III SA/Łd 494/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2010 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę W dniu 6 listopada 2008 roku M. G. wystąpiła z wnioskiem o wmeldowanie byłego męża – W. G. z miejsca pobytu stałego mieszczącego się w lokalu nr [...] przy ul. Ł. [...] w Ł.. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że prawomocnym wyrokiem z dnia [...] roku, sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w Ł. [...] Wydział Cywilny Rodzinny orzekł o rozwiązaniu związku małżeńskiego pomiędzy M. G. o W. G., nakazując jednocześnie eksmisję W. G. z lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w Ł. przy ul. Ł. [...]. W maju 2008 roku W. G. wyprowadził się dobrowolnie z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, zabierając wszystkie swoje osobiste rzeczy. Decyzją z dnia [...] roku, znak; [...] Prezydent Miasta Ł. działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 993) orzekł o wymeldowaniu W. G. z miejsca pobytu stałego w lokalu mieszkalnym nr [...] mieszczącym się przy ul. Ł. [...] w Ł.. W uzasadnieniu decyzji organ ewidencyjny zaznaczył, iż oceny stanu faktycznego dokonał na podstawie treści wniosku, zeznań stron i przeprowadzonej kontroli meldunkowej. Wskazał, że z wyjaśnień złożonych przez wnioskodawczynię, jak i zeznań samego wymeldowanego wynika, że W. G. nie przebywa w lokalu nr [...] przy ul. Ł. [...] w Ł., zamieszkuje u brata lub siostry, a w przedmiotowym lokalu odwiedza jedynie dzieci. Organ administracji zwrócił również uwagę na fakt, że W. G. wystąpił z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania, z powodu jednak nieuzupełnienia braków formalnych, pozew został zwrócony. Oceniając całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz wskazując na rejestracyjny charakter ewidencji ludności, organ I instancji stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie zostały wyczerpane przesłanki art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od powyższej decyzji W. G. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazał, iż opuszczenie przedmiotowego lokalu nie miało charakteru dobrowolnego. Został pozbawiony dostępu do lokalu przez byłą żonę w następstwie wymiany zamków w drzwiach. Skarżący podkreślił, iż wyprowadził się z miejsca pobytu stałego w lipcu 2008 roku, po śmierci matki z uwagi na konieczność zapewnienia opieki niepełnosprawnemu bratu i pomocy w załatwieniu spraw spadkowych. Opuszczenie miejsca pobytu miało jednak charakter tymczasowy, w lokalu pozostała bowiem część jego osobistych rzeczy. Z uwagi natomiast na brak dostępu do lokalu wskutek wymiany zamków w drzwiach wystąpił do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie utraconego posiadania. Nieuzupełnienie braków formalnych pozwu spowodowało, że Sąd zwrócił pozew. Podkreślił, iż zwrócił się z prośbą do byłej żony, aby wystąpiła do właściwego urzędu o przyznanie lokalu zamiennego, prośba okazała się jednak bezskuteczna. Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Wojewoda Ł. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, że W. G. co najmniej od roku nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania. Podnoszona natomiast przez skarżącego okoliczność, iż został pozbawiony dostępu do lokalu w wyniku bezprawnych działań byłej żony, która dokonała wymiany zamków pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, ponieważ wymeldowany nie podjął skutecznych działań w celu przywrócenia utraconego posiadania. Wobec powyższego spełnione zostały w ocenie organu odwoławczego przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewoda podkreślił, iż w postępowaniu dotyczącym realizacji obowiązku meldunkowego organy ewidencyjne dążą do zapewnienia zgodności zapisów w aktach ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek meldunkowy. Dalsze zatem utrzymywanie zameldowania skarżącego w lokalu, w którym nie przebywa stanowiłoby ewidentną fikcję meldunkową. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego, że była żona nie zwróciła się z prośbą o przyznanie lokalu zamiennego, organ odwoławczy wskazał, iż w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu nr [...] przy ul. Ł. [...] w Ł., Sąd nie przyznał W. G. prawa do lokalu socjalnego. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż opuszczenie miejsca stałego zameldowania nie miało charakteru dobrowolnego i definitywnego. Opuszczenie lokalu było wynikiem bezprawnych działań byłej żony, która dokonała wymiany zamków w drzwiach, uniemożliwiając w ten sposób dostęp do lokalu. Skarżący podkreślił, iż czynił starania w celu przywrócenia utraconego posiadania, zwracając się w tym celu do Policji i właściwego sądu rejonowego. Wskazał, iż gdyby opuszczenie spornego lokalu miało charakter dobrowolny nie czyniłby starań w celu przywrócenia utraconego posiadania, nie składałby pozwów i odwołań. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl natomiast art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby stanowić podstawę do jej uchylenia. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy wskazać, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, zgodnie z art. 6 ust. 1 jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Z powyższego przepisu wynika więc, iż warunkiem decydującym o wymeldowaniu danej osoby jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji, czy osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, iż o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy można mówić wówczas, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby. Zamiar ten ma bowiem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia: 18 grudnia 2001 roku, sygn. akt II SA/Ka 613/00 – niepubl., z dnia 28 listopada 2001 roku, sygn. akt SA/Rz 685/00 - niepubl. i z dnia 6 lutego 2002 roku, sygn. akt SA/Sz 1278/00 - niepubl. W niniejszej sprawie stan faktyczny jest niesporny. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że z wnioskiem o wymeldowanie skarżącego wystąpiła była żona –M. G., która wskazała, że w 2006 roku został orzeczony rozwód wraz z eksmisją W. G. z zajmowanego wspólnie lokalu. (wyrok Sądu Okręgowego w Ł. [...] Wydział Cywilny Rodzinny z dnia [...] roku, sygn. akt [...]). Wnioskodawczyni podniosła, że skarżący dobrowolnie wyprowadził się z lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w Ł. przy ul. Ł. [...] w maju 2008 roku, zabierając wszystkie swoje osobiste rzeczy, nie wymeldowując się. Sam skarżący w oświadczeniach z dnia 22 czerwca 2009 roku i 24 czerwca 2009 roku potwierdza, iż "nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym przy ul. Ł. [...], gdyż zostały wymienione zamki w drzwiach, odwiedza w lokalu tylko dzieci, a zamieszkuje u brata lub siostry". W dniu 4 lutego 2009 roku, jak ustaliły orzekające w sprawie organy administracji skarżący wystąpił do Sądu Rejonowego dla Ł. - Śródmieścia w Ł. z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania, jednakże z powodu nieuzupełnienia braków formalnych pozwu, uniemożliwiających nadanie mu dalszego biegu, pozew został zwrócony powodowi. Skarżący podkreśla, ze na skutek wymeldowania go z lokalu nr [...] przy ul. Ł. [...] pozostanie bez meldunku. Odnosząc się na tle przedstawionego stanu faktycznego do zarzutów podniesionych w skardze, iż opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez skarżącego nie było dobrowolne, należy wskazać, że przejawem woli opuszczenia miejsca pobytu stałego, na co wielokrotnie zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, jest niepodejmowanie we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania. Takim środkiem prawnym jest skorzystanie we właściwym czasie z możliwości wytoczenia powództwa posesoryjnego do sądu powszechnego. Jeśli więc strona od momentu opuszczenia lokalu nie występowała do sądu powszechnego z powództwem o ochronę posiadania, to stosownie do art. 344 § 2 k.c. jej roszczenie wynikające z posiadania wygasło po upływie roku od opuszczenia lokalu (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 613/00- nie publikowany; wyrok NSA z dnia 28 listopada 2001 r. sygn. akt SA/Rz 685/00- nie publikowany; wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r. SA/Wr 789/98-ONSA 1989, Nr 2, poz. 72). Z analogiczną sytuacją będziemy mieć do czynienia w sytuacji, gdy skarżący skorzystał z takich środków prawnych ale nie odniosły one zamierzonego skutku. Potwierdza to także stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który skonstatował, że skorzystanie przez stronę we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu nie oznacza formalnego wystąpienia przez tę stronę o stosowną ochronę prawną do właściwych organów, ale oznacza uzasadnione prawnie wystąpienie, w wyniku którego właściwe organy uznają, bądź nie możliwość powrotu tej osoby do lokalu i ewentualnie uznałyby za bezprawne działanie dysponenta lokalu usuwające z niego osobę zameldowaną. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., V SA 3078/00, Lex nr 78937, wyrok NSA z dnia 26 października 2006 r., II OSK 1244/05, niepubl.). Przymusowe opuszczenie lokalu przez osobę w nim zameldowaną nie może stanowić przesłanki wymeldowania jedynie wówczas, gdy było wynikiem bezprawnych działań lub zachowań innych osób. W odniesieniu do skarżącego taka sytuacja nie zaistniała, a nadto gdyby przyjąć że wykonanie wyroku eksmisyjnego zastałoby skarżącego w spornym lokalu, to i tak nastąpiłoby ono na skutek zastosowania określonego prawem środka egzekucyjnego w celu wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego, jakim był prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Ł. [...] Wydział Cywilny Rodzinny z dnia [...] roku, sygn. akt [...]). Natomiast po wydaniu prawomocnego wyroku nakazującego eksmisję W. G. w zasadzie nie przysługiwała już ochrona posesoryjna, nie mógł się on zatem skutecznie domagać przywrócenia naruszonego posiadania (podjęte zaś w tej kwestii działania okazały się zresztą nieskuteczne z uwagi na nieuzupełnienie przez skarżącego braków formalnych pozwu), a tylko takie działanie mogłoby zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych obalić domniemanie dobrowolności opuszczenia zajmowanego dotychczas lokalu. Wobec powyższego odmienne orzeczenia organów meldunkowych doprowadziłoby w istocie do sytuacji, gdy osoba eksmitowana ze swojego dotychczasowego miejsca pobytu pozostawałaby zameldowana w miejscu, w którym już przebywać nie może i de facto nie przebywa. Takie rozwiązanie pozostawałoby w sprzeczności z ewidencyjno - porządkowym charakterem przepisu art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W tym miejscu godzi się również zauważyć, że twierdzenie skarżącego, że mieszka aktualnie u brata w nieruchomości przy ul. K. [...] i u siostry przy ul. K. [...] nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Po śmierci matki skarżący będąc spadkobiercą stał się bowiem w 1/3 współwłaścicielem posesji przy ul. K. [...] w Ł. Na równi z bratem posiada więc tytuł prawny do tej nieruchomości o pow. 220 m2 i wobec faktu zamieszkiwania w niej ma prawo się tam zameldować. W tej sytuacji twierdzenie skarżącego, że wymeldowanie go z lokalu nr [...] przy ul. Ł. [...] spowoduje, że stanie się osobą bez meldunku, bezdomną jest bezpodstawne i nie może stanowić powodu dla którego organy, które w wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego ustaliły, że w miejscu dotychczasowego zameldowania skarżący nie przebywa, mogłyby podejmować rozstrzygnięcia wbrew tym ustaleniom tylko dla utrzymywania fikcji meldunkowej Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy mieć na uwadze, że wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter ewidencyjno-rejestrowy i służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób. Dlatego jeżeli osoba opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, to celem zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy. W świetle zatem powyższych okoliczności, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił, zdaniem Sądu podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego pod wskazanym adresem z uwagi na spełnienie przesłanki jego opuszczenia w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Z tych wszystkich względów, uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani też przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. A. B.