III SA/Łd 466/08

Dnia 22 stycznia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Asesor WSA Ewa Alberciak Protokolant Apl. radc. Marta Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2009 roku sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. III SA/Łd 466/08 Uzasadnienie W dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. dokonał aktualizacji tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...], Nr [...], [...], [...], [...] oraz w dniu [...] nr [...], na podstawie których prowadzone było postępowanie egzekucyjne wobec K. W. W piśmie z dnia 9 stycznia 2008 roku skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., K. W. działając w oparciu o treść art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zgłosił zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne z uwagi na wygaśnięcie zobowiązań podatkowych objętych wystawionymi tytułami wykonawczymi, wnosząc jednocześnie o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zgłoszonych zarzutów. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. działając na podstawie art. 123 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oddalił zarzuty zgłoszone na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...], Nr [...], [...], [...], [...] oraz z dnia [...], nr [...] uznając zarzuty jako bezzasadne i odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych. Na powyższe postanowienie K. W. wniósł zażalenie, w którym podnosząc zarzut naruszenia art. 1a pkt 12 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania zażalenia. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił w całości zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie w sprawie zgłoszonych zarzutów jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż postanowieniem z dnia [...], Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...], Nr [...], [...], [...], [...] oraz w dniu [...] nr [...], na podstawie których prowadzone było postępowanie egzekucyjne wobec K. W. Umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych powoduje, że zarówno zgłoszone zarzuty, jak i wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego są bezprzedmiotowe. W piśmie z dnia 30 kwietnia 2008 roku skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., K. W. na podstawie art. 213 § 1 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej wniósł o uzupełnienie postanowienia z dnia 21 kwietnia 2008 roku, z uwagi na niezrozumiałe i niejasne uzasadnienie rozstrzygnięcia. Postanowieniem z dnia [...], [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. na podstawie art. 105 k.p.a. oraz art. 17 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzył postępowanie w zakresie wniosku z dnia 30 kwietnia 2008 roku jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis natomiast art. 213 Ordynacji podatkowej, na który powołuje się skarżący domagając się uzupełnienia uzasadnienia postanowienia, nie znajduje w rozpatrywanej sprawie zastosowania. Powyższe postanowienie jest przedmiotem odrębnego postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w sprawie sygn. akt III SA/Łd 467/08. W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podnosząc zarzut naruszenia art. 124 § 2 i art. 11 k.p.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, iż uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia jest "bardzo skromne, niejasne i nie wyjaśnia skutków prawnych wywołanych dokonanym rozstrzygnięciem". Podkreślił, że zaskarżone postanowienie pozbawione jest uzasadnienia faktycznego, a strona nie może domniemywać swoich praw i obowiązków. Rozstrzygnięcie powinno być bowiem, zdaniem strony jasno i przekonywująco uzasadnione. Brak natomiast uzasadnienia uniemożliwia jego weryfikację i narusza zasadę przekonywania i pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle zaś art. 1 § 2 tejże ustawy kontrola , o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie zaś z art. 151 w/w ustawy w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżonemu postanowieniu nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego bądź prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] wydane po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Mocą zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...], Nr [...] i umorzył postępowanie w pierwszej instancji. Przystępując do rozważań należy podnieść, że na mocy art. 18 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej u.p.e.a. (tekst jedn. Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle zaś art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Jak wynika z art. 144 k.p.a. w sprawach nie uregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. zostało wydane w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 17 i 18 u.p.e.a. Sąd stwierdza, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy podjęte rozstrzygnięcie nie narusza prawa. Organ odwoławczy dysponując wiedzą o wydaniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. w dniu [...], ostatecznego postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zasadnie przyjął, że w takiej sytuacji należy uchylić postanowienie o oddaleniu zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym i umorzyć postępowanie w pierwszej instancji w tym względzie. Oczywiście bezsporny w sprawie jest fakt, iż zarzuty dotyczyły tego postępowania egzekucyjnego, które mocą postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] zostało umorzone. Umorzenie postępowania egzekucyjnego czyniło bezprzedmiotowym orzekanie w sprawie zasadności podnoszonego w tym postępowaniu zarzutu przedawnienia. Podkreślić wypada, że przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wprowadza wyjątek od obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy, pozwalając organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie ma jednak swobody w wyborze tego sposobu zakończenia postępowania odwoławczego. Ograniczenie bowiem wynika z kryterium umorzenia postępowania pierwszej instancji, a zatem tylko do przypadków gdy to postępowanie było bezprzedmiotowe. Przesłanka bezprzedmiotowości wystąpi, gdy brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed tym organem w pierwszej instancji (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 1996, s. 590; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Katowicach z dnia 1 lipca 1999 r. , sygn. akt I SA/Ka 2437/97, publ. LexPolonica; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 1986 r., sygn. akt II SA 1829/85, publ. ONSA 1986/2 poz.43). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać będzie z kilku różnych przyczyn, które można podzielić na podmiotowe ( co nie kłóci się z formułą przepisu stanowiącego o "bezprzedmiotowości") oraz przedmiotowe (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 8. wydanie Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 2006, s. 489). Wobec powyższego z uwagi na fakt, iż mocą ostatecznego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] umorzono postępowanie egzekucyjne, bezprzedmiotowe stało się rozpatrywanie zarzutu przedawnienia zgłoszonego w tym postępowaniu. Powyższe rozważania, jak również treść wskazanych przepisów prawa wskazują, iż Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. zasadnie uchylił postanowienie oddalające zarzuty i umorzył postępowanie pierwszej instancji uznając je za bezprzedmiotowe. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], dotyczących naruszenia art., 124 § 2 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego rozstrzygnięcia i art. 11 k.p.a. poprzez naruszenie zasady przekonania strony przy podejmowaniu przedmiotowego rozstrzygnięcia Sąd stwierdza, że warunkiem uwzględnienia skargi z powodu naruszenia przepisów postępowania innych niż dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, Sąd uchylając decyzję (postanowienie) na tej podstawie będzie musiał wskazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne. W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się po stronie organu orzekającego naruszenia przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenia zaskarżonego postanowienia. W szczególności w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy oczywiście nie mógł orzec o prawach i obowiązkach strony (czego domagał się pełnomocnik skarżącego) bowiem takie rozstrzygnięcie jest cechą decyzji orzekających co do istoty sprawy, tymczasem w przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. umorzył postępowanie pierwszej instancji, co jak wyjaśniono wyżej jest dopuszczalnym wyjątkiem od zasady orzekania co do istoty sprawy, uzasadnionym w okolicznościach przedmiotowej sprawy. Mając powyższe na uwadze skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Taka ocena jest wynikiem obowiązujących regulacji prawnych i wypływającego z nich wniosku, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił. A. B.