III SA/Łd 604/21

WyrokWSA w Łodzi2021-09-16

Skład orzekający: Krzysztof Szczygielski, Janusz Nowacki, Paweł Dańczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić zwolnienia z opłacania składek na podstawie danych z rejestru REGON, jeśli strona przedstawi dowody wskazujące na faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej o kodzie PKD uprawniającym do zwolnienia, mimo że w rejestrze widnieje inny kod?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić zwolnienia z opłacania składek wyłącznie na podstawie danych z rejestru REGON, jeśli strona przedstawi dowody wskazujące na faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej o kodzie PKD uprawniającym do zwolnienia. Dane z rejestru REGON stanowią jedynie domniemanie prawne, które może być wzruszone dowodami przeciwnymi, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i otwartym katalogiem dowodów w postępowaniu administracyjnym.
Stan faktyczny
Skarżący K.L. wnioskował o zwolnienie z opłacania składek za styczeń 2021 r., podając kod PKD 85.52.Z jako przeważającą działalność. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił, wskazując, że według rejestru REGON przeważającą działalnością jest kod 69.20.Z, który nie uprawnia do zwolnienia. Skarżący złożył dowody (faktury, księga przychodów i rozchodów) potwierdzające faktyczne prowadzenie działalności o kodzie 85.52.Z. Organ drugiej instancji utrzymał decyzję w mocy, ignorując przedstawione dowody. Skarga została uwzględniona przez WSA.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 16 września 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędzia NSA Janusz Nowacki Asesor WSA Paweł Dańczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 września 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 stycznia 2021 roku do 31 stycznia 2021 roku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] znak: [...]. Decyzją z [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 ze zm., dalej: ustawa COVID-19) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 152), utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. znak: [...] o odmowie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. Stan sprawy przedstawiał się następująco. 19 lutego 2021 r. K.L. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za styczeń 2021 r. We wniosku podał kod przeważającej działalności 85.52.Z. Decyzją z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił K.L. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. Organ wskazał, że podany we wniosku z 19 lutego 2021 r. kod PKD nie został potwierdzony w otrzymanym z GUS wykazie płatników składek, którzy na 30 listopada 2020 r. mieli zarejestrowaną działalność z kodem PKD uprawniającym do zwolnienia z opłacania składek. Na podstawie rejestru REGON ustalono, że wnioskodawca posiada wskazanie prowadzenia działalności przeważającej o kodzie PKD 69.20.Z, który nie uprawnia do zwolnienia z opłacania należnych składek za styczeń 2021 r. 1 marca 2021 r. K.L. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podkreślił, że wydana decyzja nie jest zgodna ze stanem faktycznym, bowiem na 30 listopada 2020 r. prowadził faktyczną przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 85.52.Z. Do wniosku załączył faktury VAT wystawione w listopadzie 2020 r. Wskazaną na wstępie decyzją z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Zdaniem organu wskazany we wniosku kod nie został potwierdzony na 30 listopada 2020 r. jako przeważający rodzaj działalności wnioskodawcy. Powyższe zaś oznacza, że w świetle obowiązującego prawa brak jest podstaw do zwolnienia wnioskodawcy z opłacenia należności z tytułu składek za styczeń 2021 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. K.L. zarzucił jej niezgodność ze stanem faktycznym i wniósł o połączenie niniejszej sprawy do wspólnego rozpoznania ze sprawą dotyczącą skargi na decyzję z [...] r. nr [...]. Skarżący podkreślił, że na 30 listopada 2020 r. posiadał kod przeważającej działalności PKD 85.52.Z. Zmiana wpisu w CEiDG została dokonana 3 grudnia 2020 r., a więc w ustawowym 7-dniowym terminie od 30 listopada 2020 r. Zdaniem skarżącego przeważający kod PKD 85.52.Z jest zgodny ze stanem faktycznym, o czym informował ZUS. Powyższe potwierdzają załączone do skargi dokumenty w postaci podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2020 r. oraz za listopad 2020 r., jak również faktury VAT nr [...] i [...]. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zgodnie z 134 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego w stopniu obligującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. W niniejszej sprawie kognicji sądu poddana została decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy własną decyzję odmawiającą K.L. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomocowych za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. Podstawę materialnoprawną zakwestionowanego aktu stanowi § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 152). Wskazane rozporządzenie wydane zostało na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w 31zy ust. 1 ustawy COVID-19, które w wersji aktualnej na dzień złożenia przez stronę skarżącą wniosku (2 lutego 2021 r.) stanowiło, że Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, określić inne okresy zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objąć tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19. Realizując tak zakreślone upoważnienie ustawowe Rada Ministrów wydała wspomniane wcześniej rozporządzenie z dnia 19 stycznia 2021 r. Zgodnie z § 10 ust.1 tego aktu zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 1) 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 2) 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z - którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. Stosownie do § 10 ust. 2 rozporządzenia oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r. W rozpoznawanej sprawie, uzasadniając rozstrzygnięcie o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych powołał się na zapisy rejestru REGON, z których wynikało, że wnioskodawca na dzień 30 listopada 2020 r. posiadał wskazanie prowadzenia przeważającej działalności o kodzie PKD 69.20.Z. Kod ten, w ocenie organu, nie uprawnia do zwolnienia z opłacania należnych składek za styczeń 2021 r. Z kolei skarżący we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należnych składek podał kod przeważającej działalności 85.52.Z obejmujący pozaszkolne formy edukacji artystycznej. W ocenie skarżącego kod ten jest zgodny ze stanem faktycznym na 30 listopada 2020 r., czego dowodem są przedłożone w toku postępowania dokumenty w postaci faktur VAT za listopad 2020 r., podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2020 r. oraz za listopad 2020 r. Rozstrzygając tak zakreślony spór, wyjaśnić należy, że z brzmienia § 10 ust. 1 rozporządzenia wynika, iż ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Przesłanki materialnoprawne udzielenia wsparcia w postaci zwolnienia z opłacania składek zostały unormowane w § 10 ust. 1 rozporządzenia. Wśród przesłanek tych nie uregulowano obowiązku legitymowania się przez wnioskodawcę odpowiednim wpisem w rejestrze REGON. Natomiast w § 10 ust. 2 rozporządzenia ustawodawca zdecydował się o wprowadzeniu środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie"). W tym względzie sąd podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że odwołanie do klasyfikacji PKD w treści art. § 10 ust. 2 rozporządzenia ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że widniejący w systemach ewidencyjnych lub statystycznych kod PKD "przeważającej działalności" przedsiębiorcy odpowiada stanowi rzeczywistemu (por. wyroki WSA: w Olsztynie z 29 czerwca 2021 r., sygn. I SA/Ol 301/12 i z 18 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 437/21; w Gorzowie Wielkopolskim z 4 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 529/21, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: CBOSA). Wskazać również należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zastosowanie mają przepisy k.p.a. W ocenie sądu powołany § 10 ust. 2 rozporządzenia zawiera rozwiązanie proceduralne, mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym, wynikającym z Kodeksu postępowania administracyjnego. Wymieniony w tym przepisie środek dowodowy nie ma charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść i odwołanie się do przepisów k.p.a. oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w § 10 ust. 2 rozporządzenia mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i są dla organu wiążące, lecz przepisy rozporządzenia nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a., zgodnie z którym dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w § 10 ust. 1 rozporządzenia, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w § 10 ust. 2 rozporządzenia, tj. danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów REGON i podważyć w sposób niebudzący wątpliwości aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON. Katalog dowodów jest otwarty (art. 75 k.p.a.) i w celu wykazania rzeczywiście prowadzonej działalności gospodarczej oraz prawidłowości podanego kodu PKD w okresie, o którym mowa w § 10 ust. 2 rozporządzenia, strona może przedstawić organowi wszelkie dodatkowe dowody, z których wynikałoby, że prowadzi przeważającą działalność oznaczoną kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek. Zauważyć ponadto należy, że ocena rodzaju i rozmiaru rzeczywiście wykonywanej działalności gospodarczej należy do sfery ustaleń faktycznych. Istotne jest precyzyjne ustalenie, jaką faktycznie przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) wnioskodawca na dzień 30 listopada 2020 r. prowadził, a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował, czy to w rejestrze REGON, czy też w ewidencji CEIDG. W sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem, a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej statuowaną w art. 7 k.p.a. należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, inicjującej postępowanie administracyjne, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić ją o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru podmiotów REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i 78 § 1 k.p.a. W realiach rozpoznawanej sprawy organ nieprawidłowo przyjął, że skoro w rejestrze REGON skarżącego znajduje się kod przeważającej działalności, który nie znajduje się w katalogu uprawnionych do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek określonym w § 10 ust. 1 rozporządzenia, to skarżącemu należy odmówić wnioskowanej ulgi. Organ nie uwzględnił, że przesłanką materialnoprawną wsparcia, określoną w powyższym przepisie, jest rodzaj faktycznie prowadzonej przez przedsiębiorcę "przeważającej" działalności gospodarczej, a klasyfikacja PKD jest tylko preferowanym, ale nie wyłącznym środkiem dowodowym do jej ustalenia. W konsekwencji organ nie dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych sprawy, tj. ustalenia faktycznie prowadzonej przez skarżącego przeważającej działalności gospodarczej na 30 listopada 2020 r. W tym zakresie nie rozważył argumentacji skarżącego zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazującej, że na 30 listopada 2020 r. prowadził faktycznie przeważająca działalność oznaczoną kodem PKD 85.52.Z. ZUS nie dokonał również żadnej oceny faktur załączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pod kątem spełnienia przez stronę warunków do uzyskania wnioskowanej pomocy. Zauważyć również należy, że wprawdzie pismem z 12 marca 2021 r. organ powiadomił stronę o możliwości przedłożenia dokumentów niezbędnych do udowodnienia okoliczności podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednakże uprzednio w ogóle nie ocenił dokumentów przez nią złożonych przez wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tym samym organ bez żadnego uzasadnienia pominął dowody, które niewątpliwie miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przedłożone przez stronę dokumenty zmierzały bowiem do wykazania nieprawidłowości przyjętego przez organ kodu przeważającej działalności, w oparciu o który wydana została decyzja negatywna dla strony. Tymczasem w motywach rozstrzygnięcia organ, nie dokonując żadnej oceny przedstawionych przez stronę dowodów pod kątem spełnienia przez nią warunków do uzyskania wnioskowanej pomocy, oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na danych wynikających z rejestru REGON. Powyższe skutkowało naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisów tych wynikał obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Obowiązek ten winien zostać zrealizowany poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W prowadzonym postępowaniu organ winien dopuścić jako dowody w sprawie wszystko, co może się przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, oraz uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu miała być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W niniejszej sprawie organ orzekający powyższym zasadom prowadzenia postępowania niewątpliwe uchybił, co doprowadziło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego, w rezultacie wydania decyzji negatywnej dla strony. W sprawie przedwcześnie przyjęto, że skarżący podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o ulgę bez odniesienia się do przedstawionych przez niego argumentów oraz dowodów na okoliczność, że na dzień 30 listopada 2020 r. spełniał kryterium prowadzenia przeważającej działalności według wskazanego we wniosku kodu PKD 85.52.Z. Podkreślić należy, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020 r., poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny, nie tworzy stanu prawnego i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m. in. w wyrokach: z 7 stycznia 2013 r., sygn. akt II UK 142/12, OSNP 2013/21-22/260 i z 23 listopada 2016 r., sygn. akt II UK 402/15, LEX nr 2183487 oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony, jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Wskazać także należy, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani ustawa COVID-19, ani rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U. 2015 r., poz. 2009). Stosownie do § 9 ust. 2 pkt 3 ww. rozporządzenia, rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą odrębnie dla: a) działalności wpisanej do CEIDG, b) działalności rolniczej, c) pozostałej działalności, niewymienionej w lit. a i b, prowadzonej na własny rachunek w celu osiągnięcia zysku - na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że organ naruszył też § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Zawarte w § 10 ust. 1 rozporządzenia sformułowanie "prowadzona działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w CEIDG/REGON kod wymieniony w § 10 ust. 1 rozporządzenia (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek zawartych w przepisie), mimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania. Dokonując wykładni dyspozycji § 10 ust. 1 rozporządzenia nie można pominąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Ponadto zauważyć trzeba, że z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2020 r. poz. 2255), w oparciu o którą wydane zostało rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, wynika, że założeniem ustawodawcy było udzielenie wsparcia przedsiębiorstwom działającym w branżach, które znalazły się w trudnej sytuacji w związku z nowymi zasadami bezpieczeństwa, czy też ponoszących koszty związane z obostrzeniami sanitarnymi, a wprowadzone rozwiązania miały na celu przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym i utrzymanie miejsc pracy. Sposób wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie zaprezentowany przez organ w zaskarżonej decyzji jest sprzeczny z celami i założeniami ustawodawcy wprowadzającego przedmiotowe przepisy. Skoro celem tych regulacji było przede wszystkim udzielenie wsparcia przedsiębiorcom najdotkliwiej odczuwającym skutki wprowadzonych ograniczeń i obostrzeń, to udzielenie ulgi nie powinno opierać się, jak przyjął organ, wyłącznie na danych statystycznych zawartych w REGON. Dla udzielenia wsparcia kluczowe znaczenie winno mieć ustalenie, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) przedsiębiorca faktycznie prowadził na dzień 30 listopada 2020 r. Celem wprowadzania przedmiotowych rozwiązań ustawowych było bowiem udzielenie pomocy przedsiębiorcom, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nie było możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych. Z powyższych względów uznać należy, że pomoc, o jakiej mowa w § 10 ust. 1 rozporządzenia, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności, określonych w tych przepisach jako przeważających. Nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w § 10 ust. 1 rozporządzenia, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON czy też bazie CEIDG nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON, czy też CEIDG mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana. Podsumowując, stwierdzić należy, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza rodzaju faktycznie wykonywanej przez skarżącego działalności będącej działalnością przeważającą na dzień 30 listopada 2020 r., opierając rozstrzygnięcie wyłącznie na formalnym wpisie przeważającej działalności do rejestru REGON. W tym zakresie całkowicie zignorował argumentację i dowody przedłożone przez skarżącego wskazujące na prowadzenie przez niego deklarowanej we wniosku przeważającej działalności gospodarczej o kodzie 85.52.Z. Uwzględniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności dokumenty przedłożone przez skarżącego w toku postępowania, w ocenie sądu orzekającego, wydanie decyzji odmawiającej przyznania prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia składek było co najmniej przedwczesne. Organ w sposób nieuprawniony przyjął, że skarżący podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o ulgę bez jakiekolwiek oceny argumentacji i przedłożonych przez niego dowodów. Tymczasem, okoliczności te w kontekście prawidłowej wykładni przepisów § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia miały istotne znaczenie dla możliwości udzielenia wnioskowanej ulgi. Tym samym strona pozbawiona została możliwości wykazania, że spełnia kryterium prowadzenia przeważającej działalności według kodu PKD uprawniającego do zwolnienia ze składek. Wydane w sprawie decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ocenić należało zatem ocenić jako istotnie naruszające art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a. oraz § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 p.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ uwzględni zawartą w wyroku wykładnię przepisów mających zastosowanie w sprawie i przeprowadzi postępowanie zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz wyczerpująco rozpatrzy cały materiał dowodowy, w szczególności dokona oceny dowodów przedłożonych przez skarżącego w toku postępowania pod kątem ich przydatności do poczynienia istotnych ustaleń faktycznych w sprawie. W razie potrzeby organ zobowiąże stronę do przedstawienia dodatkowych dowodów niezbędnych do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. W przypadku ustalenia, że skarżący na 30 listopada 2020 r. jako rodzaj działalności przeważającej prowadził działalność sklasyfikowaną pod kodem wymienionym w § 10 ust. 1 rozporządzenia organ winien dokonać ustaleń w zakresie pozostałych przesłanek uzasadniających udzielenie wnioskowanego zwolnienia. d.cz.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło