III SA/Łd 760/13

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A." M. M., Z. T., S. P. Spółki jawnej z siedzibą w N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A." M. M., Z. T., S. P. Spółki jawnej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, lipiec, sierpień, wrzesień i grudzień 2006 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy R.A. III SA/Łd 760/13 Uzasadnienie ""A." M. M., Z. T., S. P. Spółka jawna z siedzibą w N. (dalej skarżąca lub spółka) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, lipiec, sierpień, wrzesień i grudzień 2006 roku. Wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję. W dniu 30 października 2013 r. Spóła, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę kasacyjną od przedmiotowego wyroku. Następnie, w związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, Spółka sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z kosztów sądowych, załączając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPPr". W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej. Wyjaśniła, że w okresie od stycznia do listopada 2013 r. uzyskała dochód w wysokości 249.799,17 zł. Spółka nadmieniła, że posiada kredyt w rachunku w kwocie 200.000 zł, z czego wykorzystała już 174.996,69 zł oraz kredyt obrotowy w kwocie 200.000 zł, którego spłaty spółka dokonuje w ratach wynoszących 16.666 zł, a do spłaty pozostało jej jeszcze 100.666,68 zł. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej wynikało, że skarżąca spółka rodzaj prowadzonej działalność określiła jako: sprzedaż hurtowa i detaliczna paliw ciekłych (gaz propan-butan). Wysokość kapitału zakładowego spółki – zgodnie z oświadczeniem – wynosi 450.000 zł. Wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła 406.464,44 zł. Zysk za rok 2012, według bilansu, wyniósł 346.728,53 zł. Spółka wskazała na fakt posiadania trzech rachunków bankowych: w A. – wskazała zadłużenie na rachunku w kwocie 174.996,69 zł, w Banku B. w P., którego saldo – zgodnie z oświadczeniem na dzień składania wniosku – wynosiło 23,74 zł oraz w C. Bank – saldo 272,06 zł. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżąca spółka spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca spółka wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy podmiot wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym. W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że wniosek skarżącej spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika ze złożonego oświadczenia skarżąca jest spółką jawną. Zauważyć należy w związku z tym, iż postępowanie sądowe dla przedsiębiorcy jakim jest skarżąca jest elementem prowadzonej działalności gospodarczej i w tym zakresie musi się ona liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów tej działalności jakimi są m.in. właśnie koszty sądowe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się więc istotnym składnikiem prowadzonej działalności. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością przedsiębiorstwa, przewidując realizację swoich praw przed sądem, należy uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia tej zasady powoduje, że strona wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych. Nie może wówczas skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 lipca 1992 roku (sygn. akt I Acz 393/92, opubl. w Wokandzie 1993/2/32 oraz postanowienia NSA z dnia 2 marca 2005 r., sygn. akt II GZ 12/05, z dnia 13 stycznia 2006 r., sygn. akt I FZ 679/05). Jest to tym bardziej istotne, że – na co należy zwrócić szczególną uwagę – Spółka - w ostatnim okresie, obejmującym okres od stycznia do listopada 2013 r. - odnotowała zysk z prowadzonej działalności w kwocie 249.799,17 zł. Również w roku poprzedzającym Spółka odnotowała zysk w kwocie 346.728,53 zł. Bilans zatem działalności ostatnich dwóch lat zamknął się zyskiem przekraczającym 500.000 zł. Powyższe świadczy o zakresie i wielkości prowadzonego przedsiębiorstwa i faktycznych możliwościach gospodarczych i finansowych strony skarżącej. Istotne znaczenie dla oceny możliwości płatniczych strony ma także fakt posiadania przez spółkę znacznego majątku ruchomego i nieruchomego, który według bilansu za rok obrotowy 2012 określono na 406.464,44. Z tego typu majątku spółka może osiągać określone dochody. Wskazać w tym miejscu należy także na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z dnia 29 lipca 2004 r. (sygn. akt FZ 131/04, niepubl.) stwierdził, że "posiadanie majątku w zasadzie wyłącza możliwość zwolnienia od kosztów, skoro istnieje możliwość jego obciążenia". Referendarz rozpoznający wniosek zdaje sobie sprawę, że nie można żądać od strony wyzbywania się składników majątku w celu pokrycia kosztów sądowych, ale nie ulega także wątpliwości, że majątek taki może być formą zabezpieczenia pożyczek lub kredytów zaciągniętych w tym celu. Dalej odnieść należy się także do przekazanych przez spółkę informacji o zaciągniętych kredytach. Z przekazanych informacji wynika, że Spółka ma obecnie zaciągnięte dwa kredyty na łączną kwotę 400.000 zł, przy czym – jak wskazała sama Spółka – reguluje na bieżącą zobowiązania z tych kredytów wynikające. Podkreślić w związku z tym należy, że w orzecznictwie dominuje pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, nie może przedkładać pierwszeństwa ponoszenia zobowiązań cywilnoprawnych (np. rat kredytów, niezależnie jakiemu celowi one służą) przed koszty postępowania sądowego (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06; z dnia 25 kwietnia 2006, sygn. akt I FZ 150/06). Wskazać także należy, że koszty postępowania w tej konkretnej sprawie ograniczają jedynie do kosztów związanych z ewentualnym wniesieniem skargi kasacyjnej i ewentualnych pozostałych kosztów sądowych. Reasumując, stwierdzić należy, że wszystkie wskazane informacje mają istotne znaczenie przy ocenie możliwości płatniczych strony. Fakt, iż spółka funkcjonuje, prowadzi działalność gospodarczą, posiada majątek ruchomy i nieruchomości, reguluje zobowiązania – w tym zobowiązania cywilnoprawne (kredyty bankowe), a przede wszystkim osiąga – jak sama przyznała - dochody z bieżącej działalności, w zestawieniu z wysokością ewentualnych kosztów do jakich poniesienia w ramach tego postępowania będzie zobowiązana, pozwala - zdaniem referendarza - na poniesienie przez skarżącą kosztów postępowania w sprawie. W praktyce koszty w tym postępowaniu dotyczyć będą kosztów wpisu od skargi kasacyjnej, ewentualne inne i przyszłe koszty postępowania niewątpliwie rozłożone zostałyby w czasie. Wskazać przy tym należy, że w judykaturze i piśmiennictwie podnosi się, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi w istocie formę "kredytu" udzielonego przez Skarb Państwa, poprzez rezygnację z należnych opłat sądowych w chwili wszczęcia postępowania przed sądem i wykładania ze środków budżetowych wydatków w jego toku. Reguły tego "kredytowania" stanowią elementy polityki gospodarczej Państwa i mają istotne znaczenie dla podmiotów, które nie dysponują środkami pieniężnymi umożliwiającymi im dochodzenie swoich praw przed sądem. Z drugiej strony "zwolnienie od kosztów sądowych" nie może prowadzić do sytuacji, w której Skarb Państwa stałby się w skali całego kraju "kredytodawcą" pokrywającym koszty dochodzenia praw skarżących przed sądem administracyjnym w sposób całkowicie niezamierzony i pozbawiający dopływu istotnych środków budżetowych z tytułu opłat sądowych. Mając powyższe na uwadze wszystkie podniesione argumenty, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 3 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.