III SA/Łd 657/24

WyrokWSA w Łodzi2025-01-29

Skład orzekający: Monika Krzyżaniak, Ewa Alberciak, Małgorzata Kowalska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu rozgraniczeniowym, w którym nie ustalono przebiegu granicy z powodu braku danych lub sprzecznych danych, a następnie sprawa została przekazana do sądu cywilnego, koszty postępowania administracyjnego powinny obciążać wszystkich uczestników postępowania po połowie, zgodnie z art. 152 Kodeksu cywilnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że w postępowaniu rozgraniczeniowym, nawet jeśli nie doszło do ustalenia przebiegu granicy z powodu braku danych lub sprzecznych danych, a sprawa została przekazana do sądu cywilnego, koszty postępowania administracyjnego powinny obciążać wszystkich uczestników postępowania po połowie. Podstawą takiego rozstrzygnięcia jest art. 152 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że właściciele gruntów sąsiadujących ponoszą koszty rozgraniczenia po połowie, co wynika z zasady obowiązku współdziałania przy rozgraniczeniu. Udział w postępowaniu administracyjnym jako strona oznacza, że postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron, a obiektywna korzyść prawna w postaci ustalonej granicy jest równym beneficjentem dla wszystkich właścicieli.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Skarbu Państwa na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu, które uchyliło postanowienie Wójta Gminy S. w części dotyczącej obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego i określiło nowy podział tych kosztów. Postępowanie rozgraniczeniowe dotyczyło nieruchomości stanowiącej współwłasność M. i T. W. z innymi nieruchomościami. Wójt Gminy S. ustalił koszty postępowania, obciążając nimi poszczególnych właścicieli. J. K. wniósł zażalenie, kwestionując sposób obciążenia kosztami. SKO uchyliło postanowienie Wójta w części dotyczącej kosztów i określiło nowy podział, obciążając wszystkich uczestników postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. przez sprzeczne z przepisem obciążenie go kosztami bez uwzględnienia całokształtu okoliczności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 29 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Skarbu Państwa [...] z siedzibą w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 26 czerwca 2024 roku nr SKO.4133.12.24 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2024 r. nr SKO.4133.12.24 - po rozpoznaniu zażalenia J. K. na postanowienie Wójta Gminy S. z dnia 17 maja 2024 r. nr RW.III.6830.5.2023 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144, art. 264 § 1, art. 261 § 1, art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) - dalej k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu 1) uchyliło zaskarżone postanowienie w części dotyczącej obciążenia kosztami rozgraniczeniowymi współwłaścicieli nieruchomości objętych postępowaniem rozgraniczeniowym i określiło ich udział w tych kosztach w następujący sposób: - wobec M. i T. małż. W. w kwocie 1 750,00 zł, - wobec W. i J. małż. K. w kwocie 437,50 zł, - wobec L. w kwocie 437,50 zł, - wobec A. W. w kwocie 437,50 zł, - wobec Gminy S. w kwocie 437,50 zł, 2) w pozostałym zakresie zaskarżone postanowienie utrzymało w mocy. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. Postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości stanowiącej współwłasność M. i T. małż. W., położonej w obrębie [...]-P., gmina S., oznaczonej ewidencyjnie nr działki [...] z nieruchomością: 1) oznaczoną ewidencyjnie nr działki 485 stanowiącą współwłasność Wioletty i Jana małż. K., 2) oznaczoną ewidencyjnie nr działki [...] stanowiącą własność L., 3) oznaczoną ewidencyjnie nr działki [...] stanowiącą własność A. W. oraz 4) oznaczoną ewidencyjnie nr działki [...] stanowiącą własność Gminy S. (droga wewnętrzna) zostało zainicjowane w dniu 20 października 2023 r. przez M. W. i T. W.. 3 listopada 2023 r. Wójt Gminy S. wydał postanowienie nr RW.6830.5.2023 dotyczące wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy wyżej wskazanymi nieruchomościami. Do wykonania czynności geodezyjnych organ upoważnił geodetę G. K., posiadającego uprawnienia nr [...]. Zgodnie z umową nr 127/2023 z dnia 6 listopada 2023 r. zawartą pomiędzy Gminą S. a B. s.c. za wykonanie czynności rozgraniczeniowych geodecie przysługuje wynagrodzenie w kwocie 3 500,00 zł. W piśmie z dnia 15 listopada 2023 r. skierowanym do Wójta Gminy S. L. poinformowało, że granica pomiędzy nieruchomością oznaczoną ewidencyjnie nr działki [...] a nieruchomością oznaczoną ewidencyjnie nr działki [...] została ustalona na podstawie operatu pomiarowego L. znajdującego się w Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Ł., a ponadto punkty graniczne znajdują się w terenie. W związku z powyższym, zdaniem właściciela nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie nr działki [...], zgodnie z art. 39 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, właściciel nieruchomości oznaczonej nr działki [...] może wznowić granice na swój koszt. Wójt Gminy S. w piśmie z dnia 20 listopada 2023 r. zwrócił się z zapytaniem do Starosty Łaskiego, czy istnieją dokumenty rozgraniczeniowe wyżej opisanych nieruchomości. W odpowiedzi z dnia 28 listopada 2023 r. Starosta Łaski wskazał, że w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym nie ma zarejestrowanych opracowań dotyczących przebiegu granicy między nieruchomością oznaczoną ewidencyjnie nr działki [...] a nieruchomościami oznaczonymi nr działek [...] i [...]. Ponadto Starosta poinformował, że w ww. zasobie, w odniesieniu do obrębu ewidencyjnego P., gmina S., znajdują się: zarys pomiarowy [...], operat do założenia ewidencji gruntów [...] oraz operat z odnowy ewidencji gruntów i budynków [...]. W dniu 6 grudnia 2023 r. Wójt Gminy S. skierował pismo do L. informując o zasadności wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego z uwagi na brak stosowanych dokumentów dotyczących przebiegu granicy między przedmiotowymi działkami. W piśmie z 25 stycznia 2024 r. L. ponownie wskazały, iż istnieją dokumenty świadczące o przebiegu granicy pomiędzy nieruchomością oznaczoną ewidencyjnie nr działki [...], a nieruchomością oznaczoną nr działki [...]. W załączeniu przedłożono kopię dokumentacji w postaci protokołu granicznego, znajdującego się w operacie nr [...] TOM IV oraz kopi szkicu z operatu [...], wskazując jednocześnie, że L. nie zamierzają partycypować w kosztach postępowania rozgraniczeniowego. Organ wskazał, że z protokołu granicznego wykonanego przez upoważnionego geodetę wynika, że w dniu 20 lutego 2024 r. rozpoczęto czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie nr działki [...], stanowiącej współwłasność M. i T. małż. W. z nieruchomością oznaczoną ewidencyjnie nr działki [...] stanowiącą współwłasność W. i J. małż. K., z nieruchomością oznaczoną ewidencyjnie nr działki [...] stanowiącą własność L., z nieruchomością oznaczoną ewidencyjnie nr działki [...] stanowiącą własność A. W. oraz z nieruchomością oznaczoną ewidencyjnie nr działki [...] stanowiącą drogę wewnętrzną należącą do Gminy S.. Na rozprawie granicznej stawili się: T. i M. W., J. K., A. W., L. N. jako przedstawicielka Gminy S. oraz M. P. jako przedstawiciel L.. Podstawę ustalenia przebiegu granic stanowiły następujące dokumenty: zarys pomiarowy wsi P. nr [...] i operat [...]. Geodeta stwierdził, że na podstawie operatu [...] istnieje możliwość ustalenia granicy nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie nr działki [...] z przyległą nieruchomością oznaczoną ewidencyjnie nr działki [...]. Na podstawie oświadczenia J. K. granica powinna być ustalona według dokumentów, z kolei M. i T. W. oświadczyli, że granica powinna przebiegać według spokojnego stanu posiadania na gruncie przy uwzględnieniu szerokości działki [...] od strony zachodniej i wschodniej po równo, tj. 11,55 m, co powoduje, że działka [...] będzie miała powierzchnię 0,52 ha. W ramach wywiadu terenowego na gruncie nie odnaleziono fotopunktów, geodeta odnalazł granicznik L. nr [...] Stwierdził ponadto, że na działce występuje las, od strony południowej granica działki nr [...] przebiega środkiem bruzdy, od strony północnej brak śladów użytkowania. Przebieg granicy oznaczony linią prostą zawartą pomiędzy punktami [...] (pomiędzy nieruchomością oznaczoną ewidencyjnie nr działki [...] a [...]),[...]-[...] (pomiędzy nieruchomością oznaczoną ewidencyjnie nr działki [...] a [...]), ustalono, na podstawie zebranych dowodów, tj. danych z zarysu pomiarowego wsi P. nr [...]oraz operatu [...]. Następnie przebieg granicy w pkt [...]-[...] (pomiędzy nieruchomością oznaczoną ewidencyjnie nr działki [...] a [...]) ustalono na podstawie zgodnego oświadczenia stron. Przebieg granicy oznaczonej na szkicu granicznym linią prostą pomiędzy punkami [...]-[...] (pomiędzy nieruchomością oznaczoną ewidencyjnie nr działki [...] a [...]) została wyznaczona przez geodetę, jednak granica nie została na tym odcinku ustalona pomimo nakłaniania stron do zawarcia ugody. Do ustalenia bezspornych punktów granicznych w obecności stron dokonano stabilizacji kamieniem betonowym w punktach [...] i [...]. 15 maja 2024 r. Wójt Gminy S. wydał decyzję znak: RW.III.6830. 5.2023, w której zatwierdził przebieg granicy działki oznaczonej ewidencyjnie nr działki [...] z działkami oznaczonymi ewidencyjnie nr działek [...],[...] i [...]. Granica jest linią prostą biegnącą od (pkt spornego) nr [...] w kierunku wschodnim do pkt [...], następnie załamuje się w kierunku południowym i biegnie do pkt 522, dalej załamuje się w kierunku zachodnim i biegnie do pkt 521 (pkt sporny). Granica została odtworzona na podstawie zarysu pomiarowego założenia wsi P. nr [...], operatu L. [...]i zgodnych oświadczeń złożonych przez właścicieli nieruchomości oznaczonych numerami działek [...] i [...] (dr). Ponadto ww. decyzją umorzono postępowanie w zakresie przebiegu linii granicznej między działką oznaczoną ewidencyjnie nr działki [...] a działką oznaczoną ewidencyjnie nr [...] i przekazano sprawę z urzędu właściwemu sądowi cywilnemu. W aktach sprawy znajduje się faktura nr 5 z dnia 28 lutego 2024 r., wystawiona przez B. s.c. na kwotę 3 500,00 zł. Koszty ww. usługi geodezyjnej w całości uiściła Gmina S.. W oparciu o wskazaną wyżej fakturę organ I instancji w postanowieniu z dnia 17 maja 2024 r. ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że na poczet ustalonych należności uczestnicy postępowania nie uiścili dotychczas żadnych kwot, stąd organ postanowił obciążyć właścicieli nieruchomości objętych postępowaniem kosztami w następujący sposób: M. i T. małż. W. jako współwłaścicieli nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie nr [...] w kwocie 1 555,55 zł, W. i J. małż. K. jako współwłaścicieli nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie nr działki [...] w kwocie 1 069,43 zł, A. W. jako właściciela nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie nr działki [...] w kwocie 486,12 zł, Gminę S. jako właścicielkę nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie nr działki [...] w kwocie 388,90 zł oraz L. jako właściciela nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie nr działki [...] w kwocie 0 zł. Wysokość kosztów Wójt Gminy S. uzależnił od ilości punktów granicznych podlegających ustaleniu, co odzwierciedla zamieszczona w treści uzasadnienia tabela. Organ wskazał ponadto, że z uwagi na ustabilizowaną granicę prawną L. zostały zwolnione z obowiązku poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W zażaleniu J. K. zarzucił organowi I instancji niesłuszne obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego współwłaścicieli nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie nr działki [...], skoro nie byli oni inicjatorami tego postępowania. Ponadto powołał się na okoliczność, że przystał na przebieg granicy wzdłuż linii wyznaczonej przez geodetę na podstawie dokumentów, dlatego też nie zgadza się na to, aby obciążono go kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu uchyliło powyższe postanowienie w części dotyczącej obciążenia kosztami rozgraniczeniowymi współwłaścicieli nieruchomości objętych postępowaniem rozgraniczeniowym i określiło ich udział w tych kosztach w sposób przedstawiony powyżej. W uzasadnieniu organ odwołał się do treści art. 30 ust. 1 i art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1752 ze zm.) - dalej p.g.i.k. Organ podniósł, że zarzuty J. K. podniesione w zażaleniu nie są zasadne, skoro w interesie każdego z właścicieli nieruchomości objętych postępowaniem rozgraniczeniowym było ustalenie przebiegu granic, tym bardziej, że wobec nieruchomości objętych niniejszym postępowaniem nie toczyło się wcześniej postępowanie rozgraniczeniowe. Celem postępowania rozgraniczeniowego, zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, jest ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów, przy czym rozgraniczeniu podlegają granice określonej nieruchomości z przyległą nieruchomością. Zdaniem organu także w interesie J. K. było ustalenie przebiegu granicy sąsiadujących nieruchomości, gdyż niewątpliwie istniał spór co do przebiegu granicy. Co więcej spór dalej istnieje, ponieważ nie ustalono granicy nieruchomości strony, tj. działki [...] z nieruchomością wnioskodawcy, tj. działką [...], a dalsze czynności ustalenia granic podejmie właściwy sąd powszechny. Z tych względów, niezależnie od zarzutów przywołanych przez odwołującego się, SKO podkreśliło, że w interesie wszystkich właścicieli sąsiadujących nieruchomości zasadne było dokonanie rozgraniczenia, czego konsekwencją winno być uregulowanie kosztów postępowania rozgraniczeniowego przez wszystkich uczestników postępowania, po równo, w zakresie każdej z granic. Kolegium nie zgodziło, że z zaprezentowanym w zaskarżonym postanowieniu stanowiskiem organu, zgodnie z którym L. zostały zwolnione z obowiązku poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Dokumenty geodezyjne wykorzystane w niniejszym postępowaniu pozwoliły geodecie na wskazanie w sposób jednoznaczny przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi ewidencyjnie nr działek [...] i [...], a organowi na zatwierdzenie tak ustalonej granicy w oparciu o art. 33 ust. 1 ustawy. Procedura rozgraniczenia nieruchomości służy ustaleniu przebiegu granicy między sąsiednimi nieruchomościami poprzez jednoznaczne jej ustalenie i w sposób dla właścicieli sąsiadujących nieruchomości wiążący. Zdaniem Kolegium poza sporem w sprawie pozostaje okoliczność, że brak jest w materiałach państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dokumentacji świadczącej o dokonaniu rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie nr działki [...] z nieruchomością sąsiednią oznaczoną ewidencyjnie nr działki [...] przed wszczęciem postępowania rozgraniczeniowego w 2023 r. W piśmie z 28 listopada 2023 r. Starosta Łaski wyraźnie wskazał, że w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym nie są zarejestrowane opracowania dotyczące przebiegu granic między przedmiotowymi działkami. Z tych powodów, w ocenie Kolegium nie można zaakceptować argumentacji L., że skoro granica działki nr [...] z działką nr [...] ustalona została na podstawie operatu pomiarowego L., to niezasadne jest obciążenie ww. podmiotu częścią kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Ustalenie stabilnej granicy pomiędzy ww. nieruchomościami leżało w interesie zarówno wnioskodawcy rozgraniczenia, jak i właściciela działki nr [...]. Skoro został osiągnięty cel postępowania rozgraniczeniowego w postaci trwałego, jednoznacznego i ostatecznego ustalenia przebiegu granicy pomiędzy ww. działkami, to wszyscy uczestnicy powinni odpowiednio partycypować w pokryciu kosztów tego postępowania. Kolegium stwierdziło, że mając na uwadze zaskarżone postanowienie organu I instancji należało je częściowo uchylić i orzec o kosztach postępowania rozgraniczeniowego z odpowiednim uwzględnieniem korzyści, jakie dzięki rozgraniczeniu uzyskały wszystkie uczestniczące w nim strony. Całkowity koszt rozgraniczenia, obejmujący wyłącznie wynagrodzenie geodety, wyniósł 3 500,00 zł, rozgraniczeniem objęto 4 granice, zatem koszt ustalenia przebiegu jednej granicy to 850,00 zł (3 500,00 zł : 4). Organ II instancji wskazał, że mając na uwadze uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2006 r. sygn. I OPS 5/06 i wynikającą z niej zasadę dotyczącą rozdziału kosztów postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy właścicieli rozgraniczanych nieruchomości po połowie, udział w kosztach postępowania rozgraniczeniowego właścicieli poszczególnych sąsiadujących ze sobą nieruchomości stanowi obciążenie: - wobec M. i T. małż W. w kwocie 1 750,00 zł, - wobec W. i J. małż. K. w kwocie 437,50 zł, - wobec L. w kwocie 437,50 zł, - wobec A. W. ewidencyjnie nr działki [...] w kwocie 437,50 zł, - wobec Gminy S. w kwocie 437,50 zł. Powyżej przedstawiony sposób rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego najpełniej odzwierciedla wymiar korzyści, jakie osiągnęli poszczególni właściciele rozgraniczanych nieruchomości w wyniku tego postępowania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Skarb Państwa . L. w Ł. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. przez sprzeczne z powyższym przepisem obciążenie L. obowiązkiem pokrycia kosztów postępowania rozgraniczeniowego bez uwzględnienia całokształtu okoliczności sprawy i braku obiektywnego stanu sporności granicy działek wnioskodawców i Skarbu Państwa – L.. Strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Sieradzu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Zdaniem strony skarżącej ze wskazanej wyżej uchwały 7 sędziów NSA nie wynika, że w każdym przypadku organ, prowadząc postępowanie rozgraniczeniowe, musi jego kosztami obciążyć wszystkie osoby biorące w nim udział. Naczelny Sąd Administracyjny jedynie dopuścił możliwość obciążenia właścicieli sąsiadujących nieruchomości kosztami rozgraniczenia, nie stwierdzając jednak kategorycznie, że tego rodzaju rozstrzygnięcie musi zapaść w tego rodzaju postępowaniu. W ocenie L., orzeczenie o kosztach postępowania rozgraniczeniowego winno następować zawsze na podstawie oceny całokształtu stanu faktycznego, okoliczności sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego, a wydając orzeczenie o kosztach organ powinien zawsze brać pod uwagę czy zachowanie stron uzasadnia obciążenie jednej z nich kosztami postępowania, czy wszystkie, a w tym ostatnim przypadku - w jakim stosunku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 26 czerwca 2024 r. uchylające postanowienie Wójta Gminy S. z dnia 17 maja 2024 r. w części dotyczącej obciążenia kosztami rozgraniczeniowymi współwłaścicieli nieruchomości objętych postępowaniem rozgraniczeniowym i określające ich udział w tych kosztach w następujący sposób: - dla M. i T. małż. W. w kwocie 1 750,00 zł, - dla W. i J. małż. K. w kwocie 437,50 zł, - dla L. w kwocie 437,50 zł, - dla A. W. w kwocie 437,50 zł, - dla Gminy S. w kwocie 437,50 zł, oraz w pozostałym zakresie utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji. Materialnoprawną podstawę postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej p.g.i.k.) oraz wydane na podstawie art. 32 ust. 6 tego aktu rozporządzenie Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. z 1999 r. Nr 45, poz. 453). Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. (art. 29 ust. 1 p.g.i.k.). Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony - stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 p.g.i.k. - jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), zaś czynności ustalania przebiegu granic - zgodnie z art. 31 ust. 1 p.g.i.k. - wykonuje geodeta upoważniony przez ww. organy. Rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic oraz sposób i tryb wykonywania przez geodetę czynności ustalania przebiegu granic i sporządzania dokumentacji określają przepisy ww. rozporządzenia wykonawczego. Przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej (art. 31 ust. 2 p.g.i.k.). Jeżeli jest brak danych, o których mowa w ust. 2 lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (ust. 3). W razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. Ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej (art. 31 ust. 4 p.g.i.k.). W obydwu powołanych wyżej aktach prawnych brak jest jakiejkolwiek regulacji odnośnie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W takiej sytuacji zastosowanie znajdują przepisy zawarte w dziale IX Kodeksu postępowania administracyjnego, noszącym tytuł: "Opłaty i koszty postępowania". W świetle więc art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia ustala organ w postanowieniu wydawanym jednocześnie z podjęciem decyzji. Koszty te w wypadku postępowania, którego przedmiot stanowi rozgraniczenie nieruchomości to wynagrodzenie przeprowadzającego czynności ustalenia granic geodety. Ustalenie wysokości kosztów postępowania, osób zobowiązanych do ich poniesienia oraz terminu i sposobu ich uiszczenia następuje w drodze postanowienia wydawanego przez organ jednocześnie z wydaniem decyzji. Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie (art. 264 § 1 i 2 k.p.a.). Zgodnie z uchwałą 7 sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko NSA podkreślił, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w dwóch aktach prawnych: ustawie – p.g.i.k. oraz k.c. Zarówno w postępowaniu cywilnym, jak i administracyjnym, tak organ administracji, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady, a wniosek ten znajduje potwierdzenie przy porównaniu art. 152 i 153 k.c. z art. 31 ust. 2-4 i art. 34 ust. 1 i 2 p.g.i.k, które określają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. NSA stwierdził, że konsekwentnie należy przyjąć, iż w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 k.c., stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. NSA wskazał też, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, iż to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że interes prawny posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, że postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostawałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości właściciel nieruchomości sąsiedniej może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne lub nie jest znany ich przebieg. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. NSA uznał ostatecznie, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c., stanowiącej, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Pod pojęciem interesu strony, o którym mowa w art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., w przypadku postępowania rozgraniczeniowego, należy rozumieć obiektywną korzyść prawną w postaci prawnej, stabilnej, należycie udokumentowanej granicy, której beneficjentem są w równym stopniu właściciele nieruchomości po obu stronach tak ustalonej granicy (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. II SA/Rz 1192/19). Jednocześnie podkreśla się, że do koniecznych kosztów postępowania rozgraniczeniowego należy wynagrodzenie wyznaczonego przez organ geodety, skoro udział osoby posiadającej wiadomości specjalne z dziedziny geodezji jest w takiej sprawie nieodzowny. Jak stanowi bowiem art. 31 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, to właśnie upoważniony przez organ administracji geodeta wykonuje czynności ustalenia przebiegu granic rozgraniczanych nieruchomości. W niniejszej sprawie wysokość kosztów rozgraniczenia ustalona została w oparciu o umowę zawartą pomiędzy Wójtem Gminy S. (organem właściwym w sprawie o rozgraniczenie) a uprawnionym geodetą. Zgodnie z fakturą z dnia 28 lutego 2024 r. (k. 52 akt adm.) jest to kwota 3 500,00 zł. W stanie faktycznym sprawy Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że wszystkie strony niniejszego postępowania powinny ponieść koszty postępowania. Zatem pomimo, że strona skarżąca - Skarb Państwa L. w Ł. nie była inicjatorem rozgraniczenia powinna partycypować w kosztach postępowania rozgraniczeniowego, stosownie do art. 152 Kodeksu cywilnego (właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie). W niniejszej sprawie granica między wskazanymi działkami, wbrew stanowisku strony skarżącej, nie była ustalona. Stąd niewątpliwie każda ze stron tego postępowania rozgraniczeniowego miała interes prawny w rozgraniczeniu. Trafne jest więc stanowisko organu, że koszty rozgraniczenia należało podzielić między wszystkie strony postępowania. Postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się bowiem w interesie właścicieli wszystkich nieruchomości. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży bowiem w interesie prawnym właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Istotne znaczenie w sprawie na treść pisma Starosty Łaskiego z dnia 28 listopada 2023 r., w którym wskazał, że w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym nie ma zarejestrowanych opracowań dotyczących przebiegu granicy między nieruchomością oznaczoną ewidencyjnie nr działki [...] a nieruchomościami oznaczonymi nr działek [...] i [...] (stanowiącą własność strony skarżącej – L.). Ponadto Starosta poinformował, że w ww. zasobie, w odniesieniu do obrębu ewidencyjnego P., gmina S., znajdują się: zarys pomiarowy [...], operat do założenia ewidencji gruntów [...] oraz operat z odnowy ewidencji gruntów i budynków [...]. Prawidłowo zatem organ II instancji przyjął, że koszty rozgraniczenia należało podzielić między wszystkie strony postępowania. Postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie właścicieli ww. nieruchomości (w tym w interesie strony skarżącej), jeśli wziąć pod uwagę charakter dokumentów odzwierciedlających prawny przebieg granicy znajdujących się w zasobie geodezyjnym, postawę stron postępowania rozgraniczeniowego podczas czynności rozgraniczenia i ich stosunek do wskazanego przez geodetę przebiegu granicy w świetle dokumentacji źródłowej. Ustalenie interesu prawnego poszczególnych właścicieli nieruchomości objętych procedurą rozgraniczeniową odbywa się nie na podstawie ich indywidualnego, subiektywnego podejścia do kwestii konieczności rozgraniczenia, ale jest oparte na okolicznościach obiektywnych, towarzyszących rozgraniczeniu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 29 stycznia 2019 r., II SA/Bk 728/18, opubl. w CBOSA). Zdaniem Sądu, organ II instancji prawidłowo ustalił zasadę i proporcje obciążenia stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego, zgodnie ze szkicem granicznym. Rozkład kosztów postępowania rozgraniczeniowego uwzględnia wymiar korzyści, jakie osiągnęli poszczególni właściciele rozgraniczonych nieruchomości. Biorąc pod uwagę liczbę wyznaczonych punktów granicznych i ich wpływ na ustalenie przebiegu granic, wskazać należy, że ze szkicu granicznego wynika, że przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe dotyczyło 4 granic dla nieruchomości nr [...],której właścicielami są M. i T.małż W.. Natomiast dla każdego z pozostałych właścicieli działek sąsiadujących, tj. W. i J. małż. K., L., A. W. oraz Gminy S., po jednej granicy. Jeżeli zatem kwota 3 500,00 zł została podzielona przez 8 granic ustalonych dla ww. właścicieli, to koszt ustalenia jednej granicy wyniósł 437,50 zł dla: W. i J. małż. K., L., A.W. oraz Gminy S.. Natomiast dla M. i T. W. koszt ustalenia czterech granic wyniósł 1 750,00 zł (437,50 zł x 4). Powyższe pozostaje w zgodzie z zasadą wynikającą z przepisu art. 152 k.c., stanowiącą, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Wnioskodawcy (właściciele nieruchomości nr [...]) ponieśli koszty w kwocie 1 750,00 zł i właściciele działek sąsiadujących również łącznie koszty w kwocie 1 750,00 zł. Reasumując stwierdzić należy, że skoro strona skarżąca brała udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony, to toczyło się ono także w jej interesie i jest zobowiązana do zapłacenia kosztów rozgraniczenia bez względu na towarzyszące jej zamiary w zainicjowaniu sporu granicznego i bez względu na sposób jego zakończenia. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. eg

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło