III SA/Łd 629/14

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 21 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za maj 2012 roku postanawia odmówić A.Z. przyznania prawa pomocy U.K. III SA/Łd 629/14 Uzasadnienie A.Z. (dalej wnioskodawca), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za maj 2012 roku. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi strona sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, załączając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy na druku "PPF". Postanowieniem z 8 października 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił A.Z. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu postanowienia wskazując na argumenty przemawiające za odmową przyznania prawa pomocy skarżącemu wskazano, że prowadzi on działalność gospodarczą i osiąga z niej stałe dochody. W formularzu wniosku wykazał dochód w wysokości 2.300 zł. Sąd zauważył przy tym, że działalność gospodarcza skarżącego prowadzona jest na szeroką skalę, o czym świadczy wysokość uzyskiwanych przychodów z tego tytułu. Z przekazanych kopii zeznań podatkowych wynika, że w 2013 roku uzyskał on przychód w wysokości 3.833.473,66 zł, a w roku 2012 przychody kształtowały się w wysokości 3.674.394,33 zł. Potwierdziły to również dane wynikające z bieżących deklaracji VAT-7 za okres od stycznia do lipca 2014 r. W styczniu 2014 r. podstawa opodatkowania wyniosła 248.686 zł, w lutym – 254.122 zł, w marcu – 329.022 zł, w kwietniu – 343.254 zł, w maju – 338.758 z, w czerwcu – 330.080 zł, w lipcu – 431.815 zł. Argumentem przemawiającym przeciwko przyznaniu skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych był także fakt, iż skarżący – mimo podnoszonych przez niego w uzasadnieniu trudności finansowych – regulował na bieżącą wszelkie inne zobowiązania zarówno publicznoprawne (podatki), jak i – co szczególnie ważne – prywatnoprawne (spłata kredytów bankowych). Sąd podkreślił, że w orzecznictwie dominuje pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, nie może przedkładać pierwszeństwa ponoszenia zobowiązań cywilnoprawnych (np. rat kredytów, niezależnie jakiemu celowi one służą) przed koszty postępowania sądowego. Stanowisko takie znajduje szerokie, ugruntowane poparcie w orzecznictwie sądowym (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, czy postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2006, sygn. akt I FZ 150/06). W orzecznictwie generalnie przyjmuje się, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym, czy też związanych z prowadzoną działalnością, nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa. Z przedłożonego zaświadczenia z Banku A. wynikało natomiast, że skarżący zaciągnął w tym banku kredyt na kwotę 200.000 zł i spłaca regularnie raty tego kredytu. Rata w styczniu 2014 r. wyniosła 416,11 zł, w lutym – 1.111,90 zł, w marcu – 1.490,67 zł, a w miesiącach kwiecień – lipiec wynosiła ok. 2.300 zł. Z zaświadczenia z Banku B. wynikało, że skarżący zaciągnął kredyt w kwocie 400.000 zł, rata wynosił 2.263,63 zł. W przypadku obydwu zaświadczeń baki potwierdziły, że raty spłacane są terminowo i skarżący nie ma zaległości. Zdaniem Sądu nie można było także pominąć kwestii bardzo wysokich obrotów na posiadanych przez skarżącego rachunkach bankowych. Analiza przedstawionych wyciągów z rachunku bankowego w Banku B. skarżącego wskazywała, że w każdym analizowanym miesiącu wpływy na rachunek wynosiły ponad 200.000 zł. Podobnie wysokie obroty wykazywał rachunek w Banku A.. Nie mógł mieć przy tym znaczenia fakt, że w obydwu przypadkach rachunki te wykazywały saldo ujemne. Wynikało to bowiem z faktu zaciągnięcia w ich ramach wskazanych powyżej kredytów. Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika skarżącego zawartej w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego Sąd podniósł, że rozstrzygając wniosek o przyznanie prawa pomocy wziął pod uwagę wysokość wszystkich obciążających skarżącego kosztów sądowych w prowadzonych przed tutejszym Sądem sprawach. Sądowi znana była wysokość tych obciążeń. Niemniej jednak powyższe nie mogło stanowić argumentu na rzecz uwzględnienia wniosku strony o zwolnienie od kosztów sądowych. W szczególności należało powyższe odnieść do opisywanej powyżej sytuacji majątkowej skarżącego. Niewątpliwie bowiem prowadzi on przedsiębiorstwo o dużych rozmiarach, o czym świadczą osiągane obroty z działalności gospodarczej, dochodzące prawie do 4.000.000 zł, co potwierdzają zeznania podatkowe VAT-7 – obrazujące bieżące dane liczbowe dotyczące przychodów z działalności gospodarczej. Nie mogło umknąć w analizie sytuacji majątkowej skarżącego z punktu widzenia możliwości poniesienia wskazanych kosztów sądowych, co całkowicie pomijał pełnomocnik, że skarżący na bieżąco reguluje co miesiąc raty kredytów komercyjnych zaciągniętych w bankach. Spłacane przez skarżącego comiesięczne raty, czyli wydatki ponoszone przez skarżącego na jego zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym wynoszą ok. 4.500 zł miesięcznie. Już sam fakt zaciągnięcia tak wysokich kredytów wskazywał na korzystną sytuację finansowa przedsiębiorstwa skarżącego, albowiem niewątpliwie w procedurze poprzedzającej udzielenie kredytu banki jego sytuację majątkową badały, uznając ją za na tyle stabilną iż udzieliły wskazanych kredytów. Nawet ewentualny fakt zabezpieczenia kredytów środami trwałymi (np. na nieruchomościach) czy też w inny sposób nie zmieniał faktu, iż ewentualne te środki służące za zabezpieczenie mogłyby stać się podstawą do zabezpieczenia środków finansowych służących sfinansowaniu kosztów sądowych. Odnośnie do podnoszonego faktu ujemnego salda na rachunku, to pełnomocnik nie zauważał, iż wynika ono z faktu zaciągnięcia kredytów bankowych. Nie można było zatem skutecznie twierdzić, iż rachunki bankowe skarżącego wykazują debet, albowiem uzyskane środki pieniężne zostały przez skarżącego spożytkowane na określone cele. Sąd przypomniał przy tym, iż koszty zobowiązań o charakterze prywatnym (np., rat kredytów) nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznymi (np. kosztami sądowymi). Na marginesie Sąd wskazał na fakt, iż skarżący mimo wezwań do przekazania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych (wszystkich posiadanych rachunków) w praktyce przekazał jedynie wyciągi z dwóch posiadanych rachunków, mających charakter gospodarczy (służące do prowadzenia działalności gospodarczej). Jak przy tym wynikało z analizy wyciągów skarżący jest ponadto posiadaczem jeszcze co najmniej jednego rachunku o nr. [...] w C. Oddział 1 w B. na który dokonywał przelewów z innego swojego rachunku. Tego rachunku jednakże i wyciągów z niego skarżący nie udostępnił, tym samym odmawiając udzielenia informacji w tym zakresie, co już samo w sobie mogłoby stanowić o odmowie przyznania prawa pomocy z uwagi na odmowę udzielenie w pełnym zakresie żądanych informacji, mających stanowić podstawę o pełnej oceny zdolności finansowych i majątkowych wnioskodawcy. Naczelny sad Administracyjny, postanowieniem z dnia 17 grudnia 2014 roku oddalił zażalenie skarżącego na powyższe rozstrzygnięcie. Wyrokiem z 29 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę strony na decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za maj 2012 roku. W dniu 10 lipca 2015 roku skarżący wystąpił ze skargą kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej ponownie wystąpił z wnioskiem o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych tj. od opłaty od skargi kasacyjnej. Ze złożonego na formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżący wspólnie z matką prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę pod nazwą "D." w zakresie sprzedaży paliw w wysokości 2.165 zł miesięcznie oraz dochody z dzierżawy uzyskiwane przez jego matkę w wysokość 1.220 zł miesięcznie. Z nadesłanej kopi deklaracji podatkowej za rok 2014 wynika, że działalność gospodarcza podatnika w roku ubiegłym wygenerowała przychód na poziomie 3.980.553 zł koszty w wysokości 3.959.427 zł i w efekcie przyniosła dochód w wysokości 21.126 zł. W okresie od stycznia do lipca br. przychód z prowadzonej działalności gospodarczej zamknął się dla skarżącego kwotą 1.978.765 zł przy kosztach w wysokości 2.049.923 zł w efekcie działalność ta w chwili obecnej przynosi stratę w wysokości ok. 71.160 zł. Skarżący zamieszkuje w domu będącym własnością jego matki, wykazane koszty jego utrzymania zamykają się kwotą 172 zł miesięcznie (opłata za prąd i wodę). Wnioskodawca jest właścicielem samochodu ciężarowego MAN. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że miesięczny obrót firmy wnioskodawcy wniósł w maju br. 303.286 zł, czerwcu 300.888 zł, w lipcu 337.752 zł. Wnioskodawca posiada kredyt obrotowy w rachunku bieżącym w kwocie 400.000 zł, miesięczne obciążenia związane z jego obsługa kształtują się na poziomie 2.750 zł. Wnioskodawca nadesłał wyciągi z prywatnego rachunku bankowego na dzień 16 lipca br., a wiec dzień występowania ze skarga kasacyjna w przedmiotowej sprawie. Z nadesłanego wyciągu za okres od 22 lipca do 21 sierpnia br. wynika zaś, że na dzień występowania z wnioskiem o prawo pomocy tj. 30 lipca br. na rachunku tym skarżący posiadała środki w wysokości przekraczającej kwotę 10.000 zł. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych Aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać należy, że prawomocnym postanowieniem z 8 października 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych podkreślając, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów postępowania. Ocenę tę podzielił także Naczelny Sąd Administracyjny oddalając zażalenie skarżącego oraz wskazując, że wielkość obrotów prowadzonej działalności gospodarczej oraz wysokość ponoszonych zobowiązań prywatnoprawnych wykluczają uznanie skarżącego za osobę ubogą niezdolną do poniesienia kosztów procesu. W tym miejscu wskazać należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o jego przyznanie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 ustawy p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 roku sygn. akt II OZ 654/08). W obecnie rozpoznawanym, wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy nową okolicznością jest fakt likwidacji jednego z posiadanych uprzednio rachunków bankowych, oraz likwidacji posiadanego uprzednio kredytu obrotowego na kwotę 200.000 zł. Wnioskodawca w dalszym ciągu posiada jednak kredyt obrotowy wartości 400.000 zł, którego koszty obsługi miesięcznie wynoszą ok. 2.750 zł. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza w ubiegłym roku przyniosła dochód na poziomie 21.126 zł, a więc wyższy w stosunku do 2013 roku (19.744 zł). Miesięczne przychody z prowadzonej działalności gospodarczej w tym roku kształtują się na poziomie 300.000 - 337.000 zł. W tych okolicznościach fakt aktualnego notowania straty z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ok. 70.000 zł, a więc wielokrotnie mniejszej od miesięcznych obrotów skarżącego nie świadczy o braku możliwości po stronie skarżącego do poniesienia obciążających go na tym etapie procesu niezbędnych kosztów sądowych. Wskazać także należy, że w ubiegłym roku prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza w analogicznym okresie również wykazywała stratę jednak na koniec roku przyniosła dochód na poziomie 21.000 zł. Przedstawiona w obecnym wniosku o prawo pomocy sytuacja skarżącego nie różni się w istotny sposób od okoliczności ocenionych w toku postępowania dotyczącego jego pierwszego wniosku o prawo pomocy. Nadesłany wyciąg z prywatnego rachunku bankowego wnioskodawcy wskazuje ponadto, że na dzień występowania z ponownym wnioskiem o prawo pomocy na rachunku tym strona posiadała kwotę przekraczająca 10.000 zł, a więc pozwalającą na poniesienie wymaganych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych. W tej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia ponownego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 170 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo postepowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. U.K.