III SA/Łd 664/13

Dnia 6 grudnia 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale III - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. J.-P. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. J.-P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych p o s t a n a w i a: 1/ odmówić przyznania skarżącej – B. J.-P. prawa pomocy w zakresie zastępstwa prawnego poprzez ustanowienie adwokata; 2/ umorzyć postępowanie sądowe z wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. (MSi) Wyrokiem z dnia 19 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę B. J.-P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych. Wobec treści wyroku skarżąca wystąpiła z wnioskiem o jego uzasadnienie, a ponadto wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, dochodach i majątku, zawartym na urzędowym formularzu (PPF), skarżąca podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku z tego tytułu. Jej majątek stanowią nieruchomości w postaci domu o pow. 66 m2 (odziedziczonego po zmarłych rodzicach), mieszkania własnościowego o pow. 59,50 m2 i działki o pow. 1.080 m2 (odziedziczonej po zmarłych rodzicach), a ponadto samochód osobowy marki Fiat 126p (1987 r.), odziedziczony po zmarłej matce. Skarżąca podkreśliła przy tym, że własnych środków nie posiada. Jednocześnie skarżąca wskazała, że ponosi koszty utrzymania mieszkania w kwocie 440 zł (czynsz) oraz pozostałe opłaty eksploatacyjne, podatki i inne wydatki związane z posiadaną działką, samochodem i utrzymaniem psa, których jednak nie sprecyzowała. Natomiast w uzasadnieniu wniosku skarżąca przedstawiła swą sytuację rodzinną związaną z opieką nad niepełnosprawną matką (chorą na Alzheimera), co wiązało się z koniecznością rezygnacji z pracy zarobkowej aż do dnia jej śmierci. Skarżąca dodała przy tym, że obecnie leczy się z powodu wyczerpania psychicznego i fizycznego. Do wniosku załączyła dokumenty potwierdzające powyższe okoliczności, w tym dokumentację medyczną. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 15 listopada 2013 roku wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wyciągów z ewentualnie posiadanych przez nią rachunków i lokat bankowych, z okresu ostatnich 3 miesięcy i podania kwoty i źródła finansowania wskazanych we wniosku miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem, podstawowymi płatnościami, zakupem leków itp., w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w drodze pisma z dnia 2 grudnia 2013 roku nadesłała wymagane dokumenty i informacje dotyczące jej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Tytułem wstępu wyjaśnić zatem należy, że problematyka zwolnienia od kosztów sądowych została uregulowana w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". W art. 239 tego aktu określony został krąg podmiotów podlegających zwolnieniu od kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie z pkt 1 lit. b powołanego przepisu, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Jednocześnie z art. 246 § 1 pkt 2, art. 262 i art. 252 powołanej ustawy wynika, że stronie korzystającej z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych może być ponadto przyznane prawo pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Odnosząc powyższe uwagi w pierwszej kolejności do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi brak przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, a tym samym wniosek skarżącej o ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie. W tym względzie przede wszystkim zauważyć należy, że stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jego udzielenie. Tymczasem oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy w kwestii całościowego przedstawienia sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej uznać należało za niewystarczające, gdyż zawierały jedynie wskazanie, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku z tego tytułu. Jej majątek stanowią nieruchomości w postaci domu o pow. 66 m2 (odziedziczonego po zmarłych rodzicach), mieszkania własnościowego o pow. 59,50 m2 i działki o pow. 1.080 m2 (odziedziczonej po zmarłych rodzicach), a ponadto samochód osobowy marki Fiat 126p (1987 r.), odziedziczony po zmarłej matce. Ponadto z oświadczeń tych wynika, że skarżąca obecnie leczy się z powodu wyczerpania psychicznego i fizycznego, nie posiada własnych środków, ale ponosi koszty utrzymania mieszkania w kwocie 440 zł (czynsz) oraz pozostałe opłaty eksploatacyjne, podatki i inne wydatki związane z posiadaną działką, samochodem i utrzymaniem psa, których jednak nie sprecyzowała. Z uwagi na powyższe zasadne było zatem wezwanie skarżącej do uzupełnienia złożonego wniosku o dane, które pozwoliłyby na dokładną ocenę jej realnych możliwości płatniczych, w tym do nadesłanie wyciągów z ewentualnie posiadanych rachunków i lokat bankowych, z okresu ostatnich 3 miesięcy i podania kwoty oraz źródła finansowania wskazanych we wniosku miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem, podstawowymi płatnościami, zakupem leków. Nie budzi wątpliwości, iż skarżąca wywiązała się z powyższego obowiązku. Aczkolwiek analiza nadesłanych dokumentów źródłowych dowodzi, że w sprawie zachodzi brak przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. W szczególności z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że na dzień 25 listopada 2013 r. saldo końcowe rachunku bankowego prowadzonego w złotówkach wynosiło 20.712,69 zł. Jednocześnie skarżąca dysponuje 9 lokatami na łączną kwotę 118.508,52 zł (stan na dzień 29 listopada 2013 roku). Koszty dotyczące wydatków związanych z utrzymaniem i podstawowymi płatnościami skarżąca oszacowała na kwotę 2.000-2.500 zł. Jak podała, wydatki te finansuje z kwot otrzymanych od męża. Mąż z kolei wynajmuje w N. dom i finansuje w całości wydatki związane z utrzymaniem, podstawowymi płatnościami i zapewnieniem bytu sobie i syna. Wydatki na ten cel pochłaniają kwotę minimum 2.500 euro na miesiąc. Ponadto w powyższym piśmie skarżąca przedstawiła sytuację zdrowotną swego męża. Podkreśliła także, iż zgromadzone na rachunkach środki przeznaczone zostaną na operację, koszty leczenia, rehabilitację jej męża, a ponadto mają służyć sfinansowaniu nauki ich syna (studenta II roku na Uniwersytecie w Kassel), a także stanowią zabezpieczenie bytu najbliższej przyszłej jej rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, należało zatem odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w niniejszej sprawie. Wobec faktu posiadania na rachunkach bankowych kwoty ponad 139.000 zł, bez względu na jej przeznaczenie, nie sposób bowiem uznać, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Co więcej, w ocenie Referendarza sądowego, fakt dysponowania powyższą kwotą nawet przy uwzględnieniu niewątpliwej konieczności ponoszenia kosztów utrzymania własnego i pozostałych wydatków, a ponadto okoliczność posiadania licznych odziedziczonych nieruchomości, dowodzą niezbicie, że sytuacja majątkowa skarżącej pozwala jej na poniesie kosztów związanych z reprezentacją przez profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu inicjowanym skargą kasacyjną składaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podkreślić przy tym należy, że Referendarz sądowy nie kwestionuje potrzeby znacznych wydatków skarżącej wynikających ze stanu zdrowia jej rodziny, aczkolwiek podziela w tym miejscu ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że koszty sądowe – nie mogą być stawiane w ostatniej kolejności ich zaspokojenia, a taką niewątpliwie kolejność wyznacza im skarżąca składając wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Wszakże strona ma obowiązek podjąć starania o wygospodarowanie tych środków, a dopiero brak takiej możliwości uzasadnia uwzględnienie wniosku o prawo pomocy (vide: postanowienia NSA z 18.02.3010 r., I FZ 447/09 oraz z 6.11.2009 r., II OZ 971/09, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym bardziej, że instytucja prawa pomocy, będąca wyjątkiem od zasady odpłatności postępowania sądowego, powinna umożliwiać dostęp do sądu przede wszystkim podmiotom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, do których, zdaniem Referendarza sądowego, skarżąca nie należy. Jednocześnie w dalszej kolejności odnosząc się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzić należy, że postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Z mocy bowiem wskazanego na wstępie art. 239 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od tychże kosztów sądowych. Tym samym, w niniejszej sprawie nie ciąży na niej obowiązek uiszczenia kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 262 oraz art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. b ustawy i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. (MSi)