III SA/Łd 595/12
WyrokWSA w Łodzi2012-09-06
Skład orzekający: Janusz Furmanek, Małgorzata Łuczyńska, Krzysztof Szczygielski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy wyrażająca opinię w sprawie zmiany granic administracyjnych gminy, podjęta po konsultacjach z mieszkańcami, może zostać uznana za legalną, jeśli sposób przeprowadzenia konsultacji budzi wątpliwości co do ich reprezentatywności i brakuje uzasadnienia merytorycznego uchwały?Ratio decidendi
Zaskarżona uchwała rady gminy wyrażająca opinię w sprawie zmiany granic administracyjnych gminy została podjęta z naruszeniem prawa, ponieważ sposób przeprowadzenia konsultacji społecznych nie zapewnił ich reprezentatywności, a brak uzasadnienia uchwały uniemożliwia ocenę legalności podjętych działań. Mieszkańcy gminy posiadają interes prawny w kwestionowaniu legalności takiej uchwały.Stan faktyczny
Rada Gminy podjęła uchwałę wyrażającą pozytywną opinię w sprawie zmiany granic gminy, polegającą na wyłączeniu części obszaru i włączeniu go do sąsiedniego miasta. Mieszkańcy gminy, uznając naruszenie swojego interesu prawnego, wezwali radę do usunięcia naruszenia, a następnie wnieśli skargę do sądu administracyjnego, zarzucając m.in. wadliwy sposób przeprowadzenia konsultacji społecznych oraz brak uzasadnienia uchwały. WSA w Łodzi pierwotnie oddalił skargę, ale NSA uchylił ten wyrok, wskazując na istnienie interesu prawnego mieszkańców i obowiązek przeprowadzenia reprezentatywnych konsultacji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA w Łodzi stwierdził naruszenie prawa.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. 2. Zasądzono od Gminy na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania. 3. Orzeczono, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2012 r. sprawy ze skargi H. S., A. O., M. P., P.P., S. Z. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opinii dotyczącej zmiany granic administracyjnych gminy [...] 1. stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa; 2. zasądza od Gminy [...] na rzecz skarżących H. S., A. O., M. P., P. P., S. Z. solidarnie kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. orzeka, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
W dniu [...] Rada Gminy M., działając na podstawie art. 4b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) podjęła uchwałę Nr [...] – w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej zmiany granic administracyjnych Gminy M.
Uchwałą Rada Gminy wyraziła pozytywną opinię w sprawie zmiany granic administracyjnych Gminy M., która ma polegać na wyłączeniu z Gminy M. części obszaru obejmującego nieruchomości o łącznej powierzchni 151,8548 ha i włączeniu ich w granice Miasta S.
Pismem z dnia 30 marca 2011 r. mieszkańcy Gminy M. – H. S., P. P., M. P., A. O. i S. Z. na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, wezwali Radę Gminy M. do "usunięcia naruszenia ich interesu prawnego oraz przysługujących im uprawnień" w związku z przyjęciem spornej uchwały Rady Gminy M. z dnia [...].
Pismem z dnia 12 maja 2011 r. Przewodniczący Rady Gminy M., odpowiadając na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stwierdził, że nie doszło do jakiegokolwiek naruszenia interesu prawnego, czy uprawnień mieszkańców Gminy w związku z przyjętą uchwałą w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej zmiany granic administracyjnych Gminy Maków.
W dniu 30 maja 2011 r. H. S., P. P., M. P., A. O. i S. Z. wnieśli na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, za pośrednictwem Rady Gminy M., skargę na wskazaną wyżej uchwałę tej Rady z dnia [...] w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej zmiany granic administracyjnych Gminy M. Powyższej uchwale zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 4b ust. 1 pkt 2 i art. 5a ustawy o samorządzie gminnym poprzez podjęcie rozstrzygnięcia w sposób rażąco sprzeczny z wynikami poprzedzających uchwałę konsultacji społecznych, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek uzasadnienia merytorycznego stanowiska Rady Gminy.
Wskazali ponadto, że zaskarżona uchwała stwierdza w § 1, iż wyrażenie pozytywnej opinii odnośnie zmiany granic gminy nastąpiło po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami gminy. Tryb konsultacji, w oparciu o które Rada Gminy wydała opinię, reguluje z kolei uchwała Rady Gminy M. z dnia [...] Nr [...] przy czym dotknięta jest ona szeregiem następujących uchybień:
a/ brakiem jakiegokolwiek uzasadnienia odnośnie powodu przeprowadzania kolejny raz w krótkim terminie czasu konsultacji, skoro poprzednie konsultacje w tożsamym przedmiocie odbyły się w okresie od [...] do [...], a swą opinię wyraziło wówczas ponad trzy tysiące mieszkańców;
b/ skróceniem o połowę terminu pomiędzy podjęciem uchwały a rozpoczęciem konsultacji w stosunku do uchwały z 2009 r. - okres konsultacji wyznaczony został w przedziale czasu od dnia [...] do dnia [...] - w sytuacji, w której uchwała podjęta została w dniu [...];
c/ niewystarczającym sposobem przekazania o niej informacji mieszkańcom - w przeciwieństwie bowiem do poprzedniej uchwały, tym razem informacja ta pojawiła się jedynie na stronach internetowych gminy. Zabrakło natomiast obwieszczeń w miejscach publicznych lub skierowanych do mieszkańców ulotek;
d/ delegowaniem uprawnień do jej wykonania na Wójta Gminy M. bez wskazania sposobu, w jaki miałoby to nastąpić, z uwzględnieniem konieczności poinformowania o konsultacjach jak największej liczby mieszkańców;
e/ nieprecyzyjnością postanowień dotyczących sposobu wyrażania opinii przez mieszkańców poprzez zapisy, iż:
- zapewnia się możliwość wzięcia udziału w konsultacjach w siedzibie Urzędu w M. ul. A 12 w godzinach pracy Urzędu, tj. w godzinach od 8.00 do 16.00,
- Urząd Gminy w M. zapewni także możliwość pobrania ankiety ze strony internetowej Urzędu www.[...].info, którą po wypełnieniu należy dostarczyć do siedziby Urzędu.
Z omawianych postanowień uchwały – jak wskazali skarżący – nie wynika bowiem, jak konkretnie miałoby wyglądać składanie ankiet, tj. czy należy je składać osobiście, czy dopuszczalne jest zbieranie ich przez część uprawnionych (w tym radnych i działaczy społecznych) i następnie zbiorcze złożenie w siedzibie urzędu, a także czy możliwie jest składanie ankiet drogą pocztową;
f/ uzależnieniem ważności konsultacji od uczestnictwa w nich 50 osób, skoro poprzednio takiego wymogu w ogóle nie było, a w konsultacjach wzięło udział ponad trzy tysiące mieszkańców. Tym samym pozorna ważność konsultacji w przypadku opowiedzenia się śladowej części mieszkańców za wyłączeniem spornego terenu z obszaru Gminy M., spowoduje de facto unieważnienie kilku tysięcy głosów M. sprzeciwiających się takiemu rozwiązaniu sprzed półtora roku;
g/ błędnym zapisem, zgodnie z którym uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia, podczas gdy jako akt prawa miejscowego winna wejść w życie w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Wojewódzkim.
Skarżący poinformowali, iż na uchwałę Rady Gminy M. z dnia [...] Nr [...] została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi za pośrednictwem Gminy M.
Pomimo szeregu nieprawidłowości, jakimi jest dotknięta uchwała w sprawie konsultacji społecznych kilku mieszkańców i radnych Gminy M., kierując się interesem społecznym, poinformowało mieszkańców o konsultacjach i zebrało od nich ankiety. Ankiety te zostały następnie przedłożone w urzędzie gminy. Z umieszczonego na stronie internetowej Gminy M. protokołu zawierającego wyniki konsultacji przeprowadzonych z mieszkańcami wynika, iż Zespół do spraw konsultacji uznał sposób prowadzenia konsultacji przez działające społecznie osoby za sprzeczny z uchwałą Rady Gminy. W jego ocenie sprzeczność ta polega m.in. na zbieraniu ankiet przez osoby nie będące członkami zespołu, doręczenia ankiet przez osoby je wypełniające nie osobiście lecz za pośrednictwem osób trzecich, czy też w udziale w konsultacjach poza wyznaczonym w uchwale miejscem udziału, tj. w Urzędzie Gminy M. w godzinach jego pracy.
Zdaniem skarżących nieprecyzyjnie sformułowane zapisy uchwały stworzyły możliwość dokonywania dowolnej interpretacji jej postanowień, poprzez całkowicie arbitralne weryfikowanie ważności ankiet w zależności od sposobu ich składania. Skutkiem takich działań powstała wątpliwość odnośnie wiarygodności danych, które w dalszej kolejności stanowiły podstawę dla wydania przez Radę Gminy M. uchwały pozytywnie opiniującej zmianę granic. Na taką możliwość wskazuje fakt diametralnej rozbieżności w wynikach ankiet. O ile wśród ankiet złożonych bezpośrednio w Urzędzie Gminy na 160 sztuk 157 wypowiedziało się za zmianą granic, o tyle wśród 835 ankiet zebranych przez osoby działające społecznie 788 osób było przeciwnych zmianie granic. Jeżeli w takiej sytuacji Rada Gminy podjęła uchwałę pozytywnie opiniującą zmianę granic, nie jest w istocie wiadome, czy na jej decyzji zaważyły wyłącznie wyniki ankiet złożonych w Urzędzie Gminy, czy też rozważyła ona całościowo spektrum opinii i podjęła taką decyzję w istocie wbrew zdaniu większości mieszkańców. Skarżący powołali się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 listopada 2003 r. sygn. akt K 1/03, w którym Trybunał stwierdził, że zajęcie stanowiska sprzecznego z wynikiem konsultacji przez radę inicjującą postępowanie w sprawie zmiany granic naraża ten wniosek na bezskuteczność. Nadto oznacza nie tylko, że brak jest dowodów konieczności takiej zmiany, ale także wskazuje na niski poziom demokracji lokalnej. Z kolei negatywne stanowisko mieszkańców gminy mającej być dotkniętą zmianą, nie tylko wpływa kierunkowo na opinię jej rady, ale także obliguje Radę Ministrów do szczególnie rozważnego decydowania o potrzebie dokonania zmiany. Wg skarżących stanowisko mieszkańców gminy nie tylko nie wpłynęło kierunkowo na opinię rady lecz zostało przez organ, mający tych mieszkańców reprezentować, w sposób świadomy zignorowane.
Także oczywistym naruszeniem wymogów ustawowych jest brak uzasadnienia uchwały, oprócz wskazania przyczyny jej podjęcia, tj. wniosku złożonego przez sąsiadujące z Gminą M. Miasto S. Organ rozstrzygający sprawę powinien rozważyć argumenty zawarte w opinii i dokonać ich swobodnej oceny. Nawiązując do treści odpowiedzi na interpelację poselską nr 831 z dnia 22 stycznia 2008 r., udzielonej przez działającego z upoważnienia prezesa Rady Ministrów Sekretarza Stanu w MSWiA , skarżący stwierdzili, iż po przeprowadzeniu konsultacji rada gminy wyraża opinię dotyczącą proponowanej zmiany granic. Opinia taka winna zawierać fakty dotyczące zmiany granic ( w tym np. wyliczenie skutków finansowych, straty majątku itd.). Argumenty zawarte w opinii rady wnioskującej, jak i rady gminy objętej zmianą mają taką samą wagę dla organu rozstrzygającego daną zmianę granic.
Uzasadniając swój interes prawny do wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym skarżący podnosili, iż wskutek wydania zaskarżonej uchwały doszło do naruszenia ich interesu prawnego jako mieszkańców biorących udział w konsultacjach poprzedzających podjęcie uchwały w przedmiocie wyrażenia przez Radę Gminy opinii dotyczącej zmiany granic administracyjnych Gminy M. Pominięto bowiem zupełnie wpływ głosów skarżących jako mieszkańców na decyzję Rady Gminy, a poprzez brak merytorycznego uzasadnienia uchwały w sprawie wyrażenia opinii nie znają oni – jak stwierdzili – przyczyny takiego działania. Tym samym, w ocenie skarżących, Rada Gminy podejmując sporną uchwałę, naruszyła ich interes prawny wyrażający się w konieczności zapewnienia skarżącym jako mieszkańcom Gminy M. realnego wpływu na podejmowane przez organy gminy decyzje oraz właściwe informowanie mieszkańców o przesłankach podejmowanych rozstrzygnięć.
Uzupełniając zarzuty skargi, w piśmie z dnia 21 maja 2011 r., skarżący podnieśli dodatkowo, że przyjęcie zaskarżonej uchwały odbyło się z naruszeniem przepisów określających organizację wewnętrzną i tryb pracy organów gminy. W szczególności brak było uzasadnienia wskazującego na potrzeby i skutki finansowe podjęcia spornej uchwały. Radni, jak wskazywali skarżący, otrzymali projekt zakwestionowanej uchwały w przeddzień sesji, co również naruszało przepisy statutu Gminy M.
Rada Gminy M. w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Wskazała, że zarzuty skargi dotyczą w zasadzie innej uchwały Rady Gminy M., tj. uchwały Nr [...] z dnia [...] w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych z mieszkańcami Gminy M., której wady prawne i sposób wykonania zdaniem skarżących rzutują na legalność uchwały Gminy M. objętej przedmiotem wniesionej skargi. W ocenie Rady zaskarżona uchwała nie dotyczy praw i obowiązków skarżących, a tym samym nie narusza ich interesu prawnego, a co najwyżej szeroko rozumiany ich interes faktyczny. Okoliczność ta zdaniem Rady Gminy M. winna implikować oddalenie tej skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt III SA Łd 664/11 oddalił skargę, uznając że zaskarżona uchwała nie narusza interesu prawnego skarżących. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że ustalenie braku legitymacji procesowej po stronie wnoszącego skargę jest przesłanką materialno prawną i z tego powodu skutkuje oddaleniem skargi. W tych warunkach, nie stwierdzając interesu prawnego skarżących, Sąd nie ma możliwości badania zaskarżonego aktu z urzędu, choćby jego wadliwość była oczywista.
Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej H. S., wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 98/12 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 września 2011 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko skarżącej, że postanowienia będące normami ustrojowymi mogą stanowić źródło jej interesu prawnego w kwestii oceny legalności uchwały w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej granic gminy. Legitymację " skargową" w rozpoznawanej sprawie można więc wyprowadzić z korporacyjnego ( wspólnotowego) charakteru gminy, której członkiem ex lege jest skarżąca. Trzeba mieć na uwadze wspólnotowy charakter gminy, która wykonuje na rzecz członków wspólnoty samorządowej zadania publiczne, stwarzając po stronie tychże członków określone uprawnienia, a więc kreuje ich interes prawny. Na pojęcie społeczności składa się zarówno społeczność stanowiąca samorząd, którego granice są ograniczane, jak i tego, którego granice są rozszerzane. Każda z tych społeczności ma prawo do konsultacji spełniających wymagania reprezentatywności, adekwatne do charakteru sprawy zmiany granic. Jest to wymaganie konsultacji ze społecznością lokalną ( jej członkami), nie zaś z organami tę społeczność reprezentującymi. W przepisie art. 16 ust. 1 Konstytucji chodzi bowiem o społeczność lokalną stanowiącą samorząd, nie zaś o samorząd jako strukturę organów. W państwie demokratycznym jest rzeczą oczywistą, że organy stanowiące gminy formułują opinię w przedmiocie zmiany granic, zgodnie ze stanowiskiem mieszkańców. Zajęcie stanowiska sprzecznego z wynikiem konsultacji, przez radę inicjującą postępowanie w sprawie zmiany granic, naraża ten wniosek na bezskuteczność. Nadto oznacza nie tylko, że brak jest dowodów konieczności zmiany, ale także wskazuje na niski poziom demokracji lokalnej w gminie. Z przepisów prawa wynika obowiązek przeprowadzenia konsultacji w sposób możliwie najbardziej reprezentatywny, odzwierciedlający stanowisko zainteresowanej społeczności w przedmiocie planowanej zmiany granic gmin. Chodzi więc o konsultacje najbardziej zbliżoną do referendum nie tylko ze względu na wymaganie reprezentatywności, lecz także o rangę i doniosłość polityczną wypowiedzi osób konsultowanych. Z art. 4 b ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 a ustawy o samorządzie gminnym wynika, że obowiązkiem organu w sprawie związanej ze zmianą granic administracyjnych gminy M. było przeprowadzenie konsultacji z jej mieszkańcami, a następnie w oparciu o wynik tych konsultacji podjęcie stosownej uchwały, tj. wyrażającej negatywną bądź pozytywną opinię w zakresie zmiany granic gminy M. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca H., jako mieszkanka gminy, posiada interes prawny w kwestionowaniu legalności zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przepisy art. 4 a i 4 b ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( tekst jedn. Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) określają zasady zmiany granic gminy. Przepisy te mają charakter szczególnych instrukcji określających wymagania jakie muszą zostać spełnione, aby Rada Ministrów mogła wydać stosowne rozporządzenie na podstawie art. 4 ust. 1 tej ustawy. Trybunał Konstytucyjny wskazał, w uzasadnieniu postanowienia z dnia 8 kwietnia 2003 r., sygn. akt K 1/03 ( OTK – A 2003 r., nr 4, poz. 32), że w sprawie spornej między gminami, wynik żadnej konsultacji nie może mieć bezwzględnie wiążącego charakteru. Nie znaczy to jednak, ze wyniki te nie mają żadnego znaczenia. Oddziałują one kierunkowo na opinie właściwych rad. Z kolei negatywny wynik konsultacji z mieszkańcami gminy, której dotyczy zmiana granic, zmusza do szczegółowego uzasadnienia wniosku gminy inicjującej postępowanie.
Zaskarżona uchwała Nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] w § 1 stwierdza, cyt: " Po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami Gminy M. wyraża pozytywną opinię w sprawie zmiany granic Gminy M. polegającej na wyłączeniu z Gminy M. części obszaru obejmujące nieruchomości oznaczone numerami działek: 1/4 o pow. 49,0197 ha, 1/6 o pow. 91,0300 ha, 1811/1 o pow. 10,7628 ha, 1811/2 o pow. 0,2547 ha, 1811/3 o pow. 0,1686 ha, 1811/4 o pow. 0,0610 ha, 1811/5 o pow. 0,1376 ha, 1811/6 o pow. 0,4204 ha ( łącznie o pow. 151,8546) i włączeniu ich w granice Miasta S.". Na mocy § 2 uchwały jej wykonanie powierzono Wójtowi Gminy. Zgodnie z § 3 uchwały wchodzi ona w życie z dniem podjęcia.
Z treści uchwały nie wynika w jaki sposób przeprowadzono konsultacje poprzedzające wyrażenie pozytywnej opinii w sprawie zmiany granic Gminy M. Jak wcześniej wskazano uchwała ta nie została uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Rada skoncentrowała się na wykazaniu, że uchwała nie narusza interesu skarżących, a tym samym ich skarga powinna zostać oddalona. Rada nie odniosła się do pozostałych zarzutów skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 98/12, uchylającym wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 września 2011 r. sygn. akt III SA/Łd 664/11, przesądził, że mieszkańcy gminy posiadają interes prawny w kwestionowaniu legalności uchwały Nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej zmiany jej granic. Jednocześnie NSA przyjął, że z przepisów prawa wynika obowiązek przeprowadzenia konsultacji w sposób możliwie reprezentatywny. Konsultacja taka powinna być możliwie najbardziej zbliżona do referendum nie tylko ze względu na wymaganie reprezentatywności, lecz także na rangę i doniosłość polityczną wypowiedzi osób konsultowanych.
Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz.U. 2012.270) – dalej: p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznający niniejszą sprawę przyjął, że skarżący mają interes prawny w kwestionowaniu legalności zaskarżonej uchwały, a ponadto konsultacja poprzedzająca wydanie zaskarżonej uchwały powinna zostać przeprowadzona w sposób najbardziej reprezentatywny, to jest zbliżony do referendum.
W ocenie WSA w Łodzi, w obecnym składzie, brak uzasadnienia zaskarżonej uchwały uniemożliwia ocenę jej legalności, szczególnie w zakresie przeprowadzenia konsultacji w sposób reprezentatywny, odzwierciedlający stanowisko społeczności Gminy M. w przedmiocie planowanej zmiany granic gminy.
Z żadnego przepisu prawa nie wynika obowiązek uzasadniania przez radę gminy uchwał w przedmiocie opinii dotyczącej zmiany granic administracyjnych. Jednak wykładnia przepisu 4b. ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym musi uwzględniać także wykładnię systemową. W procesie interpretacji kompetencji władzy publicznej przepis art. 7 Konstytucji RP, stanowiący, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, wiąże się z zasadą zaufania do Państwa, wynikającą z określonej w art. 2 Konstytucji zasady demokratycznego państwa prawnego. Działanie organu władzy publicznej, mieszczące się w jego prawem określonych kompetencjach, ale noszące znamiona arbitralności j niepoddające się kontroli i nadzorowi, nie może być uznane za zgodne z prawem. Obowiązek działania na podstawie prawa, w połączeniu z zasadą zaufania, stwarza po stronie władzy publicznej obowiązek uzasadniania jej rozstrzygnięć. Obowiązek taki jest zaliczany do standardów demokratycznego państwa prawnego. Obowiązek uzasadniania uchwał rady gminy jest też elementem zasady jawności działania władzy publicznej. Brak uzasadnienia uchwały nie pozwala ocenić w oparciu o jakie kryteria Rada wyraziła pozytywną opinię dotyczącą zmiany granic gminy. Nie można przecież a priori zakładać, że nieuzasadnione są zarzuty skargi niewłaściwego sposobu informowania mieszkańców o konsultacjach, a także bezzasadnego odrzucenia przez Radę możliwości zbierania ankiet mieszkańców gminy przez innych członków tej społeczności i następnie zbiorczego ich złożenia w urzędzie gminy. W świetle uzasadnienia wyroku NSA z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 98/12 zastrzeżenia budzi przyjęta przez Radę Gminy M. zasada, iż konsultacje są ważne jeżeli weźmie w nich udział co najmniej 50 mieszkańców. Powyższy sposób konsultacji nie może być uznany z reprezentatywny, zbliżony do referendum. Zgodnie z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym ( Dz.U. z 2000 r. nr 88, poz. 885) referendum jest ważne jeśli wzięło w nim udział co najmniej 30% uprawnionych do głosowania. Bezsporne pozostaje w sprawie, że w Urzędzie Gminy M. złożono 160 ankiet. Jest to ilość nieznaczna wobec liczby osób uprawnionych do udziału w konsultacjach, to jest około 4500 ( ilość osób uprawnionych Sąd określił szacunkowo na podstawie danych dotyczących frekwencji zawartych w uzasadnieniu projektu uchwały Nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] – k. 30 akt).
W ocenie Sądu brak uzasadnienia uchwały nie pozwala na ocenę motywów jej podjęcia. Załączony do akt protokół z sesji Rady, na której przyjęto uchwałę, nie jest dokumentem, którego treść pozwoliłaby wyjaśnić w sposób dokładny motywy jakimi kierowano się przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały.
Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Uchwała podjęta została w dniu [...]. Zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie stwierdza się nieważności uchwały organu gminy po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli jest ona aktem prawa miejscowego. Zaskarżona uchwała nie jest aktem prawa miejscowego, nie zawiera bowiem norm abstrakcyjnych. Jest aktem jednorazowym podlegającym skonsumowaniu z chwilą wydania przez Radę Ministrów rozporządzenia w sprawie zmiany granic gminy. Nie podlega zatem obowiązkowi ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Na podstawie rat. 152 p.p.s.a. orzeczono, ze zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
b.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło