III SA/Łd 55/19

Dnia 24 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, , Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2019 roku sprawy ze skargi J. J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od pisma o odmowie umorzenia należności pieniężnej o charakterze cywilnoprawnym 1) oddala skargę; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. S. prowadzącemu Kancelarię Radców Prawnych w Ł. przy A. lok. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. III SA/Łd 55/19 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...], nr [...] wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2096) – dalej: k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło niedopuszczalność odwołania J. D. od rozstrzygnięcia Wójta Gminy W. z dnia [...], znak [...] o odmowie umorzenia należności pieniężnej o charakterze W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia [...] J. J. D. wystąpił do Wójta Gminy W. z wnioskiem o wstrzymanie egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ł. na podstawie tytułu wykonawczego – wyroku Sądu Rejonowego w Ł. II Wydział Karny z dnia [...], sygn. akt [...] oraz o umorzenie w całości, zasądzonym powyższym wyrokiem na rzecz Gminy W. egzekwowanej należności pieniężnej. Jako podstawę wniosku strona wskazała art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 2077)- dalej: u.f.p. oraz uchwałę Rady Gminy W. z dnia [...], nr [...] w sprawie szczegółowych zasad, sposobu i trybu udzielania ulg w spłacie należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny, przypadających Gminie W. i jej jednostkom podległym oraz warunki dopuszczalności pomocy publicznej w przypadkach, w których ulga stanowić będzie pomoc publiczną. Pismem z dnia [...] Wójt Gminy W. odmówił umorzenia egzekwowanej należności cywilnoprawnej oraz wskazał, odnośnie wniosku skarżącego o wstrzymanie egzekucji komorniczej, postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec dłużnika zostało umorzone wobec bezskuteczności egzekucji. Nie zgadzając się z odmową umorzenia należności skarżący wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., w którym wskazał na swoją trudną sytuacje zdrowotną i materialną, uniemożliwiająca spłatę przedmiotowej kwoty pieniężnej. Wskazał także, że jako osoba słabo wykształcona, nieposiadająca wiedzy prawniczej nie był świadomy, iż pobierane przez niego zasiłki z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej nie są mu należne. Ponadto oświadczył, że nie miał wiedzy, co do toczącego się wobec jego osoby postępowania karnego, gdyż w tym okresie przebywał nieprzerwanie w Wielkiej Brytanii. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Uzasadniając wskazało, iż objęta wnioskiem skarżącego z dnia [...] jest należnością o charakterze cywilnoprawnym, zasądzoną na rzecz Gminy W. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ł. II Wydziału Karnego z dnia [...], tytułem obowiązku częściowego naprawienia szkody, na podstawie art. 46 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodek karny. Dalej Kolegium wskazało, iż z treści art. 59 u.f.p. wynika, że należności o charakterze cywilnoprawnym przysługujące jednostkom samorządu terytorialnego, mogą być w uzasadnionych przypadkach między innymi umarzane, na zasadach określonych przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego. Ponadto z przepisów u.f.p. nie wynika, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie ulg w spłacie przysługujących jednostce samorządu terytorialnego należności cywilnoprawnych wymaga wydania decyzji administracyjnej. W przedmiotowej sprawie kwestie powyższą reguluje uchwała Rady Gminy W. z dnia 16 września 2011 r., której § 5 ust. 3 stanowi, iż udzielanie ulg w spłacie należności następuje na podstawie przepisów prawa cywilnego. Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, iż ulga, o która wniósł skarżący w piśmie z dnia [...] nie jest sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., która winna zostać rozstrzygnięta w drodze decyzji administracyjnej, a tym samym wniesione przez skarżącego odwołanie od w/w pisma uznać należało za niedopuszczalne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. J. D. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8, art. 10, art. 28, art. 77, art. 107 k.p.a poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia sprawy oraz nieuwzględnienie wszystkich okoliczności mających znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Wniósł uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skarżący ponowił argumentację przedstawioną we wniesionym odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przedmiotem niniejszej skargi J. D. uczynił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] wydane w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od pisma Wójta Gminy W. z dnia [...] o odmowie umorzenia należności pieniężnej o charakterze cywilnoprawnym, zasądzonej na podstawie art. 46 § 1 k.k. na rzecz Gminy W. tytułem obowiązku częściowego naprawienia szkody, wyrokiem Sądu Rejonowego w Ł. II Wydział Karny z dnia [...] sygn. akt [...]. Natomiast podstawę materialnoprawną podjęcia zaskarżonego postanowienia stanowiły przepis art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2096)- dalej: k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Powołany powyżej przepis art. 134 k.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli wniesionego środka odwoławczego pod względem formalnym, tj. sprawdzenia, czy środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został złożony w przepisanym prawem terminie. Wniesienie odwołania, w sytuacji gdy stronie postępowania nie przysługuje żaden środek zaskarżenia skutkuje wydaniem postanowienia o niedopuszczalności odwołania. Natomiast stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż przysługujący stronie środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje bezskuteczność odwołania czego następstwem jest ostateczność decyzji wykluczająca merytoryczną kognicję organu odwoławczego. Na tle przepisu art. 134 k.p.a. wyróżnia się dwojakie przyczyny niedopuszczalności odwołania - przedmiotowe i podmiotowe. Przyczyny przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Odwołanie nie służy od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego lub gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną. Natomiast niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez osobę niemająca legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia zgodnie z art. 28 k.p.a. Przy czym kategoryczne użycie przez ustawodawcę zwrotu "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego do wydania jednego z rozstrzygnięć przewidzianych, w powołanym wyżej przepisie (stwierdzenia niedopuszczalności odwołania bądź stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania), gdyż nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 598/13, www.cbois.nsa.gov.pl). Jedną z przyczyn niedopuszczalności odwołania stanowi brak przedmiotu zaskarżenia, czyli sytuacja, w której nie mamy do czynienia z decyzją administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., którą można kwestionować w trybie odwoławczym uregulowanym w k.p.a., jak również wyłączenie przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Inaczej mówiąc odwołanie jest niedopuszczalne w sytuacji, gdy decyzja nie weszła do obrotu prawnego, gdy czynność administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną, a aktem normatywnym prawa miejscowego, czynnością cywilnoprawną bądź tez czynności amaterialno-techniczną (por. wyroki NSA z NSA z 17 stycznia 2019 r., I OSK 3669/18, I OSK 3641/18; wyrok WSA w Łodzi z 7 lutego 2019 r., II SA/Łd 1095/18; www.cbois.nas.gov.pl). W niniejszej sprawie jak już wcześniej wskazano kwestią sporną pozostaje dopuszczalność odwołania skarżącego od pisma Wójta Gminy W. z dnia [...] informującego stronę skarżąca o odmowie umorzenia, należności cywilnoprawnej, zasądzonej na rzecz Gminy W. w pkt 3 prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Ł. II Wydział Karny z dnia [...] sygn. akt [...] tytułem obowiązku częściowego naprawienia szkody. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wynikające z art. 46 § 1 k.k. uprawnienie sądu karnego do orzeczenia obowiązku naprawienia w całości lub w części wyrządzonej szkody pełni funkcję kompensacyjną, mającą stanowić ułatwienie uzyskania przez pokrzywdzonego pełnego zaspokojenia roszczeń cywilnoprawnych wynikających z popełnionego przestępstwa. Przy czym jak wynika z treści powołanego przepisu orzekając w powyższym zakresie sąd karny wprost stosuje przepisy prawa cywilnego. W niniejszej sprawie cywilnoprawny charakter nałożonego na skarżącego obowiązku zapłaty określonej kwoty tytułem częściowego naprawienia szkody nie jest kwestionowany przez żadną ze stron sporu. Bezspornym pozostaje również, iż zasądzona kwota przypada jednostce samorządu terytorialnego – Gminie W. Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.f.p. w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające jednostce samorządu terytorialnego lub jej jednostkom organizacyjnym wymienionym w art. 9 pkt 3, 4 i 13, mogą być umarzane, terminy ich spłaty mogą zostać odroczone lub płatność tych należności może zostać rozłożona na raty, na zasadach określonych przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, z zastrzeżeniem ust. 4. Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określi szczegółowe zasady, sposób i tryb udzielania ulg, o których mowa w ust. 1, warunki dopuszczalności pomocy publicznej w przypadkach, w których ulga stanowić będzie pomoc publiczną, oraz wskaże organ lub osobę uprawnione do udzielania tych ulg (art. 59 ust. 2 u.f.p.). Na gruncie przedmiotowego stanu faktycznego realizację uprawnienia wynikającego z powołanego wyżej art. 59 ust. 2 u.f.p. stanowiła uchwała Rady Gminy W. z dnia [...] nr [...] w sprawie szczegółowych zasad, sposobu i trybu udzielania ulg w spłacie należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny, przypadających Gminie W. i jej jednostkom podległym oraz warunki dopuszczalności pomocy publicznej w przypadkach, w których ulga stanowić będzie pomoc publiczną (Dz.Urz. Woj. Łódzk. z 2011 r. Nr 406 poz. 4634). Z treści § 5 ust. 3 zdanie pierwsze powołanej uchwały wynika, że udzielenie ulg, o których mowa w § 3 pkt 3 i 5 oraz w § 4 niniejszej uchwały następuje w formie pisemnej, na podstawie przepisów prawa cywilnego. Tym samym skoro pismo Wójta Gminy W.z dnia [...] nformujące skarżącego o odmowie umorzenia, zasądzonej od niego na rzecz Gminy W. prawomocnym wyrokiem sądu karnego kwoty pieniężnej tytułem obowiązku częściowego naprawienia szkody, nie stanowiło decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., od której stronie przysługiwałoby określone w art. 127 § 1 k.p.a. prawo wniesienia odwołania lub też wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w § 3 powołanego przepisu, to w ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., zobligowane treścią art. 134 k.p.a., zasadnie stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez Jana J. D. Odnosząc się natomiast do zarzutów i argumentacji wniesionej skargi Sąd stwierdza, iż pozostają one bez wpływu na wynik niniejszego rozstrzygnięcia, gdyż nie odnoszą się w żaden sposób do przedmiotu skargi, to jest postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 68). a.l.