadzie ryzyka. Oczywistym jest bowiem, że przypisanie czy wykazanie przedsiębiorcy winy za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, do którego doszło poza siedzibą przedsiębiorstwa, a nierzadko w dużej odległości od tej siedziby byłoby wyjątkowo trudne jeżeli nie niemożliwe. W związku z tym ustawodawca zdecydował, że odpowiedzialność administracyjna przedsiębiorcy wykonującego przewozy drogowe winna mieć w takich sytuacjach rozszerzony zakres obejmujący zarówno niewłaściwą organizację prowadzonego przedsiębiorstwa jak i brak należytego nadzoru nad kierowcami. Dla przypisania przedsiębiorcy odpowiedzialności wystarczające jest zatem - co do zasady - stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym, nawet jeżeli doszło do niego w sposób niezawiniony przez podmiot wykonujący przewóz drogowy. Podkreślić też należy, że na gruncie przepisów wprowadzonych ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 244, poz. 1454) zaostrzona została co do zasady odpowiedzialność podmiotów wykonujących przewozy drogowe za naruszenia wskazane w załączniku nr 3 do ustawy. Wyjątek w tej mierze stanowią tylko przypadki dotyczące naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. Przyjęcie takich regulacji znajduje uzasadnienie w treści art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z dnia 11 kwietnia 2006 r.), zgodnie z którym przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, nawet jeśli naruszenie takie miało miejsce na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub w państwie trzecim. Jednocześnie należy wskazać ze w omawianej sprawie przedsiębiorca był jednocześnie kierowcą. Miał on zatem obowiązek zorganizowania sobie pracy w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń. Niewątpliwie też osoba podejmująca się prowadzenia działalności gospodarczej, musi zdawać sobie sprawę z ciężarów jakie na niej spoczywają oraz ze związanego z tym ryzyka. Przedsiębiorca powinien, więc obmyślać takie rozwiązania organizacyjne, które zapewnią przestrzeganie obowiązujących przepisów. W świetle przeprowadzonej analizy podnoszone przez skarżącego argumenty, które w jego przekonaniu winny doprowadzić do zwolnienia go z odpowiedzialności za naruszenia przez kierowcę zasad posługiwania się urządzeniem rejestrującym dane dotyczące ruchu pojazdu i wykresówką nie pozwalały na zastosowanie w sprawie art. 92 c ust. 1 ustawy. Skarżący nie przedstawił dowodów wskazujących na zaistnienie w sprawie żadnej z obu przesłanek wskazanych wart. 92 c ust. 1 pkt. 1 ustawy. Nie podjął nawet próby wykazania, że do naruszenia stwierdzonego przez funkcjonariuszy doszło w wyniku nadzwyczajnych zdarzeń czy okoliczności, których nie mógł przewiedzieć. To na przedsiębiorcy nie na organie spoczywa ciężar dowodu wskazującego na zaistnienie bądź to przesłanki polegającej na braku wpływu na powstanie naruszenia, bądź to, iż stwierdzone naruszenie nastąpiło w skutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć (por. przykładowo wyroki NSA z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 989/08, z 20 października 2010 r., sygn. akt II GSK 936/09, czy 24 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 258/10 (wszystkie dostępne na http://nsa.orzeczenia.gov.pl). Zarzuty skarżącego nie są zasadne . Zarzut naruszenia rozporządzenia ( WE) nr 561/2006 nie znajduje uzasadnienia w świetle zebranego materiału dowodowego. Skarżący twierdzi, iż bez wykresówki przemieszczał się po podwórku a pojazd był wykorzystywany do celów rolniczych. I to po drogach wewnętrznych. Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu na poparcie swoich twierdzeń. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. b.a.