III SA/Łd 58/24

WyrokWSA w Łodzi2024-06-13

Skład orzekający: Ewa Alberciak, Janusz Nowacki, Paweł Dańczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące niewymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, niewykonalności obowiązku niepieniężnego, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego są zasadne w kontekście postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku szczepień ochronnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest wymagalny, ponieważ wynika bezpośrednio z przepisów prawa, a jego niedopełnienie przez rodzica stanowi podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty dotyczące niewykonalności obowiązku niepieniężnego, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego zostały uznane za niezasadne ze względu na zmiany w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz właściwość organów.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. T. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące m.in. braku wymagalności obowiązku, niewykonalności, niewłaściwego organu egzekucyjnego oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Organy administracji oraz sąd uznały te zarzuty za niezasadne.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 13 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Paweł Dańczak, po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. T. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 10 listopada 2023 roku nr 178/2023/II w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę. Postanowieniem nr 178/2023/II z dnia 10 listopada 2023 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) zwanej dalej k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.) zwanej dalej u.p.e.a. - po rozpoznaniu zażalenia J. T. na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi nr PPIS.EP.SZ.9022.P.45.2023.MK z dnia 21 września 2023 r. o oddaleniu zarzutów zobowiązanej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. W związku z nieszczepieniem dziecka A. T., urodzonej [...] grudnia 2018 r. PPIS w Łodzi upomnieniem nr 105/98/Ep/22 z 31 sierpnia 2022 r. wezwał matkę dziecka J. T. do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych przeciw: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce. W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, PPIS w Łodzi w dniu 3 sierpnia 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] zobowiązując stronę do poddania dziecka ww. obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz wystosował do ŁPWIS jako organu egzekucyjnego wniosek z 3 sierpnia 2023 r. Na podstawie art. 119 § 1 i nast. u.p.e.a., ŁPWIS 30 sierpnia 2023 r. wydał postanowienie nr 907/2023 o nałożeniu grzywny w wysokości 2000,00 zł w celu przymuszenia strony do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 3 sierpnia 2023 r. wystawionego przez PPIS w Łodzi, które doręczył stronie w dniu 1 września 2023 r. Skarżąca wniosła zarzuty, w których podniosła: brak wymagalności obowiązku, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. PPIS w Łodzi postanowieniem z 21 września 2023 r. oddalił zarzuty strony. W zażaleniu strona podniosła naruszenie: 1) art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. B w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w takim zakresie, w jakim małoletnia A. T. nie została i nie mogła zostać poddana lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego; 2) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez oddalenie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku niepieniężnego niewymagalnego, tj. którego termin wykonania został określony na podstawie normy prawnej, której niezgodność z Konstytucją RP została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 i współokreślony komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji); 3) naruszenie art. 2, art. 31 ust. 1 i 2 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi przez błędne ich zastosowanie i przyjęcie, że strona miała wymagalny obowiązek poddania dziecka A. T. szczepieniu ochronnemu. Zaskarżonym postanowieniem Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwołał się do treści art. 33 § 1 u.p.e.a i wskazał, że w postanowieniu z 21 września 2023 r. oddalającym zarzuty strony PPIS w Łodzi odniósł się do wszystkich wniesionych zarzutów i ŁPWIS podziela stanowisko wierzyciela w tym zakresie. ŁPWIS uznał zarzuty naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. za bezzasadne. Strona wywodzi zarzut z braku poddania małoletniej lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. ŁPWIS wyjaśnił, że oczywista jest konieczność dokonania kwalifikacji lekarskiej przed szczepieniem, która możliwa jest tylko wówczas gdy dziecko stawi się na szczepienie, bowiem kwalifikacja ta odbywa się tuż przed szczepieniem zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w ciągu maksymalnie 24 godzin, jak również oczywistym jest, że na wykonanie obowiązku szczepienia składa się zarówno badanie kwalifikacyjne, jak i sam zabieg podania preparatu szczepionkowego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że strona była powiadamiana w dniach 13 lutego 2019 r. oraz 6 marca 2019 r. o konieczności stawienia się w placówce medycznej w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych. Małoletnia A. T. będąc obecnie w piątym roku życia nie ma wykonanego żadnego szczepienia ochronnego, więc rodzice mieli czas, żeby podjąć działania zmierzające do wykonania szczepień ochronnych. Z akt sprawy nie wynika też, aby strona podejmowała jakiekolwiek inne działania w kierunku zaszczepienia córki, czy też stwierdzenia istnienia przeciwskazań medycznych do jej zaszczepienia. W ocenie ŁPWIS powyższe świadczy o braku zamiaru zaszczepienia dziecka. Odnosząc się do kwestii dotyczącej braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych, który strona wywodzi z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19, ŁPWIS wyjaśnił, że powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie skutkuje brakiem wymagalności obowiązku wykonania szczepień ochronnych. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określane są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. ŁPWIS wskazał, że w odpowiedzi na ww. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077). Ww. rozporządzenie weszło w życie w dniu 1 października 2023 r., a więc zanim nastąpił skutek derogacyjny wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Rozporządzenie to określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych. Zgodnie z ww. rozporządzeniem małoletnia podlega obecnie obowiązkowi szczepień ochronnych przeciwko jedenastu chorobom zakaźnym. Organ wskazał też, że zobowiązana zarzuciła naruszenie art. 2, art. 31 ust. 1 i 2 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. Realizacja spoczywającego na państwie obowiązku ochrony zdrowia może uzasadniać nałożenie na obywateli ustawowego obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, w tym również nałożenia na rodziców obowiązku zaszczepienia swoich dzieci. Organ podkreślił, że ustawodawca przewidział właśnie odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, to jest badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie wydaje się zatem, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności oraz godności człowieka. Wobec powyższego organ uznał podnoszone przez stronę zarzuty za bezprzedmiotowe. Organ zauważył, że PPIS w Łodzi posiada uprawnienia do podejmowania działań zmierzających do wykonania obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu, w tym wystosowania do zobowiązanej upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego. ŁPWIS wyjaśnił, że zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, kierowanie upomnienia do strony i wystawianie tytułu wykonawczego należy do zadań wierzyciela. Ponadto zgodnie z art. 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2023 r., poz. 338 ze zmianami) do zakresu zadań organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy m.in. prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych, w tym ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych i sprawowanie nadzoru w tym zakresie, a także wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie - w przypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ww. ustawy, organami właściwymi do sprawowania nadzoru nad wykonawstwem szczepień są Państwowi Powiatowi Inspektorzy Sanitarni. Właściwość miejscową organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej określa się na podstawie miejsca zamieszkania osób zobowiązanych do poddania się szczepieniom ochronnym. Zatem organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, tj. są wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 ww. ustawy. Wbrew twierdzeniom strony, wobec zaniedbania przez nią obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom, PPIS w Łodzi był uprawniony, a wręcz zobowiązany do wystawienia tytułu wykonawczego i skierowania go do właściwego organu egzekucyjnego. Jednocześnie ŁPWIS wyjaśnił, że wojewoda jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, wynikających zarówno z wydanych przez siebie rozstrzygnięć indywidualnych (decyzji, postanowień), jak i obowiązków niepieniężnych wynikających wprost z mocy przepisów prawa. Podobne stanowisko przyjmuje się w doktrynie, stwierdzając, że art. 20 § 1 u.p.e.a. wprowadza ogólną zasadę właściwości rzeczowej wojewody, co do prowadzenia postępowania egzekucyjnego zarówno w przypadku obowiązków wynikających z aktów indywidualnych, jak i obowiązków wynikających wprost z aktów normatywnych. Zdaniem organu z powyższego jasno wynika, że strona uchyla się od obowiązku poddania małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym. ŁPWIS podkreślił, że dziecko A. T. ur. [...] grudnia 2018 r., będąc obecnie w piątym roku życia, nie zostało zaszczepione przeciw aż jedenastu chorobom zakaźnym, którym można zapobiegać poprzez szczepienia ochronne. Każda z tych chorób zakaźnych może u dzieci mieć ciężki przebieg i prowadzić do stałych następstw zdrowotnych, a nawet zgonu. W skardze z dnia 19 grudnia 2023 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na postanowienie z dnia 10 listopada 2023 r. oddalające zarzuty J. T. zarzuciła: 1) brak wymagalności obowiązku z uwagi na odroczenie małoletniej od obowiązkowych szczepień ochronnych do dnia 13 czerwca 2024 r., 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.: art. 15, 77, i 138 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. przez naruszenie zasady dwuinstancyjności, brak przekazania wierzycielowi zarzutów zgłoszonych w zażaleniu skarżącej z dnia 9 października 2023 r., 3) naruszenie art. 33 § 2 u.p.e.a. przez rozpoznanie zarzutów skarżącej, które zgodnie z tym przepisem zarzutami nie są, 4) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia wierzyciela. Do skargi załączono kserokopię zaświadczenia lekarskiego o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym z 13 grudnia 2023 r. w wyniku którego dziecko zostało odroczone od obowiązkowych szczepień do 13 czerwca 2024 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu (postanowienia), czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie ŁPWIS w Łodzi z 10 listopada 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie PPIS w Łodzi z 21 września 2023 r. o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), dalej u.p.e.a. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Stosownie do treści art. 33 § 5 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż: 1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części. Zgodnie z art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że 3 sierpnia 2023 r. PPIS w Łodzi wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący skarżącą do poddania dziecka – A. T., urodzonej [...] grudnia 2018 r. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw: błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce. Jako podstawę prawną obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 i art. 17 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm.), dalej u.z.z.ch.z. oraz § 2, 3 i 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2172). W oparciu o ww. tytuł wykonawczy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne prowadzone przez ŁPWIS w Łodzi. Skarżąca zgłosiła cztery następujące zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej: 1. brak wymagalności obowiązku, 2. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym 3. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, 4. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W zażaleniu natomiast strona podniosła zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. przez określenie obowiązku niezgodnie z treścią przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w takim zakresie, w jakim A. T. nie została i nie mogła zostać poddana lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego, art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez oddalenie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku niepieniężnego niewymagalnego, tj. którego termin wykonania został określony na podstawie normy prawnej, której niezgodność z Konstytucją RP została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. SK 81/19 oraz naruszenie art. 2, art. 31 ust. 1 i 2 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi przez błędne ich zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca miała wymagalny obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Odnosząc się do zgłoszonych zarzutów, sąd podzielił stanowisko organów, że są niezasadne. Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.ch.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.ch.z., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale 4 "Szczepienia ochronne". W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z., osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4 (art. 17 ust. 3 u.z.z.ch.z.). Zgodnie z art. 17 ust. 10 u.z.z.ch.z., minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposób przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4), tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), wzory zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia (pkt 6), sposób prowadzenia dokumentacji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, i jej obiegu (pkt 7), wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania (pkt 8) – uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Stosownie do treści art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z., Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia (§ 2-4). Wymienione w tytule wykonawczym choroby zakaźne zostały wskazane w § 2 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. jako objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z. Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08, Lex nr 595803). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. W niniejszej sprawie wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. Wskazać także należy, że zgodnie z treścią cyt. powyżej art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.ch.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.ch.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.ch.z.). Zgodnie z powołanymi przepisami, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest więc poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z.ch.z. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Przy czym, treści wskazanych przepisów nie można interpretować, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie został przyjęty pogląd, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r. o sygn. akt II OSK 3322/17 i II OSK 43/18; z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podzielił pogląd wyrażony w wyżej wymienionych orzeczeniach. Podkreślić również należy, że celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Odmowa udziału w takim badaniu, czy też niestawienie się na badanie, uniemożliwia wykonanie szczepienia. W istocie jest to więc odmowa poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17 i II OSK 43/18). Obowiązujące przepisy prawa nakładają zatem na rodziców dzieci obowiązek poddania dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie wywiązała się z tego obowiązku i jednocześnie nie przedstawiła żadnych dowodów (dokumentów) wskazujących na faktyczne istnienie przeciwwskazań skutkujących koniecznością odroczenia szczepień córki ze względu na stan zdrowia. Wskutek powyższego córka skarżącej, będąc aktualnie w szóstym roku życia, nie została zaszczepiona przeciwko aż 11 chorobom zakaźnym, wymienionym w rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W sytuacji, gdy skarżąca wraz z córką nie stawiła się na szczepienie, to nie mogło zostać przeprowadzone lekarskie badanie kwalifikacyjne dziecka w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z powyższego jednoznacznie wynika, że skarżąca z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Wykluczenie wystąpienia podstawy do odstąpienia od szczepienia skutkuje koniecznością stwierdzenia, że obowiązek ten winien zostać wykonany. Określony w tytule wykonawczym obowiązek dotyczący obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko: gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, Streptococucus pneumoniae miał charakter wykonalny, skoro już przed dniem jego wystawienia doszło do uchybienia terminowi wyznaczonemu dla przyjęcia szczepionek przeciwko wymienionym w nim chorobom. Należy również wyjaśnić, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu, np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej (por. P. Przybysz Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz wydanie IX 2021 r. – komentarz do art. 33 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie obowiązek poddania córki skarżącej szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym wynika z mocy przepisów ustawowych, zaś szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki został w dacie wystawienia tytułu wykonawczego określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Córka skarżącej będąc aktualnie w szóstym roku życia, tj. w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, nie została zaszczepiona przeciwko 11 chorobom zakaźnym, pomimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określone w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego. W sytuacji, gdy wymagane terminy zaszczepienia już upłynęły, a dziecko nie zostało zaszczepione przeciwko określonym chorobom zakaźnym, to obowiązek poddania dziecka skarżącego szczepieniom stał się wymagalny. Wiek w jakim dziecko musi być zaszczepione na poszczególne choroby dawkami podstawowymi i przypominającymi został określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Z kolei indywidualny kalendarz szczepień stanowi ułożony dla danego dziecka program szczepień ochronnych. Kalendarz układa lekarz, w sytuacji kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych. Ustalenie dla dziecka skarżącej indywidualnego kalendarza szczepień mogło zostać dokonane jedynie podczas wizyty lekarskiej. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca była zainteresowana ułożeniem indywidulanego programu szczepień dla dziecka. W związku z powyższym trudno uznać, że niewykonanie obowiązku wykonania szczepień u córki skarżącej spowodowane było brakiem ułożenia przez lekarza indywidulanego kalendarza szczepień dla dziecka. Należy podkreślić, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r., przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Należy również w tym miejscu podkreślić, że w wyroku z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 (opublik. OTK-A 2023/50) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: I. Art. 17 ust. 11 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, z późn. zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. II. Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP. Trybunał umorzył postępowanie w pozostałym zakresie. Trybunał wyjaśniając skutki wyroku wskazał, że stwierdzenie niezgodności art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z. w związku z § 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, z art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 87 Konstytucji RP, powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej. Trybunał Konstytucyjny bowiem pełni rolę sądu prawa i zgodnie z wolą ustrojodawcy nie ma kompetencji prawotwórczych. Zdaniem Trybunału zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją ciąży zarówno na ustawodawcy, jak i ministrze właściwym do spraw zdrowia. Istotne jest jednak to, że ingerencja ustawodawcy może nie być konieczna w razie odpowiedniego działania organu upoważnionego do wydania rozporządzenia. Trybunał był świadomy, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował w pierwszej kolejności dostosowanie stanu prawnego poprzez zmianę rozporządzenia i rozważenie przez ministra właściwego ds. zdrowia określenia terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w formie załącznika do rozporządzenia. Trybunał wskazał także, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Jako że wyrok w niniejszej sprawie nie odnosił się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, konieczne było zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku. Trybunał dostrzegł więc, że dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych niezbędne jest określenie innego czasu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanej regulacji wskazując na termin 6 miesięcy, który w ocenie Trybunału, powinien być wystarczający do dokonania stosownych zmian prawnych. Zdaniem sądu, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 9 maja 2023 r. nie zakwestionował obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko prezentowane w doktrynie i orzecznictwie, że w przypadku zastosowania klauzuli odraczającej akt normatywny wskazany w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego pozostaje częścią systemu prawa i w związku z tym ma być zasadniczo stosowany, tak jak każdy obowiązujący akt prawny, ale jego stosowanie w tym okresie winno być zawsze przedmiotem analizy (TK-K 53/07 - I CSK 390/17). Sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 87/18, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz pod redakcją Piotra Tulei, wyd. II - LEX). Zawarcie klauzuli odraczającej utratę mocy obowiązującej przepisu, w świetle art. 190 ust. 3 Konstytucji RP ma charakter wyjątkowy, ponieważ zasadą pozostaje wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dniem jego ogłoszenia. Oznacza to, że realizacja przez sądy gwarancji konstytucyjnych – na gruncie istniejącego stanu normatywnego zakładającego przez określony czas obowiązywanie niekonstytucyjnego przepisu – stawia zarazem wyzwania i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją (por. wyrok TK z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04, OTK-A 2004 Nr 9, poz. 96). Z tych też przyczyn w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, zgodnie z którym sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (por. cyt. powyżej wyrok NSA z 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 87/18). Mając na uwadze materię objętą niniejszym postępowaniem, w tym wskazaną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego potrzebę zapewnienia ciągłości realizacji szczepień ochronnych, sąd w składzie orzekającym stanął na stanowisku, że obowiązek wykonania szczepień ochronnych był wymagalny (por. wyrok NSA z 12 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 1466/23, dostępne; cbois.nsa.gov.pl). Zdaniem sądu, regulacja objęta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego dotyczy szczególnie istotnej ze względów społecznych i medycznych kwestii zapobiegania chorobom zakaźnym. Prawidłowa realizacja szczepień ochronnych zapewnia wysoki odsetek osób posiadających odporność przeciw chorobom zakaźnym, a tym samym zmniejsza ryzyko szerzenia się tych chorób. Na powyższe okoliczności zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny wyjaśniając, że wyrok nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się sczepieniom ochronnym. Odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów wynika z konieczności zapewnienia ciągłości obowiązkowych szczepień. W tym okresie minister właściwy do spraw zdrowia jest zobligowany rozważyć określenie w drodze rozporządzenia terminów wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych i liczbę dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych. Jeśli jednak zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją w drodze nowelizacji rozporządzenia okaże się niemożliwe bez uszczegółowienia upoważnienia wynikającego z art. 17 ust. 10 u.z.z.ch.z. lub zmiany innych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych konieczne będzie działanie ustawodawcy w tym zakresie. Ewentualne przyjęcie przez sąd, że w niniejszej sprawie nie mogą być stosowane zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy, których termin utraty mocy obowiązującej odroczono, byłoby równoznaczne z akceptacją postaw rodziców niezgłaszających się na szczepienia ochronne dzieci, choć szczepienia te w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są obowiązkowe i istnieje konieczność zapewnienia ich ciągłości. Niezasadny jest zatem zarzut obowiązku niepieniężnego niewymagalnego, tj. którego termin wykonania został określony na podstawie normy prawnej, której niezgodność została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. SK 81/19. 27 września 2023 r. Minister Zdrowia wydał kolejne rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które weszło w życie 1 października 2023 r. Rozporządzenie to określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Według § 3 ust. 1 tego rozporządzenia obowiązane są do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek są: dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia – szczepieniom przeciw: odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), różyczce (pkt 5 lit. a-c). Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2). Dzieci i młodzież stanowią zatem grupy podlegające obowiązkowi poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym ze względu na wiek przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym z 3 sierpnia 2023 r. także według schematów obowiązkowych szczepień określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, obowiązującego od 1 października 2023 r. Z przedstawionych powyżej względów, jako niezasadne należało zatem ocenić zarzuty zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniej córki przez skarżącą. Odnosząc się do drugiego z postawionych przez skarżącą zarzutów należy wskazać, że zgodnie z przytoczonym powyżej art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r. wynika, że jako podstaw zarzutu nie wymieniono niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. W art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., okoliczności te mogły być podstawą zarzutu. W obecnym stanie prawnym niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). W związku z powyższym zarzut skarżącej w tym zakresie zasadnie nie zasługiwał na uwzględnienie. Kolejny, podniesiony przez skarżącą zarzut dotyczący prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, który przewidziany był w art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. również od 30 lipca 2020 r. został wyeliminowany z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na podstawie ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070). W uzasadnieniu do projektu zmiany u.p.e.a. wskazano, że w odniesieniu do wydania w toku postępowania egzekucyjnego rozstrzygnięcia przez niewłaściwy organ egzekucyjny wystarczającą podstawą prawną do zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia jest art. 156 k.p.a. W związku z powyższym zarzut ten również nie zasługiwał na uwzględnienie. Wyjaśnić w tym miejscu jedynie należy, że o właściwości organów egzekucyjnych przesądza art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda. W stanie prawnym, jaki obowiązywał w rozpatrywanej sprawie należy uwzględnić treść zawartego 12 lutego 2015 r. porozumienia pomiędzy Wojewodą, a Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Łodzi sprawie powierzenia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym, opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego z 2015 r., pod poz. 676. Podstawę prawną zawarcia porozumienia stanowił art. 20 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, w myśl którego wojewoda może powierzyć prowadzenie, w jego imieniu, niektórych spraw z zakresu swojej właściwości jednostkom samorządu terytorialnego lub organom innych samorządów działających na obszarze województwa, kierownikom państwowych i samorządowych osób prawnych oraz innych państwowych jednostek organizacyjnych funkcjonujących w województwie. Powierzenie następuje na podstawie porozumienia wojewody odpowiednio z organem wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego, właściwym organem innego samorządu lub kierownikiem państwowej i samorządowej osoby prawnej albo innej państwowej jednostki organizacyjnej, o których mowa w ust. 1. Porozumienie, wraz ze stanowiącymi jego integralną część załącznikami, podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. W myśl § 1 porozumienia z 12 lutego 2015 r., Wojewoda powierzył Łódzkiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w Łodzi prowadzenie spraw z zakresu egzekucji administracyjnej w zakresie obejmującym czynności organu egzekucyjnego właściwego do egzekwowania obowiązków o charakterze niepieniężnym wobec osób uchylających się od wykonania obowiązku poddania osób małoletnich szczepieniom ochronnym wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z ust. 2 u.z.z.ch.z. oraz rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że egzekucja w rozstrzyganej sprawie jest prowadzona przez upoważniony do tego organ. Odnosząc się do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego należy wyjaśnić, że w cyt. powyżej art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., a więc mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, jako podstawy zarzutu nie wymieniono zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Wprawdzie w przepisie tym, tj. art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. okoliczność ta mogła być podstawą zarzutu (pkt 8), lecz od 30 lipca 2020 r. nie może już stanowić podstawy zarzutu (art. 1 pkt 20 i art. 29 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw). W obowiązującym stanie prawnym zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej może stanowić podstawę skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, o czym stanowi art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a., a skargę tę wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 p.p.s.a.). Wobec powyższego, że zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie może być obecnie podstawą prawną zarzutu. Wbrew zarzutom postawionym w skardze, organy obu instancji w sposób wyczerpujący i poprawny wyjaśniły stan faktyczny oraz oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień odnosząc się do wszystkich zgłoszonych przez skarżącą zarzutów, a nie tylko do kwestii wymagalności obowiązku poddania małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Należy zaznaczyć, że obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców obowiązek poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Skarżąca, jako rodzic nie wywiązała się z tego obowiązku i jednocześnie nie przedstawiła żadnych lekarskich przeciwwskazań stwierdzających konieczność odroczenia szczepień dziecka. Odmowa poddania się badaniu kwalifikacyjnemu, która w konsekwencji uniemożliwia wykonanie szczepienia, jest w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Obowiązek poddania się szczepieniom wynika wprost z ustawy, a więc zgoda szczepionego bądź jego przedstawiciela ustawowego jest zbędna, a poddanie się szczepieniu jest spełnieniem obowiązku ustawowego. Sąd nie podziela również zarzutu, że doszło do naruszenia art. 2, art. 31 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Chroniona Konstytucją RP wolność człowieka, jego prawo do decydowania o swoim życiu i zdrowiu, nie jest prawem nieograniczonym, a granicę tę stanowi prawo do życia i zdrowia innych obywateli. Prawo to doznaje więc ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji). Przepis art. 68 ust. 1 i 4 Konstytucji gwarantuje każdemu prawo do ochrony zdrowia i jednocześnie wskazuje na obowiązek władzy publicznej do zwalczania chorób epidemicznych. Temu służą niewątpliwie programy szczepień, które zgodnie z aktualną wiedzą medyczną chronią przed zachorowaniem lub ciężkim przebiegiem choroby osoby zaszczepione, a jednocześnie mają gwarantować nierozprzestrzenianie się chorób zakaźnych i w ten sposób chronią także osoby, które ze względów medycznych nie mogą zostać zaszczepione. Ponownie podkreślić także należy, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym przypadku i w danym momencie przeciwskazania do wykonania szczepienia. Nie można więc przyjąć, aby to rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności (patrz wyrok NSA z 22 listopada 2017 r., II OSK 389/16, wyrok NSA z 12 marca 2024 r., II GSK 1466/23). Odnosząc się natomiast do przedłożonej przez stronę kserokopii zaświadczenia lekarskiego z 13 grudnia 2023 r. wystawionego przez dr med. K. B. (k. 6 akt sądowych), stwierdzić należy, że nie mogło odnieść zamierzonego rezultatu. W zaświadczeniu stwierdzono przeciwskazanie do obowiązkowego szczepienia ochronnego dające podstawy do odroczenia wykonania szczepienia do 13 czerwca 2024 r. Lekarz nie wskazał jednak przyczyn odroczenia obowiązku szczepień ani nie skierował dziecka strony skarżącej do poradni specjalistycznej (§ 10 ust. 3 rozporządzenia). Wystawione zaświadczenie nie odpowiada wzorowi, który stanowi załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Organy administracji słusznie uznały, że zarzuty podniesione przez skarżącą nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając niniejszą sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Z powyższych względów, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. ds

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło