III SA/Łd 706/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 3 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. k.p. W. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r. wydaną w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów. W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 17 lipca 2013 r. do akt sprawy wpłynął złożony na wezwanie sądu urzędowy formularz PPF wypełniony i podpisany przez skarżącego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach W. K. wskazał, że jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, a jego źródłem utrzymania jest renta i zasiłek pielęgnacyjny w łącznej kwocie 851 zł. Wskazał także, że proces jego leczenia wymaga ponoszenia wydatków na leki. Nie udzielił żadnych informacji o osobach pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym ani o swojej i ich sytuacji majątkowej powołując się na ustawę o ochronie danych osobowych. Z uwagi na niepełne oświadczenie wnioskodawcy zawarte w formularzu PPF, strona została zobowiązana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: wskazanie osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz ich dochodów i majątku, a także wskazanie tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej adres zamieszkania skarżącego i udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych oraz wydatków na leki i leczenie, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Pomimo upływu zakreślonego terminu skarżący nie uzupełnił braków formalnych wniosku. Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 706/13 referendarz sądowy odmówił przyznania W. K. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia W. K. w dniu 30 sierpnia 2013 r. wniósł sprzeciw. W ocenie wnioskodawcy żądanie informacji dotyczącej stanu majątkowego rodziców wykracza poza pojęcie zainteresowanego w sprawie administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012r. poz. 270) – dalej p.p.s.a., postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia strona może wnieść środek odwoławczy określony w art. 259 p.p.s.a. W przypadku wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 260 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie, wobec wniesienia sprzeciwu przez skarżącego, postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 sierpnia 2013 r. utraciło moc. W takiej sytuacji Sąd rozpatrzył wniosek skarżącego z dnia 17 lipca 2013 r. Stosownie do postanowień art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu jest niezbędnym warunkiem formalnym umożliwiającym sądowi merytoryczne, a nie formalne rozstrzygnięcie w zakresie złożonego żądania, jednak nie przesądza o obowiązku sądu bezkrytycznego przyjęcia podanych w nim informacji. Natomiast podstawą do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest przedłożenie przez stronę informacji, dokumentów, które pozwoliłyby ocenić wiarygodność jej twierdzeń. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. W myśl art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przy czym ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności, a rozstrzygnięcie sądu w kwestii prawa pomocy zależne jest od tego, co zostanie udowodnione przez stronę W. K. składając oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wyjaśnił, że jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, a jego źródłem utrzymania jest renta i zasiłek pielęgnacyjny w łącznej kwocie 851 zł. Wskazał także, że proces jego leczenia wymaga ponoszenia wydatków na leki. Nie udzielił żadnych informacji o osobach pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym ani o swojej i ich sytuacji majątkowej powołując się na ustawę o ochronie danych osobowych. Podniósł także, że informacja dotycząca stanu majątkowego rodziców wykracza poza pojęcie zainteresowanego w sprawie administracyjnej. W ocenie Sądu skarżący nie precyzując wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem i koniecznością leczenia oraz odmawiając podania w złożonym oświadczeniu informacji o stanie majątkowym i rodzinnym osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, informacji w zakresie osiąganych dochodów przez te osoby, jak również informacji o stanie majątkowym wnioskodawcy i domowników pozbawił Sąd możliwości ustalenia kondycji finansowej jego gospodarstwa domowego. Skarżący nie udzielił w zasadzie żadnych informacji pozwalających ustalić koszty utrzymania jego i jego rodziny, nie wskazał źródeł pokrycia tych wydatków, wobec powyższego uczynił niemożliwym weryfikację swoich twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku jakichkolwiek środków finansowych, z których mogłyby zostać pokryte należności sądowe. Tym samym powyższą okoliczność należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Natomiast co do stwierdzenia wnioskodawcy, iż "żądanie informacji dotyczącej stanu majątkowego rodziców wykracza poza pojęcie zainteresowanego w sprawie administracyjnej" należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice i dzieci mają obowiązek wzajemnego wspierania się. Ustawodawca w żaden sposób nie ograniczył czasu trwania tego obowiązku nałożonego na rodziców i dzieci, nie jest on w szczególności uwarunkowany sprawowaniem władzy rodzicielskiej. Występuje więc także po uzyskaniu przez dziecko pełnoletniości. Uszczegółowieniem tego obowiązku jest przepis art. 133 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. k.p.