III SA/Łd 696/24
WyrokWSA w Łodzi2025-01-29
Skład orzekający: Monika Krzyżaniak, Ewa Alberciak, Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące określenia obowiązku niezgodnie z prawem, braku wymagalności obowiązku oraz wadliwości tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązkowych szczepień ochronnych są zasadne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z przepisów prawa, a jego realizacja jest zabezpieczona przymusem administracyjnym. Zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku z powodu braku indywidualnego kalendarza szczepień lub braku badania kwalifikacyjnego zostały uznane za niezasadne, ponieważ odmowa poddania się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczna z niewykonaniem obowiązku szczepienia. Sąd stwierdził również, że tytuł wykonawczy spełniał wymogi formalne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. B. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (ŁPWIS), które utrzymało w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pabianicach (PPIS) oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące niezgodności obowiązku z prawem, braku wymagalności oraz wadliwości tytułu wykonawczego. Organy administracji uznały zarzuty za niezasadne, wskazując na istnienie obowiązku szczepień wynikającego z przepisów prawa i prawidłowość postępowania egzekucyjnego.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 29 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 22 lipca 2024 roku nr 83/2024/II w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Postanowieniem z 22 lipca 2024 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: ŁPWIS) utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pabianicach (dalej: PPIS w Pabianicach)
z 27 maja 2024 r. oddalające zarzuty M. B. w sprawie egzekucji administracyjnej wszczętej na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z 15 marca 2024 r.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Upomnieniem z 5 stycznia 2024 r. PPIS w Pabianicach wezwał M.B. do wykonania obowiązku zgłoszenia się z dzieckiem J. B., urodzonym 7 grudnia 2020 r., do podmiotu leczniczego na zaległe szczepienia zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych.
W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, PPIS w Pabianicach
15 marca 2024 r. wystawił tytuł wykonawczy, zobowiązując stronę do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw: gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), różyczce, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b wirusowemu zapaleniu wątroby typu B oraz wystosował do Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do strony.
18 kwietnia 2024 r. ŁPWIS wydał postanowienie o nałożeniu grzywny
w wysokości 3000 zł w celu przymuszenia strony do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 15 marca 2024 r. wystawionego przez PPIS w Pabianicach.
25 kwietnia 2024 r. zobowiązana wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wskazując na:
1. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1284, ze zm.) – dalej: "u.z.ch.z.", poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia
o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym;
2. brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań
w myśl art. 17 ust. 2 u.z.ch.z., brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, 3. naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505, ze zm.) – dalej: "u.p.e.a", poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a bowiem wierzyciel niewłaściwie podał podstawę prawną obowiązku o charakterze niepieniężnym z pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 u.z.ch.z., wskazując jedynie ogólnie art. 17 ust. 1 u.z.ch.z., oraz nie wskazał w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
Postanowieniem z 10 maja 2024 r. ŁPWIS zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec strony w całości od 29 kwietnia 2024 r.
Postanowieniem z 27 maja 2024 r. PPIS w Pabianicach oddalił zarzuty M. B.. W uzasadnieniu podniósł, że z dokumentacji medycznej wynika, iż 24 września 2021 r. matka dziecka M. B. podpisała "oświadczenie odmowy poddania dziecka szczepieniom ochronnym". Dziecko nieszczepione od urodzenia. 3 listopada 2023 r. M. B. otrzymała pismo informacyjne i list od PPIS w Pabianicach, informujące o dobrodziejstwie szczepień dzieci przeciwko chorobom zakaźnym oraz przypomnienie o konieczności stawienia się z synem w placówce podstawowej opieki zdrowotnej w celu wykonania szczepień. 11 stycznia 2024 r. matka dziecka otrzymała upomnienie (wezwanie do wykonania obowiązku z jednoczesnym zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego). 8 marca 2023 r. Przychodnia "D" skierowała do PPIS w Pabianicach dokument "Zgłoszenie rodziców uchylających się od szczepień ochronnych swojego dziecka". Według lekarza specjalisty medycyny rodzinnej u dziecka stwierdzono brak przeciwwskazań do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych. Ponadto jak wynika z kopii dokumentu Historia zdrowia i choroby w części dotyczącej porad ambulatoryjnych lub wizyt domowych
z 18 stycznia 2024 r. wydanego przez lekarza specjalistę medycyny rodzinnej
z Przychodni "D", pacjent J. B., u którego lekarz stwierdził stan zdrowia ogólny dobry, został zakwalifikowany do szczepienia przeciwko WZW typu B, jednakże rodzice nie zdecydowali się na szczepienie. Ponadto rodzice zostali poinformowani, że kalendarz szczepień indywidualnych mogą realizować w poradni konsultacyjnej szczepień w Łodzi (skierowanie wystawione 19 grudnia 2023 r.), jednak rodzice nie umówili tam terminu wizyty. W związku z powyższym, w ocenie organu I instancji, niezasadny jest zarzut zobowiązanej określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa.
W tytule wykonawczym z 15 marca 2024 r., wystawionym przez PPIS w Pabianicach przeciwko M. B., w części B pkt 5, wskazano precyzyjnie treść obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu małoletniego dziecka J. B., urodzonego 7 grudnia 2020 r., obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (POLIOMYELITIS), inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae, odrze, różyczce, nagminnemu zakażeniu przyusznic (świnka). Z uwagi na ukończenie przez małoletniego J. B. trzeciego roku życia, jest on zobowiązany do wykonania szczepień obowiązkowych podstawowych. W związku z powyższym nieuzasadniony jest zarzut zobowiązanej braku wymagalności przedmiotowego obowiązku.
Organ I instancji wyjaśnił, że w tytule wykonawczym z 15 marca 2024 r. wierzyciel wskazał podstawę prawną prowadzonej egzekucji. W części B obejmującej dane dotyczące obowiązku o charakterze niepieniężnym, wierzyciel wskazał podstawę prawną tegoż obowiązku poprzez powołanie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 u.z.ch.z. i § 2 oraz § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077). Ponadto w części C wyżej wymienionego tytułu wykonawczego, wierzyciel w pkt 5 wskazał, iż obowiązek określony w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a.
Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie podnosząc:
1) naruszenie art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak merytorycznego odniesienia się organu co do zarzutów, a ograniczenie rozpoznania jedynie do wskazania w uzasadnieniu postanowienia przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych;
2) naruszenie art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez bezzasadne oddalenie zarzutów;
3) na podstawie art. 18 u.p.e.a. naruszenie art. 124 § 2 w zw. z art. 7, 8 § 1 i 12 k.p.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach,
w szczególności co do braku wymagalności obowiązku, braku doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a., wadliwości tytułu wykonawczego
i braku wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
Przywołanym na wstępnie postanowieniem z 22 lipca 2024 r. ŁPWIS utrzymał w mocy postanowienie PPIS w Pabianicach z 27 maja 2024 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał zarzuty naruszenia art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 18 u.p.e.a.,
w zw. z art. 124 § 2 w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i § 12 k.p.a. za nieuzasadnione. Podkreślił, że PPIS w Pabianicach w wydanym postanowieniu odniósł się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez zobowiązaną. Wierzyciel w sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśnił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawił w uzasadnieniu wydanego w sprawie postanowienia. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera jasne i precyzyjne wyjaśnienia faktyczne i prawne. Ponadto organ II instancji wskazał, że wierzyciel opierał się na dokumentacji przekazanej przez "S" Sp. z o. o. Oddział Ginekologiczno-Położniczy w Ł., ul. [...] i Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "D" w P. bowiem o wymagalności obowiązku szczepienia decyduje lekarz.
Wierzyciel po rozpoznaniu materiału dowodowego w postaci m.in. karty uodpornienia dziecka J. B. zdecydował o oddaleniu zarzutów podnoszonych przez stronę. W uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazano zarówno stan prawny, jak i faktyczny, który legł u podstaw powyższego rozstrzygnięcia.
Dalej organ odwoławczy poinformował, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt SK 81/19 z 9 maja 2023 r. wskazuje, że "art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r., poz. 924) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r., w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2027) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Trybunał Konstytucyjny orzekł jednocześnie, że powyższe przepisy tracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, tj. od 12 maja 2023 r. Określenie innego terminu utraty mocy obowiązującej jest niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych, ponieważ ustawodawca powinien dostosować stan prawny do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. ŁPWIS wyjaśnił, że powyższy wyrok nie podważa obowiązku szczepień ochronnych a jedynie formę w jakiej publikowane są terminy wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych. Wyrok nie oznacza zatem zniesienia obowiązku szczepień. W związku z powyższym zarówno w dniu wystawienia tytułu wykonawczego przez PPIS w Pabianicach, jak i w dniu wydania niniejszego postanowienia przepisy określające obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym pozostają w mocy.
Natomiast odnosząc się do zgłoszonego zarzutu braku doręczenia upomnienia, to wskazany zarzut, w ocenie organu odwoławczego, jest bezzasadny i nie zasługuje na uwzględnienie. ŁPWIS wskazał bowiem, że upomnienie jest urzędowym dokumentem wystawianym przez wierzyciela. Jego celem jest przypomnienie zobowiązanej o konieczności wykonania obowiązku, więc ważne jest wskazanie treści tego obowiązku. Oprócz wezwania do wykonania obowiązku, zawiera ono pouczenie o skutkach zaniechania w tym zakresie. Bezskuteczny upływ terminu wskazanego w upomnieniu, skutkuje skierowaniem sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie ma pouczyć zobowiązaną również
o negatywnych następstwach niezrealizowania obowiązku wynikającego
np. z ostatecznej decyzji. To zaś winno motywować zobowiązaną do dobrowolnego wykonania obowiązku, bez konieczności stosowania wobec niej przymusu administracyjnego i ponoszenia związanych z nim konsekwencji finansowych - kosztów egzekucyjnych. Upomnienie musi zawierać również informacje identyfikujące osobę zobowiązaną. Ma to na celu prawidłową identyfikację osoby uchylającej się od wykonania obowiązku. W przedmiotowej sprawie skierowane do M. B. upomnienie zostało prawidłowo doręczone 11 stycznia 2024 r., i odebrane przez dorosłego domownika oraz spełniło swój podstawowy cel.
Na ostateczne postanowienie skargę do sądu administracyjnego złożyła M. B., zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:
1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na odroczenie obowiązku oraz brak określenia wymagalności obowiązku przez lekarza, brak wykluczenia przeciwwskazań i brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym;
2. na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu;
3. naruszenie art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów skarżącej;
4. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku i brak jego tożsamości
z obowiązkiem określonym w upomnieniu;
5. naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez brak rozpoznania przez organ II instancji zarzutów skarżącej, ograniczenie się do stwierdzenia, że organ odwoławczy podziela stanowisko wierzyciela;
6. naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.z.ch.z. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;
7. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.".
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie kontrolowanego rozstrzygnięcia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym przypadku sąd skargę oddala art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie było postanowienie ŁPWIS w Łodzi z 22 lipca 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie PPIS w Pabianicach z 27 maja 2024 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U.
z 2025 r., poz.132) - dalej: "u.p.e.a.". Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zaznaczyć należy, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty sformalizowany środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Strona, wnosząc zarzut, kwestionuje dopuszczalność prowadzenia egzekucji w oparciu o wystawiony tytuł wykonawczy. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Podniesione w treści zarzutów okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Stosownie do art. 34 § 1-3 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; uznaje zarzut w całości lub w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut lub stwierdza niedopuszczalność zarzutu. Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie.
Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika,
że 15 marca 2024 r. PPIS w Pabianicach wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący skarżącą do poddania dziecka – J. B. obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z obowiązującym schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży. Jako podstawę obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2, art. 17 ust. 1 u.z.ch.z. oraz § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077) - dalej również: "rozporządzenie". W oparciu o powyższy tytuł wykonawczy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne, w toku którego zobowiązana podniosła zarzuty:
1. określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z art. 17 ust. 2 i 4 u.z.ch.z., poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym;
2. braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań
w myśl art. 17 ust. 2 u.z.ch.z., brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, 3. naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
W ocenie sądu organy obu instancji odniosły się do nich wszystkich trafnie uznając je za niezasadne.
Sąd podzielił stanowisko organów, że obowiązek poddania syna skarżącej szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.ch.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.ch.z., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.ch.z.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy zamieszczone w rozdziale 4 "Szczepienia ochronne". W myśl art. 17 ust. 1 u.z.ch.z., osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 u.z.ch.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4 (art. 17 ust. 3 u.z.ch.z.). Zgodnie z art. 17 ust. 10 u.z.ch.z., minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposób przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4), tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), wzory zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia (pkt 6), sposób prowadzenia dokumentacji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, i jej obiegu (pkt 7), wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania (pkt 8) – uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Stosownie do treści art. 17 ust. 11 u.z.ch.z., Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia (§ 2 i 3). Wymienione w tytule wykonawczym choroby zakaźne zostały wskazane w § 2 rozporządzenia, jako objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w załączniku 1 do rozporządzenia z 27 września 2023 r., stanowiącym schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży oraz w ogłaszanym co roku w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych, wydanym w oparciu o cyt. powyżej art. 17 ust. 11 u.z.ch.z.
Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08, Lex nr 595803). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.
W niniejszej sprawie wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane, prawidłowo wskazując jako podstawę prawną obowiązku art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2 i art. 17 ust. 1 u.z.ch.z. oraz § 2 i 3 rozporządzenia z 27 września 2023 r. Należy podzielić stanowisko, że wskazane przepisy stanowią podstawę do nałożenia obowiązku wykonania szczepień ochronnych dziecka. Z całą pewnością nie są nimi przepisy art. 17 ust. 2 i ust. 4 u.z.ch.z., które nie określają treści obowiązku, lecz sposób jego wykonania.
Odnosząc się natomiast do kwestii wykonania badania kwalifikacyjnego
i wykluczenia przeciwskazań do szczepienia wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.ch.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.ch.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.ch.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.ch.z.). Zgodnie z powołanymi przepisami, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 u.z.ch.z. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Podkreślić należy, że treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.
W tym kontekście sąd zwraca uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, iż poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.ch.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17, LEX nr 2774545 i II OSK 43/18, LEX nr 2774685;
z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19, LEX nr 3315461). Celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne, odmowa udziału w takim badaniu, czy też niestawienie się na nie uniemożliwia wykonanie szczepienia. W istocie jest to więc odmowa poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców dzieci obowiązek poddania dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu.
Skarżąca nie wywiązała się z tego obowiązku. Należy zaznaczyć, że skarżąca już 24 września 2021 r. złożyła oświadczenie, że odmawia poddania dziecka szczepieniom ochronnym, wnosząc o podanie szczepionki spełniającej jej wymogi. Nadto pomimo, iż 18 stycznia 2024 r. lekarz specjalista medycyny rodzinnej z Przychodni "D", stwierdził u syna skarżącej dobry ogólny stan zdrowia i zakwalifikował dziecko do szczepienia przeciwko WZW typu B, rodzice nie zdecydowali się na szczepienie. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie poddała syna żadnym obowiązkowym szczepieniom ochronnym pomimo skończenia przez niego 4 roku życia. W tym okresie dziecko powinno być zaszczepione przeciwko 11 chorobom zakaźnym. Jednocześnie skarżąca w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej, ani zaświadczenia lekarskiego, które faktycznie wskazywałyby na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych i konieczność długotrwałego odroczenia wykonania obowiązku szczepień ochronnych u jej dziecka. Z powyższego jednoznacznie wynika zatem, że strona skarżąca z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Odnośnie zarzutu strony wskazującego na brak wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym z uwagi na brak ustalenia indywidualnego kalendarz szczepień dla jej syna podkreślić należy, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, czy odroczenie terminu wykonania (por. np. P. Przybysz, Komentarz do art. 33 u.p.e.a. [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Lex el 2021 r.). W niniejszej sprawie, jak to zostało wskazane powyżej, obowiązek poddania dziecka strony szczepieniu ochronnemu przeciw chorobom zakaźnym wynikał z mocy przepisów ustawowych oraz wydanego na ich podstawie rozporządzenia z 27 września 2023 r. określającego przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą określonych szczepionek. Indywidualny Kalendarz Szczepień to program szczepień ochronnych ustalany przez lekarza dla pacjenta w sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych. Indywidualny Kalendarz Szczepień ustalany jest przez lekarza w celu uzupełnienia brakujących szczepień w najkrótszym możliwym terminie, z minimalnymi odstępami czasu między dawkami szczepionek, z uwzględnieniem wieku i stanu zdrowia dziecka oraz informacji podanych w Kartach Charakterystyk Produktów Leczniczych. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie w związku z nieszczepieniem dziecka przez stronę warunkiem jednak ustalenia indywidualnego toku szczepienia syna strony jest wyrażenie przez rodziców zgody na poddanie dziecka szczepieniom. W związku z uporczywym uchylaniem się strony od realizacji tego obowiązku brak było podstaw do opracowania Indywidualny Kalendarz Szczepień dla syna skarżącej. Podkreślić należy, że rodzice małoletniego zostali poinformowani, że kalendarz szczepień indywidualnych mogą realizować w poradni konsultacyjnej szczepień w Łodzi (skierowanie wystawione 19 grudnia 2023 r.), jednak nie umówili tam terminu wizyty. Ustalenie dla dziecka skarżącej indywidualnego kalendarza szczepień mogło zostać dokonane jedynie podczas wizyty lekarskiej. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca była zainteresowana ułożeniem indywidulanego programu szczepień dla dziecka. W związku z powyższym trudno uznać, że niezrealizowanie obowiązku wykonania szczepień u syna spowodowane było brakiem ułożenia przez lekarza indywidulanego kalendarza szczepień dla dziecka.
Należy również podkreślić, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia z 27 września 2023 r., przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Określony w załączniku 1 do rozporządzenia z 27 września 2023 r. okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego.
Z przedstawionych powyżej względów, jako niezasadne należało ocenić zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego syna przez skarżącą.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego przystąpienia do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. należy wskazać, że zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., a więc mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, jako podstawy zarzutu nie wymieniono niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W obecnym stanie prawnym okoliczność, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w przypadku stwierdzenia, że wymogi te nie zostały spełnione, nie przystępuje do egzekucji zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie ŁPWIS w Łodzi przystąpił do egzekucji uznając tym samym, że wystawiony 15 marca 2024 r. tytuł wykonawczy spełnia wymogi, określone w art. 27 u.p.e.a. Wskazać w tym miejscu również należy, że tytuł wykonawczy z 15 marca 2024 r. został wystawiony według wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 19 czerwca 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 176 ze zm.). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także podano podstawę prawną obowiązku,
a mianowicie powołane wyżej art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 u.z.ch.z. oraz § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. Nieuzasadnione jest zatem twierdzenie skarżącej, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
Nieuzasadnione okazały się również zarzuty naruszenia powołanych w skardze przepisów art. 7, art. 15, art. 77, art. 80, art. 107 k.p.a. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody. Wyniki swoich ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach, które odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii podnoszonych przez skarżącą, w tym w szczególności wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom oraz określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Oceny tej jak wskazano wyżej dokonano prawidłowo. Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 81a k.p.a. w niniejszej sprawie nie wystąpiły bowiem żadne niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy. Nie doszło również do zarzucanego przez skarżącą naruszenia zasady dwuinstancyjności. Organy obu instancji rozpatrzyły zarzuty sformułowane przez skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym, uzasadniając swoje stanowisko w sprawie. Wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie narusza także art. 124 § 2 k.p.a. wskazując w sposób prawidłowy podstawę jego wydania oraz podstawę nałożonego na stronę obowiązku.
Jednocześnie zaznaczyć należy, że podnoszenie kolejnych zarzutów
w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na etapie składania zażalenia na postanowienie organu I instancji rozstrzygającego w przedmiocie pierwotnie złożonych zarzutów, jest spóźnione. W tym zakresie za błędne należy uznać odnoszenie się przez organ odwoławczy do nowego zarzutu skarżącej braku doręczenia upomnienia. Organ I instancji nie wypowiadał się bowiem w tym zakresie. Uchybienie to nie ma jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Podkreślić należy, że z istoty swej orzeczenie organu odwoławczego o utrzymaniu w mocy orzeczenia organu I instancji ma moc ograniczoną do tego co było przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszoinstancyjnego. Utrzymanie zaskarżonego postanowienia w mocy przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. dotyczy wyłącznie kwestii będących przedmiotem orzekania przez organ I instancji. Taka jest bowiem treść sentencji tego postanowienia. Odmiennie ocenić należałoby natomiast sytuację w przypadku uchylenia postanowienia zaskarżonego zażaleniem i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Sytuacja taka nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie.
Reasumując w rozpoznawanej sprawie sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Organy administracji prawidłowo uznały, że zarzuty podniesione przez skarżącą nie zasługiwały na uwzględnienie.
Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
EC
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło