III SA/Łd 522/07

Dnia 5 czerwca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wydania wtórnika prawa jazdy i skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji p o s t a n a w i a : umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W dniu 29 czerwca 2007 roku skarżący – J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wydania wtórnika prawa jazdy i skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. W skardze zawarty został także wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu wniosku J. K., przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu 17 sierpnia 2007 roku, w związku z przyznaniem skarżącemu pełnomocnika z urzędu, Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. delegowała adwokata B. O. do reprezentowania J. K. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 522/07. W dniu 15 października 2007 roku, ustanowiony z urzędu adwokat, złożył do akt sprawy udzielone przez J. K. pełnomocnictwo. W piśmie procesowym złożonym w dniu 6 marca 2008 roku pełnomocnik skarżącego – adwokat B. O. poinformował, iż w dniu 4 marca 2008 roku J. K. wypowiedział udzielone mu pełnomocnictwo i w związku z tym wniósł o usprawiedliwienie jego nieobecności na rozprawie i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Na rozprawie w dniu 6 marca 2008 roku skarżący potwierdził wypowiedzenie pełnomocnictwa ustanowionemu z urzędu adwokatowi. Wskazał, iż jego zdaniem, pełnomocnik był w sprawie bezczynny. Jednocześnie skarżący wniósł o odroczenie rozprawy i wyznaczenie kolejnego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi informując skarżącego o możliwości zwrócenia się bezpośrednio do Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. o wyznaczenie innego pełnomocnika z urzędu, postanowieniem wydanym z na rozprawie w dniu 6 marca 2008 roku odroczył rozprawę i zobowiązał J. K. do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 13 marca 2008 roku J. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W piśmie procesowym z dnia 27 marca 2008 roku skarżący wyjaśnił, iż składając poprzedni wniosek o przyznanie prawa pomocy nie miał świadomości, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym może być reprezentowany przez radcę prawnego. W uzasadnieniu wniosku o zmianę pełnomocnika z urzędu wskazał, iż nie ma zaufania do ustanowionego z urzędu adwokata i nie jest zadowolony z jego dotychczasowej pracy, ponieważ nie złożył środka zaskarżenia – zażalenia, o wniesienie którego zwracał się z prośbą. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi umorzył postępowanie sądowe w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż wyznaczenie adwokata z urzędu przez korporację prawniczą oraz podjęcie przez niego czynności w sprawie stanowi wykonanie wydanego w niniejszej sprawie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 sierpnia 2007 roku o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Oznacza to, iż w tej sytuacji strona nie może skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego pełnomocnika z urzędu, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. Sąd podniósł, iż w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat (radca prawny) nie spełnił jej oczekiwań lub w ocenie strony nie działał zgodnie z jej interesem. Od powyższego postanowienia skarżący – J. K. złożył sprzeciw, w którym podnosząc zarzut nierozpoznania istoty sprawy, wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy zgodnie z intencją wnioskodawcy. Wskazał, iż rozpoznając wniosek Sąd mylnie potraktował go jako ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, podczas gdy jego intencją była zmiana postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie zamiast adwokata, radcy prawnego. Podniósł, iż utracił zaufanie do ustanowionego w sprawie adwokata z urzędu, a jego bezczynność zaszkodziła jego interesom procesowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa, będąca przedmiotem sprzeciwu, podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 243 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi natomiast, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednak wydanie stronie korzystnego orzeczenia co do zwolnienia od kosztów sądowych lub ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu eliminuje dalsze rozpoznawanie wniosków w tym właśnie zakresie. Jak wynika z akt sądowych, postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał już skarżącemu w rozpoznawanej sprawie prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Jednocześnie, do chwili obecnej, prawo to nie zostało skarżącemu cofnięte na podstawie art. 249 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe oznacza, iż w toku całego postępowania sądowego skarżący zwolniony jest od kosztów sądowych, jak również może korzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków. Wyznaczenie natomiast przez korporację prawniczą, w tym przypadku - Okręgową Radę Adwokacką w Ł. adwokata z urzędu i podjęcie przez pełnomocnika czynności procesowej, stanowi wykonanie wydanego w niniejszej sprawie postanowienia Sądu z dnia 2 sierpnia 2007 roku o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Powyższe oznacza, iż skarżący nie może skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego pełnomocnika z urzędu, a także zmiany adwokata na radcę prawnego, ponieważ dysponuje on już prawem do pełnomocnika z urzędu w niniejszym postępowaniu. Podnoszona natomiast przez skarżącego na obecnym etapie postępowania okoliczność, iż jest on niezadowolony z działań ustanowionego z urzędu pełnomocnika i wypowiedział udzielone pełnomocnictwo nie jest równoznaczna z możliwością ustanowienia kolejnego, innego pełnomocnika z urzędu. Żądanie bowiem ustanowienia przez Sąd następnego pełnomocnika tylko z tej przyczyny, że poprzedni pełnomocnik nie spełnił oczekiwań strony nie jest możliwe, skoro postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało zakończone. Bezspornym bowiem jest, że prawomocnym postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, zgodnie z żądaniem zgłoszonym przez skarżącego przyznał prawo pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowienie w tym zakresie wydane zostało przez referendarza sądowego, przy czym stosownie do treści art. 259 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowienie referendarza sądowego, od którego nie wniesiono sprzeciwu ma skutek prawomocnego orzeczenia sądu. Należy wskazać, iż prawomocne orzeczenie wydane w przedmiocie prawa pomocy wyklucza rozpoznanie następnego wniosku złożonego w tym samym postępowaniu sądowoadministracyjnym, przez tę samą stronę, w tym samym zakresie, opartego na tych samych podstawach faktycznych. Stosownie natomiast do treści art. 165 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd może uchylić lub zmienić postanowienia niekończące postępowanie w sprawie jedynie wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W zaistniałym stanie faktycznym skarżący mógłby zatem wnosić o zmianę prawomocnego postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy, w przypadku wykazania, że po wydaniu tego postanowienia zaistniały okoliczności uzasadniające zmianę zakresu przyznanego prawa pomocy. Skarżący nie wskazał natomiast żadnych nowych okoliczności, które mogłyby uzasadniać zmianę postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy lecz złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym i wyjaśnił, iż chciałby być reprezentowany przez radcę prawnego, a nie adwokata. W tej sytuacji należało zatem uznać, że po przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie jest możliwe ponowne przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący mógłby bowiem wnieść w niniejszej sprawie tylko wówczas, gdyby wcześniejszy wniosek w tym przedmiocie został przez Sąd oddalony lub gdy w kolejnym wniosku skarżący domagałby się przyznania prawa pomocy w innym, niż przyznanym wcześniej zakresie. Sąd podzielił zatem w pełni pogląd wyrażony w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2005 roku, (sygn. akt II OZ 262/05), z dnia 21 marca 2006 roku (sygn. akt II FZ 207/06), oraz z dnia 4 stycznia 2008 roku, (sygn. akt II OZ 1352/07), iż w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat (radca prawny) nie spełnił jej oczekiwań i nie działał zgodnie z jej interesem. Na marginesie powyższych rozważań wskazać jednak należy, że podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące nienależytego (wadliwego) wypełniania obowiązków przez wyznaczonego adwokata mogą być rozpatrzone w trybie skargowym przez Okręgową Radę Adwokacką w Ł. W tym stanie rzeczy, z uwagi na fakt, że postępowanie w przedmiocie wniosku przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego jest bezprzedmiotowe, Sąd stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu. AŁ