III SA/Łd 508/14

Dnia 25 czerwca 2015 roku Wojewódzki Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale III w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do grudnia 2009 roku p o s t a n a w i a: 1. przyznać A. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 1.100,- (tysiąc sto złotych); 2. oddalić wniosek w pozostałej części. U.K. W dniu 30 kwietnia 2014 roku "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z [...] określającą spółce wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. W skardze zawarty został wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPPr oświadczenia o majątku i dochodach spółki oraz nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego dokumentów wynika, że przedmiotem działalności spółki jest m.in. sprzedaż hurtowa i detaliczna paliw. Wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 100.000 zł, spółka nie posiada środków trwałych. W ostatnim roku obrotowym osiągnęła zysk w wysokości 39.470 zł, zaś jej zysk za rok 2012 zamknął się kwotą ok. 25.992 zł. Skarżąca oświadczyła, że od 2013 roku ma zajęty rachunek bankowy w Banku B. w Ł.. Z nadesłanych: ewidencji sprzedaży, rejestru zakupów i sprzedaży oraz deklaracji VAT-7 wynika, że spółka do marca br. prowadziła działalność gospodarczą i uzyskała za okres od stycznia do marca br. dochód w wysokości 3.120 zł, przy miesięcznych obrotach rzędu 300.000 zł oraz zakupach miesięcznych kształtujących się na zbliżonym poziomie. Od kwietnia br. spółka nie dokonuje sprzedaży ani zakupu towarów i zawiesiła prowadzenie działalności. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy przyznał Spółce prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 2.300 zł i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2014 r. WSA w Łodzi orzekł o oddaleniu skargi. W dniu 25 lutego 2015 r. do Sądu wpłynęła skarga kasacyjna wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu PPPr oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach skarżąca wskazała, że nie posiada środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania, zagrożona jest bowiem płynność finansowa spółki niezbędna do bieżącego regulowania należności wynikających z prowadzonej działalności gospodarczej, jak również z tytułu wynagrodzeń pracowniczych. Zarządzeniem z dnia 27 lutego 2015 r. pełnomocnik spółki został zobowiązany do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie 4 okresy rozliczeniowe, ostatniego bilansu spółki, rachunku zysków i strat za rok 2014, w wypadku ponoszenia strat z prowadzonej działalności gospodarczej wskazanie źródeł pokrycia bieżącej działalności spółki, a także nadesłanie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez spółkę rachunków bankowych za ostatnie 2 miesiące, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżąca przedstawiła deklaracje VAT-7 za miesiące czerwiec, lipiec i sierpień 2014 roku, z których wynika, że w tym okresie nie prowadziła działalności gospodarczej oraz oświadczenie Prezesa jej Zarządu, że wszystkie rachunki bankowe spółki są zajęte i dlatego nie ma on dostępu do zgromadzonych na nich środków. Spółka nie przedstawiła bilansu ani rachunku zysków i strat za rok 2014. Postanowieniem z dnia 27 marca 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie skarżąca Spółka wskazała, że złożyła dwa odrębne wnioski o przyznanie prawa pomocy, co uzasadnia rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. Zdaniem strony obecnie złożony wniosek nie stanowi kolejnego wniosku w tym samym przedmiocie, zatem jego rozpoznanie powinno opierać się o przekonanie o braku środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Słaba sytuacja finansowa Spółki przejawia się w szczególności zajęciem wszystkich rachunków bankowych, zablokowaniem dostępu do zgromadzonych na nich środków, a także faktem nieprowadzenia działalności. W dniu 25 maja 2015 r. skarżąca Spółka nadesłała uzupełniony wniosek PPPr oraz brakujące dokumenty. Z zeznania CIT-8 za okres 1.01.2014 -31.12.2014 wynika, że Spółka osiągnęła przychód w wysokości 980.076,25 zł, w tym koszty uzyskania przychodu to kwota 976.955,83. Spółka osiągnęła dochód w wysokości 3.120,42 zł. Natomiast z załączonych deklaracji VAT 7 za okres 10-12.2014 oraz 1-3.2015 wynika, że nie prowadziła działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazać należy, że prawomocnym postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy przyznał Spółce prawo pomocy przez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę 2.300 zł i oddalił wniosek w pozostałej części. W skardze kasacyjnej Spółka ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec powyższego rozpoznanie kolejnego wniosku strony winno nastąpić w kontekście art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych p.p.s.a. Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może jednak uchylić i zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona. Postępowanie wpadkowe dotyczące złożonego przez skarżącego ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności faktyczne bądź prawne, które były podstawą odmowy przyznania Spółce prawa pomocy w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2015 r. sygn. II GZ 273/15, z dnia 24 marca 2015 r. II FZ 36/15 publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów zawartych w sprzeciwie wyjaśnić należy, że świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych każdy kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy po prawomocnym zakończeniu postępowania w tym przedmiocie rozpatrywać należy w kontekście przesłanek zmiany okoliczności faktycznych lub prawnych. W ocenie Sądu obecna sytuacja Spółki uległa pogorszeniu w stosunku do okoliczności będących przedmiotem rozstrzygnięcia w prawomocnym postanowieniu z dnia 21 sierpnia 2014 r. Analiza dokumentów załączonych do wniosków o przyznanie prawa pomocy wskazuje, że w roku 2013 Spółka osiągnęła przychód w wysokości 9.162.655,55,- zł, natomiast dochód w wysokości 39.470,54 ,- zł. Z kolei w roku 2014 r. przychód ukształtował się na poziomie 980.076,25 zł, a dochód w wysokości 3.120,42 zł. W deklaracjach VAT złożonych do pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy za okres 1-7.2014 (k. 70- 94), wynika, że w okresie styczeń-marzec 2014 r. Spółka prowadziła jeszcze działalność, natomiast od kwietnia nie nabywała towarów ani usług. W załączonych obecnie deklaracjach VAT - 7 za okres 6-8.2014 (k. 225-230), 10-12.2014 oraz 1-3.2015 (k. 257-268) wynika, że Spółka nadal nie prowadzi działalności, gdyż nie nabywała towarów ani środków trwałych. W ocenie Sądu świadczy to niewątpliwie, że sytuacja, w której się znajduje nie jest łatwa. Warunki zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania – a tego dotyczy wniosek skarżącej Spółki – określa art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być zatem przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu, Spółka jako podmiot powołany celem prowadzenia działalności gospodarczej, powinna w procedurze planowania wydatków, uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Ocena sytuacji materialnej strony postępowania musi zatem uwzględniać nie tylko to, czy strona ma środki na koszty postępowania na koncie lub w kasie, ale też czy ma realną możliwość ich zgromadzenia (np. z najmu, dzierżawy, egzekucji wierzytelności, sprzedaży udziałów itp.). Tak przeprowadzona analiza, w oparciu o treści art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 165 p.p.s.a., prowadzi do wniosku, że Spółka zasługuje na przyznanie prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 1.100 zł. Niewątpliwie Spółka nie prowadzi obecnie działalności, nie nabywa towarów ani usług. Biorąc pod uwagę okoliczność, że w zeszłym roku obrotowym Spółka osiągnęła dochód w wysokości 3.102,42 zł uiszczenie wpisu o skargi kasacyjnej w części nie spowoduje znacznego uszczerbku w jej sytuacji majątkowej. W pozostałej części Sąd orzekł o oddaleniu wniosku. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. U.K.