III SA/Łd 655/18

Dnia 24 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Blanka Kuźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2018 roku sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu nieruchomości oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) - dalej "k.p.a.", w związku z art. 54 § 1, art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.)- dalej "u.p.e.a." utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] z [...] w przedmiocie oddalenia jako nieuzasadnionej skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że 14 września 2016 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] wystawił wobec K.B. tytuły wykonawcze o numerach: od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] obejmujące jego zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące: marzec, kwiecień, czerwiec oraz od sierpnia do grudnia 2008 r., marzec, maj, czerwiec oraz od sierpnia do października 2009 r. Następnie w celu realizacji powyższych tytułów wykonawczych Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] pismem z 21 października 2016 r. dokonał zajęcia nieruchomości zobowiązanego, położonej w Ł. przy ul. A. 23D m. 11, dla której Sąd Rejonowy dla [...] XVI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Jednocześnie organ egzekucyjny wezwał zobowiązanego do zapłaty, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, wskazanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztami egzekucyjnymi pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Powyższe wezwanie zostało doręczone zobowiązanemu 27 października 2016 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych. Pismem z 8 listopada 2016 r. organ egzekucyjny zawiadomił K.B. o zmianie wysokości kwoty zajęcia objętego czynnością egzekucyjną z 21 października 2016 r. i przedstawił aktualny wykaz egzekwowanych zobowiązań pieniężnych objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Wskazane pismo zostało doręczone zobowiązanemu 15 listopada 2016 r. 2 listopada 2016 roku strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W dniu 15 listopada 2016 r. do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] wpłynęło pismo z 10 listopada 2016 r. pełnomocnika K.B., zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne", w którym wskazane zostało, że na podstawie art. 54 u.p.e.a. została wniesiona skarga na czynności egzekucyjne dokonane w dniu 27 listopada 2013 r., polegające na zajęciu nieruchomości z uwagi na to, że decyzje stanowiące podstawę do dokonania czynności egzekucyjnych zostały wydane w wyniku przestępstwa, jak również, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, a zobowiązania podatkowe wynikające z tytułów wykonawczych uległy przedawnieniu. Zaznaczono przy tym, że przedawnienie dotyczy zarówno kwot głównych, jak i odsetek. Ponadto pełnomocnik strony skarżącej wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oraz jego umorzenie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że na podstawie tytułów wykonawczych wskazanych w zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości organ egzekucyjny wszczął postępowanie zmierzające do wyegzekwowania kwoty 644.029,38 zł stanowiącej zobowiązanie w podatku od towarów i usług, zaś 28 października 2016 r. organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu nieruchomości położonej w Łodzi przy ul. A. 23 D m. 11. W dalszej części uzasadnienia zawarto obszerną argumentację dotyczącą kontroli podatkowej przeprowadzonej u zobowiązanego w lipcu 2006 r. Postanowieniem z 15 lutego 2017 r. organ egzekucyjny umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie ze skargi strony z 10 listopada 2016 r. w części dotyczącej "skargi na czynności egzekucyjne dokonane w dniu 27 listopada 2013 r. polegające na zajęciu nieruchomości". W uzasadnieniu wskazano, że 2 listopada 2016 r. K.B., wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Argumenty zawarte w ich uzasadnieniu są tożsame z argumentami zawartymi w uzasadnieniu skargi z 10 listopada 2016 roku. Skoro kwestia nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi jak również braku wymagalności należności z uwagi na przedawnienie jest przedmiotem postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów to z uwagi na niekonkurencyjność środków zaskarżenia postępowanie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Po rozpatrzeniu zażalenia na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z 3 sierpnia 2017 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Pismem z 6 września 2017 roku pełnomocnik skarżącego sprecyzowała że wniesiona skarga dotyczy czynności egzekucyjnej dokonanej 21 października 2016 roku polegającej na zajęciu nieruchomości. Postanowieniem z [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu [...] oddalił skargę na czynność egzekucyjną wniesioną pismem z 10 listopada 2016 r., nie stwierdzając nieprawidłowości dotyczących wykonania przedmiotowej czynności egzekucyjnej. W dniu 23 października 2017 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło zażalenie na powyższe postanowienie, w którym pełnomocnik strony powtórzył i rozszerzył argumentację podniesioną uprzednio w skardze na czynność egzekucyjną dotyczącą wydania w wyniku przestępstwa decyzji stanowiących podstawę do dokonania czynności egzekucyjnych; sfałszowania dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne; przedawnienia zobowiązań podatkowych. Pełnomocnik strony nie odniósł się przy tym do treści zaskarżonego postanowienia. Powołanym na wstępie postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art. 54 § 1, § 4, § 5 i § 5a u.p.e.a. i stwierdził, że w świetle zaistniałych w sprawie okoliczności oraz treści wystąpień pełnomocnika strony słusznie organ egzekucyjny uznał, iż wniesiona skarga dotyczyła czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu zawiadomieniem z dnia 21 października 2016 r. nieruchomości położonej w [...], przy ul. A. 23D lok. 11. Analizując prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] zauważył, że zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. pod pojęciem czynności egzekucyjnej rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Katalog środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych został wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., a jednym z takich środków jest egzekucja z nieruchomości. W ocenie organu rozpatrującego zażalenie nie może budzić żadnych wątpliwości legalność samego zajęcia przedmiotowej nieruchomości. Z kolei w kwestii oceny prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego organ wskazał na treść art. 110c § 1 - § 3 u.p.e.a. i wyjaśnił, że w analizowanej sprawie wezwanie z 21 października 2016 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu 27 października 2016 r. Wezwanie to spełniało formalne wymogi wymienione w art. 110 c § 2 u.p.e.a. Poinformowano w nim stronę o zajęciu nieruchomości położonej w [...], przy ul. A. 23D lok. 11, dla której Sąd Rejonowy dla [...] XVI Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą nr [...] i jednocześnie wezwano zobowiązanego do zapłaty wymienionej w nim należności wraz z informacją o terminie, w jakim należy dokonać jej zapłaty, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Jak dalej wyjaśnił Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], organ egzekucyjny złożył również do Sądu Rejonowego dla [...] XVI Wydział Ksiąg Wieczystych wniosek o dokonanie w księdze wieczystej nr [...] wpisu o wszczęciu egzekucji z ww. nieruchomości, wypełniając tym samym dyspozycję wynikającą z art.110c § 3 u.p.e.a. Wobec powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] stwierdził, że czynność egzekucyjna Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] polegająca na zajęciu wezwaniem z dnia 21 października 2016 r. nr [...] nieruchomości stanowiącej własność zobowiązanego, została dokonana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] wniósł K.B. reprezentowany przez pełnomocnika. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. z uwagi na to, że decyzje stanowiące podstawę do dokonania czynności egzekucyjnych zostały wydane w wyniku przestępstwa, jak również to, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne są fałszywe; zobowiązania podatkowe wynikające z tytułów wykonawczych uległy przedawnieniu, przy czym dotyczy to zarówno kwot głównych, jak i odsetek. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazał na nieprawidłowości postępowania kontrolnego przeprowadzonego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] w 2006 r. Zaznaczył, że dowody powołane przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] będące podstawą wydania decyzji określającej zobowiązania podatkowe są fałszywe, gdyż faktury powołane w decyzji nie zostały wystawione przez podatnika, jak również podatnik nie złożył na nich swojego podpisu oraz pieczęci firmowej. Podatnik nie miał bowiem żadnych podstaw do wystawiania ani tym bardziej składania podpisu na tych fakturach. Z kolei stanowisko organu w przedmiocie niedopuszczenia środków dowodowych zgłoszonych przez podatnika skutkuje tym, iż sprawa została rozstrzygnięta, pomimo braku rozpatrzenia istoty sprawy. W konkluzji skargi pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że zgromadzony do tej pory materiał dowodowy nie pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. W przedmiotowej sprawie podatnik padł ofiarą działań niezgodnych z prawem. W tej sytuacji zaś podejmowanie czynności egzekucyjnych względem podatnika skutkować będzie nie tyle pozbawieniem podstaw egzystencji, lecz wyrządzeniem nieodwracalnej szkody. Stąd też uzasadniony jest wniosek o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli sądu w rozstrzyganej sprawie była zgodność z prawem postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] wydanego na skutek skargi zobowiązanego na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości, wniesionej w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. Na wstępie należy wskazać przede wszystkim, że zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumienie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych zostały zdefiniowane w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. Wśród tych środków egzekucyjnych znajduje się między innymi egzekucja z nieruchomości. Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 u.p.e.a. W myśl jego § 1 zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art.54 § 4 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej (w niniejszej sprawie - zajęcie nieruchomości - art. 110c u.p.e.a.) zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego. Zgodnie z treścią art.110c § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości. Zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony (art.110c § 2 u.p.e.a.). Zgodnie z treścią art.110c § 3 u.p.e.a. równocześnie z wysłaniem zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, organ egzekucyjny przesyła do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o dokonanie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub składa wniosek do zbioru dokumentów, a także przesyła wierzycielowi zawiadomienie o zajęciu nieruchomości. W myśl art.110c § 4 u.p.e.a. zajęcie nieruchomości jest dokonane z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, z tym że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów, z zastrzeżeniem § 5. W niniejszej sprawie K.B. zaskarżył czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu jego nieruchomości położonej w [...] przy ul. A. 23D m. 11, dla której Sąd Rejonowy dla [...] XVI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Organ w zaskarżonym postanowieniu trafnie zauważył, że ocenie w trybie art. 54 u.p.e.a. mogą podlegać tylko czynności egzekucyjne podejmowane przez organ egzekucyjny, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Stosownie do treści art. 54 u.p.e.a. w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Nie można natomiast podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się, że skarga z art. 54 u.p.e.a. nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (por. R. Hauser i Z. Leoński - Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Warszawa 1992 r. s. 84.; wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99, LEX nr 43032; wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1999 r. sygn. akt III SA 4503/97, ONSA 2000/1/20, wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r., II GSK 1377/13 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www. orzeczenia.nsa.gov.pl- dalej CBOSA). Przedmiotem skargi może być konkretna czynność egzekucyjna, a nie zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy też prawidłowość jego prowadzenia w ogóle. Określona przez ustawodawcę w art. 54 u.p.e.a. skarga na czynność egzekucyjną nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia, poprzez który można podważać decyzje podatkowe, które legły u podstaw prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W trybie art. 54 u.p.e.a. ocenie podlegają działania organu egzekucyjnego, a nie wierzyciela, a tym bardziej organów podatkowych podejmowane w toku postępowania dotyczącego zobowiązania skarżącego w podatku VAT, którego efektem są decyzje stanowiące podstawę wystawionych tytułów wykonawczych. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne, polegające na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości. W ocenie sądu zajęcie nieruchomości należącej do skarżącego nastąpiło zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Należy zaznaczyć, że tytuły wykonawcze zostały wystawione na skarżącego. Zajęcie nieruchomości nastąpiło przez wezwanie zobowiązanego do zapłaty należności pieniężnej wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni. Wezwanie to spełnia wymogi określone w art.110c § 2 u.p.e.a. W dniu 27 października 2016r. zostało ono doręczone skarżącemu wraz z odpisami tytułów wykonawczych. Organ egzekucyjny złożył również zgodnie z art. 110c § 3 u.p.e.a. do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] wniosek o dokonanie w księdze wieczystej nr [...] wpisu o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z nieruchomości w oparciu o tytuły wykonawcze [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...]. Zajęcie nieruchomości zostało zatem dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Skarżący nie wskazał zresztą jakie, jego zdaniem, naruszono przepisy dotyczące zajęcia nieruchomości. Powołał się jedynie na okoliczności, które nie mogą być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną. Z treści skargi jak również pism procesowych składanych przez stronę w toku postępowania egzekucyjnego wynika, że czynności egzekucyjne podejmowane w toku tego postępowania strona kwestionuje z uwagi na wadliwość decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych. Skarżący podkreśla bowiem, że decyzje stanowiące podstawę do dokonania czynności egzekucyjnych zostały wydane w wyniku przestępstwa, jak również dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne są fałszywe. Ponadto w ocenie pełnomocnika skarżącego zobowiązania podatkowe wynikające z tytułów wykonawczych uległy przedawnieniu. Powyższa argumentacja pozostaje bez wpływu na prawidłowość kontrolowanego postępowania. Do weryfikacji istnienia egzekwowanego obowiązku przewidziano inny tryb, tj. wniesienie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 u.p.e.a.). Podkreślenia wymaga też, że jak długo decyzje wymiarowe w podatku VAT stanowiące podstawę wystawienia tytułów wykonawczych w rozstrzyganej sprawie funkcjonują w obrocie prawnym, tak długo postępowanie egzekucyjne na ich podstawie może się toczyć. Jeśli decyzje te rzeczywiście dotknięte są wadami, na które strona wskazuje w swojej skardze, winna dążyć do ich wzruszenia we właściwym do tego trybie postępowania jurysdykcyjnego. Dopiero ich wyeliminowanie z obrotu prawnego skutkować może umorzeniem postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 u.p.e.a.) i uchyleniem dokonanych w jego ramach czynności egzekucyjnych(art. 60 § 1 u.p.e.a.). Z przedstawionych wyżej względów rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia i dlatego, na podstawie art.151 p.p.s.a., skargę oddalił. D.Cz.