III SA/Łd 669/25

Dnia 2 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat (spr.), Asystent sędziego Beata Drożdż, Protokolant, w składzie następującym: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2025 roku sprawy ze skargi A. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 czerwca 2025 roku nr UP-418/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. Decyzją 20 czerwca 2025 r. nr UP-418/2025 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej również: "ZUS"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a.") w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 ze zm., dalej: "u.s.u.s."), uchylił własną decyzję z 6 czerwca 2024 r. nr 1213/2024 w całości i: na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej: "rozporządzenie") odmówił umorzenia należności A.D. z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 18.217,20 zł, w tym na: ubezpieczenia społeczne – za okres 5/2015-4/2016 w kwocie 16.812,16 zł, w tym z tytułu: - składek – 8.425,16 zł, - odsetek liczonych na dzień wydania decyzji – 8.387,00 zł; Fundusz Pracy za okres 5/2015-4/2016 w kwocie 1.405,04 zł, w tym z tytułu: składek – 704,04 zł, odsetek liczonych na dzień wydania decyzji – 701,00 zł; w związku z art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie pierwszej instancji w zakresie przedawnionych należności z tytułu składek za okres 4-12/2014, 1-4/2015 oraz 5-9/2019. 12 stycznia 2022 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek A.D. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, w którym ww. powołał się na swoją trudną sytuację życiową, finansową oraz zdrowotną. Decyzją z 11 kwietnia 2022 r. nr 737/2022 r. ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek. 6 maja 2022 r. do ZUS wpłynął wniosek A.D. o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku ponownej analizy sprawy decyzją z 4 sierpnia 2022 r. nr UP- 634/2022 ZUS uchylił własną decyzję z 11 kwietnia 2022 r. nr 737/2022 w części należności przedawnionych, tj. składek i odsetek na ubezpieczenia społeczne za okres od lutego 2012 r. do maja 2012 r. oraz na Fundusz Pracy za okres od lutego 2012 r. do maja 2012 r. iw tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji. W pozostałym zakresie decyzja pozostała w mocy. Wyrokiem z 16 lutego 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 707/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.D., uchylił zaskarżoną decyzję z 4 sierpnia 2022 r. nr UP- 634/2022. Decyzją z 4 lipca 2023 r. nr UP-479/2023 ZUS uchylił własną decyzję z 11 kwietnia 2022 r. nr 737/2022 w całości i na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność na: ubezpieczenia społeczne – za okres 05/2013 – 09/2019, ubezpieczenie – za 09/2019 i Fundusz Pracy za okres 05/2013 – 09/2019. Ponadto w związku z art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie pierwszej instancji w zakresie przedawnionych należności z tytułu składek za okres 02/2012 – 04/2013. Od ww. decyzji A.D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wyrokiem z 24 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 556/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję ZUS z 4 lipca 2023 r. nr UP- 479/2023 oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS z 11 kwietnia 2022 r. nr 737/2022. Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 6 czerwca 2024 r. nr 1213/2024 odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. W ocenie organu w sprawie nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Ponadto skarżący nie wykazał zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego gospodarstwa domowego. Nie wykazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń, ani, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Decyzją z 14 czerwca 2024 r. RED/D/45/2024 ZUS na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie wniosku z 12 stycznia 2022 r. o umorzenie należności z tytułu składek: na ubezpieczenia społeczne za okres 3/2009 – 3/2014; 5/2016 – 4/2019 oraz Fundusz Pracy i FGŚP za okres 3/2009 – 3/2014; 5/2016 – 4/2019. 4 lipca 2024 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek A.D. o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności wykazanych w decyzji ZUS z 6 czerwca 2024 r. nr 1213/2024. Decyzją z 28 sierpnia 2024 r. nr UP-605/2024 organ uchylił własną decyzję z 6 czerwca 2024 r. nr 1213/2024 i odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek na: ubezpieczenia społeczne – za okres 07/2014 – 04/2016, 08/2019 – 09/2019, ubezpieczenie zdrowotne – za okres 09/2019 i Fundusz Pracy za okres 07/2014- 04/2016, 08/2019 – 09/2019. Ponadto w związku z art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie pierwszej instancji w zakresie przedawnionych należności z tytułu składek za okres 04, 05, 06/2014 oraz 05, 06 i 07/2019. Na powyższą decyzję A.D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wyrokiem z 19 lutego 2025 r. sygn. akt III SA/Łd 819/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję z 28 sierpnia 2024 r. nr UP - 605/2024 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 5 i 6 oraz § 3 k.p.a. Nie wykonując wskazań sądu zawartych w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 23 lutego 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 707/22 i z 24 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 556/24 organ administracji naruszył również art. 153 p.p.s.a. Zdaniem Sądu organ administracji w dalszym ciągu nie ustalił przedmiotu postępowania. Z pierwszej decyzji organu administracji wydanej w tej sprawie, tj. decyzji z 11 kwietnia 2022 r., wynika, że jego przedmiot miały stanowić składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy począwszy od lutego 2012 r. Przedmiot decyzji z 4 lipca 2023 r. stanowiły składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy począwszy od maja 2013 r. Natomiast organ administracji w zaskarżonej decyzji w ogóle się nie rozstrzygnął o tych składkach i nie odniósł do kwestii ich wymagalności. W zaskarżonej decyzji organ administracji uznał za wymagalne i nieprzedawnione składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy począwszy od lipca 2014 r. oraz umorzył postępowanie z uwagi na przedawnienie w zakresie składek za okres kwiecień –czerwiec 2014 r. i maj – lipiec 2019 r. Zdaniem Sądu organ administracji, ponownie rozpoznając sprawę, winien był w sposób niebudzący wątpliwości ustalić, które należności na dzień wydania zaskarżonej decyzji, tj. 28 sierpnia 2024 r., nie uległy przedawnieniu i jaka jest ich wysokość. Organ administracji chcąc się skutecznie powołać na wymagalność należności, w tym z powodu zawieszenia terminu przedawnienia, powinien precyzyjnie wskazać w odniesieniu do każdej z należności kiedy, w jakiej dacie poszczególne należności stały się wymagalne, kiedy, w jakiej dacie rozpoczął się bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do każdej z nich oraz kiedy, w jakiej dacie doszłoby do jego upływu. Organ winien także precyzyjnie wskazać, jakie konkretnie zdarzenia miały wpływ na bieg terminów przedawnienia w odniesieniu do każdej z należności, na jaki konkretnie okres czasu spowodowały one zawieszenie jego biegu, a po jego ustaniu jaki okres czasu pozostał do jego upływu. Same zaś ustalenia organu administracji winny zostać poparte zgromadzonymi w aktach sprawy odpowiednimi dokumentami w sposób umożliwiający skarżącemu i sądowi zapoznanie się z nimi i ich weryfikację. Sąd zaznaczył również, że ewentualne odsetki należne od poszczególnych należności z tytułu składek powinny być ustalone na dzień wydania decyzji, gdyż ma to wpływ na ocenę sytuacji skarżącego, tj. wysokości ciążących na nim zobowiązań (w tym wypadku 28 sierpnia 2024 r.), podczas gdy organ administracji nie wiadomo z jakich przyczyn i w jaki sposób ustalił odsetki na "12 stycznia 2022 r.". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie zawarł w tym zakresie żadnych rozważań. W wyniku przeprowadzenia ponownego postępowania w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 19 lutego 2025 r. sygn. akt III SA/Łd 819/24 Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 20 czerwca 2025 r. nr UP- 418/2025 orzekł jak wskazano na wstępie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ dokonał analizy kwestii przedawnienia należności. W tym zakresie w pierwszej kolejności przytoczył przepisy prawne regulujące kwestie przedawnienia w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy. Następnie wskazał, że decyzją z 22 lipca 2016 r. nr 37/2016 ZUS orzekł, że jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. A.D. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom od 6 marca 2009 r. do nadal. Natomiast decyzją RED/D/45/2024 z 14 czerwca 2024 r. (skutecznie doręczoną 2 lipca 2024 r.) na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., ZUS umorzył postępowanie w sprawie wniosku z 12 stycznia 2022 r. o umorzenie należności z tytułu składek: na ubezpieczenia społeczne za okres 3/2009 – 3/2014; 5/2016 – 4/2019 oraz Fundusz Pracy i FGŚP za okres 3/2009 – 3/2014; 5/2016 – 4/2019. Wobec należności za okres od 4/2014 do 4/2016 bieg terminu przedawnienia został zawieszony od dnia odebrania zawiadomienia o wszczęciu postępowania zmierzającego do wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania płatnika ubezpieczeniom społecznym i Funduszowi Pracy z tytułu bycia wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o., tj. od 30 maja 2016 r. (poprzedzającym wydanie decyzji nr 37/2016 z 22 lipca 2016 r.), do uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi, tj. do 2 lipca 2021 r., kiedy to decyzja stała się prawomocna. W związku z powyższym zaległości w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz Funduszu Pracy za okres kwiecień 2014-kwiecień 2015 r. przedawniły się za wymienione okresy we wskazanych datach od 15 czerwca 2024 r. do 15 czerwca 2025 r. Zdaniem organu obecnie nieprzedawnione i wymagalne są należności ww. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy za okres maj 2015 r. –kwiecień 2016. W dalszej kolejności organ dokonał oceny przesłanek umorzenia należności z tytułu składek zawartych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. wskazując, że wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych a przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym czy ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe. W ocenie organu również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie zachodzi, bowiem wnioskodawca zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, lecz nie wystąpił jednoczesny brak następców prawnych (żona i dzieci), co wyklucza stwierdzenie zajścia przedmiotowej przesłanki. W sprawie nie zachodzi także przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi strona przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym – zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16 zł. Nie została również spełniona przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., ponieważ naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi, bowiem nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż wobec wnioskodawcy nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne i na obecną chwilę nie został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne. ZUS podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały przez organ rentowy wyczerpane. Dopóki zaś istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. Brak możliwości stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, uniemożliwia z kolei pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma przypadku wnioskodawcy zastosowania, ponieważ nie prowadzi on działalności gospodarczej. Jednocześnie organ zaznaczył, że decydując się na założenie działalności gospodarczej wnioskodawca powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Dokonując oceny przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia, ZUS podkreślił, że jej wystąpienie uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. W swoich wnioskach A.D. powołał się na swoją sytuację zdrowotną. Poinformował, że leczy się na nadciśnienie tętnicze, miewa stany lękowe. Dodał, że zaświadczenie lekarskie znajduje się w dokumentach złożonych do sprawy wcześniejszej. Nie negując problemów zdrowotnych wnioskodawcy organ dostrzegł, że nie przedłożył on żadnej dokumentacji medycznej potwierdzającej całkowitą niezdolność do pracy. W aktach sprawy znajduje się jedynie zaświadczenie lekarskie z 8 listopada 2021 r. z Prywatnego Gabinetu Lekarskiego w D., że jest leczony od 2010 r. i wymaga dalszego systematycznego leczenia. Ponadto wnioskodawca poinformował, że obecnie jest zatrudniony w wymiarze 1/2 etatu, co oznacza, że osiąga dochód, z którego może przeznaczyć środki na spłatę zadłużenia. Zdaniem organu fakt ten wskazuje, że mimo stanu zdrowia wnioskodawca jest w stanie wykonywać obowiązki zawodowe i tym samym regulować zobowiązania stosownie do swoich możliwości finansowych. Strona nie przedłożyła przy tym żadnych nowych dokumentów medycznych, które mogłyby potwierdzić pogorszenie stanu zdrowia lub istnienie przeszkód uniemożliwiających podjęcie pracy zarobkowej w pełnym wymiarze. Brak aktualnej dokumentacji lekarskiej oznacza, że powołane przez stronę schorzenia zdrowotne nie mogą stanowić podstawy do umorzenia wymagalnych składek. W ocenie ZUS również ograniczone możliwości płatnicze strony nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. ZUS ustalił, że strona uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w wymiarze 1/2 etatu w wysokości 1.831,96 zł netto, mieszka z żoną, jednak małżonkowie posiadają rozdzielność małżeńską majątkową i żyją na własny rachunek. Żona posiada własne źródło dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę znacznie powyżej minimalnej krajowej. Zgodnie z przedłożonym oświadczeniem organ dokonał analizy sytuacji majątkowo-rodzinnej wnioskodawcy dla 1-osobowego gospodarstwa domowego i stwierdził, że uzyskiwany przez niego dochód kształtuje się na poziomie wyższym od ustalonego 3 kwietnia 2025 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych minimum socjalnego w IV kwartale 2024 r., które dla 1-osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 1.862,87 zł. Na kryterium minimum socjalnego 1-osobowego gospodarstwa pracowniczego składają się następujące wydatki żywność – 477,68 zł, mieszkanie – 708,72 zł, w tym użytkowanie mieszkania i energia – 610,98 zł oraz wyposażenie mieszkania – 97,74 zł, kultura i rekreacja – 182,87 zł, edukacja – 36,14 zł, odzież i obuwie – 76,04 zł, ochrona zdrowia – 60,33 zł, higiena osobista – 59,69 zł, transport i łączność – 123,41 zł, pozostałe wydatki – 137,99 zł. Wnioskodawca oświadczył, że ponosi stałe, miesięczne wydatki w łącznej kwocie 660 zł + koszty leczenia 300 zł, co prowadzi do wniosku, że z uzyskiwanego dochodu jest w stanie je opłacać. Zdaniem ZUS w niniejszej sprawie nie można stwierdzić zaistnienia sytuacji ubóstwa. Podniesione okoliczności nie odróżniają się w istotny sposób również od realiów finansowych osób, które także borykają się z trudnościami finansowymi. Wspomniane wydatki nie są jednak nadzwyczajnymi kosztami jakie musi ponosić dłużnik, a ZUS nie może umarzać zaległości każdej osobie, która ponosi, podobnie jak ogół społeczeństwa, koszty utrzymania. Ponadto organ zauważył, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej. Strona jest wspólnikiem w czterech spółkach z o.o., ma 60 lat i do uzyskania wieku emerytalnego pozostało jej 5 lat aktywności zawodowej. Po tym czasie strona uzyska prawo do świadczenia emerytalnego, które również może stanowić w przyszłości skuteczne źródło zaspokojenia należności. W związku z powyższym, na podstawie analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy ZUS nie znalazł podstaw do umorzenia żądanych należności w oparciu o zapisy rozporządzenia oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. A.D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższą decyzję, podnosząc następujące zarzuty naruszenia prawa: art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez ustalenie, że skarżącemu nie przysługuje ulga w spłacie zaległych składek ZUS, gdyż w ocenie organu istnieje możliwość prowadzenia dalszych działań egzekucyjnych, nie wskazując przy tym jakie to konkretnie działania mają doprowadzić do wyegzekwowania nieopłaconych składek; art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s, co prowadziło do naruszenia art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. poprzez uznanie, że w 2019 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą w formie spółki z o.o., podczas gdy ZUS powinien wziąć pod uwagę stan sprawy na dzień wydania decyzji zamiast stwierdzenia, że ocena możliwości egzekucyjnych nie zawsze odnosi się do bieżącej sytuacji ubezpieczonego, lecz także do przyszłych, potencjalnych możliwości zarobkowych ubezpieczonego, prowadząc w istocie do wypaczenia, czy nawet faktycznego wyłączenia instytucji udzielania ulg w spłacie należności, gdyż poza śmiercią ubezpieczonego zawsze będą istniały potencjalne możliwości odzyskania od ubezpieczonego nieopłaconych składek na ubezpieczenie; art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s, co prowadziło do naruszenia art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. poprzez uznanie, że w 2019 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą w formie spółki z o.o., podczas gdy formalnie nie prowadził działalności gospodarczej, a został uznany za przedsiębiorcę jedynie z uwagi na fakt bycia jedynym wspólnikiem sp. z o.o. na podstawie ustawy o ubezpieczeniach społecznych; art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s., co prowadziło do naruszenia art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. poprzez uznanie, że pomimo rozdzielności majątkowej z żoną, która miała miejsce w 2009 r. jest ona zobowiązania do finansowania zobowiązań skarżącego powstałych po dniu ustanowienia tej rozdzielności, w tym dotyczących zaległych składek na ubezpieczanie społeczne; art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nałożenie na żonę skarżącego obowiązku wsparcia go finansowo w kwestii uregulowania zaległych składek ZUS w sytuacji w której żona nie jest i nigdy nie była stroną tego postępowania; art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, polegające na pobieżnej ocenie stanu zdrowia skarżącego i pominięcie istotnego faktu, że z obecnym stanem zdrowia skarżącego wiążą się istotne i stałe koszty generowane przez zakup coraz to droższych leków, które musi stale zażywać. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie, że z uwagi na przedstawione przez niego w toku postępowania wyjaśnienia i dokumenty spełnia przesłanki do udzielenia mu ulgi w spłacie zaległych zobowiązań względem ZUS w postaci umorzenia tych zobowiązań zgodnie z przepisami prawa, zaś w przypadku nieuwzględnienia ww. wniosku - o uchylenie decyzji ZUS i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Kontroli Sądu poddana została decyzja ZUS o odmowie umorzenia należności z tytułu składek – wyszczególnionych w decyzji z 20 czerwca 2025 r. Zasady podlegania ubezpieczeniu społecznemu określają przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 ze zm. dalej: "u.s.u.s."), które w art. 28 regulują możliwość ubiegania się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 28 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 (ust. 1). Należności z tytułu składek, co do zasady, mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (ust. 2), z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność, w rozumieniu ust. 3 powołanego przepisu zachodzi, gdy: 1/ dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2/ sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 794 i 1222); 3/ nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4/ nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a/ wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b/ nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5/ naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6/ jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Stosownie do art. 28 ust. 3a ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach, umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zasady umarzania tych należności zostały określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), dalej: "rozporządzenie". Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy: 1/ opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2/ poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3/ przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Rozstrzygnięcia wydawane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Do wyboru przez organ określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. Dopiero wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek otwiera organowi możliwość zastosowania tej ulgi. Kontroli Sądu podlega w związku z tym nie zasadność odmowy umorzenia należności – gdyż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może zastępować tego organu w podejmowaniu decyzji uznaniowej – lecz zgodność podjętej decyzji z przepisami prawa. W tej sytuacji obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny, czy w sposób prawidłowy, z zachowaniem reguł wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego, przeprowadzono postępowanie i czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Sąd nie rozstrzyga zatem o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, bowiem o tym decyduje organ administracji publicznej w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego. Sąd bada natomiast czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, w myśl której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 k.p.a.). Nadto, czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.) i czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) oraz czy wydane decyzje odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności, czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Zaskarżona decyzja jest czwartą decyzją, która została wydana w sprawie z wniosku skarżącego, który wpłynął do organu 12 stycznia 2022 r. Uprzednio wydawane decyzje były już trzykrotnie przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który prawomocnymi wyrokami z 23 lutego 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 707/22, z 24 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 556/24 oraz z 19 lutego 2025 r. sygn. akt III SA/Łd 819/24 uchylił kolejne rozstrzygnięcia organu administracji. W uzasadnieniu wyroku z 19 lutego 2025 r. wskazano, że w ocenie sądu organ administracji nie w pełni zastosował się do oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 23 lutego 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 707/22 i z 24 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 556/24 bowiem w dalszym ciągu nie ustalił przedmiotu postępowania. Sąd wskazał, że z pierwszej decyzji organu administracji wydanej w tej sprawie, tj. decyzji z 11 kwietnia 2022 r. wynikało, że jej przedmiot miały stanowić składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy począwszy od lutego 2012 r. Przedmiot decyzji z 4 lipca 2023 r. stanowiły składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy począwszy od maja 2013 r. jednak organ administracji w zaskarżonej decyzji w ogóle nie rozstrzygnął o tych składkach i nie odniósł się do ich wymagalności. ZUS uznał za wymagalne i nieprzedawnione składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy od lipca 2014 r., umorzył postępowanie z uwagi na przedawnienie w zakresie składek za okres kwiecień – czerwiec 2014 r. i maja – lipiec 2019 r. Sąd zwrócił uwagę, że na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie sposób stwierdzić, dlaczego poprzednio przedmiot postępowania przed organem administracji stanowiły składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy od lutego 2012 r. (decyzja z 11 kwietnia 2022 r.), czy składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy począwszy od maja 2013 r. (decyzja z 4 lipca 2023 r.) – czy był to wynik omyłki organu administracji, czy składki te uległy przedawnieniu co wymagało stosownego rozstrzygnięcia a następnie jego uzasadnienia. Sąd zaznaczył, że przedmiotem wniosku skarżącego jest umorzenie należności składkowych za okres od lutego 2012 r. i wyraźnie wskazał, że należy wyjaśnić, czy doszło do przedawnienia składek "od maja 2013 r. do września 2019 r." bowiem w zaskarżonej decyzji brak jest stosownego rozstrzygnięcia odnoszącego się do okresów wcześniejszych niż kwiecień 2014 r. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy, a jej oddziaływaniem objęte jest przyszłe postępowanie w danej sprawie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Analizując zaskarżoną decyzję, Sąd w składzie orzekającym uznał, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i dokonał jego trafnej oceny realizując w oparciu o art. 153 p.p.s.a. wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku z 19 lutego 2025 r. a nadto z 23 lutego 2023 r. i z 24 stycznia 2024 r. Ustanowiona w nim zasada związania wyrokiem sądu administracyjnego dotyczy oceny prawnej, przez którą należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w konkretnej sprawie, co może dotyczyć zarówno stanu faktycznego, jak i wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472; wyroki NSA z: 12 września 2025 r. sygn. akt III OSK 178/24, LEX nr 3916780 oraz z 1 października 2024 r. sygn. akt II FSK 30/22, LEX nr 3811485). Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się temu w pełnym zakresie. Oznacza to, że w ponownym postępowaniu dotyczącym tej samej strony nie jest możliwe dokonywanie odmiennych ocen prawnych w odniesieniu do kwestii przesądzonych we wcześniejszym uzasadnieniu. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem. Związanie wyrokiem sądu administracyjnego dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji lub postanowienia ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości i stanowią konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Nadto, zasadę związania prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego wyraża również art. 170 p.p.s.a., w świetle którego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w oparciu o dane wygenerowane z Systemu Informatycznego ZUS, w tym prawomocną decyzję z 22 lipca 2016 r. nr 37/2016 stwierdzającą podleganie przez A.D.– jako wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu oraz na Fundusz Pracy – ZUS poczynił pozbawione błędu ustalenia faktyczne co do wysokości należności ZUS zarówno z tytułu składek jak i odsetek. W treści decyzji, od której prawomocnie apelację ww. oddalono została ustalona prawidłowa podstawa wymiaru składek – 2375,40 zł – co oznacza składkę w wysokości 696,47 zł miesięcznie na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (8 x od maja do grudnia 2015 r. = 5571,76 zł. W okresie od stycznia do kwietnia 2016 r. podstawa wymiaru składki wynosiła 2433 zł co oznacza składkę w wysokości 713,35 zł miesięcznie na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (4 x = 2853,40 zł) oraz odpowiednio 8 x 59,61 zł i 4 x 58,20 zł na Fundusz Pracy zł. – łącznie 704,04 zł. Ww. kwoty prawidłowo zostały wskazane w treści zaskarżonej decyzji, analogicznie jak odsetki liczone na dzień jej wydania w kwotach odpowiednio: 8387 zł oraz 701 zł. Ponieważ decyzja z 22 lipca 2016 r. stała się prawomocna 2 lipca 2021 r. to w świetle art. 24 ust. 5f u.s.u.s. organ prawidłowo przyjął, że wymieniona decyzja skutkowała zawieszeniem biegu przedawnienia wskazanych w niej należności od dnia wszczęcia postępowania dotyczącego obowiązkowi podlegania ubezpieczeniu i podstawy wymiaru składek (zgodnie z kserokopią ZPO zawiadomienie z 24 maja 2016 r. w trybie art. 61 § 1 i 4 k.p.a. o wszczęciu postępowania zostało doręczone 30 maja 2016 r. do rąk żony A.D.) do dnia uprawomocnienia się decyzji wydanej w tym przedmiocie tj. 2 lipca 2021 roku. W zakresie ww. należności, w oparciu o załączone dokumenty, Sąd uznaje za prawidłowe ustalenia i ocenę organu, że nie zaistniała przesłanka do ich umorzenia bowiem nie były one przedawnione. W zakresie należności, które uległy przedawnieniu Zakład Ubezpieczeń na str. 8 – 9 decyzji przytoczył prawidłowe regulacje dotyczące obowiązujących uprzednio terminów przedawnienia należności składkowych, które pierwotnie były przedmiotem decyzji z 22 lipca 2016 r. Na str. 9 decyzji organ odniósł się do kwestii umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i ubezpieczenie zdrowotne, w tym tych, które podlegały umorzeniu w oparciu o decyzję ZUS z 14 czerwca 2024 r. (skutecznie doręczoną 2 lipca 2024 r.) na ubezpieczenia społeczne za okres 3/2009-3/2014 oraz 5/2016-4/2019 a także Fundusz Pracy i FGŚP za okres 3/2009-3/2014 oraz 5/2016-4/2019. W oparciu o przepisy przytoczone na str. 8-9 decyzji organ prawidłowo określił terminy przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i FP które zostały wskazane na k. 10 zaskarżonej decyzji. (co dotyczyło należności wymagalnych od kwietnia 2014 r. do kwietnia 2015 r. i od maja 2019 r. do września 2019 r. oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne za wrzesień 2019 r.). Odnosząc się do dokumentów złożonych przez A.D., w tym jego oświadczeń z 14 maja 2025 r. i 9 maja 2025 r., zeznania o wysokości osiągniętego dochodu za 2024 rok oraz danych wygenerowanych z systemu informatycznego oraz rejestrów centralnych Zakład dokonał wyczerpującej oceny sytuacji osobistej, rodzinnej i finansowej, która stała się podstawą merytorycznego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 77 k.p.a. Ocena dowodów dokonana przez organ, prowadząca do rozstrzygnięcia negatywnego dla skarżącego, nie jest oceną dowolną, ale podjętą zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Wskazać należy, że ciężar udowodnienia faktów, na które powołuje się strona spoczywa na tym, kto z faktów tych wywodzi skutki prawne. A zatem to skarżący musi udowodnić fakty, które według niego przemawiałyby za umorzeniem, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ administracyjny nie jest władny zweryfikować danej okoliczności w ramach prowadzonego postępowania. Wbrew ocenie skarżącego zaskarżona decyzja nie przenosi odpowiedzialności za zobowiązania składkowe na osoby trzecie ani też nie nakłada na żonę skarżącego żadnych obowiązków, zatem zarzuty naruszenia przez ZUS art. 7, 77 i 107 k.p.a. przez uznanie, że pomimo rozdzielności majątkowej żona ww. jest zobowiązana do finansowania jego zobowiązań powstałych po dniu ustanowienia tej rozdzielności jest bezzasadny. W treści uzasadnienia decyzji organ jednoznacznie wyjaśnił jaki wpływ na ocenę sytuacji materialnej skarżącego ma jego wspólne zamieszkiwanie z żoną (którą sam wskazuje on jako dorosłego domownika, z którym prowadzi on gospodarstwo), w tym partycypowanie w kosztach, przytoczył również przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulujące powinności małżonków wobec siebie bez względu na łączący ich ustrój majątkowy. W ocenie Sądu, organ podjął wszelkie niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego działania i wyjaśnił sytuację majątkową skarżącego, w tym źródła dochodów jego gospodarstwa domowego (w tym żony, z którą ma on rozdzielność majątkową) oraz rozważył wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy w tym odnoszące się do wynagrodzenia uzyskiwanego przez skarżącego i wymiaru jego zatrudnienia (1/2 etatu). Znalazło to odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której odniesiono się do indywidualnej sytuacji skarżącego, a wyciągniętym z poczynionych ustaleń wnioskom – wbrew twierdzeniom ww. – nie można zarzucić dowolności. W konsekwencji Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy został oceniony zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 k.p.a., a sporządzone uzasadnienie decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Organ wykazał, co wpłynęło na istniejącą w dalszym ciągu wymagalność należności z tytułu składek. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny związany z tymi składkami. Uzasadnił też swoje stanowisko prezentując stosowną argumentację prawną, że należności te nie uległy przedawnieniu. Organ w sposób przekonujący wyjaśnił dlaczego w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy, co uniemożliwiało w ogóle pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącego. Jak już wyżej zaznaczono dopiero bowiem stwierdzenie istnienia przesłanki całkowitej nieściągalności otwiera w ogóle organowi możliwość pozytywnego załatwienia wniosku o umorzenie. Brak przesłanki całkowitej nieściągalności możliwość taką zamyka. W wyroku z 23 marca 2011 r. sygn. akt II GSK336/10, NSA wyjaśnił, że należności mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 ustawy ustawodawca wskazał zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z 6 maja 2004 r. sygn. akt II UZP 6/04 Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 ustawy wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 ustawy, organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniała możliwość uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Należy jeszcze raz podkreślić, że w sytuacjach, w których nie występuje całkowita nieściągalność składek w świetle art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 ustawy mamy do czynienia z tzw. decyzją związaną w przedmiocie odmowy umorzenia należności ZUS, nie zaś decyzją wydaną w ramach uznania administracyjnego w przedmiocie umorzenia tych należności, gdyż wydanie takiej decyzji nie jest możliwe, bowiem naruszałaby ona prawo materialne. W ocenie Sądu nie można również zarzucić organowi wadliwości odnośnie do rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy rozporządzenia, w którym zostały zawarte przesłanki umożliwiające pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie, tj. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1 /gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2/ poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3/ przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ obszernie odniósł się do wskazanych przesłanek i na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy słusznie nie znalazł podstaw do umorzenia należności w oparciu o przepisy rozporządzenia. Ustawodawca w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia stwierdził, że jedną z okoliczności przemawiających za umorzeniem pomimo braku całkowitej nieściągalności jest choroba przewlekła zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Jako przewlekłą chorobę należy uznać jedynie chorobę o długotrwałym charakterze i nie każdą, a tylko taką, która uniemożliwia uzyskiwanie dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wnioskodawca nie wykazał w żaden sposób zaistnienia tej przesłanki, dlatego też rozważania w tym zakresie są zbędne – wnioskodawca nie udowodnił, że jego aktualny stan zdrowia uniemożliwia mu zarobkowanie powyżej ½ etatu a tym samym uzyskiwanie środków na spłatę zadłużenia. Sąd podziela stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który wyjaśnił, że posiadane przez stronę zobowiązania wobec innych wierzycieli nie mogą być argumentem przemawiającym za umorzeniem jej należności z tytułu składek. Przepisy, na podstawie których ZUS realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej. Zobowiązania wobec ZUS nie mogą być traktowane jako zobowiązania o charakterze drugorzędnym. Możliwość umorzenia należności ma służyć wsparciu osób w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi czy innymi, niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami, w sytuacji gdy ich status materialny trwale nie rokuje w kontekście spłaty zadłużenia. W sytuacji wnioskodawcy – gdy nie udokumentował on aby problemy zdrowotne wykluczały go z rynku pracy całkowicie lub częściowo – jego praca jedynie w niepełnym wymiarze czasu pracy nie znajduje racjonalnego uzasadnienia, zwłaszcza, że w żaden sposób nie wykazał by dążył do osiągania jakichkolwiek wyższych dochodów, umożliwiających spłatę zaległości. Należy zgodzić się organem, który stwierdził, że ustalenia dotyczące A.D. pozwalają przyjąć, że sytuacja skarżącego nie nosi znamion ubóstwa. Sytuacja materialna gospodarstwa domowego skarżącego jest stabilna, na bieżąco są regulowane jego zobowiązania związane z utrzymaniem. Z akt sprawy nie wynika, aby rodzina skarżącego zalegała z opłacaniem jakichkolwiek płatności dotyczących mieszkania i innych podstawowych potrzeb bytowych – organ wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, dlaczego i w oparciu o jakie okoliczności doszedł do takiej konkluzji. Wyjaśnienia organu Sąd uznał za przekonujące. Organ nie zakwestionował możliwego negatywnego wpływu obowiązku uregulowania zaległości na sytuację bytową strony, ale uznał, że jest to niewystarczające do umorzenia należności. Podstawy umorzenia należności ZUS mogą dotyczyć "uzasadnionych przypadków", a zatem wyjątkowych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika). Organ uznał, że zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, wprost przeciwnie było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek na ubezpieczenia przez wiele lat. Zgodzić się również należy z wnioskiem organu, że zasadą powinno pozostać płacenie składek, nie zaś ich umarzanie. Umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Dbając o stan finansów funduszów emerytalno-rentowych Zakład Ubezpieczeń Społecznych musi każdorazowo ważyć zasadność podejmowanego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 stycznia 2018 r. II GSK 2937/17, stwierdził, że sprzeciwia się interpretacji art. 28 ust. 3a ustawy i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia prowadzącej do przyjęcia, że przedsiębiorca, który nie wywiązywał się z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne doprowadzając do kumulacji należności, może uniknąć spłaty zaległości z tego tylko powodu, że powołał się na niewysokie dochody i związaną z tym dysproporcję między tymi dochodami, a zaległościami. Obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne (por. wyrok WSA w Warszawie z 21 grudnia 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 833/16). O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Nie wystarczy, że zobowiązany wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych zaległości. W takich przypadkach bowiem istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Zobowiązany musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż to należy do jego obowiązków, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy. W ocenie Sądu organ trafnie wskazał, że umorzenie należności z tytułu składek jest co do zasady wyjątkiem, a ZUS może ale nie musi umorzyć należności nawet jeżeli zachodzą przesłanki do umorzenia. W tej sprawie charakter należności pozwala uznać, że ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając umorzenia skarżącemu tych należności. A contrario skarga skarżącego sprowadza się wyłącznie do polemiki z oceną stanu faktycznego dokonaną przez organ administracji. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. d.cz.