III SA/Łd 556/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – III Wydział w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant: Apl. radc. Joanna Bujacz, po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2009 roku na rozprawie sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A Spółki jawnej M. B., A. B. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] Nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz Przedsiębiorstwa A Spółki jawnej M. B., A. B. w P. kwotę 357 zł. (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III SA/Łd 556/08 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie naczelnika urzędu skarbowego w R. z dnia [...] wydane w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec P.H.U. A. M. B., A. B. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny: Na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [... Naczelnik Urzędu Skarbowego w R., występujący w sprawie jednocześnie jako wierzyciel i organ egzekucyjny, prowadził wobec wskazanej Spółki postępowanie egzekucyjne. Pismem z dnia [...] r. wierzyciel wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 229 poz.1954 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a. ,z uwagi na uchylenie przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. określającej zobowiązanie podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za okres objęty tytułami wykonawczymi Nr [...] Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki A. W zażaleniu pełnomocnik Spółki podniósł, iż zaskarżone postanowienie rażąco narusza prawo. Wniósł o jego uchylenie oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego. W ocenie pełnomocnika Spółki prawo do wymiaru podatku VAT przedawniło się w dniu [...] r. Natomiast decyzje wymiarowe wydane w tym przedmiocie zostały uchylone przez sąd administracyjny. Organ egzekucyjny nie miał zatem podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego , a tym bardziej do jego zawieszania. Ma natomiast obowiązek umorzyć prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., z uwagi na wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku. Organ odwoławczy uzasadniając zaskarżone postanowienie wskazał, iż przepis art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego , jeżeli z wnioskiem takim wystąpi wierzyciel. W niniejszej sprawie pismem z dnia [...] r. wierzyciel dochodzonych należności wystąpił z takim wnioskiem. W związku z powyższym organ egzekucyjny był zobowiązany do wydania postanowienia z dnia [...] r. Natomiast w odniesieniu do podnoszonych przez pełnomocnika strony przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, organ odwoławczy stwierdził, iż kwestie te mogą być przedmiotem odrębnego postępowania regulowanego przez przepis art. 59 i następne powołanej ustawy i nie mogą być badane w postępowaniu dotyczącym zawieszenia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik Spółki zarzucił naruszenie art. 120 , art. 121, art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) oraz art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając skargę pełnomocnik Spółki powtórzył zarzuty przedstawione w odwołaniu od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o oddalenie skargi, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto stwierdził, że uchylenie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, powstające w myśl art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, nie skutkuje wygaśnięciem zobowiązania podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto, co należy podkreślić, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art.134 § 1 p.p.s.a. Rozpoznając skargę, w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie narusza obowiązujące prawo. W niniejszej sprawie decyzja wymiarowa , określająca zaległość Spółki w podatku od towarów i usług, stanowiąca podstawę wystawienia tytułów egzekucyjnych o Nr [...], została uchylona przez organ II instancji a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się zatem do oceny, czy uchylenie decyzji wymiarowej uzasadniało zawieszenie postępowania egzekucyjnego, czy też obligowało organ egzekucyjny do umorzenia tego postępowania. Wskazać należy, iż stosownie do treści przepisów ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucja administracyjna prowadzona jest w oparciu o konkretny tytuł wykonawczy i służy wykonaniu obowiązku wskazanego w tym tytule. Przy czym postępowanie egzekucyjne może być prowadzone tak długo, jak długo tytuł ten zachowuje swoją aktualność, to jest jak długo egzekwowana na jego podstawie należność znajduje podstawę w orzeczeniu wskazanym w tym tytule. (podob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 marca 2008 r. , sygn. akt III SA/Łd 34/08 niepubl.). W ocenie Sądu następstwem uchylenia decyzji wymiarowej stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, w toku postępowania egzekucyjnego winno być umorzenie prowadzonego postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy u.p.e.a. W myśl powołanego przepisu postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Natomiast przepis art. 3 § 1 u.p.e.a. stanowi, iż egzekucje administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Zatem uchylenie decyzji wymiarowej powoduje, iż zobowiązanie przestaje istnieć w kwocie określonej uchyloną decyzją. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2007r. , sygn. akt III SA/Wa 1469/07, LEX nr 361255). Podatek od towarów i usług należy do zobowiązań powstających w sposób określony w art. 21 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60), a więc powstających z chwilą zaistnienia określonego zdarzenia. W takim przypadku zobowiązanie podatkowe powstaje i istnieje niejako obiektywnie, niezależnie od tego, czy jego wysokość została wskazana przez podatnika w deklaracji, czy też określona decyzją organu podatkowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 200/04, ONSAiWSA 2005/1/4). Decyzja bądź deklaracja konkretyzują jedynie jego wysokość. Nie zmienia to jednak faktu, że dla możliwości dochodzenia zobowiązania w drodze egzekucji administracyjnej konieczne jest istnienie zobowiązania w konkretnej kwocie. Zatem Dyrektor Izby Skarbowej błędnie stwierdził w odpowiedzi na skargę , że należność której wysokość nie jest znana może być przedmiotem postępowania egzekucyjnego i zawiesił to postępowanie. Nadto jak wynika z treści art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny jest zatem zobowiązany do oceny czy w konkretnej sprawie zachodzą jednocześnie pozytywne przesłanki prowadzenia egzekucji oraz czy nie występują przesłanki negatywne, wskazane w art. 59 u.p.e.a. Zdaniem Sądu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wymiarowej, stanowiącej podstawę egzekwowanego obowiązku wypełnia znamiona art. 59 § 1 pkt 2, a zatem skutkuje niedopuszczalnością egzekucji i co za tym idzie koniecznością umorzenia toczącego się postępowania egzekucyjnego. Następstwem uznania niedopuszczalności prowadzenia egzekucji wszczętej na podstawie uchylonej decyzji właściwego organu, jest przyjęcie, iż nie ma podstaw prawnych do zawieszenia tego postępowania. Sąd podziela pogląd organu, iż przepis art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania na wniosek wierzyciela, jednakże organ pominął fakt, iż z chwilą uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych o Nr [...], wierzyciel stał się byłym wierzycielem. W obrocie prawnym brak jest bowiem decyzji, która stwierdzałaby istnienie należności podatkowej w określonej wysokości. W odniesieniu do podniesionego w skardze zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego Sąd uznał iż kwestia ta nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jeżeli zatem strona skarżąca uważała, iż nastąpiło przedawnienie roszczeń mogła tego dowodzić w trybie art. 33 u.p.e.a., poprzez wniesienie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzut ten może być również podnoszony w toku ponownego rozpatrywania sprawy przed organami administracji publicznej. Sąd natomiast nie odniósł się do zarzutu naruszenia art. 120 i art. 121 Ordynacji podatkowej bowiem pełnomocnik Spółki nie wskazał, na czym to naruszenie miało polegać. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. zapadło z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., co uzasadniało ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c/ w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. TP.