III SA/Łd 650/25

Dnia 13 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 roku sprawy ze skargi M. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 lipca 2025 roku nr UP-459/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. Decyzją z 8 lipca 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z 5 maja 2025 r. W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne: 4 września 2025 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej również: ZUS) wpłynął wniosek M. B. (dalej: strona, strona skarżąca lub skarżący) o umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wniosku skarżący powołał się na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. Decyzją z 5 maja 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek, stwierdzając, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., skarżący nie wykazał, że: zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego; powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń, a także że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. 23 maja 2025 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o umorzenie całości zobowiązań. 6 czerwca 2025 r. ZUS zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji (zawiadomienie doręczono 11 czerwca 2025 r.). W piśmie z 20 czerwca 2025 r. skarżący ponowił prośbę o umorzenie należności z tytułu składek z uwagi na trudną sytuację rodzinną, zdrowotną i pożar. Do akt sprawy przedłożył: - dokumentację medyczną, - zaświadczenia z Banku [...] w B. o aktualnym stanie spłacanych kredytów, - zaświadczenie z Urzędu Miasta w B., - zdjęcia z aktualnego stanu budynku po pożarze z 16 września 2016 r.. Z ustaleń ZUS wynika, że od 1 lutego 2006 r. do 26 marca 2019 r. skarżący był zgłoszony do ubezpieczeń w ZUS jako wspólnik jednoosobowej spółki F. . Od 1 marca 2023 r. pobiera on świadczenie emerytalne w wysokości 2 059,45 zł brutto, które po potrąceniach na rzecz ZUS w wysokości 809,26 zł wynosi 1 064,84 zł netto miesięcznie. Od 4 września 1982 r. skarżący pozostaje w związku małżeńskim. Strona skarżąca ma pełnoletnie dzieci: córkę i dwóch synów. Figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym jako: - prezes zarządu i wspólnik w M. Spółka z o.o. posiadający 459 udziałów, - prezes zarządu w spółce F. Sp. z o.o. Jest też właścicielem nieruchomości o powierzchni 115900,00 m2, dla której Sąd Rejonowy w R. prowadzi Księgę Wieczystą, na wskazanym majątku ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na poczet należności z tytułu składek. Jest właścicielem pojazdów: motocykla Suzuki UC 125 z 1998 r. oraz samochodu ciężarowego Mercedes-Benz 207 D z 1979 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Szczecinie decyzją z 29 grudnia 2009 r. przeniósł na skarżącego za okres pełnienia funkcji członka zarządu, tj. od czerwca 2004 r. do stycznia 2006 r., od kwietnia 2006 r. do czerwca 2006 r. oraz od kwietnia 2007 r. do maja 2007 r. odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek M. Sp. z o.o. z siedzibą w Z.. Przeniesiona odpowiedzialność dotyczy zaległości w ZUS za M. Sp. z o.o. Natomiast zobowiązania jakie widnieją na koncie strony dotyczą składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem tych składek, tj. należności na własne ubezpieczenia strony skarżącej. Powołaną na wstępie decyzją z 8 lipca 2025 r. ZUS utrzymał w mocy własną decyzję z 5 maja 2025 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ w pierwszej kolejności zweryfikował zadłużenie w zakresie ewentualnego przedawnienia i stwierdził, że podane w sentencji decyzji z 5 maja 2025 r. należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Organ odnosząc się następnie do przesłanek stanowiących podstawę umorzenia należności, tj. dotyczących wystąpienia całkowitej nieściągalności określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. wskazał, że przytoczone powyżej przesłanki stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Organ wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż w przypadku skarżącego przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy Prawo upadłościowe. Organ stwierdził, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. również nie zachodzi – skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i jednocześnie nie wystąpiła przesłanka braku majątku podlegającego egzekucji, bowiem strona skarżąca uzyskuje dochód z tytułu świadczenia emerytalnego, z którego możliwe jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego oraz posiada nieruchomość, na której ZUS dokonał wpisu do hipoteki. Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. , ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których wnosi strona skarżąca, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Organ wskazał przy tym, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie zachodzi również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., ponieważ ani Naczelnik Urzędu Skarbowego ani Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie jest bowiem oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ wobec zadłużenia widniejącego na koncie strony skarżącej jako płatnika składek jest prowadzone przymusowe dochodzenie należności przez Dyrektor Oddziału ZUS w T.; aktualnie prowadzona jest egzekucja ze świadczenia emerytalnego, z którego comiesięcznie dokonywane są potrącenia w wysokości 809,26 zł na poczet należności z tytułu składek w ZUS. Ponadto, w księdze wieczystej znajdują się wpisy hipotek przymusowych na rzecz ZUS. Organ wskazał przy tym, że postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się, nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji. Możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały zatem przez organ rentowy wyczerpane. Fakt, iż wobec strony nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ZUS odnosząc się do przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - dalej: "rozporządzenie" wskazał, że podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone we wskazanym rozporządzeniu oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości zostały w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę, co wyłącza możliwość uwzględnienia przez ZUS sytuacji innych niż wymienione w poczynionych rozważaniach. Umorzenie należności z tytułu składek wykorzystywane jest w bardzo wyjątkowych przypadkach i każda sytuacja jest oceniana indywidualnie. W ocenie organu przesłanka wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej. Organ odnosząc się do powołanej przez stronę skarżącą okoliczności powstania zadłużenia w ZUS, do której przyczynił się pożar z 14 września 2016 r., zaznaczył, że zaległości dotyczą okresu od marca 2006 r. do marca 2019 r., a więc w znacznej mierze okresu sprzed pożaru. Wobec tego pożar, na który m.in. powołuje się skarżący nie miał wpływu na powstanie całego zadłużenia. Pomimo tego zdarzenia nie można uznać, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nie opłacania w ustawowym terminie składek. Odnosząc się z kolei do przesłanki dotyczącej sytuacji zdrowotnej wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia organ zaznaczył, że jej wystąpienie uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Skarżący powołał się na swoją sytuację zdrowotną. Z przedłożonej dokumentacji wynika, że zmaga się on z cukrzycą, polineuropatią, przewlekłą chorobą nerek, retinopatią, nadciśnieniem tętniczym, przewlekłym zapaleniem ścięgna Achillesa, stłuszczeniem wątroby, torbielem na lewej nerce, otyłością, przewlekłym zapaleniem zatok oraz wyrostków sutkowych. Organ wskazał przy tym, że nie neguje stanu zdrowia skarżącego i podchodzi do jego problemów ze zrozumieniem. Problemy zdrowotne z całą pewnością są dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Organ wskazał, że strona otrzymuje świadczenie emerytalne, które jest stałym dochodem wypłacanym niezależnie od stanu zdrowia. Skoro zatem skarżący dysponuje świadczeniem emerytalnym, którego wymagalność - inaczej niż wynagrodzenia za pracę - nie jest uzależniona od aktywności zawodowej zdeterminowanej stanem zdrowia, przesłanka umorzenia zaległości, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie może zostać spełniona. W ocenie ZUS w sprawie nie występuje też przesłanka konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Ograniczone możliwości płatnicze strony skarżącej, podnoszone przez nią jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie, w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Organ wskazał, że w toku postępowania skarżący został poinformowany o możliwości uzupełnienia akt sprawy o oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o możliwości dołączenia do akt sprawy dokumentów obrazujących jego sytuację materialną, finansową czy zdrowotną. Pomimo skutecznie doręczonego wezwania skarżący nie dostarczył jednak wypełnionego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym. Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie umorzenia po raz kolejny strona skarżąca nie odniosła się do sytuacji swojego gospodarstwa domowego. Do akt sprawy nie został załączony materiał dowodowy umożliwiający dokonanie oceny sytuacji materialnej i rodzinnej strony. Brak jest informacji, z kim skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, jak również danych dotyczących ponoszonych przez niego opłat związanych z bieżącym utrzymaniem. Organ ustalił, że od 4 września 1982 r. skarżący pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona posiada własne źródło dochodu. Żona jest zameldowana pod tym samym adresem, co skarżący. ZUS wyjaśnił, że dokonując rozeznania sytuacji finansowej płatnika każdorazowo zobligowany jest do analizy dochodów osiąganych w rodzinie na podstawie minimum socjalnego, które jest ustalone na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Organ zaznaczył, że na ogólną sytuację finansową rodziny mają wpływ dochody wszystkich osób pozostających w wspólnym gospodarstwie domowym, a więc powinny być to także dochody żony skarżącego. Mając na uwadze powyższe, ZUS pomimo dochowania najwyższej staranności nie był w stanie ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej, a więc nie może w sposób wiarygodny odnieść sytuacji finansowej strony do wskaźnika minimum socjalnego. Przepisy zawarte w rozporządzeniu wskazują, że stwierdzenie: "jeżeli zobowiązany wykaże" nakłada na stronę ciężar udowodnienia okoliczności, wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną, czego skarżący nie dopełnił. ZUS odnosząc się do podniesionej przez skarżącego okoliczności, iż posiada inne zobowiązania finansowe stwierdził, że fakt posiadania zobowiązań wobec innych niż ZUS wierzycieli, nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Zobowiązania cywilnoprawne były bowiem zaciągane przez stronę świadomie, z uwzględnieniem jej możliwości finansowych, a przy tym skarżący godził się na ich ewentualne negatywne skutki. Organ podkreślił też, że skarżący nie wskazał w jaki sposób ewentualne umorzenie należności z tytułu składek wpłynie na poprawę jej sytuacji finansowej, zwłaszcza że zadłużenie wobec ZUS stanowi tylko część wszystkich jej zobowiązań, które bez względu na decyzję organu nadal będą dochodzone przez innych wierzycieli. Organ stwierdził, że przepisy na podstawie których ZUS realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej. ZUS zauważył też, że w aktach sprawy brak jest potwierdzenia, by skarżący był zmuszony korzystać z pomocy społecznej, która dedykowana jest osobom w bardzo trudnej, zagrażającej egzystencji sytuacji materialnej, lub ubiegania się o takie wsparcie. Prowadzi to do wniosku, że niezbędne potrzeby bytowe gospodarstwa domowego strony są zaspokojone, bez konieczności zwracania się do instytucji socjalnych. Z ustaleń organu wynika, że skarżący ma dorosłe dzieci. Tym samym zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Organ zaznaczył także, że na sytuację materialną strony składają się także składniki jej majątku - skarżący jest właścicielem nieruchomości, na której ZUS dokonał wpisu do hipoteki. Zatem subiektywne przekonanie wnioskodawcy o spełnieniu przesłanek do umorzenia nie uzasadnia rezygnacji z dochodzenia zaległości. W ocenie organu na podstawie dostępnych materiałów należy uznać, że skarżący nie udowodnił, iż sytuacja materialno-bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia mu spłatę zaległych należności wobec ZUS. Organ upatruje szansę na wyegzekwowanie należności, np. poprzez kontynuowanie postępowania egzekucyjnego. Podjęcie więc decyzji o umorzeniu należności byłoby więc, na chwilę obecną, nieuzasadnione. Na podstawie analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy ZUS nie znalazł podstaw do umorzenia żądanych należności w oparciu o przepisy rozporządzenia oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w ocenie organu okoliczności w nich wymienione nie zachodzą. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżył powyższą decyzję organu wskazując, że przedmiotową skargę składa w trybie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, której uzasadnieniem jest postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. w Ł., Sąd Gospodarczy XIV Wydział Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Naprawczych z dnia 13 listopada 2006 r., o sygn. akt [...] (uprawomocnione w dniu 25 listopada 2006 r.), które załącza do przedmiotowej skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola, według powyższych kryteriów, nie wykazała, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. sformułowana została zasada, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Z kolei w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca zdefiniował sytuacje, w których organ może uznać, że zachodzi całkowita nieściągalność należności wskazanych w ust. 2. Jak stanowi art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z 28 lutego 2023 r. Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Analizując powołane powyżej przesłanki umorzenia, zasadnie ZUS uznał, że w przypadku skarżącego powyższy przepis nie ma zastosowania. Z przyczyn oczywistych nie zachodzi bowiem przesłanka występująca w pkt 1 powołanego przepisu, jak również przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s., ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: - sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; - ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy Prawo upadłościowe. W ocenie sądu organ trafnie stwierdził też, iż nie zaistniała również okoliczność wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. ponieważ skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, ale jednocześnie nie wystąpiła przesłanka braku majątku niepodlegającego egzekucji, gdyż strona uzyskuje dochód z tytułu świadczenia emerytalnego, z którego możliwe jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego oraz posiada nieruchomość. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. także w niniejszej sprawie nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej wysokość kosztów upomnienia wynosi 16 zł. Ponadto, Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję należności z tytułu składek (przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s.), jak również nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.). Wobec strony skarżącej jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS w T.. Aktualnie prowadzona jest egzekucja ze świadczenia emerytalnego, z którego comiesięcznie dokonywane są potrącenia w wysokości 809,26 zł. Ponadto w księdze wieczystej znajdują się wpisy hipotek przymusowych na rzecz ZUS. Zdaniem sądu, prawidłowo zatem ZUS ocenił, iż w przypadku skarżącego nie zostały spełnione przesłanki zawarte w pkt 1, 2, 3, 4, 4a, 4b, 4c, 5 i 6 art. 28 u.s.u.s. Dodatkowo, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zasady takiego umarzania reguluje wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z § 3 ust. 1 wskazanego rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące ze zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające ze zobowiązanym w faktycznym związku (§ 3 ust. 2 wskazanego rozporządzenia). Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (§ 3 ust. 3 rozporządzenia). Użycie przez ustawodawcę zarówno w art. 28 ust. 2, jak i w ust. 3a u.s.u.s. zwrotu: "mogą być umarzane" oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia zwrotu: "może umorzyć" oznacza dopuszczenie możliwości orzeczenia o umorzeniu składek, przy zaistnieniu okoliczności wskazanych w tych przepisach. Dopuszczenie możliwości orzeczenia o umorzeniu należności nie oznacza jednak, że wystąpienie okoliczności mogących stanowić przesłankę orzeczenia o umorzeniu należności obliguje organ do wydania decyzji orzekającej o umorzeniu zaległych, należnych składek. Przez użycie sformułowania "mogą być umarzane" ustawodawca usankcjonował możliwość wydawania decyzji tzw. "uznaniowych". Oznacza to, że pomimo zaistnienia przesłanek, które pozwoliłyby na ewentualne umorzenie zaległości, tj. spełnienia ich przez wnioskodawcę, organ nie musi tych zaległości umorzyć. Jest natomiast zobligowany do wykazania, dlaczego orzekł o odmowie umorzenia zaległych należności, co wymaga należytego ustalenia wszystkich okoliczności sprawy. Z uwagi na uwarunkowania prowadzące do możliwości orzeczenia o umorzeniu należności, wymienione w powołanych powyżej aktach prawnych, ocenić należało, czy organ przeprowadził postępowanie w sposób pozwalający na dokonanie poprawnych ustaleń faktycznych i czy te ustalenia faktyczne zostały prawidłowo ocenione. Decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek są bowiem – jak już powyżej wskazywano – podejmowane na zasadzie uznania administracyjnego. Podlegają one wprawdzie kontroli sądowej, ale ze względu na specyficzny charakter spraw, których dotyczą, kontrola ta ma jednak ograniczony zakres. Jeżeli zatem organ poprawnie przeprowadzi postępowanie dowodowe i dokonana przez niego ocena stanu faktycznego jest właściwa, to samo wyprowadzenie wniosku przesądzającego o wyniku sprawy jest zagadnieniem natury słusznościowej, które pozostaje poza zakresem kontroli sądowej. Sąd administracyjny bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji w ramach uznania administracyjnego i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego też względu kontrola sądowa jest ograniczona jedynie do ustalenia, czy na podstawie określonych przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. np. J. Borkowski, Komentarz do art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 429 ). W rozpatrywanej sprawie organ był zatem zobowiązany tak prowadzić postępowanie, aby jak najwszechstronniej wyjaśnić wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy oraz jak najstaranniej wyjaśnić podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. I chociaż w polskim prawie administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, która obliguje organ do zebrania materiału dowodowego, nie może ona jednak zastąpić aktywności dowodowej samego wnioskodawcy. W postępowaniu o udzielenie ulgi w płatności należności składkowych to bowiem podmiot zainteresowany powinien wskazać wszelkie dowody i okoliczności wiążące się z dochodzonym umorzeniem ciążących na nim zobowiązań. Skoro zatem skarżący domaga się uznania jego argumentów, wskazujących na szczególne okoliczności zachodzące w niniejszej sprawie, to powinien okazać dowody potwierdzające te twierdzenia, bądź wskazać gdzie takowe organ może pozyskać. Prawidłowość postępowania dowodowego nie zależy przy tym od tego, czy zapadła decyzja jest satysfakcjonująca dla skarżącego. O wyjątkowości okoliczności podnoszonych przez skarżącego nie może przesądzać jego subiektywne przekonanie, gdyż muszą to być takie okoliczności, które ze względów obiektywnych mogą być potraktowane jako szczególne. W ocenie sądu w składzie rozpoznającym niniejszą skargę w rozpoznawanej sprawie organ administracji prawidłowo przeprowadził postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji. Wskazać należy, iż ZUS dysponował jedynie tym materiałem, który udostępnił skarżący - nie miał natomiast realnych środków procesowych do samodzielnego ustalenia jego faktycznej sytuacji materialnej. To na wnioskodawcy (zobowiązanym) spoczywał bowiem ciężar dowodu, tj. wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek (por. np. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014r., sygn. akt II GSK 1501/13, Lex/el nr 1657956), a obowiązkiem organu było dokonanie analizy przedstawionych przez stronę skarżącą dowodów. Podnieść należy za organem, że osoba, która decyduje się na złożenie wniosku o umorzenie powinna liczyć się z tym, że będzie musiała przedstawić swoją sytuację rodzinną i majątkową oraz, że te dane zostaną poddane szczegółowej analizie. Osoba, która wnosi o umorzenie należności z tytułu składek, musi mieć świadomość, że jednocześnie decyduje się na wykazanie braku środków po swojej stronie zarówno poprzez złożenie stosownego oświadczenia, jak również poparcie tego oświadczenia stosownymi dokumentami. Rolą organu jest natomiast ocena, czy złożone oświadczenia i przedstawione dowody są wystarczające do udzielenia stronie pomocy we wnioskowanym zakresie. Przy czym w niniejszej sprawie skarżący nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację rodzinną, a zarazem finansową. Również w toku postępowania, po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona nie przedłożyła oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, mimo, że została ponownie poinformowana o takiej możliwości. Prawidłowo zatem ZUS dokonał analizy sytuacji materialno-bytowej skarżącego na podstawie posiadanych informacji. Organ ustalił, że od 4 września 1982 r. skarżący pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona posiada własne źródło dochodu. Nadto, żona skarżącego jest zameldowana pod tym samym co skarżący adresem. Z uwagi jednak na brak danych personalnych żony skarżącego ZUS nie był w stanie poczynić dalszych ustaleń, co do jej sytuacji finansowej. W swoich wyjaśnieniach skarżący poinformował jedynie o problemach zdrowotnych swoich i żony, przedstawiając dokumentację medyczną, a także okoliczności dotyczące pożaru, za którą ubezpieczyciel po 8 latach wypłacił jedynie kwoty kosztów sądowych, co przyczyniło się do pogorszenia sytuacji majątkowej. Dokonując analizy sytuacji finansowej skarżącego ZUS każdorazowo zobligowany jest do porównania dochodów osiąganych w rodzinie do minimum socjalnego, które jest ustalone na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Niewątpliwie, na ogólną sytuację finansową rodziny mają wpływ dochody wszystkich osób pozostających w wspólnym gospodarstwie domowym, a więc powinny być to także dochody żony skarżącego. Mając na uwadze powyższe, w rozpoznawanej sprawie ZUS nie był w stanie ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej strony, a więc nie mógł w sposób wiarygodny odnieść sytuacji finansowej skarżącego do wskaźnika minimum socjalnego. Zaznaczyć należy, że istotą prowadzonego postępowania jest ustalenie rzeczywistych dochodów osoby zobowiązanej, jak i realnych obciążeń jakie ona ponosi. W toku postępowania organ informował skarżącego o możliwości uzupełnienia wniosku o dokumenty potwierdzające okoliczności uzasadniające umorzenie składek. Znamienny jest przy tym fakt, iż wniosek strony skarżącej o umorzenie należności z tytułu składek nie jest jej pierwszym wnioskiem tego typu, a zatem strona skarżąca z pewnością rozumie procedurę składania i weryfikacji wniosku oraz ma wiedzę o niezbędnych dokumentach. Do akt sprawy nie został jednak załączony materiał dowodowy umożliwiający dokonanie oceny sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy. Tym samym obraz sytuacji socjalno-materialnej wskazany w oświadczeniach strony nie znalazł potwierdzenia w obiektywnym materiale dowodowym obrazującym sytuację życiową skarżącego. W aktach sprawy brak jest też potwierdzenia, aby skarżący był zmuszony korzystać z pomocy społecznej, która dedykowana jest osobom w bardzo trudnej, zagrażającej egzystencji, sytuacji materialnej lub aby skarżący ubiegał się o takie wsparcie. Prowadzi to do wniosku, że niezbędne potrzeby bytowe gospodarstwa domowego strony skarżącej są zaspokojone bez konieczności zwracania się do instytucji socjalnych. Nie ulega jednocześnie wątpliwości, iż instytucja umorzenia służy wsparciu osób w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi czy innymi, niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami, w sytuacji gdy status materialny trwale nie rokuje poprawy w kontekście konieczności spłaty zadłużenia. Umorzenie należności może być więc uzasadnione jedynie okolicznościami o charakterze obiektywnym, wyjątkowym i trwałym. W ocenie sądu, skarżący nie wykazał, aby takie okoliczności zachodziły w jego przypadku. Jak bowiem wynika z akt sprawy, skarżący dysponuje stałym, miesięcznym dochodem w postaci świadczenia emerytalnego. Pozostaje on w związku małżeńskim, zatem w jego gospodarstwie istnieje drugi dochód jakim dysponuje żona, która zapewne partycypuje w kosztach utrzymania domu. Z ustaleń ZUS wiadomo, że skarżący pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 2 059,45 zł brutto, które po potrąceniach na rzecz ZUS w wysokości 809,26 zł wynosi 1 064,84 zł netto miesięcznie. Na podstawie danych wygenerowanych z systemu informatycznego oraz rejestrów centralnych REGON, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych organ ustalił też, że skarżący pełni funkcję prezesa zarządu w spółce F.Sp. z o.o. oraz prezesa zarządu i wspólnika w spółce M. Spółka z o.o. i posiada 459 udziałów. Skarżący jest ponadto właścicielem nieruchomości, tj. działki ewidencyjnej o powierzchni 115900,00 m² (udział 1/1), dla której Sąd Rejonowy w R. prowadzi Księgę Wieczystą i na wskazanym majątku ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na poczet należności z tytułu składek. Strona skarżąca jest także właścicielem pojazdów: motocykla Suzuki UC 125 z 1998 r., samochodu ciężarowego Mercedes-Benz 207 D z 1979 r. Prawidłowo zatem przyjęto, że skarżący nie wykazał, aby w sprawie zaistniały szczególne, wyjątkowe okoliczności mogące być podstawą uwzględnienia jego wniosku. Sąd podziela też stanowisko organu, że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja materialno-bytowa całkowicie i trwale uniemożliwiała spłatę zaległych należności. Nie zostało również stwierdzone, aby skarżący był pozbawiony w sposób trwały możliwości uzyskiwania dochodów – pobiera on bowiem emeryturę. Wobec powyższego zgodzić się należy z organem, że umorzenie zaległości byłoby w tej sytuacji przedwczesne. Umorzenie należności składkowych oznacza bowiem definitywną rezygnację z możliwości dochodzenia należnych wpływów z tytułu ubezpieczeń społecznych, a te oparte są na systemie partycypacyjnym. Dochody ze składek do systemu ubezpieczeń społecznych nie tylko wpływają bezpośrednio na sytuację samego ubezpieczonego, ale pośrednio także na bezpieczeństwo emerytalne innych osób ubezpieczonych, dlatego decyzja o ich umorzeniu nie może następować pochopnie i z reguły zastrzeżona jest dla sytuacji wyjątkowych, szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec ZUS. W rozpoznawanej sprawie ZUS dysponował określonym materiałem dowodowym zaoferowanym przez skarżącego, uzupełnionym również o informacje wynikające z ogólnodostępnych rejestrów centralnych i dane z systemu ZUS. Na podstawie tych ostatnich organ wykazał niekompletność informacji przedstawionych przez skarżącego, a dotyczących sytuacji finansowej jego gospodarstwa domowego. Brak wiarygodnego wykazania rzeczywistych dochodów pozostających w dyspozycji gospodarstwa domowego strony skarżącej oraz ponoszonych kosztów niezbędnego utrzymania w istocie nie pozwalał organowi na zastosowanie wnioskowanego zwolnienia. Organ, odnosząc się do przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej sytuacji zdrowotnej strony, prawidłowo uznał, że jej wystąpienie uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby, w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu. ZUS nie negując stanu zdrowia skarżącego i uznając, że wskazane problemy z całą pewnością są dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji słusznie uznał, że nie stanowią one jednak wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Strona otrzymuje świadczenie emerytalne, które jest jej stałym dochodem, wypłacanym niezależnie od stanu zdrowia. Skoro zatem skarżący dysponuje świadczeniem emerytalnym, którego wymagalność nie jest uzależniona od aktywności zawodowej zdeterminowanej stanem zdrowia, przesłanka umorzenia zaległości, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie może zostać spełniona. W przypadku strony skarżącej nie występuje także przesłanka konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Ograniczone możliwości płatnicze, strony skarżącej, podnoszone, jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być – jak słusznie stwierdził ZUS - uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się bowiem do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Przesłanka opisana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia także nie ma w stosunku do skarżącego zastosowania, ponieważ nie prowadzi on już działalności gospodarczej, a powoływany przez stronę skarżącą pożar miał miejsce 14 września 2016 r., w sytuacji, gdy zaległości dotyczą okresu od marca 2006 r. do marca 2019 r., a więc w znacznej mierze okresu sprzed pożaru, co oznacza, że pożar nie miał wpływu na powstanie całego zadłużenia. Nie można wobec tego uznać, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, gdyż było wynikiem nieopłacania składek w ustawowym terminie płatności. Reasumując wskazać należy, że skarga sprowadza się wyłącznie do polemiki z oceną stanu faktycznego dokonaną przez organ administracji. Skarżący przedstawiając niekompletną dokumentację obrazującą jego sytuację finansową, nie wykazał, że uregulowanie należności z tytułu nieopłaconych składek doprowadzi do niemożności zaspokojenia jego niezbędnych potrzeb życiowych. Natomiast okoliczność, że strona skarżąca nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów dokonanej przez organ nie oznacza, że ocena ta jest błędna. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne oraz posiada prawidłową podstawę prawną ze wskazaniem, jakimi przesłankami kierował się organ odmawiając umorzenia zaległości. Zdaniem sądu, ZUS prawidłowo stwierdził, w oparciu o zgromadzone dokumenty, że w niniejszej sprawie nie zachodziła ani całkowita nieściągalność długu, ani ważny interes strony przemawiający za koniecznością umorzenia należności. Powyższej oceny nie zmienia załączone przez skarżącego postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. w Ł. z 13 listopada 2006 r., o sygn. akt [...] (prawomocnego od 25 listopada 2006 r.), którym oddalono wniosek wierzyciela o ogłoszenie upadłości dłużnika. Rozstrzygnięcie to dotyczyło bowiem "M." Spółki z o.o.. Natomiast, jak słusznie dostrzegł organ, zobowiązania jakie widnieją na koncie strony skarżącej dotyczą składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem tych składek, tj. należności na własne ubezpieczenie strony skarżącej. Wskazać także należy, iż w orzecznictwie nie jest kwestionowane, że zmiana sytuacji skarżącego i wystąpienie nowych okoliczności może stanowić podstawę do wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie należności i to nawet w sytuacji, gdy pierwotnie wydana w tym przedmiocie decyzja była decyzją negatywną. Rozstrzygnięciom tym nie towarzyszy bowiem walor res iudicata, co oznacza możliwość wielokrotnego występowania z wnioskiem i skutkuje obowiązkiem jego rozpatrzenia przez organ administracji, z uwzględnieniem aktualnej sytuacji zobowiązanego (materialnej, zdrowotnej, rodzinnej) (tak chociażby w: wyroku NSA z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt I GSK 1970/18, Lex/el nr 2577704). W niniejszej sprawie strona skarżąca powołała w istocie tożsame okoliczności, które były przedmiotem rozpoznania przez organ w decyzji z 8 listopada 2023 r., poddanej następnie kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 maja 2024 r. (sygn. akt III SA/Łd 30/24, dostępny w: CBOSA), który oddalił skargę strony skarżącej. Przy czym strona skarżąca składając kolejny wniosek nie wskazała, iż w stosunku do poprzednio złożonego wniosku doszło do istotnej zmiany okoliczności faktycznych zarówno w sferze sytuacji materialnej, czy zdrowotnej strony, które skutkowałyby uwzględnieniem wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. Mając powyższe na uwadze, sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona doń, jak i poprzedzająca ją decyzja, odpowiadają prawu, wobec czego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi. a.kr