III SA/Łd 610/25

Dnia 11 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Asystent sędziego Beata Drożdż, Protokolant, w składzie następującym: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2026 roku sprawy ze skargi K. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia 6 czerwca 2025 roku nr 10/2025/PR w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania oddala skargę. Decyzją z 6 czerwca 2025 r., nr 10/2025/PR, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 207 ust. 9 i ust. 12a oraz art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1530 z późn. zm.), zwanej dalej "u.f.p.", art. 2 pkt 11, pkt 12 i pkt 14, art. 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 8 i pkt 9 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 818), zwanej dalej "ustawą wdrożeniową 2014-2020" oraz art. 143 w związku z art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 320 z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1303/2013", Zarząd Województwa Łódzkiego po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., utrzymało w mocy decyzję własną z 29 marca 2024 r., nr 4/KOFEŁ/2024 o określeniu kwoty przypadającej do zwrotu w wysokości 211 284,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków, tj. od 24 marca 2021 r. dla kwoty 504,00 zł, od 9 czerwca 2021 r. dla kwoty 165 780,00 zł, od 25 sierpnia 2021 r. dla kwoty 45 000,00 zł do dnia zwrotu, jako środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych przez K. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. w związku z realizacją projektu pn. "ŁORKK – Łódzka Oferta Rozwoju Kwalifikacji i Kompetencji – edycja 2" na podstawie umowy o dofinansowanie projektu nr RPLD.10.02.01-10-0002/19-00 z 12 listopada 2019 r. ze zmianami zawartej w ramach Poddziałania X.2.1. Konkurencyjność przedsiębiorstw i ich pracowników. Działania X.2. Rozwój pracowników i przedsiębiorstw, Osi Priorytetowej X Adaptacyjność pracowników i przedsiębiorstw w regionie Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 oraz zobowiązania do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji kwoty 211 284,00 zł wraz z odsetkami. W uzasadnieniu organ administracji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że Województwo Łódzkie, reprezentowane przez Zarząd Województwa Łódzkiego działający jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Łódzkiego (zwany dalej także: "Instytucją Zarządzającą"), na warunkach określonych w umowie o dofinansowanie projektu nr RPLD.10.02.01-10-0002/19-00 z 12 listopada 2019 r., zmienionej aneksem nr RPLD.10.02.01-10-0002/19-01 z 20 lutego 2020 r. oraz aneksem nr RPLD.10.02.01-10-0002/19-02 z 19 stycznia 2021 r., w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020, przyznało K.Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością dofinansowanie ze środków europejskich w kwocie nieprzekraczającej 21 579 784,60 zł, na realizację projektu pn. "ŁORKK - Łódzka Oferta Rozwoju Kwalifikacji i Kompetencji - edycja 2". Projekt został zgłoszony przez skarżącą do konkursu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 (Oś Priorytetowa X Adaptacyjność pracowników i przedsiębiorstw w regionie, Działanie X.2 Rozwój pracowników i przedsiębiorstw, Poddziałanie X.2.1 Konkurencyjność przedsiębiorstw i ich pracowników). We wniosku skarżąca zadeklarowała realizację projektu, którego główny cel zakładał wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw z województwa łódzkiego poprzez udzielenie usług rozwojowych dla min. 700 małych i średnich przedsiębiorstw (zwanych dalej: "MŚP") z województwa łódzkiego i ich 2 400 pracowników (1 250 kobiet, 1 150 mężczyzn, w tym 960 pracowników w wieku 50 lat i więcej, 1 080 pracowników o niskich kwalifikacjach) oraz uzyskanie kwalifikacji lub nabycie kompetencji przez min. 2 040 pracowników MŚP do września 2021 r. (pkt 3.1.1 wniosku o dofinansowanie projektu). Projekt został objęty kontrolą Instytucji Audytowej, przeprowadzoną za okres od 1 lipca 2021 r. do 30 czerwca 2022 r. W ramach badania projektu audytem objęto wniosek o płatność nr RPLD.10.02.01-10-0002/19-014 oraz 192 uczestników projektu (pracowników) korzystających z usług rozwojowych. W podsumowaniu ustaleń z 22 listopada 2022 r. wskazano, że 63 ze 192 uczestników nie mieści się w grupie docelowej określonej w Regulaminie dla Operatora (Beneficjenta), tj. nie spełnia warunku kwalifikowalności w projekcie w postaci świadczenia pracy przez uczestnika u przedsiębiorcy kierującego na usługę rozwojową. W związku z powyższym określono wartość wydatków niekwalifikowalnych we wniosku o płatność. Po dokonaniu dodatkowych ustaleń i rozpatrzeniu uwag Instytucji Zarządzającej, w Rocznym sprawozdaniu z kontroli Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego za okres od 1 lipca 2021 r. do 30 czerwca 2022 r. Instytucja Audytowa wskazała, że w wyniku przeprowadzonego badania projektu ustalono, że 49 ze 192 uczestników projektu, objętych badaniem, nie spełniło wszystkich warunków kwalifikowalności zawartych w Regulaminie dla Operatora (Beneficjenta) konkursu, we wniosku o dofinansowanie projektu oraz w umowie wsparcia zawieranej pomiędzy Beneficjentem/Operatorem a MŚP, tj. nie mieści się w grupie docelowej – nie spełnia warunku kwalifikowalności w projekcie w postaci świadczenia pracy przez uczestnika u przedsiębiorcy kierującego na usługę rozwojową. Instytucja Audytowa błędnie wskazała liczbę uczestników projektu, których kwalifikowalność zakwestionowano w wyniku kontroli. W rzeczywistości bowiem za niekwalifikowalne uznano wydatki odnoszące się do 47 uczestników projektu. W piśmie z 27 lutego 2023 r. Instytucja Zarządzająca poinformowała skarżącą o ustaleniach Instytucji Audytowej oraz o uznaniu za niekwalifikowalne wydatków we wniosku o płatność nr RPLD.10.02.01-10-0002/19-014 w łącznej kwocie 154 462,00 zł (w tym koszty pośrednie w wysokości 14 042,00 zł) oraz o tym, że zgodnie z zaleceniami Instytucji Audytowej, dokonała analizy pozostałych wniosków o płatność deklarowanych w roku obrachunkowym 2021/2022 i uznała za niekwalifikowalne wydatki: we wniosku o płatność nr RPLD.01.02.01-10-0002/19-012 na łączną kwotę 616,00 zł (w tym koszty pośrednie w wysokości 56,00 zł) oraz we wniosku o płatność nr RPLD.01.02.01-10-0002/19-013 na łączną kwotę 14 476,00 zł (w tym koszty pośrednie w wysokości 1 316,00 zł). W związku z powyższym łączna kwota nieprawidłowości wynosi 169 554,00 zł. W tym samym piśmie Instytucja Zarządzająca wezwała skarżącą do zwrotu kwoty w wysokości 138 726,00 zł (suma stwierdzonych wydatków niekwalifikowalnych w części pochodzącej z dofinansowania) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek skarżącej, w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia otrzymania wezwania. W piśmie z 8 marca 2023 r. skarżącą nie zgodziła się ze stanowiskiem Instytucji Zarządzającej oraz wystąpiła z wnioskiem o ponowną analizę kwalifikowalności wydatków zakwestionowanych przez Instytucję Audytową. Skarżąca zarzuciła, że nie zapewniono jej możliwości odniesienia się do ustaleń audytu. Nie przeanalizowano przekazanych do KAS dokumentów źródłowych. Instytucja Audytową nie przeprowadziła rzetelnej analizy kwalifikowalności wydatków w projekcie. Skarżąca wypełniła obowiązek uzyskania od uczestników projektu odpowiednich oświadczeń i w związku z tym nie ma podstaw do twierdzenia, że wydatki poniesione na określonych uczestników projektu są niekwalifikowalne. Spełniony został warunek pozostawania przez uczestników projektu w zatrudnieniu przez okres nie krótszy niż 3 miesiące przed dniem przystąpienia do projektu. Z przesłanych przez MŚP dokumentów wynika, że umowy były zawarte z zachowaniem terminu i zostały podpisane przez uczestników. Skarżąca, nie będąc zobowiązanym do zbierania i przechowywania umów potwierdzających zatrudnienie, w żaden sposób nie naruszyła postanowień umowy o dofinansowanie. W piśmie z 3 kwietnia 2023 r. Instytucja Zarządzająca poinformowała skarżąca, że dokonała analizy pozostałych wydatków we wniosku o płatność nr RPLD.10.02.01-10-0002/19-014 i zidentyfikowała w nim inne usługi, które były realizowane w tej samej konfiguracji, co w przypadku ustaleń Instytucji Audytowych, tj. przez te same firmy szkoleniowe, na rzecz tych samych przedsiębiorców i ich pracowników, wobec których stwierdziła niespełnienie warunków kwalifikowalności. Jak wskazała sama skarżąca dostarczone przez nią skany umów o dzieło oraz kartoteki ubezpieczonego są tożsame z dokumentami przekazanymi Instytucji Audytowej przez skarżącą. W przypadku dwóch uczestników skarżąca przyznała, że zostali oni zakwalifikowani do projektu omyłkowo. W odniesieniu do sześciu uczestników projektu nie przekazał żadnego dokumentu potwierdzającego zatrudnienie. W świetle braku nowych dowodów w sprawie, Instytucja Zarządzająca stwierdziła, że nie ma podstaw do podważenia ustaleń Instytucji Audytowej stwierdzających złożenie nieprawdziwych oświadczeń przez przedsiębiorców bądź nierzetelność przekazanych umów i uznała za niekwalifikowalne wydatki rozliczone we wniosku o płatność nr RPLD.10.02.01-10-0002/19-014, dotyczące uczestników, których udział w projekcie uznano za niespełniający warunków kwalifikowalności. Instytucja Zarządzająca w piśmie z 3 kwietnia 2023 r. wezwała skarżącą do zwrotu kwoty w wysokości 72 504,00 zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek do dnia zwrotu środków. W związku z brakiem zwrotu kwot określonych w wezwaniach do zwrotu Zarząd Województwa Łódzkiego 23 czerwca 2023 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. W tym samym dniu wezwano skarżącą do złożenia wyjaśnień oraz do przedłożenia dodatkowych dokumentów. W odpowiedzi skarżąca do pisma z 11 lipca 2023 r. załączyła, znajdujące się na zewnętrznym nośniku danych, m. in: skany faktur dotyczących świadczenia usług rozwojowych dla osób, których udział we wsparciu projektowym został uznany za niekwalifikowalny; zestawienie przypisanych odbiorców ostatecznych wsparcia do zakwestionowanej pozycji wydatków we wnioskach o płatność; skany formularzy rekrutacyjnych udziału w projekcie uczestników, których udział w projekcie został uznany za niespełniający warunków kwalifikowalności; skany umów wsparcia z podmiotami zatrudniającymi osoby w związku z poniesieniem w ramach projektu wydatków, które nie zostały uznane za kwalifikowalne; skany dokumentów związanych z realizacją usług na rzecz osób, których udział w projekcie został uznany za niekwalifikowalny (listy obecności, zaświadczenia, certyfikaty). W piśmie z 22 sierpnia 2023 r. Zarząd Województwa Łódzkiego zwrócił się do Prokuratora Rejonowego z Prokuratury Rejonowej [...], nadzorującego postępowanie w sprawie o czyny z art. 297 § 1 K.k. z zawiadomienia Krajowej Administracji Skarbowej dotyczącego projektu, z prośbą o informację w zakresie ustaleń w postępowaniu. W piśmie z 7 września 2023 r. Prokuratura Rejonowa [...] wskazała, że postępowanie znajduje się w fazie in rem. W piśmie z 22 sierpnia 2023 r. organ zwrócił się także do Instytucji Audytowej o wyjaśnienie braku podstaw kwalifikowania wydatków związanych z udziałem w projekcie części jego uczestników oraz przekazanie protokołów/notatek z przesłuchań uczestników projektu, co do których Instytucja Audytowa stwierdziła brak spełnienia wymogów dotyczących udziału w projekcie, a także wyjaśnienie dlaczego uznała, że umowy części uczestników projektu są nierzetelne i jakie działania podjęła by tę nierzetelność potwierdzić. W piśmie z 8 września 2023 r. wskazano, że Instytucja Audytowa, zgodnie z procedurami, poza przekazanym już do Instytucji Zarządzającej protokołem z czynności przeprowadzonych u beneficjenta oraz podsumowaniem ustaleń, nie przekazuje audytowanym instytucjom żadnych innych dokumentów, w szczególności dokumentacji roboczej. W związku z koniecznością przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego organ wezwał uczestników projektu, których kwalifikowalność zakwestionowała Instytucja Audytowa, do złożenia wyjaśnień w sprawie ich zatrudnienia/zaangażowania w oparciu o umowę zlecenie/umowę o dzieło w przedsiębiorstwach biorących udział w projekcie, celem ustalenia jednego z kryteriów kwalifikowalności (w tym przypadku zatrudnienia w MŚP przez co najmniej 3 miesiące przed rozpoczęciem szkolenia). Do organu wpłynęły wyjaśnienia od części uczestników projektu. Część uczestników projektu nie odebrała wezwań. Część, mimo odebrania wezwań, nie złożyła żadnych wyjaśnień. Instytucja Zarządzająca pismem z 19 grudnia 2023 r. poinformowała skarżącą o korekcie w zakresie wartości wydatków uznanych za niekwalifikowalne, o których zawiadomiła wcześniej w piśmie z 3 kwietnia 2023 r. oraz wezwała do zwrotu kwoty w wysokości 72 558,00 zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek. W piśmie wskazano, że doszło do omyłki podczas wyliczania wartości zakwestionowanych kwot podczas weryfikacji wartości wydatków niekwalifikowalnych we wniosku nr [...] w związku z udziałem jednej z uczestniczek projektu. W wyniku zidentyfikowania omyłki, ze względu na inny koszt jednostkowy uczestnictwa w usłudze, zmianie uległa kwota niekwalifikowalna we wniosku o płatność: łączna kwota wydatków niekwalifikowalnych, uwzględniając koszty pośrednie we wniosku wynosi 88 682,00 zł (wzrosła o 66,00 zł); kwota wydatków podlegających zwrotowi wynosi 72 558,00 zł (wzrosła o 48,00 zł). W związku z niedokonaniem zwrotu przez skarżącą oraz w konsekwencji przeprowadzonego postępowania administracyjnego Zarząd Województwa Łódzkiego 29 marca 2024 r. wydał decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 211 284,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Organ ustalił, że wszystkich zakwestionowanych przez Instytucję Audytową 47 uczestników projektu nie spełnia warunków kwalifikowalności. Nie można uznać, że uczestnicy projektu posiadali status pracowników MŚP (zgodnie z definicją pracownika przedsiębiorstwa zawartą w Regulaminie dla Operatora). W związku z powyższym za niekwalifikowalne uznano wydatki związane z udziałem tych uczestników w projekcie. W projekcie doszło do naruszenia procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Nie można potwierdzić spełnienia warunków kwalifikowalności wydatków poniesionych w związku z udziałem w usługach rozwojowych 47 osób wymienionych w decyzji. Realizacja projektu była niezgodna z Regulaminem dla Operatora, a tym samym skarżąca postąpiła, poprzez zaniechanie, niezgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie, która w § 4 ust. 3 pkt 1 określa obowiązek realizacji projektu zgodnie z Regulaminem dla Operatora. Naruszone zostały Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, a objęcie szkoleniami osób niespełniających warunków kwalifikowalności, jako uczestników projektu, było nieracjonalne, nieefektywne oraz sprzeczne z celem projektu i ostatecznie doprowadziło do powstania szkody w budżecie UE. W decyzji przedstawiono tabelaryczne zestawienie zawierające informacje dotyczące ustaleń dokonanych przez organ w kwestii kwalifikowalności wydatków poniesionych na udział określonych uczestników projektu w usługach rozwojowych. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca zarzuciła brak podstaw do kwestionowania prawidłowości jej postępowania i stwierdzenia naruszenia postanowień umowy o dofinansowanie, Regulaminu dla Operatora i wytycznych. Beneficjent nie może bowiem odpowiadać za zaniechania Instytucji Zarządzającej we właściwym określeniu żądanych (wymaganych) dokumentów, które spowodowało stwierdzone przez organ nieprawidłowości. Gdyby Instytucja Zarządzająca wymagała innych dokumentów w celu kwalifikowania osoby (pracownika) do projektu, to takie dokumenty byłyby wymagane przez skarżącą od MŚP i ich pracowników. Stwierdzone nieprawidłowości powinny być oceniane na podstawie art. 24 ust. 11 pkt 1 ustawy wdrożeniowej 2014-2020, jako nieprawidłowości indywidualne wynikające bezpośrednio z zaniechania właściwej instytucji, w tym przypadku Instytucji Zarządzającej. Stwierdzone nieprawidłowości nie powinny być uznane za nieprawidłowość indywidualną skarżącej, ponieważ prawidłowo zrealizowała umowę o dofinansowanie projektu. Beneficjent nie powinien odpowiadać za ewentualne nieprawidłowości wynikające z działań uczestników projektu, które są wynikiem bezpośredniego zaniechania po stronie Instytucji Zarządzającej. Decyzja z 29 marca 2024 r. nie wskazuje, do jakich ewentualnych nieprawidłowości i naruszeń umowy o dofinansowanie (oraz na jej mocy także Regulaminu dla Operatora i wytycznych), wynikających z działań uczestników projektu, doszło w związku z jego realizacją. Organ administracji utrzymując w mocy decyzję z 29 marca 2024 r. podniósł, że w ramach umowy o dofinansowanie projektu określono szczegółowe zasady dofinansowania projektu oraz prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane. Zgodnie z § 4 ust. 1 umowy, beneficjent odpowiada za realizację projektu zgodnie z umową, w szczególności z wnioskiem o dofinansowanie. Na podstawie § 4 ust. 3 pkt 1 umowy beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu PSF WŁ (Podmiotowego Systemu Finansowania Województwa Łódzkiego) zgodnie z Regulaminem dla Operatora (Beneficjenta) dotyczącym udzielania wsparcia w ramach PSF WŁ, stanowiącym załącznik nr 9 do umowy. W § 4 ust. 7 umowy beneficjent oświadczył, że zapoznał się z treścią Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 oraz wytycznych (m. in. Wytycznych w zakresie kwalifikowalności) i zobowiązał się do ich stosowania podczas realizacji projektu. Umowa o dofinansowanie w § 1 ust. 1 pkt 26 zawiera definicję wydatków kwalifikowanych, za które uznaje wydatki kwalifikowalne zgodnie z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności. Wytyczne w wersji z 21 grudnia 2020 r. (obowiązującej w okresie realizacji projektu) wskazują, że ocena kwalifikowalności wydatku polega na analizie zgodności jego poniesienia z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i prawa krajowego, decyzją w sprawie zatwierdzenia wkładu finansowego na rzecz dużego projektu, umową o dofinansowanie projektu i Wytycznymi oraz innymi dokumentami, do których stosowania beneficjent zobowiązał się w umowie o dofinansowanie projektu (Rozdział 6.2 pkt 1 Wytycznych). Wydatkiem kwalifikowalnym w rozumieniu Wytycznych w zakresie kwalifikowalności jest wydatek, który m.in. został poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie projektu oraz jest zgodny z innymi warunkami uznania go za wydatek kwalifikowalny określonymi w Wytycznych, Wytycznych PT, o których mowa w rozdziale 4 pkt 2, lub określonymi przez IZ PO w SZOOP, regulaminie konkursu lub dokumentacji dotyczącej projektów zgłaszanych w trybie pozakonkursowym (Rozdział 6.2 pkt 3 lit. e, k). Z kolei w Rozdziale 8.2 pkt 2 lit. a Wytycznych wskazano, że warunkiem kwalifikowalności uczestnika projektu jest spełnienie przez niego kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie, co jest potwierdzone właściwym dokumentem, tj. oświadczeniem lub zaświadczeniem, w zależności od kryterium uprawniającego daną osobę lub podmiot do udziału w projekcie, z zastrzeżeniem pkt 6-8. Przyjęcie danego projektu do realizacji i podpisanie z beneficjentem umowy o dofinansowanie nie oznacza, że wszystkie wydatki przedstawione we wniosku o płatność w trakcie realizacji projektu, zostaną poświadczone, zrefundowane lub rozliczone (w przypadku systemu zaliczkowego). Zgodnie bowiem z Rozdziałem 6.2 pkt 2 Wytycznych, ocena kwalifikowalności poniesionych wydatków jest prowadzona także po zakończeniu realizacji projektu w zakresie obowiązków nałożonych na beneficjenta umową o dofinansowanie projektu oraz wynikających z przepisów prawa. Przystępując do konkursu beneficjent zaakceptował warunki określone w Regulaminie konkursu oraz w jego załącznikach, w tym w Regulaminie dla Operatora (Beneficjenta) dotyczącym udzielania wsparcia w ramach Podmiotowego Systemu Finansowania Województwa Łódzkiego. Regulamin konkursu wprowadza definicję pracownika, a także określa, że w ramach konkursu wsparcie uzyskać mogły projekty zakładające wspieranie procesów adaptacyjnych w przedsiębiorstwach sektora MŚP za pomocą usług rozwojowych dostępnych w Bazie Usług Rozwojowych (pkt 2.6. Regulaminu konkursu). Zgodnie z Regulaminem konkursu, za pracownika uznaje się personel, o którym mowa w art. 5 załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, przez który należy rozumieć: a) pracownika w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy; b) osobę świadczącą usługi na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło; c) właściciela, pełniącego funkcje kierownicze; d) wspólnika, w tym partnera prowadzącego regularną działalność w przedsiębiorstwie i czerpiącego z niego korzyści finansowe. Regulamin dla Operatora zawiera z kolei szczegółowe uregulowania określające warunki i zasady na jakich realizowany jest Podmiotowy System Finansowania w województwie łódzkim z wykorzystaniem bonów rozwojowych. Regulamin dla Operatora w części IV.4 pkt 3 lit. b przewidywał, że: "MŚP korzystające z dofinansowania do usług rozwojowych jest zobowiązany do (...) zapewnienia uczestnictwa w usługach z wykorzystaniem bonów rozwojowych wyłącznie pracownikom przedsiębiorstwa. Za kwalifikowalne w przypadku osób, o których mowa w części: Wprowadzenie pkt 4 k) ppkt. b) uznaje się jedynie osoby, których okres zatrudnienia jest nie krótszy niż 3 miesiące przed dniem przystąpienia do projektu". W części Wprowadzenie pkt 4 k) Regulaminu dla Operatora podano natomiast, że za pracownika przedsiębiorstwa uznaje się personel, o którym mowa w art. 5 załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, przez który należy rozumieć: a) pracownika w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy; b) osobę świadczącą usługi na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło; c) właściciela pełniącego funkcje kierownicze; d) wspólnika, w tym partnera prowadzącego regularną działalność w przedsiębiorstwie i czerpiącego z niego korzyści finansowe. Zgodnie z art. 2 k.p. pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. W odniesieniu do osób świadczących usługi na podstawie umów cywilnoprawnych, Regulamin dla Operatora precyzował, że za kwalifikowalne uznaje się osoby, których okres zatrudnienia jest nie krótszy niż 3 miesiące przed dniem przystąpienia do usługi rozwojowej. W minimalnym wzorze umowy wsparcia w ramach PSF województwa łódzkiego, będącym załącznikiem nr 6 do Regulaminu dla Operatora, powtórzono powołaną wyżej definicję pracownika przedsiębiorstwa. Wskazano, że pracownik delegowany przez MŚP na usługę rozwojową musi posiadać status pracownika u tego samego przedsiębiorcy w trakcie całej usługi rozwojowej, w której uczestniczy. Utrata statusu pracownika w trakcie uczestnictwa w projekcie wyłącza możliwość jego udziału w usłudze rozwojowej (...) (§ 4 ust. 3 wzoru umowy wsparcia). Regulamin dla Operatora określał, że zakres umowy wsparcia może zostać rozszerzony adekwatnie do zdefiniowanych potrzeb (część IV.2 pkt 1 lit. a). Zgodnie z Regulaminem dla Operatora, rozliczenie usługi rozwojowej zrealizowanej w ramach PSF dokonywane jest po weryfikacji spełnienia określonych warunków, w tym m. in. okoliczności, że w usłudze wziął udział pracownik, którego okres zatrudnienia w danym przedsiębiorstwie jest nie krótszy niż 3 miesiące przed dniem przystąpienia do usługi rozwojowej (część V pkt 3 lit. f). Operator w ramach realizacji projektu obowiązany był także do przygotowania Regulaminu przyznawania wsparcia, umowy wsparcia oraz Zasad kontroli i do przekazania ich do zatwierdzenia przez IZ RPO WŁ, a także do opublikowania dokumentów na stronie projektu. Do obowiązków Operatora należało prowadzenie kontroli projektu PSF WŁ w odniesieniu do uczestników projektu (MŚP delegującego pracowników do udziału w usłudze rozwojowej oraz pracowników) na podstawie opracowanych przez Operatora szczegółowych Zasad kontroli (część VI pkt 4 lit. a, b, r Regulaminu dla Operatora). Regulamin dla Operatora przewidywał także możliwość rozwiązania przez Operatora umowy wsparcia w ramach PSF bez wypłaty jakichkolwiek odszkodowań w przypadku niewłaściwego wykorzystania dofinansowania (część IV.2 pkt 14). W związku z realizacją projektu beneficjent przyjął "Regulamin wsparcia dla przedsiębiorców i ich pracowników w ramach Podmiotowego Systemu Finansowania". W § 2 pkt 24 Regulaminu wsparcia zawarto definicję pracownika przedsiębiorstwa, stanowiącą powtórzenie definicji znajdującej się w Regulaminie dla Operatora. Ponadto, zgodnie z § 5 pkt 8 Regulaminu wsparcia, uczestnik projektu w trakcie trwania usługi rozwojowej, w której uczestniczy musi być zatrudniony i świadczyć pracę u przedsiębiorcy (MŚP) wysyłającego go na usługę rozwojową. W przypadku osób świadczących usługi na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło, za kwalifikowalne uznaje się osoby zatrudnione przez okres nie krótszy niż 3 miesiące przed dniem przystąpienia do usługi rozwojowej. Skarżąca w ramach realizowanego projektu ustaliła wzór umowy wsparcia. W zawieranych z MŚP umowach wsparcia powtórzono powołane wyżej postanowienia Regulaminu wsparcia, dotyczące kwalifikowalności pracowników przedsiębiorstwa (§ 4 pkt 2 wzoru umowy wsparcia). W związku z realizacją przez skarżącą projektu doszło do naruszenia procedur przyznawania środków finansowych z Europejskiego Funduszu Społecznego, o których mowa w art. 184 u.f.p. W projekcie uczestniczyły osoby, które nie spełniały jednego z warunków uczestnictwa (tj. warunku w postaci bycia pracownikiem MŚP w rozumieniu definicji zawartej w dokumentach stanowiących element procedur związanych z wykorzystaniem środków pochodzących z dofinansowania UE). W konsekwencji doszło do sfinansowania ze środków Unii Europejskiej wydatków, które nie spełniały warunków kwalifikowalności. Beneficjent stając się stroną umowy o dofinansowanie, przyjął na siebie pełną odpowiedzialność za prawidłową realizację projektu. Beneficjent w ramach realizacji projektu ustalił treść dokumentów rekrutacyjnych, m.in. Regulamin wsparcia wraz z załącznikami (w tym wzorem umowy wsparcia), w którym zawarto definicję pracownika przedsiębiorstwa oraz wskazano, że uczestnik projektu w trakcie trwania usługi rozwojowej musi być zatrudniony i świadczyć pracę u MŚP. Zgodnie z § 10 pkt 5 Regulaminu wsparcia rozliczenie usługi rozwojowej zrealizowanej w ramach PSF WŁ dokonywane jest po weryfikacji spełnienia następujących warunków: "w usłudze wziął udział pracownik, którego okres zatrudnienia w danym przedsiębiorstwie jest nie krótszy niż 3 miesiące przed dniem przystąpienia do usługi rozwojowej", z takim zastrzeżeniem, że powyższe dotyczy osób świadczących usługi na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło. Powołane postanowienia Regulaminu wsparcia, a także pozostałe regulacje zawarte w dokumentacji związanej z projektem realizowanym przez skarżącą, dotyczące warunków jakie muszą spełniać uczestnicy projektu, zostały zaakceptowane przez skarżącą w związku z zawarciem przez nią umowy o dofinansowanie. Powyższe świadczy o tym, że skarżąca była świadoma warunków, jakie musieli spełnić uczestnicy projektu, aby wydatki poniesione na ich udział w projekcie mogły zostać uznane za kwalifikowalne, a także że jednym z warunków kwalifikowalności wydatków w ramach realizowanego projektu było dopuszczenie do udziału w usługach rozwojowych jedynie osób będących pracownikami przedsiębiorstwa w rozumieniu definicji zawartej w Regulaminie wsparcia oraz w Regulaminie dla Operatora. Organ administracji przedstawił następnie szczegółowo ustalenia dotyczące 47 osób (M.D. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez E. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością – usługa rozwojowa w dniach 22, 23 maja i 11 lipca 2021 r., A.D. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez E. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością – usługa rozwojowa w dniach 15, 22, 23 maja i 11 lipca 2021 r., J.R. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez E. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością – usługa rozwojowa w dniach 15, 22, 23 maja 2021 r., A.S. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez E. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością – usługa rozwojowa w dniach 15, 22, 23 maja i 11 lipca 2021 r., A.T. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez E. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością – usługa rozwojowa w dniach 15, 22, 23 maja i 11 lipca 2021 r., J.T. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez E. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością – usługa rozwojowa w dniach 15, 22, 23 maja i 11 lipca 2021 r., M.W. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez E. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością – usługa rozwojowa w dniach 22, 23 maja 2021 r., M.N. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez P.K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą O. – udział w usłudze rozwojowej w okresach 19-24 maja, 25-28 maja, 31 maja - 11 czerwca 2021 r., E.S. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez P.K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą O. – udział w usłudze rozwojowej w okresach 19-24 maja, 25-28 maja, 31 maja - 11 czerwca 2021 r., J. Ś. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez P.K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą O. – udział w usłudze rozwojowej w okresach 19-24 maja, 25-28 maja, 31 maja - 11 czerwca 2021 r., S.W. zgłoszonego jako uczestnik projektu przez P.K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą O. – udział w usłudze rozwojowej w okresach 19-24 maja, 25-28 maja, 31 maja - 11 czerwca 2021 r., M.D. zgłoszonego jako uczestnik projektu przez P.K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą O. – udział w usłudze rozwojowej w okresach 19-24 maja, 25-28 maja, 31 maja - 11 czerwca 2021 r., J.J. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez Z.C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą K. – usługa rozwojowa w okresach 27-31 marca, 9-11, 19-20 kwietnia 2021 r., J.K. zgłoszonego jako uczestnik projektu przez Z.C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą K.– usługa rozwojowa w okresach 27-28, 30-31 marca, 9-11, 19-20 kwietnia 2021 r., W.K. zgłoszonego jako uczestnik projektu przez Z.C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą K. – usługa rozwojowa w okresach 27-28, 30-31 marca, 9-11, 19-20 kwietnia 2021 r., K.P. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez Z.C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą K. – usługa rozwojowa w okresach 27-28, 30-31 marca, 9-11, 19-20 kwietnia 2021 r., J.S. zgłoszonego jako uczestnik projektu przez Z.C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą K. – usługa rozwojowa w okresach 27-28, 30-31 marca, 9-11, 19-20 kwietnia, 24-27 czerwca 2021 r., J.S. zgłoszonego jako uczestnik projektu przez Z.C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą K. – usługa rozwojowa w okresach 27-28, 30-31 marca, 9-11, 18-20 kwietnia 2021 r., N.K. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez firmę M. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością – usługa rozwojowa w okresach 26-27, 30 czerwca, 3-9 lipca 2021 r., B.. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez Fundację H. – usługa rozwojowa w okresie 7-12 czerwca 2021 r., Z.M. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez Fundację H. – usługa rozwojowa w okresie 7-12 czerwca 2021 r., K.G. zgłoszonego jako uczestnik projektu przez Fundację H. – usługa rozwojowa w okresie 7-12 czerwca 2021 r., K.B. zgłoszonego jako uczestnik projektu przez Fundację H. – usługa rozwojowa w okresie 7-12 czerwca 2021 r., H.K. zgłoszonego jako uczestnik projektu przez Fundację H – usługa rozwojowa w okresie 7-12 czerwca 2021 r., M.M. zgłoszonego jako uczestnik projektu przez Fundację H. – usługa rozwojowa w okresie 7-12 czerwca 2021 r., E.Z. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez Fundację H – usługa rozwojowa w okresie 7-12 czerwca 2021 r., K.J. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez Fundację H – usługa rozwojowa w okresie 7-12 czerwca 2021 r., K.F. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez Fundację H – usługa rozwojowa w okresie 7-12 czerwca 2021 r., E.B. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez Fundację H– usługa rozwojowa w okresie 7-12 czerwca 2021 r., M.M. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez Fundację H – usługa rozwojowa w okresie 7-12 czerwca 2021 r., M.M. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez Fundację H – usługa rozwojowa w okresie 7-12 czerwca 2021 r., B.P. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez Fundację H. – usługa rozwojowa w okresie 7-12 czerwca 2021 r., W.P. zgłoszonego jako uczestnik projektu przez Fundację H– usługa rozwojowa w okresie 7-12 czerwca 2021 r., Z.R. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez Fundację H – usługa rozwojowa w okresie 7-12 czerwca 2021 r., A.R. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez Fundację H – usługa rozwojowa w okresie 7-12 czerwca 2021 r., E.S. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez Fundację H – usługa rozwojowa w okresie 7-12 czerwca 2021 r., A.A-C. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez M.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą D. – usługa rozwojowa w okresie 21 czerwca - 13 lipca 2021 r., A.C. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez M.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą D. – usługa rozwojowa w okresie 21 czerwca - 13 lipca 2021 r., G.K. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez M.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą D. – usługa rozwojowa w okresie 21 czerwca - 13 lipca 2021 r., J.L. zgłoszonego jako uczestnik projektu przez M.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą D. – usługa rozwojowa w okresie 21 czerwca - 13 lipca 2021 r., R.L. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez M.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą D. – usługa rozwojowa w okresie 21 czerwca - 13 lipca 2021 r., A.G. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez S. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością – usługa rozwojowa w okresach 22-25 marca, 1 kwietnia - 28 maja, 26 lipca - 6 sierpnia 2021 r., E.A. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez A.F. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą P.– usługa rozwojowa w okresach 21-30 czerwca, 1-13 lipca 2021 r., T.S. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez A.F. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą P – usługa rozwojowa w okresach 21-30 czerwca, 1-13 lipca 2021 r., B.G. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez A.F. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą P. – usługa rozwojowa w okresach 21-30 czerwca, 1-13 lipca 2021 r., H.M. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez A.F. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą P. – usługa rozwojowa w okresach 21-30 czerwca, 1-13 lipca 2021 r., P.M. zgłoszonej jako uczestnik projektu przez E.C. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą F. – usługa rozwojowa w okresie 14 czerwca - 14 lipca 2021 r.) i stwierdził, że w projekcie realizowanym przez skarżącą wzięły udział osoby, które nie spełniały wskazanego w Regulaminie wsparcia dla przedsiębiorców i ich pracowników, w Regulaminie dla Operatora oraz w Regulaminie konkursu warunku w postaci bycia pracownikiem MŚP w okresie udziału w usłudze rozwojowej. Osoby te nie spełniały wszystkich warunków określonych w procedurach dotyczących realizacji projektu (w tym w umowie o dofinansowanie), co spowodowało konieczność uznania za niekwalifikowalne wydatków poniesionych w związku z udziałem uczestników projektu w usługach rozwojowych. Beneficjent w umowie o dofinansowanie zobowiązał się bowiem do realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie, a w konsekwencji wziął na siebie także odpowiedzialność za zapewnienie udziału w projekcie osób spełniających wszystkie warunki kwalifikowalności wydatków. Dobrowolne przystąpienie przez beneficjenta do umowy o dofinansowanie wiązało się nie tylko z uzyskaniem dofinansowania na opracowaną przez beneficjenta koncepcję projektową, lecz także z odpowiedzialnością za spełnienie wszystkich założeń wynikających z procedur dotyczących realizacji projektu oraz wszystkich warunków kwalifikowalności wydatków ponoszonych w ramach projektu. Niespełnienie przez uczestników projektu jednego z warunków kwalifikowalności wydatków oznacza powstanie po stronie beneficjenta, jako strony umowy o dofinansowanie, obowiązku zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne. Wydatki dotyczące uczestnictwa w projekcie uczestników, którzy nie spełniali jednego z warunków udziału w projekcie, w postaci bycia pracownikiem MŚP, a w odniesieniu do osób świadczących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych – bycia pracownikiem MŚP co najmniej na 3 miesiące przed rozpoczęciem udziału w usłudze szkoleniowej, nie mogą zostać uznane za kwalifikowalne. Okoliczność wzięcia udziału w projekcie przez osoby, które nie spełniały jednego z warunków kwalifikowalności wydatków oznacza niedopełnienie przez beneficjenta zobowiązania do realizacji projektu zgodnie z procedurami obowiązującymi przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE. 47 uczestników projektu nie spełniało powołanych warunków kwalifikowalności wydatków. W odniesieniu do 2 osób (N.K, A.G.) sam beneficjent przyznał, że ich udział w projekcie nie spełniał warunków kwalifikowalności wydatków, z powodu zatrudnienia w innym przedsiębiorstwie bądź w związku ze świadczeniem pracy w oparciu o formę współpracy, która nie została przewidziana w Regulaminie dla Operatora. Wyjaśnienia 32 uczestników projektu złożone w organie lub przesłane do organu, przekazane przez uczestników dokumenty związane z wykonywaniem pracy na rzecz MŚP, a także wyjaśnienia złożone przez uczestników projektu w Izbie Administracji Skarbowej lub na policji dowodzą, że uczestnicy projektu nie spełniali warunku kwalifikowalności w postaci bycia pracownikiem przedsiębiorcy w rozumieniu definicji zawartej w Regulaminie dla Operatora w czasie udziału w usłudze rozwojowej i na trzy miesiące przed jej rozpoczęciem. 6 osób (J.J., W.K., J.S., J.S., Z.M., T.S.) nigdy nie było pracownikami MŚP – nie były zatrudnione na podstawie umowy o pracę, nie świadczyły pracy czy jakichkolwiek usług na podstawie umowy cywilnoprawnej i nie brały udziału w usłudze rozwojowej. 21 osób (K.G., K.B., M.M., B.S., H.K., E.Z., K.J., K.F., E.B., M.M., M.M., B.P., W.P., Z.R., A.R., E.S., A.A-C, A.C., G.K., B.G., H.M.) podpisało fikcyjne umowy cywilnoprawne, które miały na celu uprawdopodobnienie okoliczności świadczenia usług na rzecz MŚP co najmniej na 3 miesiące przed rozpoczęciem udziału w usłudze rozwojowej. 2 osoby (M.D., A.T) współpracowały z MŚP na podstawie rodzaju umowy, który nie pozwalał na uznanie za kwalifikowalne wydatków poniesionych na tych uczestników projektu, tj. umowy wolontariatu. 2 osoby (A.D., M.W.) były zatrudnione w innym podmiocie. 1 osoba (P.M.) w chwili przystąpienia do projektu nie świadczyła realnie żadnych usług na rzecz MŚP. 7 osób (M.N., E.S., J.S., S.W., J.L., R.L., E.A.) złożyło w organie wyjaśnienia, z których wynikało, że umowa o dzieło została zawarta z MŚP w terminie wskazanym w umowie, dzieło zostało wykonane zgodnie z treścią umowy, a wynagrodzenie wypłacone – w odniesieniu do tych uczestników projektu organ dysponuje jednak protokołami wyjaśnień złożonych w Izbie Administracji Skarbowej w Łodzi oraz protokołami zeznań złożonych na policji. Z uwagi na niespójność wyjaśnień przekazanych do organu z wyjaśnieniami i zeznaniami złożonymi w innych organach, pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań, organ odmówił wiarygodności wyjaśnieniom przekazanym przez uczestników projektu do organu. Za wiarygodne uznał złożone przed Izbą Administracji Skarbowej i na policji. Uczestnicy projektu w toku składania wyjaśnień jednoznacznie stwierdzali, że podpisane przez nich umowy o dzieło były związane jedynie z uczestnictwem w szkoleniu. Potwierdzali, że daty wskazane na umowach jako daty ich zawarcia i obowiązywania nie odpowiadają rzeczywistości. W związku z powyższym organ uznał, że także w odniesieniu do wymienionych 7 osób nie można uznać za kwalifikowalne wydatków poniesionych w związku z ich udziałem w projekcie, ponieważ nie były one pracownikami MŚP w rozumieniu definicji zawartej w Regulaminie dla Operatora. W odniesieniu do 5 uczestników projektu (J.R., A.S., J.T., J.K., K.P) organ stwierdził, że nie dysponuje wyjaśnieniami uczestników projektu ani też jakimikolwiek dokumentami potwierdzającymi zatrudnienie bądź wykonywanie pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej na rzecz MŚP. Z zaświadczeń z ZUS wynika, że osoby te nie zostały zgłoszone do ubezpieczeń przez MŚP w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2022 r. Nie zostały dla nich złożone informacje PIT-11 za rok 2021, tj. za rok, w którym UP zostały zgłoszone jako uczestnicy usług rozwojowych. Wobec braku jakichkolwiek dokumentów potwierdzających udział wskazanych uczestników projektu w usługach szkoleniowych, czy też potwierdzających posiadanie przez nich statusu pracownika MŚP, organ uznał za niekwalifikowalne wydatki zadeklarowane przez beneficjenta jako poniesione w związku z ich udziałem w projekcie. W przypadku 1 uczestnika projektu (M.D.) organ dysponuje umową o dzieło. Nie posiada jednak żadnych wyjaśnień uczestnika projektu. Z zaświadczenia z ZUS wynika, że uczestnik projektu nie został zgłoszony do ubezpieczeń przez MŚP w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2022 r. oraz potwierdzenie z urzędu skarbowego, że nie została złożona informacja PIT-11 za rok 2021. Ustalenia organu potwierdziły zatem brak możliwości uznania za kwalifikowalne wydatków poniesionych w związku z jego udziałem w projekcie. Organ administracji stwierdził, że w projekcie realizowanym przez skarżącą wzięły udział osoby, które nie spełniały jednego z warunków kwalifikowalności wydatków. Wymienione osoby nie były pracownikami MŚP w rozumieniu definicji zawartej w Regulaminie dla Operatora i pozostałych dokumentach związanych z realizacją projektu. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało szereg nieprawidłowości w zakresie kierowania uczestników projektu do udziału w usługach rozwojowych przez MŚP. Postępowanie dowodowe organu doprowadziło do potwierdzenia wykorzystania środków pochodzących z dofinansowania UE z naruszeniem procedur określonych w art. 184 u.f.p. Organ administracji odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, że naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie, spowodowało w konsekwencji konieczność stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości w ramach realizacji projektu. Stwierdzona przez organ nieprawidłowość nie ma związku ze sposobem weryfikowania przez skarżącą dokumentów rekrutacyjnych i nie odnosi się do niepełnego skompletowania przez nią dokumentów dotyczących uczestników projektu. Skarżąca nie była zobowiązana do weryfikacji oświadczeń składanych przez uczestników projektu, ale obowiązywała ją treść umowy o dofinansowanie oraz Wytycznych w zakresie kwalifikowalności, które stanowią, że warunkiem kwalifikowalności uczestnika projektu jest spełnienie przez niego kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie (Rozdział 8.2 pkt 2 lit. a Wytycznych). Okoliczność, że w projekcie wzięły udział osoby, które nie spełniały jednego z warunków określonych w Regulaminie dla Operatora oraz w Regulaminie wsparcia, tj. nie były pracownikami MŚP w rozumieniu definicji przyjętej w wymienionych dokumentach, świadczy o tym, że wydatki poniesione w związku z ich udziałem w projekcie nie mogą zostać uznane za kwalifikowalne. Nie ma przy tym znaczenia, czy skarżącej można przypisać winę z tytułu zaistniałych zdarzeń, ponieważ ustawa o finansach publicznych wskazuje wprost, że wydatkowane z naruszeniem procedur środki publiczne podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Treść art. 207 ust. 1 u.f.p. nie przewiduje żadnych okoliczności związanych z winą strony i jej rodzajem, czy też z udziałem podmiotów trzecich w powstaniu zdarzeń skutkujących stwierdzeniem wystąpienia nieprawidłowości. W sytuacji, gdy wydatki nie spełniają przesłanek kwalifikowalności, to niezależnie od stopnia zawinienia strony, ich wartość musi zostać zwrócona do Instytucji Zarządzającej. Nie ma podstaw do odstąpienia od stwierdzenia wystąpienia naruszenia przez skarżącą procedur związanych z realizacją projektu dofinansowanego ze środków unijnych. Odpowiedzialność beneficjenta i związany z tym obowiązek zwrotu środków pochodzących z dofinansowania związane są ze stwierdzeniem uczestnictwa w projekcie osób, które nie spełniały jednego z warunków kwalifikowalności wydatków. Beneficjent odpowiadał za prawidłową realizację projektu, w tym także za to by w projekcie wzięły udział osoby spełniające wszystkie kryteria kwalifikacji. Beneficjent, stając się stroną umowy o dofinansowanie, przyjął na siebie odpowiedzialność za prawidłową realizację projektu. Ponadto, zgodnie z § 2 ust. 6 umowy o dofinansowanie, beneficjent zobowiązał się pokryć ze środków własnych wszelkie wydatki niekwalifikowalne w ramach projektu. Wydatki niekwalifikowalne, niezależnie od przyczyny ich niekwalifikowalności, beneficjent jest zobowiązany zwrócić na podstawie postanowień umowy o dofinansowanie. Strona postępowania jako jedyna ponosi odpowiedzialność wobec Instytucji Zarządzającej. To beneficjent podpisał umowę o dofinansowanie projektu i zaakceptował ryzyko związane z realizacją projektu, w tym m.in. w zakresie potencjalnego obowiązku zwrotu całości lub części dofinansowania. Podpisanie przez beneficjenta umowy o dofinansowanie stanowiło także przyjęcie odpowiedzialności za prawidłową realizację projektu. Naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie powoduje zatem powstanie po stronie beneficjenta obowiązku zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne. Stwierdzone naruszenie w pełni wypełnia znamiona nieprawidłowości z art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013. Wykrycie naruszenia, czy to prawa unijnego, czy też prawa krajowego i uznanie go za nieprawidłowość, w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, prowadzi do powstania obowiązków ustanowionych prawem unijnym, a wiążących się z wykryciem nieprawidłowości, w tym obowiązku odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo, tj. nałożenia korekty finansowej. W sprawie doszło do naruszenia procedur związanych z wydatkowaniem środków pochodzących z dofinansowania UE (tj. umowy o dofinansowanie, Regulaminu dla Operatora i Regulaminu wsparcia), poprzez działanie beneficjenta polegające na przedłożeniu do dofinansowania wydatków niespełniających warunków kwalifikowalności, co doprowadziło do powstania szkody w budżecie UE. W projekcie sfinansowano bowiem ze środków pochodzących z UE wydatki poniesione na realizację usług rozwojowych dla uczestników projektu, którzy nie spełniali warunku kwalifikowalności w postaci bycia pracownikiem MŚP. Ponadto kilku uczestników projektu złożyło wyjaśnienia, z których wynika, że nie wzięli oni udziału w żadnej usłudze rozwojowej w ramach projektu. Powyższe stanowi dodatkową okoliczność uzasadniającą brak możliwości uznania za kwalifikowalne wydatków zadeklarowanych przez skarżącego jako poniesionych w związku z ich udziałem w projekcie. W niniejszej sprawie wystąpiła zatem szkoda realna w postaci środków wypłaconych beneficjentowi, które zostały wykorzystane na sfinansowanie wydatków poniesionych niezgodnie m.in. z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności oraz umową o dofinansowanie projektu. Doszło bowiem do sfinansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego UE, który nie spełniał wymogów umowy o dofinansowanie projektu. Zgodnie z § 4 ust. 7 umowy o dofinansowanie, beneficjent oświadczył, że zapoznał się z treścią Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 oraz wytycznych, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 27 (tj. m. in. Wytycznych w zakresie kwalifikowalności) i zobowiązał się do ich stosowania podczas realizacji projektu. W Rozdziale 8.2 pkt 2 lit. a Wytycznych wskazano natomiast, że warunkiem kwalifikowalności uczestnika projektu jest spełnienie przez niego kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie. Skoro zatem nie spełniły się warunki konieczne do uznania za kwalifikowalne wydatków poniesionych w związku z udziałem w projekcie jego uczestników (poprzez przyznanie wsparcia uczestnikom, którzy nie spełniali jednego z warunków udziału w projekcie), zasadnym jest uznanie, że kwota wypłaconego beneficjentowi dofinansowania wydatków stanowi realną szkodę w budżecie UE. Podstawą żądania zwrotu wypłaconej beneficjentowi kwoty dofinansowania jest art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., który ma zastosowanie w przypadku, gdy doszło do wykorzystania środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Wobec brzmienia art. 184 u.f.p. procedury te należy rozumieć szeroko, tzn. jako ogół wszystkich procedur (unijnych i krajowych), a także postanowień umowy o dofinansowanie projektu, zgodnie z którymi dokonywane jest wydatkowanie środków europejskich. Beneficjent, zawierając 12 listopada 2019 r. umowę o dofinansowanie projektu, przyjął na siebie obowiązki wynikające wprost z zapisów umowy, które stanowią element szeroko pojętej procedury wdrażania, do której odnosi się art. 184 u.f.p. Umowa zawierana pomiędzy Instytucją Zarządzającą a beneficjentem reguluje szczegółowe zasady dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane. Beneficjent decydując się na udział w konkursie i przedstawiając wniosek o dofinansowanie projektu, a następnie uzyskując dofinansowanie, zobowiązał się do realizacji projektu zgodnie z procedurami obowiązującymi przy wykorzystaniu środków pochodzących z dofinansowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Zarządu Województwa Łódzkiego z 6 czerwca 2025 r. K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Zarządu Województwa Łódzkiego z 29 marca 2024 r., umorzenie postępowania, zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła: 1) naruszenie art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, art. 24 ust. 1 i 9 pkt 2 ustawy wdrożeniowej 2014-2020, art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 u.f.p. poprzez ich bezpodstawne zastosowanie prowadzące do orzeczenie o zwrocie środków, gdy i tymczasem nie zachodzi uzasadniona podstawa do stwierdzenia, że w projekcie doszło do nieprawidłowości z winy skarżącej, a w konsekwencji do wydania decyzji określającej kwotę dofinasowania podlegającą zwrotowi, 2) naruszenie (z ostrożności procesowej, gdyby zarzut nr 1 nie został uznany za trafny) art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 9 u.f.p., art. 2 pkt 36 w związku z art 143 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013 oraz art. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. WE z dnia 23 grudnia 1995 r. seria L 312, s. 1 i n.) poprzez zupełne pominięcie zasady proporcjonalność oraz żądanie zwrotu środków w nadmiernej kwocie, 3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. w szczególności art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 15, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79 § 1 i 2, art. 80, art. 81a § 1, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności, zaniechanie podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, pominięcie słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, jak również nie wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i zupełnie dowolne ustalenie, które nie pozwalały na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy. W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa Łódzkiego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. 25 lutego 2026 r. skarżąca wniosła pismo stanowiące replikę na odpowiedź organu na skargę, w którym podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie podkreśliła, że jeżeli to państwo członkowskie działające za pośrednictwem organu, swoim działaniem lub zaniechaniem naruszyło prawo unijne, to nie może być mowy o wystąpieniu nieprawidłowości, a już tym bardziej o obciążaniu skarżącej konsekwencjami finansowymi wynikającymi z naruszenia prawa unijnego. Według skarżącej nie można uznać za nieprawidłowe wykonania umowy faktu składania przez pracowników – beneficjentów nieprawdziwych oświadczeń, w sytuacji gdy skarżąca nie miała żadnych możliwości ich weryfikacji. Organ dysponował dokumentacją projektową, widział sposób w jaki skarżąca weryfikowała status pracowników i nie wniósł żadnych zastrzeżeń, a nawet potwierdził realizację przez nią wszystkich obowiązków prawidłowo. Weryfikacja określonych warunków wsparcia została przeprowadzona zgodnie z wytycznymi na podstawie stosownych obowiązków. Wystąpienie wydatków niekwalifikowalnych nie wynika z działania lub zaniechania skarżącej, lecz z zaniechania lub nieprawidłowego działania organu, który w ramach procedur projektowych nie przewidział innej możliwości weryfikacji zatrudnienia pracowników niż oświadczenia oraz formularze. Organ przypisuje skarżącej odpowiedzialność za (nie)wykonanie obowiązków, których nie ma w procedurach (nigdzie, w żadnym dokumencie nie ma uprawnienia do weryfikacji oświadczeń o zatrudnieniu, jak również nie ma żadnego sposobu, w jaki taka weryfikacja mogłaby być przeprowadzona). Skarżąca nie może odpowiadać za okoliczności pozostające nie tylko poza zakresem jej obowiązków projektowych, ale również zupełnie poza możliwością oddziaływania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie według wykazała, aby organ administracji naruszył przepisy prawa. Zaskarżoną decyzją Zarząd Województwa Łódzkiego utrzymał w mocy decyzję własną z 29 marca 2024 r. o określeniu skarżącej kwoty przypadającej do zwrotu w wysokości 211 284 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, jako środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych przez skarżącą, z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 – podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Stosownie do treści art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Przy wydatkowaniu środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 5 lit. c i d, a także środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z tych środków, stosuje się odpowiednio zasady rozliczania określone dla dotacji z budżetu państwa (art. 184 ust. 2 u.f.p.). Z powołanych przepisów wynika, że pod pojęciem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., należy rozumieć procedury określone w umowie międzynarodowej. Nie wyczerpują one jednak w całości pojęcia "procedur", o których mowa w art. 184 u.f.p., gdyż nie obejmują "innych procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu". Interpretacja pojęcia "inne procedury obowiązujące przy ich wykorzystaniu" musi uwzględniać zarówno potoczne rozumienie wyrazu "procedura", jak i sposób uregulowania w prawie krajowym wdrażania programów operacyjnych. W prawie krajowym systemy realizacji programów operacyjnych krajowych i regionalnych tworzone są przede wszystkim aktami nie mającymi waloru przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Projekty są realizowane przez beneficjentów na podstawie umowy o dofinansowanie, która stanowi podstawowe źródło uprawnień i obowiązków jej stron, w tym beneficjenta. Z powyższego wynika zatem, że poprzez "inne procedury" w rozumieniu art. 184 ust. 1 u.f.p. należy rozumieć nie tylko przepisy prawa powszechnego krajowego i unijnego, ale również procedury, o jakich jest mowa w umowie o dofinansowanie ustanowione w dokumentach programowych, jak i samą umowę o dofinansowanie (np. wyroki NSA: 9 stycznia 2014 r., II GSK 1546/12; z 12 września 2017 r., II GSK 3597/15; z 17 maja 2017 r., II GSK 2420/15; z 12 kwietnia 2017 r., II GSK 2389/15). Z regulacji zawartych w art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ust. 1 u.f.p. wynika, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków pochodzących z budżetu UE są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu, w tym procedurami określonymi w umowie między beneficjentem a instytucją zarządzającą (por. wyroki NSA z 9 stycznia 2014 r., II GSK 1546/12 z 17 maja 2017 r., II GSK 2420/15). Za naruszenie owych procedur można uznać wszelkie odstępstwa od zapisów umowy lub też naruszenie przepisów prawa unijnego czy krajowego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę (uszczerbek) w budżecie ogólnym UE. Z tego powodu wszelkie nieprawidłowości, które potencjalnie mogą skutkować wypłatą środków, które nie powinny być wypłacone, w myśl warunków umowy lub przepisów prawa, są traktowane jako nieprawidłowość. Naruszenie procedur w rozumieniu art. 184 ust. 1 u.f.p. może spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE. Przy czym obowiązek zwrotu środków powstaje z mocy samej ustawy o finansach publicznych bez względu na wolę i zamiar beneficjenta, czy też winę jakiegokolwiek podmiotu bądź osoby (por. wyrok NSA z 8 maja 2024 r., I GSK 906/20). Obowiązek zwrotu środków w oparciu o wyżej powołane przepisy ma charakter obiektywny i nie opiera się na zasadzie zawinienia, na co zasadnie wskazywał organ administracji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Szczególny charakter umowy dotyczącej pomocy finansowej ze środków funduszy europejskich powoduje, że odpowiedzialność za wystąpienie okoliczności skutkujących obowiązkiem zwrotu środków opiera się na obiektywnych kryteriach niewypełnienia warunków umowy. Nie ma znaczenia to, czy można beneficjentowi przypisać bezpośrednio winę z tytułu zaistniałych zdarzeń, czy przyczyny skutkujące obowiązkiem zwrotu były zależne od beneficjenta. W razie wystąpienia przesłanek z art. 207 ust. 1 u.f.p. organ nie bada winy czy też zamiaru beneficjenta, jego dobrej bądź złej wiary. Umowa o dofinansowanie jest bowiem umową rezultatu, a nie starannego działania. Beneficjent, podpisując umowę o dofinansowanie projektu, otrzymuje bezzwrotną pomoc pod warunkiem zrealizowania określonych w niej warunków. W sytuacji natomiast, gdy rezultat projektu nie zostanie osiągnięty, nie można przyznać beneficjentowi środków tylko dlatego, że podejmował działania zmierzające do zrealizowania założonego celu. Co do zasady nie mają znaczenia przyczyny, które stały się powodem trudności w realizacji projektu. W takim przypadku środki wypłacone na jego realizację uznać należy za niezasadny wydatek z budżetu UE, tj. wydatek, który nie doprowadził do uzyskania założonego celu funduszu. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 ustawy wdrożeniowej 2014-2020 stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej albo nieprawidłowości systemowej, zwanych dalej "nieprawidłowościami", powoduje powstanie obowiązku podjęcia przez właściwą instytucję odpowiednich działań, o których mowa w ust. 9 lub 11. Jak stanowi art. 24 ust. 9 pkt 2 ustawy wdrożeniowej 2014-2020, w przypadku stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej: w uprzednio zatwierdzonym wniosku o płatność – właściwa instytucja nakłada korektę finansową oraz wszczyna procedurę odzyskiwania od beneficjenta kwoty współfinansowania UE w wysokości odpowiadającej wartości korekty finansowej, zgodnie z art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, a w przypadku programu EWT – zgodnie z umową o dofinansowanie projektu albo decyzją o dofinansowaniu projektu. W myśl art. 24 ust. 11 ustawy wdrożeniowej 2014-2020 w przypadku gdy nieprawidłowość indywidualna wynika bezpośrednio z działania lub zaniechania: 1) właściwej instytucji lub 2) organów państwa - korygowanie wydatków następuje przez pomniejszenie wydatków ujętych w deklaracji wydatków oraz we wniosku o płatność, przekazywanych do Komisji Europejskiej, o kwotę odpowiadającą oszacowanej wartości korekty finansowej wynikającej z tej nieprawidłowości. Samo zatem stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości powoduje powstanie obowiązku podjęcia przez właściwą instytucję odpowiednich działań, a w przypadku stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej: w uprzednio zatwierdzonym wniosku o płatność – nałożenia korekty finansowej oraz wszczęcia procedury odzyskiwania od beneficjenta kwoty współfinansowania UE w wysokości odpowiadającej wartości korekty finansowej, zgodnie z art. 207 u.f.p. Stosownie do art. 24 ust. 12 ustawy wdrożeniowej 2014-2020 zaistnienie okoliczności, o których mowa w ust. 11, stwierdza: 1) minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego wykonujący zadania państwa członkowskiego - w odniesieniu do instytucji zarządzającej oraz krajowego kontrolera; 2) instytucja zarządzająca - w odniesieniu do instytucji, którym zostały powierzone zadania zgodnie z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 12 ust. 3. Przepis art. 2 pkt 14 ustawy wdrożeniowej 2014-2020 definiuje nieprawidłowość indywidualną jako nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego, tj. rozporządzenia nr 1303/2013, według którego "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. W rozpoznawanej sprawie we wniosku o dofinansowanie, stanowiącym załącznik do umowy o dofinansowanie projektu z 12 listopada 2019 r., skarżąca wskazała, że celem projektu jest podniesienie kompetencji i kwalifikacji przedsiębiorców sektora MŚP i ich pracowników w tym MŚP przechodzących procesy adaptacyjne, restrukturyzacyjne i modernizacyjne. Głównym celem projektu jest wzrost konkurencyjności przedsiębiorców z woj. łódzkiego poprzez udzielenie usług rozwojowych dla min. 700 MŚP z woj. łódzkiego i ich 2400 pracowników (s. 5/66). Skarżąca zadeklarowała, że posiada doświadczony personel w realizacji projektów współfinansowanych ze środków UE. Za pomiar i monitoring realizację celu projektu odpowiada kierownik (s. 5/66). Sama skarżąca określiła też, że nabycie kompetencji weryfikowane jest w 4-etapowym procesie zgodnie z "Wytycznymi" (s. 7/66), a wśród swoich zadań wymieniła we wniosku "kontrolę i monitoring realizacji usług rozwojowych" (s. 18/66). W § 2 ust. 6 umowy o dofinansowanie projektu skarżąca zobowiązała się pokryć ze środków własnych wszelkie wydatki niekwalifikowalne w ramach projektu. W § 4 ust. 1 tej umowy natomiast określono, że to beneficjent w imieniu swoim i partnerów odpowiada za realizację projektu zgodnie z umową, w szczególności z wnioskiem, w tym za: osiągnięcie założeń merytorycznych projektu i utrzymanie celu projektu wyrażonych wskaźnikami produktu oraz rezultatu określonymi we wniosku (pkt 1); zapewnienie realizacji projektu przez personel projektu posiadający kwalifikacje określone we wniosku lub/i przez osoby bezpośrednio wskazane we wniosku (pkt 3); zbieranie danych osobowych uczestników projektu (osób lub podmiotów) zgodnie z wytycznymi w zakresie monitorowania (pkt 5); przetwarzanie danych osobowych zgodnie z RODO oraz ustawą o ochronie danych osobowych (pkt 6). W § 4 ust. 3 pkt 1 umowy skarżąca została zobowiązana do realizacji programu zgodnie z PSF WŁ zgodnie z Regulaminem dla Operatora (Beneficjenta) dotyczącym wsparcia w ramach PSF WŁ stanowiącym załącznik nr 9 do umowy. W Regulaminie konkursu w części "Definicje" określono, że pracownik to to personel, o którym mowa w art. 5 załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26 czerwca 2014 r., str. 1, z późn. zm.), przez który należy rozumieć: a) pracownika w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy; b) osobę świadczącą usługi na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło; c) właściciela, pełniącego funkcje kierownicze; d) wspólnika, w tym partnera prowadzącego regularną działalność w przedsiębiorstwie i czerpiącego z niego korzyści finansowe. Definicja ta jest tożsama z definicją zawartą w Regulaminie dla Operatora (Wprowadzenie pkt 1 lit. k). W Regulaminie konkursu w pkt 2.5 jako grupę docelową wskazano mikro-, małych i średnich przedsiębiorców (premiowani będą pracownicy po 50 roku życia oraz o niskich kwalifikacjach). W Regulaminie dla Operatora zobowiązano MŚP korzystające z dofinansowania do usług rozwojowych do zapewnienia uczestnictwa w usługach z wykorzystaniem bonów rozwojowych wyłącznie pracowników przedsiębiorstwa. Sprecyzowano przy tym, że za kwalifikowalne w przypadku osób, o których mowa w części Wprowadzenie pkt 4 k) ppkt b) uznaje się jedynie osoby, których okres zatrudnienia jest nie krótszy niż 3 miesiące przed dniem przystąpienia do projektu (część IV.4 Obowiązki MŚP pkt 3 ppkt b). MŚP korzystające z dofinansowania do usług rozwojowych zostały także zobowiązane do zapewnienia uczestnictwa skierowanego pracownika w usłudze zgodnie z wymogami Podmiotu Świadczącego Usługę Rozwojową i uzyskanie przez pracownika dokumentu potwierdzającego osiągnięcie przewidywanych efektów kształcenia (część IV.4 Obowiązki MŚP pkt 3 lit. d). W wypadku niedopełnienia tego obowiązku MŚP zobowiązane zostały do pokrycia 100% wartości faktury/rachunku za usługę rozwojową (część IV.4 Obowiązki MŚP pkt 6 Regulaminu dla Operatora). Zgodnie z częścią VI Obowiązki Operatora pkt 4 lit. a, b, r Regulaminu dla Operatora do obowiązków Operatora należało przygotowanie Regulaminu wsparcia, umowy wsparcia oraz Zasad kontroli i przekazanie ich do zatwierdzenia IZ RPO WŁ, opublikowanie wymienionych dokumentów na stronie projektu, prowadzenie kontroli projektu PSF WŁ w odniesieniu do uczestników projektu (MŚP delegującego pracowników do udziału w usłudze rozwojowej oraz pracowników) na podstawie opracowanych przez Operatora szczegółowych Zasad kontroli. Podkreślono przy tym, że kontrole takie są przeprowadzane na dokumentach, w tym siedzibie Operatora (m. in. na dokumentach rozliczeniowych dostarczonych przez Podmioty Świadczące Usługi Rozwojowe takich jak dokumenty finansowe, zaświadczenia o ukończeniu usługi rozwojowej) i obejmują sprawdzenie, czy usługi rozwojowe zostały zrealizowane i rozliczone zgodnie z warunkami umowy (i); w miejscu realizacji usługi rozwojowej (wizyta monitoringowa, które celem jest sprawdzenie faktycznego dostarczenia usługi rozwojowej i jej zgodności ze standardami określonymi m. in. w Karcie Usługi): w danym roku kalendarzowym każdy z Operatorów zobowiązany jest do monitorowania co najmniej 30% umów zawartych w danym roku z MŚP w trybie wizyt monitoringowych, z każdej przeprowadzanej wizyty monitoringowej sporządzany jest protokół zawierający opis przebiegu wizyty monitoringowej wraz ze wskazaniem ewentualnych nieprawidłowości lub uchybień. Protokół sporządzany jest w dwóch egzemplarzach po jednym dla każdej ze stron. Protokół powinien zawierać wszelkie informacje pozwalające w jednoznaczny sposób zidentyfikować kontrolowaną usługę rozwojową oraz jej uczestników (ii); w siedzibie MŚP (m.in. na dokumentach związanych z przystąpieniem do projektu). Operator określa w Zasadach kontroli minimalny procent umów podlegających kontroli w siedzibie MŚP, z zastrzeżeniem, że minimalny procent wynosi 3 (iii). Operator został zobowiązany również do składania do IZ RPO WŁ sprawozdania z realizacji obowiązków w zakresie monitorowania w ujęciu miesięcznym tj. w terminie 10 dni roboczych po zakończeniu każdego miesiąca, a sprawozdanie to winno co najmniej zawierać dane dotyczące liczby podpisanych umów wsparcia MŚP, liczby przeprowadzonych wizyt monitoringowych w miejscu realizacji usług rozwojowych wraz ze wskazaniem danych, gdzie wizyty były prowadzone, informacji o zastrzeżeniach, nadużyciach i uchybieniach związanych z realizacją usługi rozwojowej, w tym wynikających ze sprawowania stanu faktycznego realizacji usługi (część VI Obowiązków Operatora pkt 4 lit. s Regulaminu dla Operatora). Regulamin dla Operatora przewidywał także możliwość rozwiązania przez Operatora umowy wsparcia w ramach PSF bez wypłaty jakichkolwiek odszkodowań w przypadku niewłaściwego wykorzystania dofinansowania (część IV.2 pkt 14). Z kolei zgodnie z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków (Rozdział 6 Podrozdział 6.2 Ocena kwalifikowalności wydatków) określono, że ocena kwalifikowalności wydatku polega na analizie zgodności jego poniesienia z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i prawa krajowego, decyzją w sprawie zatwierdzenia wkładu finansowego na rzecz dużego projektu, umową o dofinansowanie projektu i Wytycznymi oraz innymi dokumentami, do których stosowania beneficjent zobowiązał się w umowie o dofinansowanie projektu (pkt 1). Ocena kwalifikowalności poniesionego wydatku dokonywana jest przede wszystkim w trakcie realizacji projektu poprzez weryfikację wniosków o płatność oraz w trakcie kontroli projektu, w szczególności kontroli w miejscu realizacji projektu lub siedzibie beneficjenta. Punktem wyjścia dla weryfikacji kwalifikowalności wydatków na etapie realizacji projektu jest zatwierdzony wniosek o dofinansowanie projektu. Na etapie oceny wniosku o dofinansowanie projektu dokonywana jest ocena kwalifikowalności planowanych wydatków. Przyjęcie danego projektu do realizacji i podpisanie z beneficjentem umowy o dofinansowanie projektu nie oznacza, że wszystkie wydatki, które beneficjent przedstawi we wniosku o płatność w trakcie realizacji projektu, zostaną poświadczone, zrefundowane lub rozliczone (w przypadku systemu zaliczkowego). Ocena kwalifikowalności poniesionych wydatków jest prowadzona także po zakończeniu realizacji projektu w zakresie obowiązków nałożonych na beneficjenta umową o dofinansowanie projektu oraz wynikających z przepisów prawa (pkt 2). Według Podrozdziału 6.2 Ocena kwalifikowalności wydatków pkt 3 wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki: został faktycznie poniesiony w okresie wskazanym w umowie o dofinansowanie projektu, z zachowaniem warunków określonych w podrozdziale 6.1 (lit. a), jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa unijnego oraz prawa krajowego, w tym przepisami regulującymi udzielanie pomocy publicznej, jeśli mają zastosowanie (lit. b), jest zgodny z PO (program operacyjny, w tym krajowy i regionalny program operacyjny) i SZOOP (szczegółowy opis osi priorytetowych programu operacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 25 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020) (lit. c), został uwzględniony w budżecie projektu współfinansowanego ze środków EFS, z zastrzeżeniem pkt 10 i 11 podrozdziału 8.3, a w przypadku projektów współfinansowanych ze środków FS i EFRR – w zakresie rzeczowym projektu zawartym we wniosku o dofinansowanie projektu (lit. d), został poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie projektu (lit. e), jest niezbędny do realizacji celów projektu i został poniesiony w związku z realizacją projektu (lit. f), został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów (lit. g), został należycie udokumentowany, zgodnie z wymogami w tym zakresie określonymi w Wytycznych, Wytycznych PT, o których mowa w rozdziale 4 pkt 2, lub ze szczegółowymi zasadami określonymi przez IZ PO (lit. h), został wykazany we wniosku o płatność zgodnie z Wytycznymi w zakresie warunków gromadzenia i przekazywania danych w postaci elektronicznej (lit. i), dotyczy towarów dostarczonych lub usług wykonanych lub robót zrealizowanych, w tym zaliczek dla wykonawców, z zastrzeżeniem pkt 4 podrozdziału 6.4 (lit. j), jest zgodny z innymi warunkami uznania go za wydatek kwalifikowalny określonymi w Wytycznych, Wytycznych PT, o których mowa w rozdziale 4 pkt 2, lub określonymi przez IZ PO w SZOOP, regulaminie konkursu lub dokumentacji dotyczącej projektów zgłaszanych w trybie pozakonkursowym (lit. k). W Rozdziale 8 Podrozdziale 8.2 Kwalifikowalność uczestników projektu w pkt 1 określono, że w ramach projektu wsparcie udzielane jest uczestnikom określonym we wniosku o dofinansowanie projektu, spełniającym warunki kwalifikowalności, o których mowa w pkt 2. W myśl zaś pkt 2 tego podrozdziału warunkiem kwalifikowalności uczestnika projektu jest: a) spełnienie przez niego kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie, co jest potwierdzone właściwym dokumentem, tj. oświadczeniem lub zaświadczeniem, w zależności od kryterium uprawniającego daną osobę lub podmiot do udziału w projekcie, z zastrzeżeniem pkt 6 – 8, b) uzyskanie danych o osobie fizycznej, o których mowa w załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia EFS, tj. m.in. płeć, status na rynku pracy, wiek, wykształcenie, lub danych podmiotu, potrzebnych do monitorowania wskaźników kluczowych oraz przeprowadzenia ewaluacji, oraz zobowiązanie osoby fizycznej do przekazania informacji na temat jej sytuacji po opuszczeniu projektu. Brak uzyskania wszystkich wymaganych danych, o których mowa w pkt 2 lit. b, od uczestnika projektu lub jego opiekuna prawnego (w sytuacji gdy uczestnik projektu nie posiada zdolności do czynności prawnych) uniemożliwia traktowanie jej/go jako uczestnika projektu (Podrozdział 8.2 pkt 3). W Wytycznych w zakresie monitorowania postępu rzeczowego realizacji programów operacyjnych na lata 2014-2020 określono natomiast w Rozdziale 3 Zasady monitorowania postępu rzeczowego w projektach współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego w latach 2014-2020 w Sekcji 3.4.3 Zakres danych dotyczących uczestników projektów stanowiąc, że obejmuje on dane o interwencji EFS gromadzone w centralnym systemie teleinformatycznym zawierają co najmniej: identyfikator projektu (numer umowy o dofinansowanie/aneksu), identyfikator osoby (PESEL) lub podmiotu (NIP) pozwalający na zidentyfikowanie uczestnika oraz kontakt po zakończeniu wsparcia; datę rozpoczęcia i zakończenia udziału w projekcie; wartości dla wszystkich zmiennych potrzebnych do wskaźników wspólnych (pkt 1). W sytuacji, gdy nie jest możliwe zebranie minimalnego zakresu danych (patrz Sekcja 3.3.3), nie należy wykazywać danej osoby lub podmiotu jako uczestnika projektu, a co za tym idzie w ramach właściwych wskaźników (pkt 2). Zakres gromadzonych danych nt. uczestników będących osobami fizycznymi obejmuje dane osobowe (m.in. imię, nazwisko, PESEL, płeć), dane kontaktowe, szczegóły wsparcia (m.in. status osoby na rynku pracy w chwili przystąpienia do projektu, data przystąpienia do projektu i zakończenia udziału, forma wsparcia) oraz status uczestnika projektu po zakończeniu udziału w projekcie obejmujący efekty wsparcia monitorowane we wskaźnikach rezultatu. W przypadku pracownika instytucji uzupełniane są dodatkowe informacje dotyczące instytucji, w której uczestnik jest zatrudniony (pkt 3). W systemie gromadzone są dane nt. podmiotów, na rzecz których udzielone zostało wsparcie w ramach EFS wraz z informacjami dotyczącymi wsparcia. Zakres danych podmiotu obejmuje informacje podstawowe (m.in. nazwa i NIP), dane teleadresowe oraz szczegóły wsparcia (m.in. liczba osób objętych wsparciem w ramach podmiotu, czy wsparciem zostali objęci pracownicy) (pkt 4). Szczegółowy zakres danych dotyczących uczestników projektów zawiera załącznik 7 do niniejszych wytycznych. Jednocześnie w Wytycznych w zakresie warunków gromadzenia i przekazywania danych w postaci elektronicznej na lata 2014-2020 (załącznik 13) określono wzór formularza do wprowadzania danych o uczestnikach do SL2014 (pkt 6). Według załącznika 7 do tych Wytycznych zakres danych nt. uczestników projektów współfinansowanych z EFS gromadzonych w centralnym systemie teleinformatycznym obejmować miał w odniesieniu do uczestników indywidualnych i pracowników instytucji: dane uczestnika (imię i nazwisko, PESEL, wiek w chwili przystąpienia do projektu, płeć, wykształcenie), dane kontaktowe (województwo, powiat, gmina, miejscowość, ulica, nr budynku, nr lokalu, kod pocztowy, obszar zamieszkania wg stopnia urbanizacji DEGURBA, tel. kontaktowy, adres e-mail), szczegóły wsparcia (data rozpoczęcia i zakończenia udziału w projekcie i we wsparciu, status na rynku pracy w chwili przystąpienia do projektu, planowana data zakończenia edukacji w placówce edukacyjnej, w której skorzystano ze wsparcia, wykonywany zawód, zatrudniony w sytuacja po zakończeniu wsparcia, inne rezultaty dot. osób młodych, rodzaj otrzymanego wsparcia, data założenia działalności gospodarczej, kwota środków przyznanych na założenie działalności gospodarczej, PKD), status uczestnika projektu (przynależność do mniejszości narodowej lub etnicznej, migrantów, obce pochodzenie, bezdomność i wykluczenie mieszkaniowe, niepełnosprawność, niekorzystna sytuacja społeczna). Natomiast w odniesieniu do uczestników instytucjonalnych: dane podstawowe (nazwa instytucji, NIP, typ instytucji), dane uczestnika (imię, nazwisko, PESEL), dane teleadresowe (województwo, powiat, gmina, miejscowość, ulica, kod pocztowy, telefon kontaktowy, adres e-mail), szczegóły wsparcia (data rozpoczęcia i zakończenia udziału w projekcie i we wsparciu, fakt objęcia wsparciem pracowników instytucji, rodzaj przyznanego wsparcia). Z powyższego wynika, że obowiązki skarżącej nie zostały ograniczone tylko do zebrania od partnerów oświadczeń uczestników projektu, lecz powinna była ona podjąć czynności w celu ich weryfikacji, gdyż ponosiła odpowiedzialność za prawidłową realizację projektu. W możliwościach skarżącej mieściło się podjęcie czynności mających na celu zweryfikowanie działań partnerów projektu (MŚP), jak choćby usług szkoleniowo/doradczych, z których mieli korzystać uczestnicy, których dotyczyły zakwestionowane wydatki. Skarżąca upoważniona i jednocześnie zobowiązana została do przeprowadzania kontroli nie tylko na dokumentach rozliczeniowych, ale też w miejscu realizacji usługi rozwojowej (wizyty monitoringowe) i w siedzibie MŚP (część VI Obowiązki Operatora pkt 4 lit. r Regulaminu dla Operatora). Skarżąca mogła więc zwrócić się do MŚP o przedstawienie dodatkowych dokumentów potwierdzających spełnienie kryterium bycia pracownikiem przez zgłoszonych jako uczestników usług rozwojowych zgodnie z Regulaminem konkursu i Regulaminu dla Operatora. W Regulaminie Operatora skarżąca zobowiązana została do przeprowadzania kontroli nie tylko w swojej siedzibie (m. in. na dokumentach rozliczeniowych dostarczonych przez Podmioty Świadczące Usługi Rozwojowe takich jak dokumenty finansowe, zaświadczenia o ukończeniu usługi rozwojowej), lecz także do sprawdzenia, czy usługi rozwojowe zostały zrealizowane u rozliczone zgodnie z warunkami umowy, w miejscu realizacji usługi rozwojowej (wizyta monitoringowa, której celem jest sprawdzenie faktycznego dostarczenia usługi rozwojowej i jej zgodności ze standardami określonymi m. in. w Karcie Usługi). Nie jest sporne, że w 47 wypadkach opisanych szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (s.35-102) nie został spełniony warunek kwalifikowalności w projekcie w postaci świadczenia pracy przez uczestników projektu u przedsiębiorcy kierującego na usługę rozwojową zgodnie z definicją pracownika przedsiębiorstwa zawartą w Regulaminie konkursu i Regulaminie dla Operatora, którego okres zatrudnienia jest nie krótszy niż 3 miesiące przed dniem przystąpienia do projektu. Należy zwrócić uwagę, że już sam charakter szkoleń, jakie miały się odbyć ze znaczną częścią tych uczestników projektu przez nich opisanych nie pozwala uznać, aby służyły one realizacji celów projektu. Przykładowo uczestnicy zgłoszeni przez Fundację H. wyjaśnili, że podczas szkolenia w D. nie wykonywali żadnej pracy, musieli uiścić opłatę za udział w szkoleniu, brali udział "w obozie rekreacyjnym", "ćwiczeniach na plaży", "obozie kondycyjnym", "ćwiczeniach fizycznych", "pogadankach na temat zdrowego trybu życia" (B.S., K.G., K.B., H.K., M.M., M.M., B.P. czy W.P). W rozpoznawanej sprawie nie znajdowała zastosowania reguła proporcjonalności. Organy nie dokonywały bowiem oceny stopnia osiągnięcia założeń merytorycznych projektu określonych we wniosku o dofinansowanie. W niniejszej sprawie, skarżąca udzieliła wsparcia w 47 wypadkach, w sytuacji gdy wydatki te nie spełniły warunku kwalifikowalności, gdyż nie zostały poniesione zgodnie z umową o dofinansowanie projektu, a uczestnicy projektu nie spełniali warunku kwalifikowalności w projekcie. Nadto samo przyjęcie projektu do realizacji i podpisanie ze skarżącą umowy o dofinansowanie projektu nie oznaczało jeszcze, że ocena kwalifikowalności poniesionych wydatków nie mogła zostać przeprowadzona po zakończeniu realizacji projektu w zakresie obowiązków nałożonych na nią umową o dofinansowanie projektu oraz wynikających z przepisów prawa. W tym stanie rzeczy organ administracji zasadnie w niniejszej sprawie uznał, że skarżąca dopuściła się naruszeń procedur, które mogły spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE. W rozpoznawanej sprawie skarżąca dopuściła się nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 14 u.z.p.r., tj. nieprawidłowości, o których stanowi art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego. Zaistnienie obiektywnej okoliczności, jaką było niespełnienie przez 47 uczestników projektu warunku bycia pracownikiem przedsiębiorstwa zatrudnionym przez okres nie krótszy niż 3 miesiące przed dniem przystąpienia do projektu w rozumieniu Regulaminu konkursu i Regulaminu dla Operatora, stanowiło podstawę odpowiedzialności skarżącej w związku ze zobowiązaniami, jakie przyjęła na siebie w umowie o dofinansowanie. Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. d.j.