III SA/Łd 500/17

Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu 3 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z (...) znak (...) w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu postanawia 1) przyznać skarżącemu K. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych; 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie B.K. III SA/Łd 500/17 Uzasadnienie K. K. (dalej wnioskodawca) – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z (...) w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu. W treści skargi strona sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, załączając następnie – po wezwaniu Sądu - wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz załączonych następnie na wezwanie referendarza dokumentów wynika, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.499,86 zł netto. Wnioskodawca jest właścicielem mieszkania o powierzchni 38 m2 (własnościowe prawo do lokalu). Wykazał fakt posiadania oszczędności w kwocie 1.000 zł. Wydatki w ramach gospodarstwa domowego (m.in. czynsz, opłaty za media) wyliczył na ok. 1.095 zł. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niej i jej rodziny. Zauważyć przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oceniając w tym kontekście złożony wniosek, oceniając możliwości płatnicze strony, referendarz wziął pod uwagę fakt, że wnioskodawca uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.499,86 zł miesięcznie netto i z tego dochodu pokrywa bieżące wydatki, które wyliczył na ok. 1.095 zł. Rozważając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy i podniesionych przez wnioskodawcę argumentów należy także mieć na uwadze, że skarżący wykazał fakt posiadania oszczędności w kwocie 1.000 zł. Nie jest to kwota nadmiernie wysoka, ale nie może pozostać całkowicie nie zauważona w aspekcie obowiązku skarżącego do samodzielnego uregulowania ciążących na nim obowiązków ponoszenia kosztów prowadzenia postępowania sądowego. Trzeba bowiem pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza natomiast konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. W tej sytuacji w ocenie referendarza, wobec faktu uzyskiwania w gospodarstwie domowym wskazanych dochodów oraz posiadania oszczędności w kwocie 1.000 zł skarżący nie może zasłaniać się argumentem, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (por. m.in. orzeczenia NSA z 10 października 2007 r., sygn. akt II OZ 985/07, z 1 października 2010 r., sygn. akt I OZ 730/10; z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II OZ 1231/10). W ocenie referendarza, przedmiotowe okoliczności, tj. posiadane oszczędności – w zestawieniu z wysokością aktualnie obciążających skarżącego, na tym etapie postępowania kosztów sądowych oraz faktem, iż rozłożone byłyby one w czasie, pozwalają na przyjęcie, że skarżący jest w stanie ponieść choćby część obciążających go kosztów sądowych. Nie bez znaczenia jest także fakt, choć nie jest on w niniejszej sprawie decydujący, iż wnioskodawca działa w sprawie przez pełnomocnika – adwokata, co z natury rzeczy jest związane z określonymi wydatkami, z pokryciem których również bez wątpienia musiał się liczyć i zabezpieczyć na to odpowiednie środki. Brak jest w tej sytuacji przesłanek, by wydatki związane z jego wynagrodzeniem traktowane były w sposób priorytetowy względem kosztów sądowych. Dlatego w tym zakresie skarżącemu należało przyznać częściowe zwolnienie ponad kwotę 500 zł. Końcowo, raz jeszcze przypomnieć należy, że partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. W tej sytuacji referendarz sądowy uznał, iż wniosek zasługuje jedynie częściowo na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i § 4 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. B.K.