III SA/Łd 72/08

Dnia 28 sierpnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. decyzją z dnia [...] r. Nr [...]uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne SAD nr [...] z dnia [...] r. w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej kraju pochodzenia oraz kwoty długu celnego. Powyższą decyzję doręczono Spółce A w dniu [...] r. Następnie w dniu [...] r. wpłynął wniosek Przedsiębiorstwa Handlowego A o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając skargę Spółki na to postanowienie, wyrokiem z dnia 27 lipca 2005 r. , sygn. akt III SA/Łd 236/05 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podniósł, że organy celne nie ustaliły, czy w dniu wydania decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego I stronę skarżącą łączył nadal stosunek przedstawicielstwa z Agencją Celną B wynikający z umowy zawartej w dniu [...] r., czy też upoważnienie to wygasło lub zostało wypowiedziane. Dopiero poczynienie tych ustaleń pozwoli na ocenę prawidłowości doręczenia decyzji. Przedsiębiorstwo A poinformowało, że w dacie wydania decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego I z w Ł. łączył je stosunek przedstawicielstwa z Agencją Celną B. Umowa przedstawicielstwa została zawarta na czas nieokreślony i nie została wypowiedziana przez stronę. Dyrektor Izby Celnej w Ł., działając na podstawie art.208 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U z 2005 r., Nr 8 poz.60 ze zm./ decyzją z dnia [...] r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Stwierdził, że doręczenie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I z dnia [...] r. skarżącej Spółce, a nie przedstawicielowi Agencji Celnej B spowodowało naruszenie art.145 Ordynacji podatkowej. W dniach 9 lipca 2007 r. oraz w dniu 14 sierpnia 2007 r. do Izby Celnej wpłynęły wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydane w identycznym stanie faktycznym i prawnym uchylające wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Sąd I i II instancji stwierdził, że upoważnienie Agencji Celnej B do reprezentowania strony skarżącej skończyło się w momencie zwolnienia towaru. Dyrektor Izby Celnej, po wszczęciu z urzędu postępowania, decyzją z dnia [...]stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Stwierdził, że w świetle uzasadnienia wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzja z dnia [...] r. rażąco narusza prawo. Podał, że decyzja rażąco narusza prawo, gdy została wydana wbrew nakazowi lub zdarzeniu ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew przesłankom przepisu nadano prawa lub ich odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem sądowym i poglądami doktryny, rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Przedsiębiorstwo Handlowe A w odwołaniu od tej decyzji podniosło, że orzeczenia NSA zapadły w innych prawach i nie są wiążące w przedmiotowej sprawie. Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawił stan prawny. Wskazał, kiedy - zgodnie z art.247 ustawy Ordynacja podatkowa - organ stwierdza nieważność decyzji. Opisał, kiedy stosownie do przepisów w/w ustawy należy przywrócić termin do dokonania czynności procesowej. Powołując się na uzasadnienia wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach I GSK 330/05 i GSK 1222/06 stwierdził, że organ I instancji słuszne uznał, że decyzja z dnia [...] r. rażąco naruszyła prawo. Powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wyjaśnił, że nie jest trafny pogląd odwołującej się Spółki, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest wiążące w tej sprawie, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny zawarł interpretację zagadnienia prawnego w identycznym stanie faktycznym i prawnym dotyczącym Spółki. Przedsiębiorstwo Handlowe A w skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzuciło naruszenie art.247 Ustawy i wniosło o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu strona skarżąca powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu. Podniosła tu, że innej sprawie w identycznym stanie faktycznym i prawnym przedstawiono sądowi w rozszerzonym składzie do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne dotyczące momentu ustania działania przedstawiciela - Agencji Celnej B. W odpowiedzi na skargę organ celny wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty przytoczone w uzasadnieniu decyzji Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zm./ zwanej dalej "p.p.s.a" sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej jak to stanowi art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 .r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U Nr 153, poz.1269 ze zm./ sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zarówno z prawem materialnym jak i procesowym regulującym postępowanie przed organami administracyjnymi. Zgodnie z art.145 § 1 pkt 1 Sąd administracyjny uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło to ieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Urzędu Celnego naruszył postępowanie i miało to wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art.247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. W zw. z art. 262 ustawy z dnia 8 stycznia 1997 r. Kodeks celny /Dz.U Nr 75, poz.802 ze zm./ organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Pozytywne przesłanki stwierdzenia nieważności z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie lub nawet ścieśniająco. Należy tutaj przytoczyć orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lipca 1983 r. II SA 581/83 /Problemy Praworządności 1984, Nr 10 s. 26/ mające zastosowanie w postępowaniu celnym, że "stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej stanowiąc wyjątek od zasady stabilności decyzji wymaga bezspornego ustalenia, że uchylona decyzja jedną z wad określonych w art.156", tutaj w art.247 § 1 Ordynacji podatkowej. Rażące naruszenie prawa może dotyczyć przepisów prawa materialnego i procesowego oraz przepisów o charakterze ustrojowym i kompetencyjnym. Można stwierdzić, że chodzi o wszystkie normy prawa regulujące działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach niezależnie od tego z jakich przepisów prawa są wywodzone. Z rażącym naruszeniem prawa nie można utożsamiać każdego naruszenia prawa. Naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawne nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności. Nie chodzi więc o wykładnię prawa, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy. W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Celnej stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] o umorzeniu postępowania, na podstawie art.208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]r. Oznacza to, że przedmiotem oceny nie mogło być postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ nie mógł też w tym postępowaniu badać decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] r. Jeżeli wszczął postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o umorzeniu postępowania z powodu rażącego naruszenia prawa, to musiał wykazać, że decyzja z dnia [...] jest dotknięta wadą określoną w art.247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Musiał wykazać, że umorzenie postępowania w tym przedmiocie rażąco naruszyło prawo. W jaki sposób, jak to podał w uzasadnieniu "treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa...". W uzasadnieniu decyzji takich okoliczności nie wykazał. Przyczyną stwierdzenia nieważności nie może być wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego uchylający wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wydany w takim samym stanie faktycznym i prawnym, ale w innej sprawie. Organy administracji publicznej nie mogą w trybie postępowania nakazującego naprawiać skutków niewniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 lipca 2005 r. w sprawie III SA/Łd 236/05. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art.135 uchylił obie decyzje. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzekł zgodnie z art.152 p.p.s.a, a o zwrocie wpisu na podstawie art.200 p.p.s.a. T.P.