III SA/Łd 600/08

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia oddalić wniosek R.A. III SA/Łd 600/08 Uzasadnienie W dniu 13 października 2008 r. J. K. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. W treści skargi strona sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – stosownie do treści art. 252 i art. 257 powoływanej ustawy – wezwał skarżącego do nadesłania oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach na urzędowym formularzu "PPF" – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżący w zakreślonym w wezwaniu terminie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPF", wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że dysponuje niskimi dochodami, utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych, a jego żona również nie pracuje. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną B. K. oraz córką J. K. (22 lata). Zgodnie z przedłożonym oświadczeniem jedyne dochody w gospodarstwie skarżącego stanowi zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 662,20 zł. Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 48,50 m2. Oświadczył także, że nie posiada żadnych oszczędności. Wskazał natomiast na fakt posiadania samochodu osobowego marki Mercedes, jak wyjaśnił zakupionego na kredyt. W związku z wezwaniem do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych dokumentów, skarżący przekazał odpis zeznania podatkowego PIT-36 za rok 2007. Wynikało z niego, że w tym okresie skarżący uzyskał dochód wysokości 7.719,00 zł, przy czym jak wynika z zeznania podatkowego w roku podatkowym rozliczył dodatkowo nadpłatę podatku dochodowego w kwocie 1.464 zł. Skarżący załączył także zaświadczenie z Banku A. informujące o posiadaniu przez niego dwóch rachunków bankowych: konta gospodarczego i konta osobistego. Saldo rachunku osobistego na dzień 11 grudnia 2008 r. wynosiło 11,58 zł. Natomiast rachunek gospodarczy wykazywał debet w wysokości 1.028,00 zł. Przy czym jak wynika z załączonych wyciągów z tego rachunku (za okres od czerwca do grudnia 2008 r.) na przedmiotowe konto systematycznie wpłacane były kwoty od 800 do 1.050 zł. Tytuły wpłat nie wyjaśniały pochodzenia tych środków, w jednym przypadku, tj. wpłata na kwotę 800 zł, określona została jako zasilenie konta, a wpłacającym był sam skarżący. Skarżący, zgodnie z żądaniem, przekazał także dokumenty dotyczące zakupu samochodu osobowego marki Mercedes wykazanego w oświadczeniu o stanie majątkowym. Z przedstawionej umowy kredytu wynikało, że kredyt udzielony został J. K. na zakup samochód marki M. CLK, rok produkcji 1997, którego wartość określona została na kwotę 27.000 zł. Umowa w tym przedmiocie zawarta została w dniu 26 listopada 2007 r. Skarżący wyjaśnił przy tym, że koszt spłaty kredytu wynosi miesięcznie 335 CHF. Nadmienił także w związku z tym, że uzyskuje pomoc od rodziny na spłatę niniejszego kredytu, albowiem, jak to określił, ww. samochód jest prezentem od teściowej dla jego córki i to ona dokonuje spłat rat kredytu. W związku z kolejnym wezwaniem do wyjaśnienia źródeł pochodzenia wpłat na rachunku bankowym skarżącego w kwotach 800 do 1050 zł, skarżący wyjaśnił w kolejnym piśmie, że są to wpłaty z środków pieniężnych uzyskanych od znajomych, a ich celem jest zapewnienie utrzymanie konta, tak aby nie zostało ono zlikwidowane. Wskazał w związku z tym, że ewentualna likwidacja konta wiązała by się z koniecznością uregulowania salda debetowego. Z informacji zawartych w aktach administracyjnych sprawy, w szczególności z oświadczenia o stanie majątku skarżącego, składanego w związku z ubieganiem się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, wynika, że w okresie od stycznia do marca 2008 roku łączne wydatki skarżącego wyniosły 3.664,26 zł, przy wykazanych dochodach 2.573,00 zł (włącznie ze wskazywaną pomocą finansową od teściowej). Tak więc wydatki skarżącego były wyższe od dochodów o ok. 1.091 zł. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego. Przyznawanie dodatków mieszkaniowych mieści się w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społecznej. Stąd też spełnione zostały warunki przewidziane w art. 239 pkt 1 lit. a) wskazywanej ustawy, a wniosek skarżącego w tym zakresie nie może zostać uwzględniony, gdyż z mocy ustawy korzysta ona już z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Z tego też względu wniosek skarżącego w tym zakresie należało oddalić jako bezzasadny. Z kolei jak wynika z art. 262 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 252 powołanej ustawy, stronie korzystającej z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych może być ponadto przyznane prawo pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niej i jej rodziny. W przypadku skarżącego J. K. niewiarygodne, w ocenie referendarza rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, wydają się jego oświadczenia co do niemożności pokrycia kosztów prowadzonego postępowania przed sądem. Przede wszystkim wątpliwości budzą wyjaśnienia skarżącego, że wpłacane na jego konto środki finansowe pochodzą od znajomych i służą zapewnieniu utrzymania rachunku gospodarczego w banku, tak aby rachunek ten nie został zlikwidowany, a skarżący zobligowany do spłaty istniejącego na nim debetu. Podnieść w związku z tym należy, że skarżący dla utrzymania niniejszego rachunku, jak sam stwierdza, pożycza środki finansowe w kwocie ok. 800 – 1000 zł i wpłaca na niniejszy rachunek. Ma to zdaniem skarżącego, zapewnić mu możliwość nielikwidowania rachunku i spłaty debetu. Podnieść w związku z tym należy, że takie działanie nie nosi cech racjonalności. Zauważyć bowiem należy, że skarżący utrzymując rachunek ponosi comiesięczne dodatkowe koszty w wysokości ok. 50 zł, wynikające z kosztów opłaty za prowadzenie rachunku oraz kapitalizacji odsetek od salda debetowego. Za niewiarygodne ponadto uznać należy twierdzenia o fakcie dokonywania wpłat na ten rachunek przez znajomych skarżącego, czy też samodzielnych wpłat skarżącego z środków pożyczonych od znajomych. Wskazać dalej należy, także w związku z podniesionymi powyżej ustaleniami, na fakt wynikający z zawartych w aktach administracyjnych oświadczeń o stanie majątkowym skarżącego w związku z ubieganiem się o dodatek mieszkaniowy, że skarżący w praktyce wydawał większe sumy pieniędzy niż faktycznie uzyskiwane dochody, i to wliczając w to pomoc materialną uzyskiwaną od teściowej. Logika oraz doświadczenie życiowe podpowiadają, że osoba, która jak twierdzi nie dysponuje środkami na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych, w szczególności kosztów użytkowania mieszkania, wydaje środki pieniężne większe niż faktyczne jej dochody. W tej sytuacji powstaje pytanie o faktyczne źródło tych dodatkowych dochodów, które posłużyły na pokrycie tych wydatków. Ponadto stwierdzić należy, że osoba która posiada środki na pokrycie zwiększonych kosztów wydatków (ponad faktycznie uzyskiwane dochody) w ramach swojego gospodarstwa domowego (m.in. kosztów paliwa do samochodu i rat kredytu, niezależnie od tego, kto je faktycznie finansuje) jest również w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. Kwestią wyboru strony pozostaje czy uiści ona koszty sądowe, czy pokryje inne swoje wydatki nie związane z koniecznym utrzymaniem. Przedmiotowe informacje mogą świadczyć o tym, że skarżący dysponuje bieżącymi środkami pieniężnymi, a przedmiotowe ustalenie nie może pozostać bez znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wątpliwości w tym zakresie budzie także fakt, iż skarżący nie dysponując wystarczającymi środkami na utrzymanie, dokonuje zakupu samochodu, którego wartość określono w umowie kredytowej na 27.000 zł. Zakup ten miał miejsce w listopadzie 2007 r., czyli w czasie ubiegania się o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Nie jest wystarczającym w tym zakresie wyjaśnienie, że koszt rat pokrywać ma – zgodnie z oświadczeniem skarżącego – jego teściowa i że samochód zakupiony został dla jego córki. Niewątpliwie, co wynika z zawartej umowy kredytowej, stroną tej umowy jest skarżący i to jego wiarygodność kredytową badał bank udzielając mu kredytu. Ponadto, raz jeszcze należy podkreślić, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku koszty regulowania rat kredytu, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Stanowisko takie znajduje p[oparcie w orzecznictwie sądowym (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06). Ponadto wskazać należy, odnosząc się od twierdzeń skarżącego o pomocy finansowej na zakup samochodu i późniejszych spłat rat kredytu, które finansowane mają być – zgodnie z jego oświadczeniem – przez matkę jego żony, na treść art. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Z treści tego przepisu wynika obowiązek wzajemnej pomocy między rodzicami i dziećmi. Z powyższego wnosić można, że rodzina skarżącego dysponując środkami pieniężnymi może przeznaczyć również ich część na poniesienie kosztów sądowych w sprawie prowadzonej przez skarżącego. Obowiązek niesienia pomocy spoczywający na innych członkach rodziny – zwłaszcza rodzicach i dzieciach – podkreśla także naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie (por. np. postanowienie z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 41/05; z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt II GZ 36/05). W świetle powyższych okoliczności, mając ponadto na uwadze faktu, iż skarżący jest ustawowo zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych, a w związku z czym jedyne jego koszty na tym etapie postępowania dotyczyć mogą jedynie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, uznać należy, że skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. a), art. 262 w zw. art. 252 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.