III SA/Łd 573/18

Dnia 5 września 2018 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale III – Katarzyna Patynowska po rozpoznaniu w dniu 5 września 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. R.T. J. C. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżący napisał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymując się z wynagrodzenia za pracę w kwocie 2.700 zł miesięcznie. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 150 m2 objętego kredytem hipotecznym oraz współwłaścicielem dwóch działek budowlanych o powierzchni 0,3 ha. Innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności i przedmiotów wartościowych skarżący nie posiada. Skarżący ponosi zobowiązania i stałe wydatki w kwocie 2.094 zł (kredyt hipoteczny – 800 zł, inne kredyty – 240 zł, 380 zł i 360 zł, telewizja – 70 zł, telefon – 124 zł, media domowe – 120 zł). Skarżący oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, ani z radcą prawnym. Z uwagi na to, iż oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, skarżący został mocą zarządzenia referendarza sądowego z dnia 27 lipca 2018 roku zobowiązany – w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – do złożenia: - odpisów rocznych zeznań podatkowych za ostatnie 2 lata kalendarzowe (czyli za rok 2016 i 2017); - wyciągów z posiadanych rachunków bankowych i lokat bankowych z okresu ostatnich 6 miesięcy; - informacji o zaciągniętych kredytach lub pożyczkach (na jaki cel, w jakiej instytucji, na jaką kwotę, na jaki okres, z podaniem harmonogramu spłaty). Zarządzenie doręczono skarżącemu w dniu 7 sierpnia 2018 roku, zatem czternastodniowy termin do jego wykonania ekspirował z dniem 21 sierpnia 2018 roku. Mimo upływu terminu skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów, ani nie złożył stosownych wyjaśnień. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych przez osobę dochodzącą swych praw przed sądem. Generalną zasadą postępowania sądowego jest wszakże ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.), dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, czy zdrowotną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Orzeczenie w sprawie przyznania prawa pomocy referendarz wydaje na podstawie oświadczeń strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w razie potrzeby przedstawione przez stronę dowody. Z powyższego wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Jak wynika z art. 255 P.p.s.a. w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Fakt niedopełnienia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszym postępowaniu referendarz skorzystał z możliwości określonej w art. 255 P.p.s.a. i zarządzeniem z dnia 27 lipca 2018 roku wezwał wnioskodawcę do przedłożenia odpowiednich dokumentów i złożenia stosownych wyjaśnień. Wezwany nie uczynił zadość zarządzeniu, czym uniemożliwił pełną ocenę jego rzeczywistego stanu majątkowego. Bezspornie, niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienia NSA: z dnia 29 stycznia 2015 roku, sygn. II OZ 58/15; z dnia 1 marca 2006 roku, sygn. II OZ 235/06; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli wnioskodawca odmawia nadesłania dokumentów, Sąd nie jest obowiązany do formułowania kolejnych wezwań do ich przedstawienia, ale dokonuje oceny w oparciu o już dostarczone materiały (por. postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2014 roku, sygn. I OZ 959/14). W ocenie referendarza wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z analizy oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe osiągając dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę (2.700 zł przy deklarowanych zobowiązaniach i stałych wydatkach miesięcznych na poziomie ok. 2.094 zł), co uzasadnia twierdzenie, że pokrycie kosztów postępowania w sprawie nie będzie się dla wnioskodawcy wiązało z brakiem środków na konieczne utrzymanie. Posiadanie stałego dochodu w kwocie znacznie przewyższającej wysokość potencjalnych kosztów sądowych (wpis od skargi w sprawie wynosi 200 zł, opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, w przypadku oddalenia skargi, wyniosłaby 100 zł, a wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej – 100 zł) pozwala sądzić, że ich część, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, skarżący może przeznaczyć na ich pokrycie. W ocenie referendarza sądowego okoliczności przedmiotowej sprawy wskazują, że sytuacja materialna skarżącego pozwala na poniesienie kosztów postępowania, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Nie bez znaczenia w sprawie jest także okoliczność, iż skarżący nie wykonał zarządzenia wzywającego do złożenia dodatkowych dokumentów w celu oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W razie zmiany sytuacji materialnej strona będzie mogła wystąpić z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wobec tego, na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2, art. 255 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. R.T.