III SA/Łd 589/17

Dnia 31 sierpnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2017 roku sprawy ze skargi K.K. na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Rektora Politechniki [...] na rzecz skarżącego K. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...]., nr [...] Rektor Politechniki [...] na podstawie art. 207 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz.572 ze zm.) i art. 149 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 K p a. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Komisji Egzaminu Dyplomowego z [...]. w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu K. K.. Decyzją z dnia [...]. Rektor Politechniki [...] na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. i art. 169 i 207 ust. 3 ustawy -Prawo o szkolnictwie wyższym uchylił decyzję ostateczną Komisji Egzaminu Dyplomowego z [...] w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu i odmówił nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu K. K.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wznowienie postępowania w niniejszej sprawie było konsekwencją wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Organizacji i Zarządzania z dnia [...]. o przyjęciu K. K. na I rok studiów stacjonarnych drugiego stopnia, kierunek - zarządzanie. Powyższa decyzja została uchylona decyzją Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Organizacji i Zarządzania Politechniki [...] z [...]., a Uczelniana Komisja Rekrutacyjna Politechniki [...] decyzją z dnia [...]., utrzymała ją w mocy. Zdaniem organu, pomiędzy decyzją o przyjęciu na studia, a decyzją o nadaniu tytułu zawodowego i wydaniu dyplomu, zachodzi ścisły związek, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o przyjęciu na I rok studiów stacjonarnych uprawniało organ do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Komisji Egzaminu Dyplomowego z dnia [...]w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu K.K.. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od powyższej decyzji, Rektor Politechniki [...] decyzją z dnia [...]., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na powyższą decyzję K. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wyrokiem dnia z 26 maja 2015r., III SA/Łd 67/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę oddalił skargę K. K. na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o nadaniu tytułu zawodowego magistra i wydaniu dyplomu oraz odmowy nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu, po wznowieniu postępowania. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie istniała podstawa wznowienia postępowania zakończonego decyzją Komisji Egzaminu Dyplomowego z [...]., o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że ostateczną decyzją Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Organizacji i Zarządzania Politechniki [...] z dnia [...]uchylono decyzję komisji z dnia [...] o przyjęciu K. K. na I rok studiów stacjonarnych drogiego stopnia kierunek -zarządzanie i odmówiono przyjęcia skarżącego na I rok studiów. Wyeliminowano zatem z obrotu prawnego decyzję z dnia [...]. o przyjęciu skarżącego na studia i odmówiono przyjęcia I rok studiów. Decyzja z dnia [...]. stanowiła podstawę do wydania decyzji z dnia [...] o nadaniu K. K. tytułu zawodowego magistra i wydaniu dyplomu. Wydanie decyzji z dnia [...]. było uzależnione od wydania decyzji z dnia [...]. Nadanie tytułu magistra i wydanie dyplomu ukończenia studiów jest możliwe tylko osobie, która został przyjęta na studia i je ukończyła. Dyplom ukończenia studiów jest wydawany jedynie absolwentom studiów. Decyzję z dnia [...]. wydano na podstawie decyzji z dnia [...], gdyż nadanie tytułu magistra i wydanie dyplomu ukończenia studiów jest dopuszczalne jedynie wobec osoby, która została przyjęta na studia. Zdaniem sądu w niniejszej sprawie zaistniała zatem podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt.8 K.p.a. i zachowany został również pięcioletni termin, o którym mowa w art.146 § 1 K.p.a. Z oświadczenia pełnomocnika organu złożonego na rozprawie w dniu 26 maja 2015r. wynika, że decyzja z dnia [...] o nadaniu tytułu magistra i wydaniu dyplomu ukończenia studiów została ogłoszona ustnie skarżącemu w tym samym dniu. Pięcioletni termin określony w art. 146 § 1 K.p.a. upływał zatem w dniu 9 października 2014r. Decyzja organu I instancji została wydana w niniejszej sprawie w dniu 24 września 2014r., a doręczono ją K. K. w dniu 3 października 2014r. Skarżący złożył odwołanie, zaś zaskarżoną decyzję, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji, wydano w dniu 14 listopada 2014r. i doręczono w dniu 24 listopada 2014r. Sąd stanął na stanowisku, że w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została wydana i doręczona" przed upływem pięcioletniego terminu, to zachowany został termin, o którym mowa w art. 146 § 1 K.p.a. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej K. K. od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 maja 2015r. sygn. akt III SA/Łd 67/15, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 maja 2016r., sygn. akt I OSK 3452/15 uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o nadaniu tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu oraz odmowy nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu po wznowieniu postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że biegu terminu prekluzyjnego, określonego w art. 146 § 1 K.p.a., nie przerywa wznowienie postępowania, jak również wydanie decyzji nieostatecznej w administracyjnym toku postępowania. Dla zachowania terminów zakreślonych w art. 146 § 1 K.p.a. konieczne jest wydanie decyzji przez obydwa organy, jeśli orzeczenie organu pierwszej instancji zostanie zaskarżone. W niniejszej sprawie, po wznowieniu postępowania uchylona została (w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.) decyzja ogłoszona stronie w dniu [...] Rektor Politechniki [...] uczynił to decyzją z dnia [...], którą utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]., uchylającą decyzję ostateczną Komisji Egzaminu Dyplomowego z dnia [...] r. w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu oraz odmawiającą nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu K. K.. Bez względu na to, jakie były przyczyny takiego stanu rzeczy, jest oczywiste, że decyzja z dnia [...]. została wydana po upływie pięcioletniego terminu, o jakim mowa w art. 146 § 1 K.p.a., liczonego od dnia 9 października 2009r. Podstawę wznowienia stanowił bowiem art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. W tej sytuacji Rektor Politechniki [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, mógł jedynie uchylić własną decyzję i stwierdzić wydanie decyzji z dnia [...]. z naruszeniem prawa oraz wskazać okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji - stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 § 2 K.p.a. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [...]. nr [...] Rektor Politechniki [...] działając w oparciu o treść art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 § 2 K.p.a. w zw. z art. 207 ust. 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, uchylił w całości własną decyzję z dnia [...]. uchylającą decyzję ostateczną Komisji Egzaminu Dyplomowego z dnia [...]. w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu oraz odmawiającą nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu K. K. i stwierdził, że wydanie ostatecznej decyzji Komisji Egzaminu Dyplomowego z dnia [...]. w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu nastąpiło z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że upływ pięcioletniego terminu stanowi negatywną przesłankę do uchylenia decyzji we wznowionym postępowaniu. W niniejszej sprawie termin, o którym mowa w art. 146 § 1 K.p.a., upłynął w dniu 9 października 2014r., co oznacza, że nie jest możliwe uchylenie ostatecznej decyzji z dnia [...]. po upływie pięcioletniego terminu, który upłynął podczas rozpoznawania środka odwoławczego od decyzji z dnia [...]. Powyższa decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 7 grudnia 2016r. W dniu 12 grudnia 2016r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...]., nr [...] Rektor Politechniki [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podtrzymując jednocześnie stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powyższa decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 12 stycznia 2017r. W dniu 10 lutego 2017r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...]. podnosząc, że Naczelny Sąd Administracyjny uchylił tylko decyzję organu drugiej instancji, co oznacza, że obrocie prawnym pozostawała nadal decyzja organu pierwszej instancji. Tymczasem po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego najpierw Prorektor ds. Studenckich Politechniki [...] wydał decyzję, a następnie po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Rektor Politechniki [...] wydał kolejną decyzję, co oznacza, że w obrocie prawnym funkcjonują trzy decyzje i jest to poważny błąd. W ocenie skarżącego w przedmiotowej sprawie decyzje może podejmować jedynie Rektor, a nie Prorektor. W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki [...] wskazał, że z powodu błędnego pouczenia skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w następstwie którego została wydana z naruszeniem przepisów prawa decyzja z dnia [...] r., nr [...], która podlega stwierdzeniu nieważności. Jednocześnie Rektor Politechniki [...] wniósł o oddalenie skargi w części dotyczącej decyzji z dnia [...]., ponieważ skarżący pomimo błędnego pouczenia złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, a wydana decyzja w pozostałym zakresie jest zgodna z prawem. Pełnomocnik skarżącego poparł skargę. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu administracyjnego zadośćuczynienia w wysokości 18 000 zł oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów zastępstawa procesowego według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1369 - dalej p.p.s.a.) - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że wydana została z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepis art. 16 § 1 K.p.a. ustanawia ogólną zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Formalna strona tej zasady wyraża się w tym, że decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Z zawartej w art. 16 § 1 K.p.a. definicji decyzji ostatecznej wynika, że od takiej decyzji nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odwołanie nie przysługuje po pierwsze od decyzji wydanych w II instancji, po drugie od decyzji wydanych w jednoinstancyjnym postępowaniu, po trzecie od decyzji, jeżeli strona uchybiła termin do wniesienia odwołania i nie przywrócono jej terminu. Sprawa zakończona ostateczną decyzją administracyjną nie może być ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego. Naruszenie tej reguły i ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie pociąga za sobą sankcję nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.). Od zasady tej K.p.a. przewiduje wyjątki. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych (art. 16 § 1 K.p.a.). W rozpoznawanej sprawie decyzja Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r. wydana została na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. - po wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Komisji Egzaminu Dyplomowego z dnia [...] dotyczącą nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu K. K.. Powyższą decyzją z dnia [...] r. organ uchylił decyzję ostateczną Komisji Egzaminu Dyplomowego w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra i wydania skarżącemu dyplomu i odmówił nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu K. K.. Decyzja ta została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 3 października 2014 r. Od powyższej decyzji strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] r. Rektor Politechniki [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. Od powyższej decyzji z dnia [...] r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 26 maja 2015 r. , sygn. akt III SA/Łd 67/15 oddalił skargę. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 3452/15 uchylił zaskarżony wyrok sądu I instancji oraz decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r. Wobec powyższe w obrocie prawnym pozostała decyzja Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r. Rektor Politechniki [...], po wyroku NSA, działając w oparciu o treść art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 § 2 K.p.a. - decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości własną decyzję z dnia [...]. uchylającą decyzję ostateczną Komisji Egzaminu Dyplomowego z dnia [...]. w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu oraz odmawiającą nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu K. K. i stwierdził, że wydanie ostatecznej decyzji Komisji Egzaminu Dyplomowego z dnia [...]. w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu nastąpiło z naruszeniem prawa. Powyższa decyzja z dnia [...] r. została doręczona skarżącemu w dniu 7 grudnia 2016 r. Wobec powyższego stwierdzić należy, że decyzja z dnia [...] r. była decyzją ostateczną, od której nie służył żaden środek zaskarżenia. Tymczasem organ pouczył stronę, że ma prawo do zaskarżenia rozstrzygnięcia z dnia [...] r. poprzez złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i w efekcie tego pouczenia wydał decyzję z dnia [...] r. utrzymującą w mocy swoje własne, wydane w instancji odwoławczej, rozstrzygnięcie. Ta ostatnia decyzja z dania [...] r. została zaskarżona przez skarżącego do WSA w Łodzi. Jak już wyżej wskazano decyzja organu administracji państwowej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tegoż organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów K.p.a., jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (res iudicata). Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto między tymi samymi stronami (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2016 r., I OSK 787/14, LEX nr 2032840: "Decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Ponadto res iudicata następuje w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy".). Zgodnie zaś z wyrokiem NSA z dnia 9 czerwca 2010 r., II OSK 931/09, LEX nr 597967, stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 możliwe jest tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Jednocześnie przypomnieć należy, że zasada dwuinstancyjności obowiązuje nie tylko w postępowaniu zwyczajnym, lecz również w postępowaniach nadzwyczajnych, zmierzających do weryfikacji decyzji ostatecznych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2011 r., VII SA/Wa 1896/10, LEX nr 954387). W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z decyzjami wydanymi w trybie nadzwyczajnym, tj. decyzja z dnia [...] r. oraz decyzja z dnia [...] r. wydane zostały w wyniku wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Z kolei przepis art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obliguje sąd administracyjny do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W takiej sytuacji uznać należy, że pouczenie przez organ strony, że ma prawo do zaskarżenia rozstrzygnięcia poprzez złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i w efekcie tego pouczenia wydanie decyzji utrzymującej w mocy swoje własne, wydane w instancji odwoławczej rozstrzygnięcie - skutkować musi stwierdzeniem nieważności decyzji Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r. nr [...] przewidzianej przez przepis art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., jako rozstrzygającej sprawę już poprzednio rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną. Wobec powyższego sąd w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Z tych wszystkich względów, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Ogólna suma kosztów to 697 zł (200 zł – wpis sądowy, 480 zł – wynagrodzenie pełnomocnika i 17 opłata od pełnomocnictwa). Sąd stwierdził również, że nie miał podstaw do zasądzenia na rzecz skarżącego zadośćuczynienia, ponieważ ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje takiej możliwości. e.o.