III SA/Łd 490/08

Dnia 21 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA: Janusz Nowacki Asesor WSA: Ewa Alberciak (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2008 roku sprawy ze skargi A. W. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokatowi M. C. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złote, obejmującą podatek od towarów i usług oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych, stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa, łącznie kwotę 309,80 (trzysta dziewięć i 80/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi M. C. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. III SA/Łd 490/08 Uzasadnienie W dniu 6 września 2006 r. A. T. złożyła, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, wniosek o rozpatrzenie należnego zwrotu do dodatku mieszkaniowego za okres od 25 kwietnia 2003 r. do 6 września 2006 r. Decyzjami z dnia [...] o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], wydanymi na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 w związku z art. 145 a k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku A. T., Prezydent Miasta Ł. odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 145 a § 2 k.p.a., który stanowi, iż skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Od powyższych decyzji odwołała się A. T. Decyzjami z dnia [...] o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżone decyzje. Na powyższe decyzje A. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawach o sygn. akt III SA/Łd 8/07, III SA/Łd 9/07, III SA/Łd 10/07, III SA/Łd 11/07 III SA/Łd 12/07 i III SA/Łd 13/07 uchylił zaskarżone decyzje. Sąd stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie wyjaśniło, jaki był rzeczywisty cel złożenia przez A. T. pisma z dnia 16 października 2006 r., czy intencją strony nie było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w trybie art. 145 k.p.a. Sąd wskazał, iż rozpoznając ponownie sprawę organ wyjaśni powyższe i w sytuacji gdy intencją strony było złożenie wniosku o przywrócenie terminu, to istnieje konieczność rozpoznania tego wniosku w pierwszej kolejności. Od wyroków wydanych w sprawach o sygn. akt III SA/Łd 8/07, III SA/Łd 9/07, III SA/Łd 10/07, III SA/Łd 11/07 III SA/Łd 12/07 i III SA/Łd 13/07 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło skargi kasacyjne do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W dniu 7 lutego 2007 r. A. T. złożyła do Delegatury Ł. – G. Urzędu Miasta Ł. prośbę (pismo z dnia 2 lutego 2007 r.) o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w sprawie dodatku mieszkaniowego na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wniosek ten został potraktowany przez Prezydenta Miasta Ł. jako wniosek o rozpatrzenie należnego zwrotu dodatku mieszkaniowego za okres od dnia 25 kwietnia 2003 r. do dnia 6 września 2006 r. W uzasadnieniu podała, że jest osobą niepełnosprawną z pierwszą grypą inwalidzką, mało zarabia i nie stać jej na zakup gazet ani abonament telewizyjny, wynagrodzenie z Zakładu Pracy Chronionej w wysokości około 600 zł nie pozwala jej na zakup prasy oraz wykup telewizji, nie przysługuje jej renta, a zamieszkuje samotnie. Postanowieniami z dnia [...] o numerach; [...], [...], [...], [...], [...], [...], wydanymi na podstawie art. 58 i art. 59 § 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, Prezydent Miasta Ł. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że argumenty przedstawione we wniosku nie dają podstaw do przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z § 2 powyższego art. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Art. 145a § 2 k.p.a. stanowi, iż skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006r. sygn. P 4/05 został ogłoszony w dniu 18 maja 2006r. (Dz. U. Nr 84 z 2006r. poz. 587). W związku z powyższym termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania upłynął w dniu 19 czerwca 2006r. Na powyższe postanowienia A. T. złożyła zażalenie. Podniosła, że wydane rozstrzygnięcia są dla niej krzywdzące, a wypłata zaległego dodatku mieszkaniowego poprawiłaby jej trudną sytuację finansową. Postanowieniami z dnia [...] Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], wydanymi na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz 1071 ze zm.), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu powyższych postanowień organ II instancji wskazał, że warunkiem przywrócenia termin, jak stanowi art. 58 § 1 k.p.a. jest spełnienie następujących przesłanek : - zainteresowany uprawdopodobni, iż naruszenie terminu nastąpiło bez jego winy, - zainteresowany złoży wniosek o przywrócenie terminu, - wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, - wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostanie dopełniona czynność, dla której termin był wyznaczony. Brak którejkolwiek z powołanych wyżej przesłanek uzasadnia odmowę przywrócenia terminu. A. T. wyjaśniła we wniosku o przywrócenie terminu, iż nie miała wiedzy, że wniosek o wznowienie postępowania należy złożyć w terminie miesiąca od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Ponadto podniosła, iż jest osobą niepełnosprawną, nie stać jej na zakup gazet i na abonament telewizyjny, nie przysługuje jej renta, mieszka samotnie . Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpatrywanych sprawach nie zaistniały okoliczności, które stanowiłby przeszkodę do złożenia w terminie wniosku o wznowienie postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], [...], [...], [...], z dnia [...] oraz z dnia [...]. Organ odwoławczy wskazał, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której wnioskodawca nie mógł usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nawet niewielkie niedbalstwo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Przy ocenie rodzaju uchybienia należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zajęcie odmiennego stanowiska wprowadziłby do stosunków procesowych niedopuszczalny element dowolności. Brak winy w uchybieniu terminu przyjąć należy tylko wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Przeszkodą taką nie jest sam fakt choroby a nawet przebywanie na zwolnieniu lekarskim. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Natomiast zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę np. przez sporządzenie zażalenia i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy, a więc nie może być nadużywana i stosowana w sytuacjach, w których strona nie zachowała należytej staranności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, że przedstawione przez A. T. okoliczności nie były przeszkodą uniemożliwiającą złożenie przedmiotowego wniosku w terminie. Brak wiedzy o prawie złożenia wniosku o wznowienie postępowania po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006r. sygn. P4/05 i terminie, w jakim należy złożyć ten wniosek nie stanowi przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Podane również we wniosku okoliczności dotyczące sytuacji zdrowotnej i finansowej A. T. nie stanowią podstawy do przyjęcia, iż spełnione są przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi. Organ wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania żaląca się złożyła w dniu 7 lutego 2007r., a więc dopiero po otrzymaniu decyzji odmawiających wznowienia postępowań z uwagi na złożenie po terminie, tj. 6 września 2006r. wniosku o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia wysokości dodatku mieszkaniowego. Kolegium stwierdziło, że A. T. składając wniosek o przywrócenie terminu nie wypełniła dwóch z czterech przesłanek zawartych w art. 58 k.p.a. warunkujących przywrócenie terminu. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonych postanowień. Powtórzyła takie same argumentu jak w zażaleniu. Ponadto podała, że podnoszone przez nią argumenty nie są wyrazem jej niedbalstwa, nie świadczą o niezachowaniu przez nią należytej staranności, a są jedynie skutkiem ciężkiego położenia, w którym się znajduje. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wnosiło o jej oddalenie. Podtrzymało w całości stanowisko zawarte w zaskarżonych postanowieniach. Postanowieniem z dnia 20 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skarg kasacyjnych od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawach o sygn. akt III SA/Łd 8/07, III SA/Łd 9/07, III SA/Łd 10/07, III SA/Łd 11/07 III SA/Łd 12/07 i III SA/Łd 13/07, uchylił zaskarżone wyroki i przekazał sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. W związku z powyższymi wyrokami NSA, postanowieniem z dnia 4 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął zawieszone postępowanie w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie : 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, czy jest ono zgodne z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W ocenie Sądu, zaskarżonym postanowieniom nie można postawić skutecznego zarzutu sprzeczności z prawem, w rozumieniu art. 145 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W niniejszej sprawie podstawę prawną rozstrzygnięcia organu administracji II instancji stanowił art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - zwanej dalej k.p.a. Zgodnie art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne - art. 58 § 3 k.p.a.. Stosownie do treści art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Instytucja przywrócenia terminu przewidziana w art. 58 i art. 59 k.p.a. jest instytucją prawa procesowego, mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę. W art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Wystąpienie łącznie czterech przesłanek przywrócenia terminu oznacza obowiązek pozytywnego załatwienia sprawy przez organ (patrz B. Adamiak, J. Borkowski " Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck 2004, str. 327-333). Siedmiodniowy termin jest terminem prekluzyjnym, nie podlegającym przywróceniu, a to znaczy, że czynność dokonana po jego upływie jest bezskuteczna, a termin nie może zostać przywrócony (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2001 r., sygn. akt III SA 551/00, LEX 47458). Początkiem biegu terminu do złożenia przez stronę prośby o przywrócenie terminu jest dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu. Ustalenie przez organ tej okoliczności w pierwszej kolejności jest konieczne dla oceny, czy wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności (złożenia wniosku o wznowienie postępowania) został złożony w terminie siedmiu dni. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że o wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. sygn. akt P 4/05, który został ogłoszony w dniu 18 maja 2006 r. (Dz.U. Nr 84, poz. 587) skarżąca wiedział już w dacie składania wniosku o wznowienie postępowań, tj. 6 września 2006 r. Natomiast o niekorzystnym dla siebie rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji w związku z uchybieniem terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w terminie określonym w art. 145 a § 2 k.p.a. skarżąca dowiedziała się w dacie odbioru decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o odmowie wznowienia postępowań w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi, tj. w dniu 12 października 2006 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji w aktach administracyjnych – k. 2). Termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowań w niniejszej sprawie liczony winien być od dnia 6 września 2006 r. Ocena, w jakim dniu ustała przyczyna uchybienia terminu należy jednak do organu administracji. W niniejszej sprawie przyjmując dla strony korzystne ustalenie, termin ten winien być liczony od 12 października 2006 r., tj. od daty doręczenia decyzji o odmowie wznowienia postanowień, gdyż w dniu otrzymania decyzji ustała przyczyna uchybienia terminu, bowiem strona dopiero wówczas dowiedziała się o miesięcznym terminie do złożenia wniosku o wznowienie postępowań zakończonych decyzjami ostatecznymi na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Przyjmując, że w dniu 12 października 2006 r. ustała przyczyna do złożenia przez skarżącą wniosku o wznowienie postępowań, to od tego dnia biegł siedmiodniowy termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowań. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowań w dniu 7 lutego 2007 r., a więc jak trafnie wskazał organ odwoławczy, z uchybieniem terminu siedmiodniowego, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Jak już wskazano wyżej, siedmiodniowy termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu jest terminem nie podlegającym przywróceniu, a to znaczy, że czynność dokonana po jego upływie jest bezskuteczna. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sadu Administracyjnego, kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Stronę obciąża obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku. W ocenie Sądu, podniesiona we wniosku argumentacja dotycząca uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. Okoliczność, że skarżąca nie czyta prasy i nie ogląda telewizji nie może być uznana za przyczynę świadczącą o braku winy w niedochowaniu terminu. W związku z powyższym, organy administracji zasadnie odmówiły przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowań na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. sygn. akt P 4/05. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym oddalił skargę. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). dr