III SA/Łd 746/25

Dnia 19 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Protokolant Starszy asystent sędziego Dominika Ratajczyk-Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2026 roku sprawy ze skargi J. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 lipca 2025 roku nr UP-509/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 kwietnia 2025 roku nr 828/2025; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego J. L. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z 23 lipca 2025 r., nr UP-509/2025, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 350 ze zm.) zwanej dalej "u.s.u.s.", utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 25 kwietnia 2025 r., nr 828/2025 odmawiającą J.L. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 220 606,49 zł, tym: a) ubezpieczenia społeczne – w łącznej kwocie 147 925,08 zł, w tym z tytułu: - składek za okres wrzesień 2004 r. – maj 2007 r., październik 2007 r. – maj 2014 r. w kwocie 60 984,08 zł; - odsetek w kwocie 86 941,00 zł naliczonych na dzień 24 listopada 2023 r. oraz na dzień przedawnienia przypadających od wymienionych składek, b) ubezpieczenie zdrowotne – w łącznej kwocie 60 722,99 zł, w tym z tytułu: - składek za okres wrzesień 2004 r. – maj 2014 r. w kwocie 25 198,99, zł; - odsetek w kwocie 35 524,00 zł naliczonych na dzień 24 listopada 2023 r. oraz na dzień przedawnienia przypadających od wymienionych składek; c) Fundusz Pracy – w łącznej kwocie 11 958,42 zł, w tym z tytułu: - składek za okres listopad 2004 r. – maj 2007 r., październik 2007 r. – maj 2014 r. w kwocie 4 984,42 zł, - odsetek w kwocie 6 974,00 zł naliczonych na dzień 24 listopada 2023 r. oraz na dzień przedawnienia przypadających od wymienionych składek. W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że 24 listopada 2023 r. wpłynął wniosek J.L. o umorzenie należności z tytułu składek. Skarżący powołał się na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. Decyzją z 19 lutego 2024 r., nr 369/2024 Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z 25 kwietnia 2024 r., nr UP-289/2024 Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych z 19 lutego 2024 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Na powyższą decyzję J.L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wyrokiem z 28 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 450/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję z 25 kwietnia 2024 r., nr UP-289/2024 oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 19 lutego 2024 r., nr 369/2024. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu wyroku wskazał, że organ przystępując do rozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległości, zobowiązany był w pierwszej kolejności zbadać, czy są one wymagalne, dokonując w tym zakresie ustaleń i oceny z punktu widzenia przesłanek prowadzących do przedawnienia, z uwzględnieniem zdarzeń powodujących przerwę lub zawieszenie biegu przedawnienia. Ustalenia w tym przedmiocie, aby następnie mogły być zweryfikowane przez sąd, powinny być szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu decyzji oraz potwierdzone w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Sąd za nieprawidłową uznał ocenę przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem z 31 lipca 2003 r.". Wskazał, że oceniając przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., organ miał obowiązek skonfrontowania bieżącej sytuacji majątkowej skarżącego z wysokością zaległej należności, przy uwzględnieniu warunków ekonomicznych istniejących podczas rozpatrywania wniosku. Dla ustalenia sytuacji bytowej skarżącego nie wystarczyło wskazać wysokości dochodów i wydatków, odnosząc dochód do wysokości określającej minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego. Sąd ocenił, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak było rozważań jak, na tle ustalonego w sprawie stanu faktycznego obejmującego sytuację skarżącego, organ widzi realną możliwość spłaty zadłużenia bez spowodowania zbyt ciężkich skutków w postaci pozbawienia skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z 25 kwietnia 2025 r., nr 828/2025, odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 220 606,49 zł. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez umorzenie należności z niej wynikających w całości lub w części oraz o uznanie ubezpieczonego za osobę wolną od zadłużenia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie należności objętych zaskarżoną decyzją w całości. Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 25 kwietnia 2025 r. wskazał, że 10 lutego 2025 r. wpłynęło oświadczenie skarżącego o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Skarżący poinformował, że jest kawalerem. Od 1 czerwca 2022 r. pracuje zarobkowo w Ax. na podstawie umowy o pracę i osiąga wynagrodzenie w wysokości 4 666,00 zł brutto, tj. 3 700,00 zł netto miesięcznie. Nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych. Nie uzyskuje dochodów z innych źródeł. Nie pobiera świadczeń z Urzędu Pracy, zasiłków z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy. Skarżący ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu: opłat eksploatacyjnych – 1 000 zł, kosztów związanych z leczeniem – 200 zł oraz inne – 800 zł. Nie posiada innych zobowiązań finansowych. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W 5/12 części jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego obejmującego dom i budynki gospodarcze w W. 11, gmina B. oraz innej nieruchomości rolnej w W. o numerze księgi wieczystej nr [...]. Nie może sprzedać swojego udziału w nieruchomości, ponieważ jest obciążony hipoteką. Nie posiada ruchomości, praw majątkowych i wierzytelności. Posiada sprzęt RTV/AGD o łącznej wartości 500 zł. Skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony i uzyskuje minimalne wynagrodzenie. Z gospodarstwa rolnego nie uzyskuje żadnych dochodów, ponieważ go nie uprawia. Po opłaceniu podstawowych kosztów utrzymania na życie pozostaje mu 1 500 zł miesięcznie, z czego musi opłacić dojazdy do pracy, jedzenie, ubrania i środki czystości. Organ administracji powołując się na dane wygenerowane z Kompleksowego Systemu Informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz rejestrów centralnych – Bazy Internetowej Regon, Krajowego Rejestru Sądowego, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych stwierdził, że skarżący 26 maja 2014 r. zakończył prowadzenie działalności gospodarczej. Od 1 czerwca 2022 r. jest zgłoszony do ubezpieczeń w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy. Podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne od stycznia 2025 r. wynoszą 4 666 zł miesięcznie. Skarżący nie posiada pojazdu. Jest współwłaścicielem w 5/12 części nieruchomości o powierzchni 0,21 ha w W., dla której Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą nr [...], na której Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał zabezpieczenia hipotecznego na należności z tytułu składek w łącznej wysokości 315 057,98 zł. Z treści postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sieradzu z 12 listopada 2020 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wynika, że skarżący jest właścicielem w 11/24 części nieruchomości położonej w miejscowości W., gmina B., o nr działek 24, 39, 65, 84, 150, 171, 227, 248 o łącznej powierzchni 6,50 ha, objętej aktem własności ziemi nr 7106/75. Ma 5/12 udziału w nieruchomości położonej w miejscowości N., gmina B., nr działki 18 o powierzchni 1,11 ha, objętej aktem własności ziemi nr 5759. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że dokonał analizy kwestii przedawnienia. W decyzji z 25 kwietnia 2025 r. nr 828/2025 przywołał podstawy prawne. Opisał okoliczności zawieszające bieg terminu przedawnienia. Prawidłowo stwierdził, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Według organu administracji w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe. Nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. – skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej 26 maja 2014 r., jednak nie zostało spełnione kryterium braku następców prawnych, ponieważ ma on brata oraz braku majątku, ponieważ jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę i jest współwłaścicielem w 5/12 części nieruchomości o numerze księgi wieczystej nr [...], na której Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał zabezpieczenia hipotecznego na należności z tytułu składek. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym wynoszącą 16,00 zł zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. poz. 67). Przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi – postanowieniem z 11 listopada 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Sieradzu umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne, ponieważ nie ujawniono pieniędzy, świadczeń z ubezpieczenia społecznego, innych wierzytelności i praw majątkowych, z których można by prowadzić skuteczna egzekucję. Organ egzekucyjny wskazał, że skarżący posiada udziały zarówno w nieruchomości o księdze wieczystej nr [...], jak i innych działkach, dla których nie ma urządzonych ksiąg wieczystych. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy aktualnie nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, ponieważ przymusowe dochodzenie należności prowadzi Dyrektor II Oddziału w Łodzi i w 2025 r. wyegzekwowano 1 572,00 zł. Ponadto udziały skarżącego w nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] w 2023 r. zostały zabezpieczone hipotekami przymusowymi na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organ rentowy jest jedynym wierzycielem hipotecznym). Przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi – nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ postępowanie egzekucyjne za czerwiec 2013 r. – maj 2014 r. jest prowadzone przez Dyrektora II Oddziału ZUS w Łodzi. 13 marca 2025 r. została dokonana wpłata egzekucyjna w wysokości 1 572,00 zł. W stosunku do pozostałych należności objętych wnioskiem o umorzenie upłynął termin przedawnienia, ale zadłużenie zostało zabezpieczone wpisem hipotecznym na udziale skarżącego w nieruchomości o numerze księgi wieczystej [...]. Obecnie postępowanie egzekucyjne z nieruchomości nie jest prowadzone. Następnie organ administracji podniósł, że przesłanka umorzenia zaległości, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej. Wystąpienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Skarżący poinformował, że podczas prowadzenia działalności gospodarczej poważnie zachorował jego ojciec, nad którym skarżący sprawował opiekę. Stan zdrowia ojca uniemożliwiał skarżącemu pracę w pełnym wymiarze, a po jego śmierci skarżący przeszedł załamanie nerwowe. Do akt sprawy nie została jednak przedłożona żadna dokumentacja medyczna. Skarżący ma 57 lat i od 2022 r. jest aktywny zawodowo. Jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Ograniczone możliwości płatnicze skarżącego nie mogą być uznane za przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Od 1 czerwca 2022 r. skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy i z tego tytułu od stycznia 2025 r. uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 4 666,00 zł brutto miesięcznie. Skarżący oświadczył, że jego wynagrodzenie wynosi 3 700,00 zł netto miesięcznie i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Budżet gospodarstwa domowego skarżącego jest zatem na wyższym poziomie od kwoty minimum socjalnego, określonego 30 czerwca 2025 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w I kwartale 2025 r. dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego na kwotę 1 896,57 zł. Sytuacja finansowa skarżącego nie wskazuje na stan ubóstwa i konieczność sięgania po pomoc z opieki społecznej, która dedykowana jest tylko osobom w bardzo trudnej, zagrażającej egzystencji sytuacji materialnej. Skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy socjalnej skierowanej do osób znajdujących się w niedostatku. Zaznaczył, że ponosi stałe miesięczne koszty związane z utrzymaniem w łącznej wysokości 2 000 zł, w tym z tytułu opłat eksploatacyjnych 1 000 zł, kosztów związanych z leczeniem – 200 zł oraz innych – 800 zł. Zgodnie z wyjaśnieniami skarżącego z 14 kwietnia 2025 r. kwota 800 zł obejmuje wydatki na paliwo, ubrania, buty, środki czystości kosmetyki, naprawy w domu czy ubezpieczenie. Skarżący nie posiada pojazdu, a deklaruje wydatki na paliwo. Na żywność przeznacza od 1 200 zł do 1 400 zł. Budżet gospodarstwa domowego skarżącego pozwala na ich sfinansowanie w całości, a wydatki te nie są nadzwyczajnymi kosztami, jakie musi ponosić. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może umarzać zaległości każdej osobie, która ponosi, podobnie jak ogół społeczeństwa, zwykłe koszty utrzymania. W oświadczeniu z 15 grudnia 2023 r. skarżący zaznaczył, że posiada inne zobowiązania finansowe w łącznej wysokości 16 767,28 zł, które są dochodzone w drodze egzekucji oraz spłacane w formie dobrowolnych wpłat w łącznej miesięcznej wysokości 1 614 zł. W oświadczeniu z 10 lutego 2025 r. skarżący zaznaczył, że nie posiada żadnych innych zobowiązań finansowych. W wyjaśnieniach z 14 kwietnia 2025 r. skarżący poinformował, że zadłużenie, które posiadał, obejmowało stosunkowo nieduże kwoty, na spłatę których pożyczył środki od rodziny i dokonuje ich spłaty po około 100-200 zł miesięcznie. Fakt posiadania innych zobowiązań nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ prowadziłby to do nieuzasadnionego uprzywilejowania innych wierzycieli względem skarbu państwa. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako wierzyciel nie może uwzględniać interesów innych wierzycieli. Jednocześnie nie ma podstaw, aby przedkładać ich interesy nad roszczenia względem należności z tytułu składek. Według organu administracji w sprawie nie zachodzą okoliczności o charakterze obiektywnym, wyjątkowym i trwałym uzasadniające umorzenie należności. Słuszny interes gospodarstwa domowego skarżącego zabezpiecza dochód znacznie przekraczający poziom minimum socjalnego. Natychmiastowe umorzenie zaległości składkowych byłoby przedwczesne i sprzeczne z interesem publicznym. Naruszałoby konstytucyjną zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Umorzenie zobowiązań publicznoprawnych, w sytuacji gdy skarżący ma 57 lat, uzyskuje dochody z pracy i nie udowodnił trwałego wykluczenia z rynku pracy z powodów zdrowotnych byłoby działaniem przedwczesnym. Do osiągnięcia uprawnień emerytalnych pozostało skarżącemu jeszcze 8 lat aktywności zawodowej, w ciągu których może on uzyskiwać wyższe wynagrodzenie lub podjąć pracę dodatkową. Odstąpienie od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawnych, jakim jest umorzenie należności od nieopłaconych składek, jest możliwe w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że dłużnik nie tylko obecnie, ale również w przyszłości nie będzie miał możliwości spłaty zaległości. O sytuacji materialnej nie decyduje tylko wysokość osiąganych dochodów, ale i posiadany majątek. Skarżący posiada udziały w nieruchomości o powierzchni 0,21 ha, na których dokonano zabezpieczenia hipotecznego należności z tytułu składek oraz w innych nieruchomościach o powierzchni ponad 6 ha, których stan prawny zamierza uregulować. Zakład Ubezpieczeń Społecznych na wiosek skarżącego może udzielić promesy umożliwiającej odpłatne zbycie nieruchomości (udziałów) obciążonej hipoteką. W posiadanych przez skarżącego udziałach w nieruchomościach organ dostrzega realną możliwość uregulowania należności z tytułu składek. Skarżący poinformował, że posiada działki, które mają łącznie powierzchnię około 6,5 ha, ale nie uprawia ziemi, ponieważ uprawia ją kuzyn w zamian za co daje mu 3 razy w roku ziemniaki. Zdaniem organu administracji skarżący ma możliwość wydzierżawienia ziemi odpłatnie i z tego tytułu może uzyskiwać środki na spłatę zaległości składkowych. Obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków wyjątkowych. Płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno obecnym, jak i przyszłym. Umorzenie należności stanowi wyraz definitywnej rezygnacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z tym, biorąc pod uwagę ich publicznoprawny charakter, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest do szczególnej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania. Decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek nie nakłada na skarżącego żadnych dodatkowych obowiązków, które nie ciążyły na nim do tej pory i których nałożenie spowodowałoby pogorszenie jego obecnej sytuacji materialnej i osobistej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję J.L. wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 25 kwietnia 2025 r., o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentacji medycznej załączonej do skargi na okoliczność jego problemów zdrowotnych, stanów depresyjnych i lękowych, choroby alkoholowej i jej wpływu na jego funkcjonowanie. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 7 w związku z art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, wyciągnięcie wniosków, które z niego nie wynikają, niewzięcie pod uwagę okoliczności skutkujących co najmniej częściowym umorzeniem należności i tym samym przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, niewskazanie w uzasadnieniu wszystkich okoliczności przemawiających za takim stanowiskiem organu oraz wydanie decyzji w warunkach dowolności, a nie swobodnego uznania; - art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niezastosowanie się organu administracji do oceny prawnej i wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 450/24, w zakresie kwestii przedawnienia roszczeń, zabezpieczenia podstawowego minimum egzystencji i możliwości realnej spłaty zadłużenia przez skarżącego; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 28 ust. 3 pkt 3 i pkt 5 u.s.u.s. poprzez niestwierdzenie wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności, podczas gdy skarżący nie posiada majątku, który pozwoli na zaspokojenie należności w wyliczonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wysokości, a egzekucja – po prawidłowej weryfikacji tej okoliczności przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych – okaże się bezskuteczna; - art. 28 ust. 3a, ust. 3b i ust. 4 w związku z art. 32 i art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. poprzez ich wadliwe zastosowanie i odmowę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w całości lub w części, podczas gdy w niniejszej sprawie zachodzi uzasadniony przypadek, a zobowiązany wykazał, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy zaspokojenie należności pociągnęłoby dla niego zbyt ciężkie skutki; - art. 24 ust. 4 i ust. 5b u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie i niewzięcie pod uwagę okoliczności przedawnienia należności z tytułu składek wobec braku spełnienia przez organ obowiązków nałożonych przez ustawę z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, niedoręczenie upomnień, powodujące bezpodstawne wszczęcie egzekucji i tym samym nieuprawnione egzekwowanie przez organ rentowy należności przedawnionych, niewskazanie na pierwszą czynność egzekucyjną zmierzającą do wyegzekwowania należności, prowadzenia postępowania egzekucyjnego ponad miarę, pomimo wystąpienia przesłanek do jej umorzenia. Do skargi skarżący załączył zaświadczenia lekarskie z 29 lipca 2022 r. i z 3 czerwca 2025 r. o przeprowadzeniu implantacji Disulfiramu (Esperalu) oraz kartę informacyjną z leczenia szpitalnego od 15 do 23 maja 2025 r., według której u skarżącego rozpoznano zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane użyciem alkoholu (zespół abstynencyjny). W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Sąd wydał na rozprawie 19 marca 2026 r., na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., postanowienie, na mocy którego dopuścił dowód z dokumentów załączonych do skargi w postaci zaświadczeń lekarskich i karty informacyjnej z leczenia szpitalnego na okoliczność stanu zdrowia skarżącego oraz jego wpływu na funkcjonowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone w powołanych przepisach sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zakres kontroli przeprowadzanej przez sąd administracyjny wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z 25 kwietnia 2025 r. zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z 25 kwietnia 2025 r. stanowią kolejne decyzje, które zostały wydane w sprawie z wniosku skarżącego, który wpłynął do organu administracji 24 listopada 2023 r. Sprawa ta już była przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, który prawomocnym wyrokiem z 28 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 450/24 uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 25 kwietnia 2024 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 19 lutego 2024 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 220 606,49 zł. W uzasadnieniu tego wyroku sąd wskazał, że postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy może być prowadzone wyłącznie wówczas, gdy takie należności są nadal wymagalne, a dłużnik nie jest w stanie ich uiścić. Umorzenie może dotyczyć więc tylko należności istniejących. Umorzenie należności zgodnie z art. 31 u.s.u.s. w zw. z art. 59 § 1 pkt 8 ordynacji podatkowej stanowi przyczynę wygaśnięcia zobowiązania z tytułu należności składkowych. Stosownie do art. 31 u.s.u.s. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 ordynacji podatkowej kolejną przyczyną skutkującą wygaśnięciem zobowiązania z tytułu należności składkowych jest przedawnienie. Przedawnienie objętych wnioskiem kwot z tytułu należności składkowych uniemożliwia zatem prowadzenie postępowania o ich umorzenie i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, skutkuje koniecznością umorzenia postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości. Ustalenia, co do istnienia należności składkowych, powinny być poczynione w pierwszej kolejności i wyprzedzać analizę przesłanek dopuszczających umorzenie zaległości z tytułu składek w rozumieniu art. 28 u.s.u.s. oraz przepisów rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Merytoryczne rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek jako załatwienie sprawy co do istoty może być wydane tylko wobec faktycznie istniejących należności. Objęte wnioskiem skarżącego oraz wynikające z treści decyzji należności z tytułu składek, dotyczą odległych w czasie okresów składkowych, poczynając od września 2004 r. Stąd też mając na względzie okres ich powstania, organ przystępując do rozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległości, zobowiązany był w pierwszej kolejności zbadać, czy są one wymagalne, dokonując w tym zakresie ustaleń i oceny z punktu widzenia przesłanek prowadzących do przedawnienia, z uwzględnieniem zdarzeń powodujących przerwę lub zawieszenie biegu przedawnienia. Ustalenia w tym przedmiocie, aby następnie mogły być zweryfikowane przez sąd, powinny być szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu decyzji oraz potwierdzone w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Termin przedawnienia wskazany w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. ulegał zmianom. Początkowo wynosił 5 lat. Dziesięcioletni okres przedawnienia obowiązywał od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2011 r. Od 1 stycznia 2012 r. na podstawie art. 11 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1378), dalej: ustawa nowelizująca, zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Zgodnie z jego brzmieniem należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat (uprzednio okres ten wynosił 10 lat), licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy nowelizującej do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 1 stycznia 2012 r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (art. 27 ust. 2 tej ustawy). W myśl zaś art. 32 u.s.u.s. do składek na Fundusz Pracy czy ubezpieczenie zdrowotne, m. in. w zakresie ich poboru, egzekucji, stosowania ulg i umorzeń, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Ponadto należy zwrócić uwagę, iż art. 24 ust. 5-6 u.s.u.s. przewiduje zdarzenia, których zaistnienie powoduje przerwanie bądź zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Sąd ocenił, że uzasadnienia obu wydanych w sprawie decyzji nie zawierają jednak dostatecznych ustaleń i rozważań co do kwestii przedawnienia. Podane przez organ okoliczności, wynikające z art. 24 ust. 5b u.s.u.s., a dotyczące zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z prowadzonym od 20 maja 2014 r. postępowaniem egzekucyjnym, nie zostały potwierdzone w złożonym do sądu materiale dowodowym sprawy, co sprawia, że decyzje takie uchylają się w tym zakresie spod kontroli sądu. Pominięcie tego zagadnienia lub omówienie go w sposób niepełny i niedający się zweryfikować, stanowi o istotnej wadliwości podjętych decyzji. Z uzasadnień decyzji oraz dołączonego do nich materiału dowodowego nie wynikają konieczne w niniejszej sprawie ustalenia organu pozwalające stwierdzić, w jakiej wysokości należności są wymagalne, choć istnieją wątpliwości, czy częściowo nie wygasły. Sąd zauważył, że z dwóch zawartych w aktach sprawy dokumentów, wynikają różne okresy wymaganych należności, tzn. od września 2004 r. do maja 2014 r. obejmuje kwotę należności w wysokości 91 167,49 zł – informacja o stanie należności sporządzona 13 marca 2024 r. oraz w wysokości 11 265,15 zł – informacja o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym sporządzona 13 marca 2024 r. za okres od czerwca 2013 r. do maja 2014 r. Organ w kwestii upływu terminu przedawnienia zaległości oraz istnienia ewentualnych okoliczności mających wpływ na jego bieg, cytując art. 24 ust. 5, ust. 5b i ust. 5f u.s.u.s., podał, że w ramach przymusowego dochodzenia należności na ubezpieczenia społeczne za [...], [...], na ubezpieczenie zdrowotne za [...], [...] oraz na Fundusz Pracy za [...], [...], [...], ZUS prowadził, takie działania jak wystawianie doręczonych na adres zamieszkania skarżącego tytułów wykonawczych i przekazywanie ich do urzędu skarbowego w celu prowadzenia postępowania egzekucyjnego. ZUS podał także, za jakie okresy (licząc od lipca 2002 r. do maja 2014 r.) zostały wydane prawomocne decyzje ustalające obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym oraz że dla należności na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne za [...] oraz Fundusz Pracy za [...] upłynął termin przedawnienia, jednak z uwagi na to, że ZUS zabezpieczył ich spłatę poprzez ustanowienie hipotek na nieruchomości, to nadal istnieje możliwość ich dochodzenia z przedmiotu hipoteki. Sąd stwierdził, że wystąpienie przesłanek z art. 24 ust. 5, ust. 5b i ust. 5f u.s.u.s. nie zostało jednak w żaden sposób potwierdzone w aktach administracyjnych sprawy. Akta te nie zawierają bowiem żadnych dokumentów źródłowych, czyli tytułów wykonawczych z dowodami ich doręczeń; dokumentów związanych z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym; nie wyjaśniają, czy prawidłowo i we właściwym czasie, tj. przed upływem terminu przedawnienia, zaległości zostały zabezpieczone hipoteką lub zastawem w sposób umożliwiający uznanie, że w tym wypadku zastosowanie ma art. 24 ust. 5 u.s.u.s. umożliwiający ich egzekwowanie z przedmiotu hipoteki lub zastawu, pomimo upływu terminu przedawnienia. Braki w tym zakresie mogą wskazywać na wadliwe ustalenia stanu faktycznego, dotyczące wysokości należności z tytułu składek, których dotyczy wniosek. Wydane w sprawie decyzje zostały oparte na niepełnym materiale dowodowym, który nie pozwala na jednoznaczną ocenę kwestii związanej z przedawnieniem całości należności objętych wnioskiem skarżącego. Sąd nie zakwestionował, że decyzje w sprawie umorzenia należności składkowych mają charakter decyzji uznaniowych. Podkreślił jednak, że rozstrzygnięcie organu nie może mieć charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja powinna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Ustalenie, czy doszło do przedawnienia całości należności, jest istotną okolicznością stanu faktycznego, która w pierwszej kolejności powinna podlegać badaniu przez organ w trakcie postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości. Wynikające z powyższych ustaleń wnioski powinny znaleźć odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym, tak aby ich prawidłowość mogła zostać skontrolowana przez sąd. Stwierdzenie przedawnienia danych należności powoduje bowiem bezprzedmiotowość merytorycznego rozstrzygania w zakresie ich umorzenia. Sąd za niewystarczające uznał dołączenie do akt sprawy informacji o stanie należności z tytułu składek, informacji o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym oraz informacji o zabezpieczeniach na majątku dłużnika. Ocenił, że jakkolwiek zawierają one informacje o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, to są one ogólne i w żaden sposób nie pozwalają na właściwą ocenę zaistnienia bądź nie w kontrolowanej sprawie okoliczności skutkujących zawieszeniem biegu terminu przedawnienia wszystkich należności składkowych. Dane z nich wynikające nie zostały poparte jakimkolwiek materiałem dowodowym, pozwalającym na ocenę zajętego przez organ stanowiska w tym zakresie. Ustalenie tych okoliczności względem objętych wnioskiem zaległych należności było natomiast niezbędne dla oceny możliwości merytorycznego orzekania w przedmiocie ich umorzenia. Organ nie dokonał stosownej analizy przedawnienia w odniesieniu do poszczególnych należności z tytułu składek. Tym samym zagadnienie dotyczące przedawnienia należności składkowych skarżącego nie zostało wyjaśnione w stopniu pozwalającym na jednoznaczne przyjęcie, że są one wymagalne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy okoliczność ta powinna być wyjaśniona jako pierwsza. Sąd powinien bowiem kontrolować prawidłowość działania organu administracji, a nie zastępować go w tym działaniu, w tym także w zakresie obliczania terminu przedawnienia należności na gruncie konkretnego stanu faktycznego. Sąd wskazał także, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien zbadać, czy do skarżącego zostały wystosowane upomnienia przed doręczeniem tytułów wykonawczych. Postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia upomnienia, w związku z czym jest to warunek obligatoryjny i konieczny do tego, by w sposób skuteczny prowadzić egzekucję. Jest więc ono pierwszą i do tego konieczną czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, skoro bez doręczenia upomnienia wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie byłoby możliwe. Wystawienia i doręczenia upomnienia (art. 15 u.p.e.a.) nie można uznać za pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych. Na gruncie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ustawodawca przyjął, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia wystarczające jest podjęcie czynności zmierzającej do wyegzekwowania zaległości. Czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności jest niewątpliwie wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, ale za czynności zmierzające do ściągnięcia należności mogą być uznane również inne czynności, tj. orzeczenia, pisma kierowane do strony itp., z których treści czy uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności. Czynnością tą nie jest natomiast wystawienie i doręczenie upomnienia (art. 15 u.p.e.a.). Sąd stwierdził, że gdyby istotnie należności składkowe nie uległy przedawnieniu, podziela stanowisko organów, że nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W kontekście tego przepisu ZUS oparł się nie tylko na wniosku skarżącego, ale poczynił również własne ustalenia, na podstawie których dokonał oceny sytuacji majątkowej skarżącego i możliwości spłaty zadłużenia. Za powyższym przemawia w szczególności to, że skarżący posiada majątek, będąc współwłaścicielem w 5/12 części gospodarstwa rolnego, położonego w miejscowości W. w gminie B. o powierzchni 0,21 ha, na którym zabezpieczono należności z tytułu składek ZUS w formie wpisów hipotek do księgi wieczystej. Sytuacja majątkowa skarżącego musi być oceniona jako wynik i skutek podejmowanych decyzji w zakresie zarządzania majątkiem, a nie wynik nadzwyczajnej sytuacji, w jakiej się znalazł wbrew swojej woli, a wynikającej ze zdarzeń losowych. Okoliczność, że skarżący nie jest właścicielem całej nieruchomości, a jedynie jej części i to obciążonej hipotekami, jest wynikiem jego sytuacji rodzinnej oraz powstałych zaległości z tytułu składek ZUS. Nie można odbierać organowi prawa do zabezpieczenia hipotekami należności składkowych tylko dlatego, że w razie zaspokojenia się z hipotek ustanowionych na nieruchomości i zbyciu udziału skarżącego, dojdzie do pozbawienia go możliwości zamieszkiwania w budynku znajdującym się na niej i konieczności znalezienia lokalu zastępczego. Inaczej instytucja z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. byłaby martwa, nie miałaby nigdy zastosowania, gdyż w takiej sytuacji zawsze istnieje zagrożenie zbycia udziału skarżącego. W świetle wspomnianego art. 24 ust. 5 u.s.u.s. wprawdzie nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Oznacza to, że po upływie terminu przedawnienia należności zabezpieczone rzeczowo mogą być egzekwowane wyłącznie z przedmiotu zabezpieczenia (w tym przypadku z nieruchomości) do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Stwierdzenie zatem zabezpieczenia hipotecznego pozwala organowi na wyegzekwowanie nawet przedawnionych należności, tak jak ma to prawdopodobnie miejsce w niniejszej sprawie, o ile ZUS przy ponownym rozpatrzeniu sprawy jednoznacznie ustali, czy i ewentualnie które spośród należności objętych wnioskiem o umorzenie uległy przedawnieniu, a także kiedy ustanowiono rzeczone hipoteki. Dokonanie tych ustaleń przez ZUS jest o tyle istotne, że istnieje prawdopodobieństwo, że hipoteki ustanowiono na nieruchomości w czasie, kiedy należności na rzecz ZUS uległy już wcześniej przedawnieniu. Z informacji o zabezpieczeniach na majątku dłużnika wynika, że wpisów hipotek dokonano w 2023 r., a więc niemal dwadzieścia lat po powstaniu pierwszych zadłużeń. Dodatkowo, jak twierdzi pełnomocnik skarżącego, jest on właścicielem nieruchomości od 2018 r., tj. od czasu uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie działu spadku i nabycia w ten sposób nieruchomości przez skarżącego, tak więc w takiej sytuacji wcześniej nie można było dokonać jakiegokolwiek zabezpieczenia. Sąd wskazał także, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca, pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadził do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości umorzenia tych należności. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W sytuacji gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. Dopiero wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek otwiera organowi możliwość zastosowania tej ulgi. W tym to bowiem momencie organ rozstrzygający sprawę korzysta z przypisanego mu uprawnienia do zastosowania uznania administracyjnego, nie musi, lecz może umorzyć takie należności. Kontroli sądu podlega w związku z tym nie zasadność odmowy umorzenia należności, gdyż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może zastępować tego organu w podejmowaniu decyzji uznaniowej, lecz zgodność podjętej decyzji z przepisami prawa. W tej sytuacji obowiązkiem sądu jest dokonanie oceny, czy w sposób prawidłowy, z zachowaniem reguł wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego, przeprowadzono postępowanie i czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Natomiast sąd nie rozstrzyga o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, bowiem o tym decyduje organ administracji publicznej w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego. Sąd bada więc, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, w myśl której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 k.p.a.). Ponadto czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.) i czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) oraz czy wydane decyzje odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Sąd zgodził się z organem, że w odniesieniu do skarżącego nie zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., gdyż skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej, a także nie wykazał, że przewlekle choruje lub musi sprawować opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Sąd za dowolną i niewynikającą ze zgromadzonego materiału dowodowego uznał jednak ocenę organu, że nie są spełnione przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Sąd wskazał, że z regulacji tej wynika potrzeba zabezpieczenia niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że jej podstawowe potrzeby będą zaspokojone. Przy wyłożeniu i zastosowaniu zwrotu normatywnego, tj. "zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych", trzeba przyjąć, że nie chodzi tu tylko o zachowanie standardu minimum koniecznego do przeżycia, ale o minimalnie godziwy poziom życia. Ponadto przy ocenie tej przesłanki należy także wziąć pod uwagę, czy trudności płatnicze osoby zobowiązanej mają charakter okresowy, czy też trwały i pogłębiający się oraz czy istnieją szanse na poprawę sytuacji finansowej. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego jedynym źródłem dochodu jest wynagrodzenie za pracę. Oceniając przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., organ miał obowiązek skonfrontowania bieżącej sytuacji majątkowej skarżącego z wysokością zaległej należności, przy uwzględnieniu warunków ekonomicznych istniejących podczas rozpatrywania wniosku. Dla ustalenia sytuacji bytowej skarżącego nie wystarczyło wskazać wysokość dochodów i wydatków, odnosząc dochód do wysokości określającej minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego, co doprowadziło do przyjęcia, że w niniejszej sprawie nie można stwierdzić zaistnienia stanu ubóstwa. Taka ocena nie zyskała akceptacji sądu, albowiem nastąpiła bez rozważenia wszystkich istotnych w tym względzie okoliczności. Konieczne było rzetelne ustalenie relacji pomiędzy dochodami i wydatkami, a następnie odniesienie jej do ustalonej przez organ kwoty minimum socjalnego. Tylko bowiem ustalenie takiej relacji pozwala na dokonanie oceny możliwości płatniczych skarżącego. Tymczasem już samo zestawienie wydatków strony i dochodów wskazuje, że pozostają one na porównywalnym poziomie. Nie chodzi przy tym o konkretne wartości wyrażone w pieniądzu, lecz uwzględnienie nawet niesprecyzowanych dodatkowych wydatków. Sąd za oczywiste przy tym uznał, że stałymi wydatkami związanymi z utrzymaniem są nie tylko koszty zapewnienia mieszkania oraz związane z tym opłaty eksploatacyjne, czy też koszty związane z leczeniem, lecz także wydatki ponoszone na żywność czy ubiór. Tymczasem ograniczając się jedynie do wyliczenia wydatków i dochodów, ZUS w swych ustaleniach w rzeczywistości nie uwzględnił wydatku związanego z zakupem żywności czy ubioru, wspomniał jedynie, że tak należałoby postąpić, ostatecznie jednak tego nie uczynił. Brak jego uwzględnienia nie oddaje faktycznych kosztów utrzymania skarżącego. Natomiast uwzględnienie płaconych w ratach zobowiązań na rzecz banków w wysokości 1 614 zł (uznanych przez organ jako przedkładanie interesu banków względem należności z tytułu składek) pokazuje, że wydatki przekraczają dochody skarżącego. Sąd ocenił, że w istocie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest rozważań jak, na tle ustalonego w sprawie stanu faktycznego obejmującego sytuację skarżącego, organ widzi realną możliwość spłaty zadłużenia bez spowodowania zbyt ciężkich skutków w postaci pozbawienia skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wyjaśnienia w tym zakresie są niezbędne, nie tylko z uwagi na § 3 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., ale również ze względu na wymagania stawiane przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (określone w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80). Ustawodawca po to stworzył możliwość umarzania należności składkowych (także ściągalnych), aby umożliwić egzystencję podmiotom zadłużonym, zapewnić ich powrót do normalnego życia oraz terminowe regulowanie zobowiązań bez konieczności ubiegania się o pomoc społeczną i popadania w spiralę zadłużeń. Sąd następnie wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę, organ najpierw oceni kwestię ewentualnego przedawnienia wszystkich składek. W tym zakresie przeprowadzi analizę mających zastosowanie regulacji prawnych, z uwzględnieniem zmian w tych przepisach i jeśli będzie zamierzał powołać się na instytucję przerwania czy zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych, dołączy do akt sprawy dokumenty, które będą obrazować wszystkie istotne w tej mierze okoliczności faktyczne i prawne. Dopiero po ustaleniu, że zaległości skarżącego nie uległy przedawnieniu i w jakiej wysokości istnieją, organ rozważy wystąpienie przesłanek do ich umorzenia przy uwzględnieniu przedstawionej wyżej wykładni § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Oceni, czy egzekucja tych należności z majątku skarżącego może pozbawić go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a w konsekwencji zmusić do korzystania z pomocy społecznej w celu zaspokojenia swoich potrzeb. Następnie przedstawi wynik swej oceny w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Jak stanowi art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Organ administracji oraz sąd ponownie rozpoznający sprawę są więc zobowiązane podporządkować ocenom prawnym i wskazaniom zawartym w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 450/24. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 55/13, obowiązek ten może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie, zaś "wskazania" określają sposób postępowania organów w przyszłości i wynikają z uzasadnienia wyroku. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom, stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyroki NSA: z 21 marca 2014 r., I GSK 534/12; z 15 stycznia 2014 r., II GSK 1762/12). W konsekwencji takiej regulacji prawnej sąd, rozpoznający skargę wniesioną w niniejszej sprawie, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu orzeczenia. Jest związany oceną prawną i wytycznymi zawartymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 450/24, które wyznaczyły kierunek postępowania w niniejszej sprawie. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ administracji decyzją z 25 kwietnia 2025 r. ponownie odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 220 606,49 zł za okres wrzesień 2004 r. – maj 2007 r., październik 2007 r. – maj 2014 r. i odsetek "naliczonych na dzień 24 listopada 2023 r. oraz na dzień przedawnienia przypadających od składek". W ocenie sądu organ administracji nie w pełni zastosował się do oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 450/24. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że organ administracji w dalszym ciągu niewystarczająco wyjaśnił, dlaczego uznał, że należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu. Na podstawie uzasadnienia decyzji z 25 kwietnia 2025 r. nie sposób ustalić, jak biegły terminy przedawnienia dla poszczególnych należności za poszczególne okresy i jakie zdarzenia spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia w odniesieniu do każdej z tych należności. Za nieprawidłowe uznać trzeba zbiorcze określanie przez organ administracji zdarzeń, które miały spowodować zawieszenie biegu terminu przedawnienia w stosunku do należności obejmujących różne okresy czasu, które stały się wymagalne w różnych okresach i dla których różnie biegły terminy przedawnienia. Z uzasadnienia decyzji z 25 kwietnia 2025 r. nie wynika, jakich należności dotyczyć miały decyzje z 10 września 2012 r., nr [...], z 17 grudnia 2012 r., nr [...], z 28 maja 2013 r., nr [...], z 13 sierpnia 2013 r., nr [...], z 4 stycznia 2016 r., nr [...], z 24 marca 2014 r., nr [...] określające zadłużenie i na podstawie, którego przepisu nastąpić miało zawieszenie biegu terminów przedawnienia należności z tytułu składek. Na podstawie uzasadnienia decyzji z 25 kwietnia 2025 r. nie można stwierdzić z całą pewnością, których należności miał dotyczył wniosek skarżącego złożony w trybie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. poz. 1551) oraz decyzja z 19 października 2015 r., znak: RED-Um/100/2014/S-AB/289. Organ administracji nie wskazał, które należności stanowiły przedmiot wniosku skarżącego złożonego w trybie tej ustawy. Organ administracji nie podał numerów tytułów wykonawczych, których doręczenie skarżącemu miało stanowić czynności zmierzające do wyegzekwowania należności i nie wyjaśnił, których postępowań egzekucyjnych dotyczyć miało postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sieradzu z 12 listopada 2020 r., nr 1021-SEE-711.2.622.2020.KZ o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność. Decyzja nie zawiera również żadnych ustaleń i rozważań dotyczących doręczenia skarżącemu upomnień przed wystawieniem tytułów wykonawczych, jako warunku obligatoryjnego i koniecznego by w sposób skuteczny prowadzić egzekucję oraz hipotek mających obciążać nieruchomości skarżącego i zabezpieczać należności z tytułu składek, co stanowiło przedmiot oceny i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 listopada 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 450/24. Należy w tym miejscu dodać, że brak doręczenia upomnienia, jeżeli jest wymagane, stanowi podstawę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.). Nie jest zrozumiałe zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że "w stosunku do pozostałych należności objętych wnioskiem upłynął termin przedawnienia, ale zadłużenie zostało zabezpieczone wpisem hipotecznym na udziale skarżącego w nieruchomości skarżącego", skoro brak jest zupełnie w nim informacji, o tym których konkretnie należności (za jakie okresy) stwierdzenie to dotyczy i kiedy upłynął termin ich przedawnienia, a także czy i kiedy zostały skutecznie zabezpieczone poprzez wpisanie hipoteki. Istotne wątpliwości wzbudza sama wysokość określonych w decyzji z 25 kwietnia 2025 r. należnych odsetek nie tylko z uwagi na niedostateczne wykazanie, że należności z tytułu składek są w dalszym ciągu wymagalne, ale również dlatego, że ewentualne odsetki należne od poszczególnych należności z tytułu składek powinny być ustalone na dzień wydania decyzji, gdyż ma to wpływ na ocenę sytuacji skarżącego, tj. wysokości ciążących na nim zobowiązań, podczas gdy organ administracji nie wiadomo z jakich przyczyn i w jaki sposób ustalił odsetki na "24 listopada 2023 r. oraz na dzień przedawnienia przypadających od ww. składek", przy czym organ administracji w ogóle nie wyjaśnił, czy są to daty tożsame. Co więcej zawarte w rozstrzygnięciu decyzji z 25 kwietnia 2025 r. stwierdzenie, że odsetki są ustalone jednocześnie na "24 listopada 2023 r." i "na dzień przedawnienia przypadających od ww. składek" może świadczyć o ich przedawnieniu w dniu wydania decyzji w całości. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji nie zawarł w tym zakresie żadnych rozważań. Nie jest wystarczające ogólnikowe stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał analizy kwestii przedawnienia i uznał, że w decyzji z 25 kwietnia 2025 r. przywołano podstawy prawne, opisano okoliczności zawieszające bieg terminu przedawnienia i prawidłowo stwierdzono, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Należy przy tym podkreślić, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 24 ust. 4 i ust. 5b u.s.u.s. i art. 15 ust. 1 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie okoliczności przedawnienia należności wobec braku spełnienia przez organ obowiązków nałożonych ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niedoręczenie upomnień. Należy podkreślić, że w postępowaniu w sprawie umorzenia należności z tytułu składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych, stosownie do odesłania zawartego w art. 123 u.s.u.s., związany jest zasadami i regulacjami zawartymi m. in. w art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. Przepisy te nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a ponadto elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważania, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a. Komentarz, Warszawa 2006, s. 69, wyrok NSA z 2 marca 2017 r., I GSK 1855/15). Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka wyłącznie na podstawie akt sprawy. W orzecznictwie wskazuje się, że aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. są przedstawione sądowi przez organ akta administracyjne, jak i akta sądowe. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd w procesie kontroli sądowoadministracyjnej bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają (por. wyroki NSA: z 26 kwietnia 2021 r., I OSK 3727/18; z 16 lutego 2021 r., III OSK 3112/21). "Akta sprawy" w powyższym rozumieniu oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Zarazem sąd jest zobligowany przyjmować, że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał, prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu (por. wyrok NSA z 1 lutego 2008 r., I OSK 1548/06). Jak zaś wskazał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wydanym w rozpoznawanej sprawie prawomocnym wyroku z 28 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 450/24, sąd powinien kontrolować prawidłowość działania organu administracji, a nie zastępować go w tym działaniu, w tym także w zakresie obliczania terminu przedawnienia należności na gruncie konkretnego stanu faktycznego. Z uwagi na sposób sformułowania samego rozstrzygnięcia decyzji z 25 kwietnia 2025 r., utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją, należy podkreślić, że wynikający z art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. obowiązek organu zamieszczenia w decyzji rozstrzygnięcia oznacza obowiązek rozstrzygnięcia całości sprawy. Obowiązek ten jest odzwierciedleniem uprawnienia strony do załatwienia sprawy zgodnie zakresem jej wniosku. Rozstrzygnięcie jest jednym z najważniejszych składników orzeczenia i nie jest możliwe jego zastąpienie uzasadnieniem decyzji ani też wywodzenie rozstrzygnięcia z uzasadnienia orzeczenia. Innymi słowy musi być ono sformułowane w taki sposób, aby nie było wątpliwości: czego dotyczy, jakie uprawnienia zostały przyznanie stronie lub jakie obowiązki zostały na nią nałożone. Rozstrzygnięcie powinno być sformułowane precyzyjnie, w sposób nie budzący wątpliwości i powinno być zrozumiałe dla stron bez wnikania w treść uzasadnienia. Wynika to z władczego charakteru aktu administracyjnego, który kształtuje prawa i obowiązki strony i musi w związku z tym być jednoznaczny i precyzyjny, jak też z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Organ administracji ponownie rozpoznając sprawę po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 450/24 winien był zatem w sposób nie budzący wątpliwości ustalić, które należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu i jaka jest ich aktualna wysokość. Podkreślić trzeba, że organ administracji chcąc się skutecznie powołać na wymagalność należności, w tym z powodu zawieszenia terminu przedawnienia, powinien precyzyjnie wskazać w odniesieniu do każdej z należności kiedy, w jakiej dacie poszczególne należności stały się wymagalne, kiedy, w jakiej dacie rozpoczął się bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do każdej z nich, kiedy, w jakiej dacie doszłoby do jego upływu. Organ winien także precyzyjnie wskazać, jakie konkretnie zdarzenia miały wpływ na bieg terminów przedawnienia w odniesieniu do każdej z należności, na jaki konkretnie okres czasu spowodowały one zawieszenie jego biegu, a po jego ustaniu jaki okres czasu pozostał do jego upływu. Organ winien zatem precyzyjnie wskazać kiedy, w jakiej dacie ustało zawieszenie biegu przedawnienia w odniesieniu do każdej z należności oraz jaki okres czasu biegu terminu przedawnienia upłynął do jego zawieszenia (tj. ile lat, miesięcy, dni), jaki okres czasu trwało zawieszenie biegu terminu przedawnienia (tj. ile lat, miesięcy, dni) oraz jaki okres czasu pozostał do upływu terminu przedawnienia (tj. ile lat, miesięcy, dni). Rozważania organu administracji powinny obejmować w tym zakresie szczegółowe wyliczenia. Obowiązkiem organu administracji było dokładne ustalenie i przedstawienie w uzasadnieniu decyzji daty początkowej, od której liczony jest bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do konkretnych należności będących przedmiotem postępowania oraz zdarzeń, które w odniesieniu do konkretnych należności mogły mieć wpływ na przedłużenie terminu przedawnienia i o jaki konkretnie okres czasu termin ten uległ przedłużeniu. W uzasadnieniu decyzji należało wskazać precyzyjnie podstawę poczynionych ustaleń faktycznych. Same zaś ustalenia organu administracji winny zostać poparte zgromadzonymi w aktach sprawy odpowiednimi dokumentami w sposób umożliwiający tak skarżącemu, jak i sądowi zapoznanie się z nimi i ich weryfikację. W uzasadnieniu wyroku z 28 listopada 2024 r., III SA/Łd 450/24 sąd wyraźnie nakazał dokładne wyjaśnienie zakresu postępowania, jego przedmiotu, poczynienie ustaleń dotyczących przedawnienia należności oraz zgromadzanie w aktach administracyjnych dokumentów odzwierciedlających zdarzenia mające wpływ na bieg terminu przedawnienia. Wskazania te nie zostały jednak w pełni wykonane. Należy dodać, że z akt sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji organ administracji zastosował art. 79a k.p.a. stanowiący w § 1, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania dokumentacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1 (art. 79a § 2 k.p.a.). Powołana powyżej regulacja stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jej celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości. Strona postępowania nie powinna zostać zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (por. wyrok WSA w Szczecinie z 23 maja 2019 r., II SA/Sz 239/19), a tym bardziej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie jest zatem wystarczające samo zawiadomienie skarżącego jedynie o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz prawie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z tych wszystkich względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z 25 kwietnia 2025 r. nie mogą pozostać w obrocie prawnym, gdyż zostały wydane bez należytego wyjaśnienia i oceny wszystkich, istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. W zgromadzonym materiale dowodowym w dalszym ciągu występują istotne luki, a decyzje dotknięte są brakiem należytego uzasadnienia. Organ administracji dopuścił się naruszenia szeregu przepisów prawa procesowego, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 79a, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 5 i 6 oraz § 3 k.p.a. Nie wykonując wskazań sądu zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 450/24, organ administracji naruszył art.153 p.p.s.a. Konsekwencją naruszenia przepisów normujących postępowanie przed organem administracji było nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, wobec czego nie jest możliwa ocena, czy organ administracji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z 25 kwietnia 2025 r. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie do uwzględnienia powyższej oceny prawnej i wyeliminowania wskazanych nieprawidłowości. Organ administracji winien uwzględnić rozważania zawarte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 listopada 2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 450/24, uwzględniając fakt, że na podstawie art. 153 p.p.s.a. są one wiążące zarówno dla organu administracji jak i sądu ponownie rozpoznającego sprawę. Należy dokładnie wyjaśnić kwestię przedawnienia należności składkowych skarżącego i udokumentować w aktach sprawy okoliczności mające wpływ na ocenę biegu terminu przedawnienia należności w sposób umożliwiający tak skarżącemu, jak i sądowi zapoznanie się z nimi i weryfikację prawidłowości ustaleń poczynionych przez organ administracji. Organ administracji zbierze niezbędny materiał dowodowy, w tym dotyczący okoliczności mających wpływ na bieg terminu przedawnienia, oraz ustali, czy i w jakim ewentualnie zakresie należności stanowiące przedmiot wniosku skarżącego nie uległy przedawnieniu, jaka jest ich aktualna wysokość wraz z odsetkami. Przed wydaniem decyzji organ administracji zobowiązany będzie zastosować art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. w sposób umożliwiający skarżącemu zapoznanie się z kompletnymi aktami sprawy, w tym z dokumentami dotyczącymi biegu terminów przedawnienia poszczególnych należności oraz przedłożenie dodatkowych dowodów również celem wykazania spełnienia przesłanek umorzenia należności, w tym dotyczących stanu zdrowia. Dopiero po ustaleniu, że zaległości skarżącego nie uległy przedawnieniu i w jakiej wysokości istnieją, organ rozważy wystąpienie przesłanek do ich umorzenia. Oceniając przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., organ będzie miał obowiązek skonfrontowania bieżącej sytuacji majątkowej skarżącego z wysokością zaległej i istniejącej należności, przy uwzględnieniu warunków ekonomicznych istniejących podczas rozpatrywania wniosku oraz stanu zdrowia skarżącego i związanych z tym potrzeb, które mogą być zwiększone stosownie do wskazań zawartych także w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 450/24. Swoje stanowisko organ administracji przedstawi w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. wskazując, jakimi przesłankami kierował się podejmując rozstrzygnięcie. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r., poz. 118). Zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Sąd zasądził na rzecz skarżącego kwotę 480 zł, odpowiadającą kosztom zastępstwa procesowego stosownie do stawki minimalnej. d.cz.